Ka poetë që shkruajnë për të krijuar bukuri dhe ka poetë që e kërkojnë bukurinë pikërisht aty ku jeta është më e pambrojtur. Rita Petro i përket kësaj të dytës. Ajo ka zgjedhur të mos e shohë poezinë si një strehë nga realiteti, por si një mënyrë për të hyrë më thellë në të. Në vargjet e saj, jeta nuk zbukurohet artificialisht; ajo vjen me dritën dhe hijen e saj, me dashurinë dhe vetminë, me dëshirën dhe frikën, me kujtesën dhe plagët që koha nuk arrin gjithmonë t’i shërojë.
Rita Petro është një zë i veçantë në poezinë bashkëkohore shqiptare, sepse nuk ka pasur frikë të prekë tema që për shumë kohë kanë qëndruar në kufijtë e heshtjes. Ajo ka folur për gruan jo si një figurë të largët, të idealizuar apo të mbyllur brenda stereotipeve, por si një qenie e plotë, me mendime, pasione, dilema, dëshira dhe kontradikta. Në këtë kuptim, poezia e saj është edhe një kërkim për lirinë e njeriut për të qenë vetvetja.Por ta lexosh Rita Petron vetëm përmes guximit tematik do të ishte ta shihje vetëm nga njëra anë. Pas drejtpërdrejtësisë së saj qëndron një ndjeshmëri e hollë, një vëzhgim i imët i shpirtit dhe një marrëdhënie e fortë me fjalën. Ajo di ta përdorë vargun jo vetëm për të treguar një ndjenjë, por për ta bërë lexuesin ta përjetojë atë.Kjo është fuqia e një poeteje të vërtetë: të mos të tregojë thjesht se çfarë ndien ajo, por të zgjojë tek ti diçka që e kishe harruar, diçka që e kishe mbyllur në një cep të kujtesës, ndoshta edhe diçka që nuk kishe gjetur kurrë fjalët për ta thënë.
Në poezinë e Rita Petros, trupi nuk është thjesht trup dhe dashuria nuk është vetëm ndjenjë. Ato bëhen gjuhë. Bëhen mënyra për të folur për identitetin, për vetminë, për kohën dhe për marrëdhënien e njeriut me veten. Ajo nuk i trembet asaj që është intime, sepse e kupton se intimja, kur kalon përmes artit, mund të marrë një dimension universal.Prandaj poezia e saj nuk duhet lexuar vetëm si një rrëfim personal. Brenda saj ka një grua, por ka edhe shumë gra; ka një histori, por brenda saj mund të gjejë veten shumë njerëz. Sepse përtej dallimeve, njeriu mbetet i njëjtë në nevojën për të dashur, për t’u dëgjuar, për t’u kuptuar dhe për të mos humbur veten në zhurmën e botës.Rita Petro nuk shkruan për t’i bërë të gjithë të ndihen rehat. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron një pjesë e rëndësishme e vlerës së saj. Letërsia nuk ka për detyrë të jetë gjithmonë e bindur, e butë apo e parashikueshme. Ndonjëherë ajo duhet të trazojë sipërfaqen e qetë, të hapë pyetje, të prekë plagë dhe të na vendosë përballë asaj që kemi zgjedhur të mos shohim.Në këtë kuptim, poezia e Rita Petros është një poezi që kërkon lirinë. Lirinë e fjalës, lirinë e ndjenjës, lirinë e gruas, por mbi të gjitha lirinë e njeriut për të mos jetuar sipas një modeli të imponuar nga të tjerët.
Ajo ka ditur të ndërtojë një zë të sajin, një zë që nuk ngatërrohet lehtë me të tjerët. Dhe kjo, për një poet, është një nga arritjet më të mëdha. Sepse talenti mund të të hapë derën e letërsisë, por është zëri personal ai që të jep një vend brenda saj.Në një kohë kur fjala shpesh konsumohet shpejt, poezia kërkon të na mësojë sërish të ndalemi. Të lexojmë më ngadalë. Të dëgjojmë atë që nuk thuhet. Të kuptojmë heshtjet që fshihen pas një fjale të vetme. Dhe pikërisht këtu krijimtaria e Rita Petros gjen një nga dimensionet e saj më të bukura.
Ajo nuk e sheh poezinë si një monument të ngritur larg jetës. E sjell poezinë në jetën e përditshme, aty ku njerëzit dashurohen, ndahen, presin, plaken, kujtojnë dhe vazhdojnë të ëndërrojnë. Prandaj vargu i saj ka një lloj afërsie të veçantë me lexuesin.
Rita Petro është poete e guximit, por edhe e brishtësisë. Është poete e fjalës së drejtpërdrejtë, por edhe e nëntekstit. Është poete e së tashmes, pa e humbur lidhjen me kujtesën. Dhe mbi të gjitha, është një krijuese që ka zgjedhur të mos e tradhtojë zërin e saj për hir të një pëlqimi të lehtë.Në fund, ndoshta kjo është ajo që mbetet më gjatë nga një poet: jo vetëm libri, jo vetëm vargu, jo vetëm një metaforë e bukur, por gjurma që fjala lë në ndërgjegjen e lexuesit.
Rita Petro ka ditur të lërë një gjurmë të tillë.Sepse poezia e saj nuk kërkon thjesht të lexohet.Ajo kërkon të ndihet.
Dhe kur një varg arrin të kalojë nga faqja në zemër, nga fjala në përvojë, atëherë letërsia ka bërë atë që duhet të bëjë ,na ka bërë për pak çaste më të vërtetë me veten.Rita Petro është një zë që nuk kërkon leje për të folur. Dhe pikërisht për këtë arsye, vazhdon të dëgjohet dhe të lexohet nga tē gjithė…
RUDINA PAPAJANI
