{"id":9322,"date":"2015-05-20T11:11:27","date_gmt":"2015-05-20T09:11:27","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=9322"},"modified":"2015-05-20T11:11:27","modified_gmt":"2015-05-20T09:11:27","slug":"shpiket-raketa-qe-te-con-ne-mars-per-40-dite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/05\/shpiket-raketa-qe-te-con-ne-mars-per-40-dite\/","title":{"rendered":"Shpiket raketa q\u00eb t\u00eb \u00e7on n\u00eb Mars p\u00ebr 40 dit\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p>Marsi nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb kaq af\u00ebr. Nasa koh\u00ebt e fundit ka menduar t\u00eb financoj\u00eb me 9 milion\u00eb euro motorin e nj\u00eb rakete revolucionale, t\u00eb zhvilluar nga firma Ad Astra Rockets. Kjo raket\u00eb e nj\u00eb lloji t\u00eb ri mund ta b\u00ebj\u00eb udh\u00ebtimin deri n\u00eb Mars p\u00ebr 39 dit\u00eb, n\u00eb vend t\u00eb gjasht\u00eb muajve q\u00eb b\u00ebhet aktualisht. Motori i sip\u00ebrmarrjes teksane q\u00eb mban emrin VASIMIR (Variable Specific Impulse Magnetoplasma Rocket), ka shtys\u00eb magneto-plazmike me nj\u00eb impulsion specifik t\u00eb ndryshuesh\u00ebm. P\u00ebr \u00e7udi, kjo raket\u00eb nuk do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb p\u00ebr t\u00eb \u00e7uar objekte n\u00eb orbit\u00eb, por p\u00ebr t&#8217;u dh\u00ebn\u00eb shtys\u00eb objekteve q\u00eb jan\u00eb tashm\u00eb n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb. &#8220;\u00cbsht\u00eb nj\u00eb raket\u00eb si asnj\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb mund t\u00eb keni par\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, nj\u00eb raket\u00eb q\u00eb punon me plazma&#8221;, ka shpjeguar doktori Frenklin \u00c7ang Diaz, drejtor i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i Ad Astra Rockets dhe ish-astronaut. Plazma \u00ebsht\u00eb gjendja q\u00eb arrin l\u00ebnda, qoft\u00eb ajo e l\u00ebng\u00ebt, e ngurt\u00eb dhe e gazt\u00eb, kur nxehet n\u00eb temperatura shum\u00eb t\u00eb larta.<\/p>\n<p><strong>Nj\u00eb raket\u00eb b\u00ebrthamore? <\/strong><\/p>\n<p>Motori i VASIMIR \u00ebsht\u00eb i mbushur me nj\u00eb lloj gazi, argoni, ksenoni, apo hidrogjeni. Gazi kalon n\u00eb nj\u00eb tub, ku ai \u00e7ohet n\u00eb nj\u00eb temperatur\u00eb shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb, fal\u00eb val\u00ebve t\u00eb radios, pak si furra me mikroval\u00eb. Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment formohet plazma. Dalja e saj mund t\u00eb krijoj\u00eb forc\u00ebn shtyt\u00ebse dhe rregullohet me nj\u00eb fush\u00eb magnetike n\u00eb dalje t\u00eb raket\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, atomet udh\u00ebtojn\u00eb me 180 mij\u00eb km\/or\u00eb dhe arrijn\u00eb disa dhjet\u00ebra milion\u00eb grad\u00eb Celsius. Megjithat\u00eb, motorit i duhet nj\u00eb burim elektriciteti q\u00eb t\u00eb funksionoj\u00eb. Energjia diellore mund t\u00eb jet\u00eb e mir\u00eb p\u00ebr misionet af\u00ebr Tok\u00ebs, por ekspert\u00ebt e Ad Astra Rockets po shikojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb ofron energjia atomike.<\/p>\n<p>&#8220;Nj\u00eb anije kozmike, e ushqyer me energji atomike, mund t\u00eb reduktoj\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb dukshme koh\u00ebn e udh\u00ebtimit t\u00eb njeriut nd\u00ebrmjet planeteve dhe t\u00eb realizoj\u00eb misionet me robot\u00eb me nj\u00eb ngarkes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb dobishme&#8221;, lexojm\u00eb n\u00eb sitin e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Sfidat e VASIMIR<\/strong><\/p>\n<p>Realizimi i projektit \u00ebsht\u00eb parashikuar p\u00ebr tre vjet. Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe, Nasa dhe Ad Astra Rockets, duhet t\u00eb punojn\u00eb bashk\u00eb mbi k\u00ebt\u00eb projekt, me fondet e dh\u00ebna nga agjencia hap\u00ebsinore amerikane. Nj\u00eb prototip i ri i VASIMIR parashikohet t\u00eb realizohet n\u00eb vitin 2018. Ai duhet t&#8217;u p\u00ebrgjigjet pritshm\u00ebrive t\u00eb Nasa-s dhe t\u00eb funksionoj\u00eb 100 or\u00eb rresht. Pik\u00ebrisht k\u00ebtu q\u00ebndron edhe pika e dob\u00ebt e motorit t\u00eb Ad Astra Rockets. Testet e para, t\u00eb realizuara n\u00eb 2013-n, kan\u00eb treguar se ai nuk mund t\u00eb funksiononte m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb minut\u00eb! 100 or\u00eb duken ende larg&#8230; Specialist\u00ebt, si Robert Zubrin i Mars Society, e gjykojn\u00eb k\u00ebt\u00eb projekt si jorealist. Sipas tij, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb VASIMIR t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb premtimet e tij, duhet t\u00eb prodhoj\u00eb &#8220;10 mij\u00eb her\u00eb m\u00eb shum\u00eb fuqi&#8221; se \u00e7do motor tjet\u00ebr i krijuar deri m\u00eb sot.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse projekti VASIMIR ka ende shum\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb prov\u00eb e d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb Nasas p\u00ebr t\u00eb zhvilluar partneritete publike-private, p\u00ebr t\u00eb \u00e7uar m\u00eb tej eksplorimin e hap\u00ebsir\u00ebs. Nasa \u00ebsht\u00eb angazhuar edhe me shtat\u00eb sip\u00ebrmarrje t\u00eb tjera q\u00eb punojn\u00eb mbi habitatin e anijes kozmike q\u00eb do t\u00eb transportoj\u00eb misionin e ardhsh\u00ebm n\u00eb Mars. &#8220;Kjo pun\u00eb do t\u00eb krijoj\u00eb m\u00eb n\u00eb fund strategjin\u00eb p\u00ebr t\u2019i zhvendosur njer\u00ebzit m\u00eb larg n\u00eb sistemin diellor&#8221;, ka p\u00ebrfunduar Nasa.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>iPhone 7 shpik nj\u00eb deviz\u00eb p\u00ebr t\u00eb njohur gjestet<\/strong><\/p>\n<p>Prodhuesit e Apple kan\u00eb k\u00ebrkuar t\u00eb marrin patent\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb deviz\u00eb t\u00eb re q\u00eb kan\u00eb shpikur. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deviz\u00eb futuriste dhe ne imagjinojm\u00eb tashm\u00eb nj\u00eb iPhone t\u00eb aft\u00eb t\u00eb njoh\u00eb gjestet q\u00eb b\u00ebjm\u00eb para ekranit. Firma e Kupertinos, pas blerjes s\u00eb kompanis\u00eb izraelite PrimeSense, ka k\u00ebrkuar t\u00eb marr\u00eb patent\u00ebn e p\u00ebr nj\u00eb dispozitiv q\u00eb njeh gjestet q\u00eb b\u00ebn p\u00ebrdoruesi para telefonit t\u00eb tij. Me pak fjal\u00eb, l\u00ebvizja modelohet me 3D nga aparati, q\u00eb m\u00eb pas e interpreton fal\u00eb algoritmeve t\u00eb afta t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb historik n\u00eb Cloud, p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb shpejt gjestet e b\u00ebra nga p\u00ebrdoruesi. E v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb parashikohet se \u00e7far\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb arrij\u00eb Apple me k\u00ebt\u00eb shpikje t\u00eb re, por shoq\u00ebria k\u00ebrkon t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb edhe m\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien mes aparatit dhe njeriut. Nga ana praktike, mund t\u00eb imagjinojm\u00eb se ky dispozitiv i ri do t\u00eb ishte i dobish\u00ebm p\u00ebr shurdh-memec\u00ebt, ku aparati do t\u00eb ishte i aft\u00eb t\u00eb kuptonte gjuh\u00ebn e shenjave. Nga ana tjet\u00ebr, imagjinojm\u00eb se Apple mendon edhe p\u00ebr dispozitiv\u00eb t\u00eb dobish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb Apple TV ose n\u00eb nj\u00eb iPhone t\u00eb ardhsh\u00ebm. Meq\u00eb nj\u00eb deviz\u00eb e till\u00eb aplikohet te nj\u00eb iPhone, ajo nuk do t\u00eb jet\u00eb e gatshme as p\u00ebr iPhone 6, as p\u00ebr at\u00eb 7, por ndoshta te smartfon\u00ebt e vitit 2016. Durim, pra&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marsi nuk ka qen\u00eb kurr\u00eb kaq af\u00ebr. Nasa koh\u00ebt e fundit ka menduar t\u00eb financoj\u00eb me 9 milion\u00eb euro motorin e nj\u00eb rakete revolucionale, t\u00eb zhvilluar nga firma Ad Astra Rockets. Kjo raket\u00eb e nj\u00eb lloji t\u00eb ri mund ta b\u00ebj\u00eb udh\u00ebtimin deri n\u00eb Mars p\u00ebr 39 dit\u00eb, n\u00eb vend t\u00eb gjasht\u00eb muajve q\u00eb b\u00ebhet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-9322","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9322"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9322\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}