{"id":9729,"date":"2015-06-22T15:30:18","date_gmt":"2015-06-22T13:30:18","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=9729"},"modified":"2015-06-22T10:49:21","modified_gmt":"2015-06-22T08:49:21","slug":"cfare-te-bej-per-te-marre-kompensim-papunesie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/06\/cfare-te-bej-per-te-marre-kompensim-papunesie\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb t\u00eb b\u00ebj p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb kompensim papun\u00ebsie?"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8211; Jam emigrant n\u00eb Milano dhe duke filluar nga data 10 maj 2015 jam pa pun\u00eb, mbasi biznesi ku punoja u mbyll. Kam paguar rregullisht sigurimet shoq\u00ebrore pran\u00eb INPS. Kam d\u00ebgjuar se ka hyr\u00eb n\u00eb pun\u00eb nj\u00eb sistem i ri p\u00ebr kompesimin e papun\u00ebsis\u00eb, por nuk e kam kuptuar se \u00e7far\u00eb kushtesh duhen p\u00ebr ta p\u00ebrfituar&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong><em><u>Naim Balluku, Zv. President, p\u00ebrfaq\u00ebsues i deg\u00ebs INAS p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb: <\/u><\/em><\/strong>&#8211; I nderuar let\u00ebrshkrues, nga 1 maji 2015 hyn n\u00eb fuqi sistemi i ri i masave kund\u00ebr papun\u00ebsis\u00eb, t\u00eb p\u00ebrcaktuara me dekret legjislativ 23\/2015, n\u00eb zbatim t\u00eb ligjit p\u00ebr tregun e pun\u00ebs NASPI. NASPI n\u00eb vetvete p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb mb\u00ebshtetje financiare p\u00ebr t\u00eb perballuar situat\u00ebn e papun\u00ebsis\u00eb q\u00eb rezulton nga 1 maj 2015 (ata persona q\u00eb kan\u00eb rezultuar m\u00eb par\u00eb, do t\u00eb administrohen nga sistemi i amortizator\u00ebve social\u00eb t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm) dhe q\u00eb z\u00ebvend\u00ebson p\u00ebrfitimin e papun\u00ebsis\u00eb ASPI dhe Mini-Aspi. P\u00ebrfitues t\u00eb Naspi mund t\u00eb jen\u00eb punonj\u00ebsit e pun\u00ebsuar privat\u00eb (me p\u00ebrjashtim t\u00eb punonj\u00ebsve te bujq\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt zbatohet mb\u00ebshtetja ligjore-aktuale) dhe t\u00eb punonj\u00ebsve me koh\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktuar t\u00eb sektorit publik. Naspi u jepet punonj\u00ebsve te cil\u00ebt kan\u00eb humbur pun\u00ebsimin pa vullnetin e tyre dhe q\u00eb paraqesin bashk\u00ebrisht k\u00ebto k\u00ebrkesa: a) t\u00eb qenit i papun\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavullnetshme; b) t\u00eb ken\u00eb jo m\u00eb pak se 13 jav\u00eb me kontribute n\u00eb kat\u00ebr vite p\u00ebrpara fillimit t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb; c) t\u00eb ken\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 30 dit\u00eb pune efektive n\u00eb 12 muaj para fillimit t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb. Mund ta p\u00ebrfitojn\u00eb Naspi edhe punonj\u00ebsit q\u00eb kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb dor\u00ebheqjen p\u00ebr nj\u00eb \u00e7eshtje t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb ken\u00eb zgjidhur me konsensus raportin e pun\u00ebs, si pjes\u00eb e procedur\u00ebs s\u00eb zgjidhjes s\u00eb detyrueshme. Shuma e Naspi do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb raport me shum\u00ebn e t\u00eb ardhurave t\u00eb tatueshme p\u00ebr sigurimet shoq\u00ebrore (ato mbi t\u00eb cilat jan\u00eb derdhur kontributet) t\u00eb realizuara n\u00eb kat\u00ebr vitet e fundit. Faktikisht, shuma do t\u00eb jet\u00eb e barabart\u00eb me k\u00ebto t\u00eb ardhura, pjes\u00ebtuar me numrin e jav\u00ebve t\u00eb kontributeve dhe shum\u00ebzuar me numrin 4.33 (p\u00ebr t\u2019i kthyer nga t\u00eb ardhura mesatare javore, n\u00eb t\u00eb ardhura mesatare mujore), me kufijt\u00eb e m\u00ebposht\u00ebm: 1) n\u00eb rast se t\u00eb ardhurat nuk i kalojn\u00eb 1.195 euro mujore (e dh\u00ebna e p\u00ebrcaktuar p\u00ebr vitin 2015, e cila rivler\u00ebsohet \u00e7do vit), p\u00ebrfitimi mujor do t\u00eb jet\u00eb i barabart\u00eb me 75 % t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb ardhurave. 2. N\u00eb rast se t\u00eb ardhurat i kalojn\u00eb 1.195 euro mujore, p\u00ebrfitimi mujor do t\u00eb jet\u00eb i barabart\u00eb me 75 % t\u00eb t\u00eb ardhurave plus 25 % t\u00eb diferenc\u00ebs nd\u00ebrmjet t\u00eb ardhurave reale dhe t\u00eb ardhurave kufi 1.195. P\u00ebrfitimi mujor n\u00eb \u00e7do rast nuk mund ta kaloj\u00eb 1.300 euro mujore (e dh\u00ebna e vitit 2015 q\u00eb rivler\u00ebsohet \u00e7do vit). Nga muaji i kat\u00ebrt i p\u00ebrfitimit, ky p\u00ebrfitim ulet n\u00eb 3 % n\u00eb muaj.<\/p>\n<p>&#8211; Koh\u00ebzgjatja e Naspi nuk do t\u00eb jet\u00eb me zgjatje fikse; ai do t\u00eb jet\u00eb, efektivisht p\u00ebr nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb jav\u00ebve, t\u00eb barabart\u00eb me gjysm\u00ebn e jav\u00ebve kontributive t\u00eb kredituar nga punonj\u00ebsi n\u00eb kat\u00ebr vitet e fundit. Pra, ai mund t\u00eb zgjas\u00eb deri n\u00eb nj\u00eb maksimum prej dy vjet\u00ebsh. P\u00ebr rastet e papun\u00ebsis\u00eb q\u00eb do t\u00eb rezultojn\u00eb q\u00eb nga 1 janar 2017, kjo periudh\u00eb nuk mund t\u00eb tejkaloj\u00eb 78 jav\u00eb (18 muaj). Un\u00eb nuk mund t\u00eb gjykoj p\u00ebr mas\u00ebn e pages\u00ebs s\u00eb papun\u00ebsis\u00eb q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfitoni, mbasi nuk kam t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr t\u2019i llogaritur, por p\u00ebr t\u00eb patur nj\u00eb ide po e shoq\u00ebroj me dy shembuj: Si b\u00ebhet llogaritja? Le t\u00eb marrim nj\u00eb shembull kur shuma e t\u00eb ardhurave t\u00eb realizuara \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se 1.195 euro.Shembull 1: Nj\u00eb pun\u00ebtor ka realizuar t\u00eb ardhura n\u00eb 200 jav\u00eb, gjithsej 140.000 euro p\u00ebr kat\u00ebr vitet e fundit. Fillimisht do t\u00eb llogarisim shum\u00ebn mesatare javore t\u00eb t\u00eb ardhurave duke pjes\u00ebtuar shum\u00ebn totale t\u00eb t\u00eb ardhurave me numrin e jav\u00ebve: 140.000 : 200 = 700 euro mesatarisht n\u00eb jav\u00eb. P\u00ebr ta kthyer n\u00eb t\u00eb ardhura mesatare mujore, e shum\u00ebzojm\u00eb me koeficientin 4.33 (koeficient i p\u00ebrllogaritur jav\u00eb \u2013 muaj); 673 x 4.33 = 3.031 euro mesatarisht n\u00eb muaj. &#8211; Bazuar n\u00eb pik\u00ebn \u201c2\u201d, kjo shum\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se shuma e miratuar prej 1.195 euro. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye b\u00ebjm\u00eb diferenc\u00ebn; 3.031 \u2013 1.195 = 1.836 euro. Por shtesa q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb sipas pik\u00ebs \u201c2\u201d do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebr 25 % e k\u00ebsaj shume; 1.836 x 25 % = 459 euro (p\u00ebr t\u2019u shtuar). Por n\u00eb pik\u00ebn \u201c1\u201d k\u00ebrkohet q\u00eb t\u00eb p\u00ebrllogaritet me 75 % t\u00eb shum\u00ebs s\u00eb miratuar p\u00ebr vitin 2015, pra p\u00ebr 1.195 euro; 1.195 x 75 % = 896.25 euro. Llogaritja p\u00ebrfundimtare do t\u00eb jet\u00eb: 896.25 + 459 = 1.355.25 euro. Shuma prej 1.355.25 euro \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se kufiri maksimal i miratuar prej 1.300 euro. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shuma e p\u00ebrfituar do t\u00eb jet\u00eb 1.300 euro dhe do t\u00eb jepet p\u00ebr \u00bd e jav\u00ebve t\u00eb punuara kat\u00ebr vitet e fundit, pra, p\u00ebr 100 jav\u00eb. \u00a0Shembull 2: Shuma e t\u00eb ardhurave t\u00eb realizuara \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl se 1.195 euro;Nj\u00eb pun\u00ebtor p\u00ebr 208 jav\u00eb n\u00eb kat\u00ebr vitet e fundit ka realizuar 46.000 euro t\u00eb ardhura. T\u00eb ardhurat mesatare javore do t\u00eb jen\u00eb; 46.000 : 208 = 221.15 euro. T\u00eb ardhurat mesatare mujore do t\u00eb jen\u00eb; 221.15 x 4.33 = 957.5 euro (shum\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb m\u00eb e vog\u00ebl se 1.195 euro), llogaritja e NASPI do t\u00eb jet\u00eb; 957.5 x 75 % = 718.1 euro n\u00eb muaj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, shuma mujore e NASPI do t\u00eb jet\u00eb 718.1 euro. Duke llogaritur \u00bd e jav\u00ebve sipas k\u00ebrkes\u00ebs ligjore, rezulton gjithsej 104 jav\u00eb. N\u00eb k\u00ebto shembuj duhet t\u00eb kemi parasysh: 1) Duke filluar nga muaji i kat\u00ebrt i p\u00ebrfitimit, pagesa do t\u00eb ulet me 3 % n\u00eb muaj. 2) Pagesa e p\u00ebrcaktuar, nuk mundet q\u00eb n\u00eb asnj\u00eb rast t\u00eb tejkaloj\u00eb shum\u00ebn 1300 euro;- Duke nisur nga viti 2017, koh\u00ebzgjatja e p\u00ebrfitimit t\u00eb NASPI nuk mund t\u00eb kaloj\u00eb 78 jav\u00eb (18 muaj). P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar, \u00ebsht\u00eb e domosdoshme t\u00eb paraqitet nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb n\u00eb INPS brenda 68 dit\u00ebve nga data e nd\u00ebrprerjes t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnies s\u00eb pun\u00ebs. Dh\u00ebnia e p\u00ebrfitimit Naspi do t\u00eb jet\u00eb e kusht\u00ebzuar me pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb papunit n\u00eb iniciativa dhe aktivizim pune, ose rikualifikim profesional. P\u00ebrfituesve mund t\u2019u krijohet mund\u00ebsia t\u00eb pun\u00ebsohen me raport pun\u00ebsimi me koh\u00ebzgjatje t\u00eb pakufizuar, n\u00ebse t\u00eb ardhurat e realizuara nuk do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se ai minimum, q\u00eb p\u00ebrjashtohet nga detyrimet fiskale (d.m.th 8 mij\u00eb euro). N\u00ebse t\u00eb ardhurat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, punonj\u00ebsi mban t\u00eb drejt\u00ebn e p\u00ebrfitimit, me kusht q\u00eb, brenda nj\u00eb muaji nga fillimi i aktivitetit, t\u00eb komunikoj\u00eb me INPS p\u00ebr t\u00eb ardhurat vjetore q\u00eb pritet t\u00eb realizoj\u00eb. N\u00eb k\u00ebto rrethana, p\u00ebrfitimi reduktohet me nj\u00eb shum\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me 80 p\u00ebr qind t\u00eb kompensimit t\u00eb parashikuar, n\u00eb raport me koh\u00ebn n\u00eb vijim, nd\u00ebrmjet dat\u00ebs s\u00eb fillimit t\u00eb aktivitetit dhe asaj t\u00eb p\u00ebrfundimit t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb p\u00ebrfitimit t\u00eb pages\u00ebs. Kufiri 8000 euro mund t\u00eb tejkalohet pa dh\u00ebn\u00eb ndonj\u00eb pasoj\u00eb uljeje, vet\u00ebm n\u00ebse p\u00ebrfituesi rezulton i pun\u00ebsuar me nj\u00eb kontrat\u00eb pun\u00ebsimi p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb jo m\u00eb shum\u00eb se gjasht\u00eb muaj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast pagesa pezullohet p\u00ebr periudh\u00ebn e pun\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb. N\u00ebse punonj\u00ebsi, gjat\u00eb periudh\u00ebs n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn p\u00ebrfshihet n\u00eb Naspi, nd\u00ebrmerr nj\u00eb aktivitet si i vet\u00ebpun\u00ebsuar apo nj\u00eb pronar i vet\u00ebm, ku t\u00eb ardhurat jan\u00eb n\u00ebn kufirin e t\u00eb ardhurave q\u00eb lejon ruajtjen e gjendjes s\u00eb papun\u00ebsis\u00eb (dometh\u00ebn\u00eb, 4800 euro n\u00eb vit), duhet t\u00eb komunikoj\u00eb me INPS brenda nj\u00eb muaji nga fillimi i aktivitetit, p\u00ebr vler\u00ebsimin e t\u00eb ardhurave vjetore q\u00eb parashikon t\u00eb marr\u00eb. Naspi mund t\u00eb shfuqizohet dhe nd\u00ebrpritet p\u00ebr: a) humbjen e statusit t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb; b) munges\u00eb e pjes\u00ebmarrjes n\u00eb inisiativa p\u00ebr aktivizim pune ose rikualifikim personal; c) fillimi i nj\u00eb aktiviteti si i pun\u00ebsuar ose i vet\u00ebpun\u00ebsuar pa marr\u00eb kumunikimin me Inps si theksohet m\u00eb lart. d) arritje e nj\u00eb t\u00eb drejte p\u00ebr pension pleq\u00ebrie ose p\u00ebr pension t\u00eb parakohsh\u00ebm; e) marrja e s\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr paaft\u00ebsi t\u00eb zakonshme. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ruhet e drejta e punonj\u00ebsit p\u00ebr t\u00eb zgjedhur nd\u00ebrmjet Naspi dhe p\u00ebrfitimit t\u00eb lindur. Mund t\u2019i lind\u00eb e drejta p\u00ebr Naspi edhe atyre personave q\u00eb mbajn\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht shum\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet pune me koh\u00eb t\u00eb pjesshme, n\u00eb qoft\u00eb se nj\u00eb nga k\u00ebto aktivitete nd\u00ebrpritet p\u00ebr nj\u00eb nga \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb i japin t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr k\u00ebto p\u00ebrfitime. \u00cbsht\u00eb e domosdoshme, megjithat\u00eb, q\u00eb t\u00eb ardhurat totale t\u00eb marra, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe t\u00eb gjitha marr\u00ebdh\u00ebniet e tjera me koh\u00eb t\u00eb pjesshme, t\u00eb jen\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se kufiri i nevojsh\u00ebm p\u00ebr ruajtjen e statusit t\u00eb papun\u00ebsis\u00eb. Esht\u00eb e domosdoshme q\u00eb personi i interesuar t\u00eb komunikoj\u00eb me INPS, brenda nj\u00eb muaji nga d\u00ebrgimi i aplikimit p\u00ebr p\u00ebrfitimin e pages\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; Jam emigrant n\u00eb Milano dhe duke filluar nga data 10 maj 2015 jam pa pun\u00eb, mbasi biznesi ku punoja u mbyll. Kam paguar rregullisht sigurimet shoq\u00ebrore pran\u00eb INPS. Kam d\u00ebgjuar se ka hyr\u00eb n\u00eb pun\u00eb nj\u00eb sistem i ri p\u00ebr kompesimin e papun\u00ebsis\u00eb, por nuk e kam kuptuar se \u00e7far\u00eb kushtesh duhen p\u00ebr ta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-9729","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9729","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9729"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9729\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}