{"id":9397,"date":"2015-05-26T16:30:47","date_gmt":"2015-05-26T14:30:47","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=9397"},"modified":"2015-05-26T11:39:44","modified_gmt":"2015-05-26T09:39:44","slug":"cfare-eshte-kanceri-i-zorres-se-trashe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/05\/cfare-eshte-kanceri-i-zorres-se-trashe\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb kanceri i zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Kur mjek\u00ebt e kapin her\u00ebt kancerin e zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb, ai mund t\u00eb kurohet. Kanceri \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e rritjes s\u00eb qelizave jonormale n\u00eb indet q\u00eb veshin zorr\u00ebn e trash\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrhapur si te burrat, ashtu edhe te grat\u00eb. N\u00eb SHBA, p\u00ebr shembull, n\u00eb vdekjet e shkaktuara nga kanceri, ky kancer z\u00eb vendin e dyt\u00eb.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb jan\u00eb polip\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>Kanceri i zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb shpesh fillon me nj\u00eb polip (mish i huaj, i pad\u00ebmsh\u00ebm, q\u00eb rritet n\u00eb indet q\u00eb veshin zorr\u00ebn). Dy tipet m\u00eb t\u00eb zakonshme t\u00eb polipeve t\u00eb zorr\u00ebve jan\u00eb adenomat dhe polipet hiperplastik\u00eb. Ata formohen kur ka probleme n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si qelizat rriten dhe riparojn\u00eb shtres\u00ebn vesh\u00ebse t\u00eb zorr\u00ebs. Shumica e polipeve jan\u00eb t\u00eb pad\u00ebmsh\u00ebm, por disa mund t\u00eb b\u00ebhen kanceroz\u00eb. Heqja e tyre e hershme parandalon s\u00ebmundjen.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Faktor\u00ebt e rrezikut q\u00eb nuk mund t\u2019i kontrollosh<\/strong><\/p>\n<p>Rreziku p\u00ebr t\u00eb vuajtur nga kanceri i zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb varet nga historiku i familjes dhe stili i jetes\u00ebs. Ja, faktor\u00ebt q\u00eb jan\u00eb jasht\u00eb kontrollit ton\u00eb:<\/p>\n<p>&#8211; Mosha. Shumica e njer\u00ebzve q\u00eb s\u00ebmuren prej tij, jan\u00eb mbi 50 vje\u00e7<\/p>\n<p>&#8211; Polip\u00ebt dhe s\u00ebmundja e kolitit<\/p>\n<p>&#8211; Historiku familjar, dometh\u00ebn\u00eb, kur personi ka pasur t\u00eb tjer\u00eb me k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje n\u00eb familje<\/p>\n<p>&#8211; Ka pasur n\u00eb familje t\u00eb s\u00ebmur\u00eb me kancer gjiri apo vezoresh<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Faktor\u00ebt e rrezikut q\u00eb mund t\u2019i kontrollosh<\/strong><\/p>\n<p>Ju mund t\u00eb kontrolloni disa faktor\u00eb q\u00eb shtojn\u00eb rrezikun p\u00ebr k\u00ebt\u00eb lloj kanceri. P\u00ebrpiquni t\u00eb evitoni k\u00ebto:<\/p>\n<p>&#8211; Konsumim i madh i mishit t\u00eb kuq apo t\u00eb p\u00ebrpunuar, si edhe gatimi n\u00eb temperatura t\u00eb larta.<\/p>\n<p>&#8211; Obeziteti (sasi e madhe dhjami rrotull belit, n\u00eb bark, etj.)<\/p>\n<p>&#8211; Mungesa e fizkultur\u00ebs<\/p>\n<p>&#8211; Duhanpirja<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Cilat jan\u00eb simptomat?<\/strong><\/p>\n<p>Kanceri i zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb nuk ka simptoma t\u00eb hershme. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, duhet b\u00ebr\u00eb kontrolli i shpesht\u00eb. N\u00ebse ai zbulohet shpejt, ka m\u00eb shum\u00eb gjasa q\u00eb t\u00eb kurohet. Kur s\u00ebmundja p\u00ebrkeq\u00ebsohet, mund t\u00eb shihni gjak n\u00eb jasht\u00ebqitje, ose t\u00eb keni dhimbje n\u00eb bark, nj\u00eb ndryshim n\u00eb jasht\u00ebqitje (si kapsll\u00ebk, apo diarre), nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb pashpjegueshme n\u00eb pesh\u00eb, apo lodhje. Kur shfaqen k\u00ebto simptoma, tumori \u00ebsht\u00eb zmadhuar dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u trajtuar.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Analizat p\u00ebr gjetjen e kancerit <\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr ta zbuluar s\u00ebmundjen sa m\u00eb her\u00ebt, duhet b\u00ebr\u00eb kontroll i zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb, kolonoskopi. Kolonoskopia b\u00ebhet duke futur nj\u00eb tub t\u00eb holl\u00eb me nj\u00eb kamera n\u00eb zorr\u00eb, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb gjith\u00eb zorr\u00ebn e trash\u00eb dhe rektumin (pjes\u00ebn e fundit t\u00eb zorr\u00ebs). Me an\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj analize, kanceri jo vet\u00ebm zbulohet her\u00ebt, por edhe parandalohet, duke hequr polipet, si n\u00eb figur\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kolonoskopia virtuale<\/strong><\/p>\n<p>Kolonoskopia mund t\u00eb b\u00ebhet edhe me skaner, p\u00ebr t\u00eb treguar nj\u00eb model 3D t\u00eb zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb. Kjo analiz\u00eb mund t\u00eb tregoj\u00eb polipet ose probleme t\u00eb tjera, pa futur kamera n\u00eb trup. Dizavantazhi i saj kryesor \u00ebsht\u00eb se, n\u00ebse doktori sheh polipe, p\u00ebrs\u00ebri keni nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb kolonoskopi p\u00ebr t\u2019i hequr ato. Doktori mund t\u2019ju sugjeroj\u00eb t\u00eb b\u00ebni skanerin \u00e7do 5 vjet.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kliz\u00ebm me barium<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, futet n\u00eb zorr\u00eb sulfat bariumi dhe specialisti e sheh zorr\u00ebn me an\u00eb t\u00eb rrezeve X. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb gjetur polip\u00ebt, tumoret ose ndryshime t\u00eb tjera n\u00eb zorr\u00eb. Ashtu si n\u00eb kolonoskopin\u00eb virtuale, n\u00ebse gjenden parregullsi n\u00eb zorr\u00eb, doktori do t\u2019i heq\u00eb ato me nj\u00eb kolonoskopi normale. Doktori mund t\u2019ju jap\u00eb t\u00eb b\u00ebni kliz\u00ebm me barium, \u00e7do pes\u00eb vjet.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Sigmoidoskopia fleksib\u00ebl<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb kolonoskopis\u00eb, doktori mund t\u2019ju k\u00ebshilloj\u00eb t\u00eb b\u00ebni Sigmoidoskopin\u00eb fleksib\u00ebl. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, nj\u00eb tub i holl\u00eb futet n\u00eb rectum dhe n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb zorr\u00ebs. Tubi ka n\u00eb fund nj\u00eb drit\u00eb t\u00eb vog\u00ebl dhe nj\u00eb kamera, q\u00eb tregojn\u00eb pranin\u00eb e polip\u00ebve apo kancerit. N\u00ebse doktori thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb testi i duhur p\u00ebr ju, at\u00ebher\u00eb ju duhet ta p\u00ebrs\u00ebritni \u00e7do 5 vjet.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Analiza e fe\u00e7eve<\/strong><\/p>\n<p>Analiza p\u00ebr qeliza gjaku e fe\u00e7eve dhe ajo imunokimike mund t\u00eb tregojn\u00eb n\u00ebse keni n\u00eb jasht\u00ebqitje qeliza gjaku, t\u00eb cilat mund t\u00eb jen\u00eb shenj\u00eb kanceri. N\u00ebse doktori\u00a0 mendon se \u00ebsht\u00eb analiza e duhur p\u00ebr ju, mund t\u00eb b\u00ebni nj\u00eb test t\u00eb till\u00eb \u00e7do vit, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos keni nevoj\u00eb p\u00ebr kolonoskopi apo sigmoidoskopi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Analiza t\u00eb ADN-s\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Nj\u00eb analiz\u00eb e re, e quajtur Kologard, b\u00ebhet p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar qeliza gjaku, apo ADN-je n\u00eb fe\u00e7e. N\u00ebse ajo i gjen, p\u00ebrs\u00ebri keni nevoj\u00eb t\u00eb b\u00ebni kolonoskopin\u00eb. Sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, kjo analiz\u00eb \u00ebsht\u00eb ende e re dhe b\u00ebhet vet\u00ebm n\u00eb disa vende t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Diagnostikimi i duhur<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse analizat tregojn\u00eb p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb tumori, hapi tjet\u00ebr q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb biopsia. Gjat\u00eb kolonoskopis\u00eb, doktori heq polip\u00ebt dhe mund t\u00eb marr\u00eb nga zorra inde q\u00eb duken t\u00eb dyshimta. Ekspert\u00ebt i studiojn\u00eb k\u00ebto inde me mikroskop p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse jan\u00eb kanceroze.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Stadet e kancerit<\/strong><\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e klasifikojn\u00eb n\u00eb stade kancerin e zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se deri ku \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur. Stadet m\u00eb t\u00eb larta tregojn\u00eb se rasti \u00ebsht\u00eb m\u00eb serioz. M\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi sesa madh\u00ebsia e tumorit, ka p\u00ebrhapja. Stadi i ndihmon doktor\u00ebt p\u00ebr t\u00eb vendosur p\u00ebr tipin e trajtimit q\u00eb duhet t\u00eb merrni:<\/p>\n<ol>\n<li>Stadi 0. Tumori ndodhet vet\u00ebm n\u00eb indet q\u00eb veshin zorr\u00ebn e trash\u00eb.<\/li>\n<li>Stadi 1. Tumori \u00ebsht\u00eb rritur sa \u00ebsht\u00eb prekur edhe muskuli i zorr\u00ebs.<\/li>\n<li>Stadi 2. Tumori \u00ebsht\u00eb rritur sa ka prekur shtres\u00ebn e jashtme t\u00eb zorr\u00ebs.<\/li>\n<li>Stadi 4. Kanceri ka prekur nj\u00eb ose disa noduj limfatik\u00eb t\u00eb zon\u00ebs<\/li>\n<li>Stadi 5. Kanceri \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb zona t\u00eb tjera t\u00eb trupit, si n\u00eb m\u00ebl\u00e7i, mushk\u00ebri, apo kocka.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrqindja e mbijetes\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Sigurisht, ajo varet nga stadi i tumorit. \u201cP\u00ebrqindja e mbijetes\u00ebs n\u00eb 5 vjet\u201d tregon se sa p\u00ebr qind e njer\u00ebzve t\u00eb s\u00ebmur\u00eb jetojn\u00eb 5 vjet ose m\u00eb shum\u00eb, pasi jan\u00eb diagnostikuar. Stadi 1 ka 74% mund\u00ebsi, nd\u00ebrsa stadi 4 ka, vet\u00ebm 6%.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>A ndihmon nd\u00ebrhyrja kirugjikale?<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebrhyrja kirurgjikale ndihmon shum\u00eb n\u00eb stadet e hershme t\u00eb tumorit. N\u00eb stadet e m\u00ebpasme, p\u00ebrve\u00e7 n\u00eb t\u00eb pestin, doktor\u00ebt duhet t\u00eb heqin tumorin dhe indet rrethuese. N\u00ebse k\u00ebto tumore jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, mund t\u00eb hiqet nj\u00eb pjes\u00eb e zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb, apo e rectumit. N\u00ebse ai ka prekur m\u00ebl\u00e7in\u00eb, mushk\u00ebrit\u00eb, apo organe t\u00eb tjera, at\u00ebher\u00eb nd\u00ebrhyrja kirurgjikale rrall\u00eb mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb pun\u00eb, por mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb reduktimin e simptomave.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Luftimi i kancerit n\u00eb stadet e p\u00ebrparuara<\/strong><\/p>\n<p>Kanceri mund t\u00eb sh\u00ebrohet n\u00eb disa raste, edhe sikur t\u00eb ket\u00eb prekur nodujt limfatik\u00eb (stadi 3). Trajtimi, zakonisht, b\u00ebhet me operacion, rrezatim dhe kimioterapi. N\u00ebse kanceri rikthehet dhe prek organe t\u00eb tjera, at\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb sh\u00ebrohet, por rrezatimi dhe kimioterapia p\u00ebrs\u00ebri mund t\u00eb reduktojn\u00eb simptomat dhe t\u2019ju ndihmojn\u00eb t\u00eb jetoni m\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>T\u00eb b\u00ebn t\u00eb ndjehesh keq kimioterapia?<\/strong><\/p>\n<p>Ila\u00e7et e reja t\u00eb kimioterapis\u00eb sjellin m\u00eb pak probleme p\u00ebr t\u00eb s\u00ebmurin. Ka edhe ila\u00e7e q\u00eb t\u00eb ndihmojn\u00eb t\u00eb kontrollosh t\u00eb vjellat.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Heqja me radioval\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Kjo metod\u00eb p\u00ebrdor nxeht\u00ebsin\u00eb e madhe p\u00ebr t\u00eb djegur tumoret. Ato udh\u00ebhiqen nga skaneri; doktori fut nj\u00eb si gjilp\u00ebr\u00eb n\u00eb tumor dhe n\u00eb zon\u00ebn rrethuese. Kjo lloj metode mund t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb disa tumore q\u00eb nuk hiqen dot me operacion, si p\u00ebr shembull, n\u00eb m\u00ebl\u00e7i. Krahas k\u00ebsaj metode, mund t\u00eb b\u00ebhet edhe kimioterapia.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Parandalimi i tumorit me diet\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Ju mund t\u00eb merrni masa p\u00ebr t\u00eb ulur mund\u00ebsit\u00eb e kancerit t\u00eb zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb. Hani n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme, b\u00ebni fizkultur\u00eb dhe kontrolloni sasin\u00eb e dhjamit n\u00eb trup. K\u00ebto zakone parandalojn\u00eb 45% t\u00eb kancereve t\u00eb zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb. OBSH k\u00ebshillon nj\u00eb diet\u00eb me fruta dhe perime, pa shum\u00eb mish t\u00eb kuq dhe t\u00eb p\u00ebrpunuar edhe me drith\u00ebra integrale, n\u00eb vend t\u00eb atyre t\u00eb rafinuara. Kjo do t\u2019ju ndihmoj\u00eb t\u00eb keni nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Parandalimi i tumoreve me fizkultur\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eb rriturit q\u00eb jan\u00eb aktiv\u00eb, duket se kan\u00eb nj\u00eb arm\u00eb t\u00eb fuqishme kund\u00ebr kancerit t\u00eb zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb. N\u00eb nj\u00eb studim, njer\u00ebzit q\u00eb ishin aktiv\u00eb kishin 24% m\u00eb pak mund\u00ebsi t\u00eb kishin kancer sesa ata q\u00eb nuk ishin aktiv\u00eb, s\u2019ka r\u00ebnd\u00ebsi se \u00e7far\u00eb b\u00ebnin, punonin apo luanin. Shoqata Amerikane kund\u00ebr Kancerit k\u00ebshillon t\u00eb b\u00ebsh fizkultur\u00eb 5 ose m\u00eb shum\u00eb dit\u00eb n\u00eb jav\u00eb, p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn 30 minuta n\u00eb dit\u00eb. N\u00ebse b\u00ebni sport intensiv, mund t\u00eb b\u00ebni 20 minuta, 3-4 dit\u00eb n\u00eb jav\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur mjek\u00ebt e kapin her\u00ebt kancerin e zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb, ai mund t\u00eb kurohet. Kanceri \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e rritjes s\u00eb qelizave jonormale n\u00eb indet q\u00eb veshin zorr\u00ebn e trash\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrhapur si te burrat, ashtu edhe te grat\u00eb. N\u00eb SHBA, p\u00ebr shembull, n\u00eb vdekjet e shkaktuara nga kanceri, ky kancer z\u00eb vendin e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-9397","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9397"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9397\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}