{"id":8336,"date":"2015-03-13T23:18:42","date_gmt":"2015-03-13T22:18:42","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=8336"},"modified":"2015-03-23T20:43:56","modified_gmt":"2015-03-23T19:43:56","slug":"revolte-nga-fadil-shyti-nje-liber-me-vlera-per-letersine-shqiptare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/03\/revolte-nga-fadil-shyti-nje-liber-me-vlera-per-letersine-shqiptare\/","title":{"rendered":"\u201cRevolt\u00eb\u201d nga Fadil Shyti: Nj\u00eb lib\u00ebr me vlera p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb shqiptare"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/ballina.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-8545\" src=\"http:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/ballina-150x150.jpg\" alt=\"ballina\" width=\"150\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/ballina-150x150.jpg 150w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/ballina-90x90.jpg 90w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/ballina-144x144.jpg 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>REVOLT\u00cb SHPIRTI E NJ\u00cb POETI ATDHETAR<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga Ndoc LOGU<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Nuk dua t\u00eb plakem,<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>pa t\u00eb rinuar Ty!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Nuk dua t\u00eb pasurohem,<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>pa t\u00eb begatuar Ty!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Nuk dua t\u00eb s\u00ebmurem,<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>pa t\u00eb sh\u00ebruar Ty!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Nuk dua t\u00eb vdes,<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>pa t\u00eb ribashkuar ty!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Moj N\u00cbN\u00cb . . . !<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>E shenjta Shqip\u00ebri!<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>( Nga poezia \u201cBetohem\u201d e Fadil Shytit )<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Vazhdimisht, n\u00eb \u00e7do koh\u00eb e p\u00ebr \u00e7do faz\u00eb t\u00eb historis\u00eb son\u00eb t\u00eb lavdishme shum\u00ebshekullore, kombit shqiptar nuk i kan\u00eb munguar krijuesit p\u00ebr t\u2019i pasqyruar e l\u00ebn\u00eb brezave pasardh\u00ebs ngjarjet, trim\u00ebrit\u00eb, luft\u00ebn e q\u00ebndres\u00ebn, vet\u00ebmohimin e sakrificat, d\u00ebshirat dhe amanetet, q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb e p\u00ebrjetuar populli yn\u00eb n\u00eb vite e dekada; p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb lir\u00eb, t\u00eb bashkuar, t\u00eb vet\u00ebqeverisur, t\u00eb p\u00ebrparuar p\u00ebrkrah popujve t\u00eb tjer\u00eb. Edhe kur nuk kishim shkoll\u00eb, kultur\u00eb as dituri shkencore p\u00ebr t&#8217;i shkruar ato, pra ngjarjet dhe historin\u00eb, krijuesit popullor mendjendritur, i p\u00ebrjetonin me k\u00ebng\u00eb e valle, n\u00eb vaje e tregime, q\u00eb udh\u00ebtonin n\u00ebp\u00ebr histori tek t\u00eb t\u00ebr\u00eb brezat nj\u00ebri pas tjetrit. N\u00ebnat n\u00eb k\u00ebng\u00ebt e djepit p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb ushqeheshin bashk\u00eb me qum\u00ebshtin e n\u00ebn\u00ebs, dhe n\u00eb vajet p\u00ebr t\u00eb r\u00ebn\u00ebt; burrat n\u00eb k\u00ebng\u00ebt me lahut\u00eb e \u00e7ifteli, gjysh\u00ebrit me tregime; e k\u00ebshtu me radh\u00eb ku historia e jet\u00ebs son\u00eb vinte dhe jetonte brez pas brezi duke u kthyer n\u00eb amanete, frym\u00ebzim, detyra e forc\u00eb, n\u00eb rrug\u00ebn ton\u00eb t\u00eb gjat\u00eb e t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb drejt liris\u00eb e p\u00ebrparimit t\u00eb atdheut dhe kombit. Pra krahas pushk\u00ebs, historia jon\u00eb, ka filluar t\u00eb shkruhet me fjal\u00eb, m\u00eb k\u00ebng\u00eb dhe jehona z\u00ebm\u00ebdha e m\u00eb pas edhe me pen\u00eb. Historia e kombit ton\u00eb \u00ebsht\u00eb nga m\u00eb tragjiket, por edhe nga m\u00eb t\u00eb lavdishmet e \u00e7do kombi\u00a0 tjet\u00ebr. Tragjizmi dhe lavdia e k\u00ebsaj historie dhe d\u00ebshira e zjarrt\u00eb n\u00eb shpirtin e popullit ton\u00eb, p\u00ebr ta par\u00eb vendin dhe veten t\u00eb lir\u00eb e t\u00eb p\u00ebrparuar, pa shtyp\u00ebs e shfryt\u00ebzues, krenar dhe me dinjitet n\u00eb trojet e veta mij\u00ebravje\u00e7are, ka qen\u00eb preokupimi m\u00eb i madh jo vet\u00ebm i luft\u00ebtar\u00ebve dhe prij\u00ebsve t\u00eb popullit, por dhe i shkrimtar\u00ebve e poet\u00ebve, i historian\u00ebve e shkenc\u00ebtar\u00ebve, i piktor\u00ebve e skulptor\u00ebve, i artist\u00ebve dhe\u00a0 k\u00ebng\u00ebtar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb shkruar e realizuar krijime e vepra q\u00eb kishin p\u00ebr frym\u00ebzim e q\u00ebllim njohjen e historis\u00eb son\u00eb, e cila do t\u00eb \u00e7onte edhe n\u00eb frym\u00ebzimin e brezave p\u00ebr misione dhe detyra t\u00eb m\u00ebdha, t\u00eb gjata, t\u00eb v\u00ebshtira, por t\u00eb lavdishme e t\u00eb dobishme n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb s\u00eb ardhmes s\u00eb kombit dhe vendit ton\u00eb. Edhe p\u00ebr k\u00ebto arsye, nd\u00ebr shum\u00eb t\u00eb tjera, shqiptari i madh Enver Hoxha, e ka vler\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb drejt\u00eb kur \u00ebsht\u00eb shprehur: \u201cPopulli shqiptar e ka \u00e7ar\u00eb rrug\u00ebn e historis\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb shekujve m\u00eb shpat\u00eb n\u00eb dor\u00eb\u2026\u201d<br \/>\nN\u00eb k\u00ebto role e misione, n\u00eb k\u00ebto angazhime e frym\u00ebzime, n\u00eb k\u00ebto p\u00ebrflakje luft\u00ebrash e q\u00ebndrese, e gjejm\u00eb t\u00eb angazhuar p\u00ebrdit\u00eb e vite dhe dekada, me pushk\u00eb e pen\u00eb, me fjal\u00ebn e zjarrt\u00eb e t\u00eb shkruar, me z\u00ebrin e fuqish\u00ebm n\u00eb tubime; si n\u00eb shkoll\u00eb, n\u00eb universitet, n\u00eb sheshe e\u00a0 male, kudo e kurdoher\u00eb, n\u00eb koh\u00ebn e vendin e duhur edhe poetin atdhetar nga Kosova Fadil Shyti. I lindur n\u00eb Gurabardh\u00eb t\u00eb Vushtris\u00eb, ku tani q\u00eb shkruaj, n\u00eb dit\u00ebt e para t\u00eb gushtit 2013 mbushi 55 vjet, poeti i ardhsh\u00ebm Fadil Shyti u rrit e u formua me nj\u00eb revolt\u00eb n\u00eb shpirt prej togfjal\u00ebshit tep\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb si: shtypje, shfryt\u00ebzim, padrejt\u00ebsi, arrestime, burgosje, shp\u00ebrngulje, d\u00ebbime, internime, vrasje, gjak e shfarosje; fjal\u00eb e sinonime k\u00ebto q\u00eb buronin nga nj\u00eb padrejt\u00ebsi shekullore ndaj popullit t\u00eb pafajsh\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs, q\u00eb t\u00eb vetmin m\u00ebkat kishte: fatin q\u00eb u krijua n\u00eb at\u00eb hap\u00ebsir\u00eb shekuj m\u00eb par\u00eb se t\u00eb vinin barbar\u00ebt sllav, q\u00eb m\u00eb pas u quajt\u00ebn m\u00eb t\u00eb zi se fashizmi e nazizmi, por tashm\u00eb serb. I rritur me k\u00ebto simbole barbarie, f\u00ebmija, nx\u00ebn\u00ebsi, studenti, m\u00eb pas dhe m\u00ebsuesi, luft\u00ebtari dhe poeti i ardhsh\u00ebm Fadil Shyti, nuk kishte se si t\u00eb mos m\u00ebsonte q\u00eb n\u00eb vog\u00eblin\u00eb e tij, edhe an\u00ebn tjet\u00ebr dhe psen\u00eb e k\u00ebtij togfjal\u00ebshi barbarie. Perse, nga kush e p\u00ebrsa koh\u00eb duhet t\u00eb vuajm\u00eb k\u00ebshtu? E si rrjedhoj\u00eb e k\u00ebtyre, inteligjenca e Fadilit, sa m\u00eb shum\u00eb rritej e formohej, kuptonte p\u00ebrset\u00eb e mekanizmit t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb rob\u00ebri, dhe si kjo rob\u00ebri me pranga n\u00eb duar e n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, n\u00eb shpirt e nd\u00ebrgjegje duhej flakur tej. E bashk\u00eb me k\u00ebt\u00eb edhe ideator\u00ebt dhe ekzekutor\u00ebt e k\u00ebsaj rob\u00ebrie.<br \/>\nAshtu si p\u00ebrpara dhe pas vitlindjes s\u00eb poetit m\u00eb 1958, p\u00ebr mbar\u00eb Kosov\u00ebn dhe viset e tjera shqiptare n\u00eb Mal t\u00eb Zi e Maqedoni t\u00eb mbetura padrejt\u00ebsisht n\u00ebn sundimin jugosllav, ishin vite dhe dekada nga m\u00eb t\u00eb r\u00ebndat p\u00ebr shqiptar\u00ebt. Ishin vite e dekada t\u00eb nj\u00eb lufte \u00e7njer\u00ebzore ndaj shqiptar\u00ebve nga regjimi \u00e7faros\u00ebs i kriminel\u00ebve Tito-Rankovi\u00e7. Nga kjo dhun\u00eb shfaros\u00ebse, thot\u00eb poeti n\u00eb nj\u00eb poezi: \u201cP\u00ebr paqe, dit\u00eb e nat\u00eb shqiptar\u00ebt, po e derdhin gjakun\u201d. Qysh n\u00eb vitet e para t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis q\u00ebndrese e lufte p\u00ebr mbijetes\u00eb, duhen k\u00ebrkuar edhe fillesat e para t\u00eb edukimit atdhetar t\u00eb poetit t\u00eb ardhsh\u00ebm Fadil Shyti. M\u00eb pas shkollimi, ve\u00e7an\u00ebrisht Universiteti i Prishtin\u00ebs, ku auditor\u00ebt e tij, posa\u00e7\u00ebrisht ai i Gjuh\u00eb \u2013 Let\u00ebrsis\u00eb dhe Historis\u00eb, u kthyen n\u00eb vatra t\u00eb zjarrta kalitje e edukimi profesional e atdhetar, ku pika kulmore do t\u00eb arrinte n\u00eb pranver\u00ebn e vitit 1981, q\u00eb tashm\u00eb jan\u00eb t\u00eb njohura, por dhe jo aq t\u00eb vler\u00ebsuara. Madje, jo vet\u00ebm pak t\u00eb vler\u00ebsuara, por nga jo pak shqiptar\u00eb, n\u00eb Shqip\u00ebri e n\u00eb Kosov\u00eb, jo vet\u00ebm ngjarjet e vitit 1981 n\u00eb Kosov\u00eb, por edhe pika t\u00eb tjera kulmore t\u00eb historis\u00eb son\u00eb t\u00eb lavdishme, jan\u00eb t\u00eb tradhtuara.<\/p>\n<p>Kjo do t&#8217;i vinte t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrpara faktit t\u00eb kryer dhe nuk do t\u2019i interesonte as t\u00eb huajve, as serb\u00ebve fillimi i nj\u00eb konflikti t\u00eb ri ushtarak, kur Ushtria \u00c7lirimtare Komb\u00ebtare n\u00eb rrethinat e Maqedonis\u00eb ishte akoma e organizuar dhe e armatosur.<br \/>\nPor mjerisht, dhe p\u00ebr fatkeq\u00ebsin\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtare, kjo nuk mund t\u00eb b\u00ebhej, ashtu si\u00e7 nuk u b\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Armiqt\u00eb e kombit shqiptar n\u00eb Beograd, n\u00eb Amerik\u00eb e Evrop\u00eb, bashk\u00eb me antishqiptar\u00ebt n\u00eb Tiran\u00eb e Prishtin\u00eb, i kishin thurur planet m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u2019i futur n\u00eb nj\u00eb thes t\u00ebr\u00eb politikan\u00ebt e qeverit\u00eb tona. Kjo nuk mund t\u00eb b\u00ebhej dhe p\u00ebr faktin tjet\u00ebr tragjik, sepse Ushtria e lavdishme shqiptare, me strateg\u00eb ushtarak\u00eb besnik\u00eb t\u00eb atdheut, edhe pse erdhi momenti historik, armiqt\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb e kishin shkat\u00ebrruar. Armata, teknika, arm\u00ebt e n\u00ebndet\u00ebset, aviacioni e tanket, t\u00ebr\u00eb rezervat e garantuara p\u00ebr nj\u00eb luft\u00eb trevje\u00e7are me rezerva n\u00eb arm\u00eb e municione, ushqime e veshmbathje dhe nj\u00eb zinxhir komandues nga m\u00eb t\u00eb aft\u00ebt e atdhetar\u00ebt, nuk ekzistonin m\u00eb.<br \/>\nPor ajo q\u00eb ka qen\u00eb m\u00eb e \u00e7uditshmja, e pad\u00ebgjuar n\u00eb asnj\u00eb vend t\u00eb bot\u00ebs, m\u00eb e turpshmja, q\u00eb m\u00eb ka tronditur m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr ka qen\u00eb dor\u00ebzimi i arm\u00ebve nga U\u00c7K-ja dhe kthimi n\u00eb sht\u00ebpi i luft\u00ebtar\u00ebve, dhe jo pak prej tyre n\u00eb arkivole ose t\u00eb gjymtuar, t\u00eb cil\u00ebt nuk dinin t\u2019u p\u00ebrgjigjeshin prind\u00ebrve dhe f\u00ebmij\u00ebve n\u00ebse u kthyen t\u00eb mundur apo fitimtar\u00eb. A e soll\u00ebn lirin\u00eb apo mbet\u00ebn p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb rob\u00ebri? Kurr\u00eb n\u00eb jet\u00ebn time nuk kam ndjer\u00eb zhg\u00ebnjim, dhimbje e neveri p\u00ebr nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje komb\u00ebtare, se sa n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast. Por dinak\u00ebria e huaj, bashk\u00eb me sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebt e vet t\u00eb ri brenda gjirit ton\u00eb kishin menduar \u201czgjidhje\u2019 tjet\u00ebr. I hodh\u00ebn U\u00c7K-s\u00eb nj\u00eb l\u00ebvere mbi karrem p\u00ebr ta l\u00ebpir\u00eb drejt pushtetit. Ata urdh\u00ebruan q\u00eb U\u00c7K-ja e pa arm\u00eb, e paorganizuar, me ca uniforma t\u00eb grisura e t\u00eb shpuara nga plumbat gjat\u00eb luft\u00ebs, t\u00eb kthehet n\u00eb parti politike.<br \/>\nKjo ishte \u00e7udia dhe turpi m\u00eb i madh q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb ndodhur ndonj\u00ebher\u00eb. Kam lexuar jo pak p\u00ebr ushtri e luft\u00ebra, por k\u00ebt\u00eb organizim, modelin e kthimit t\u00eb nj\u00eb ushtrie n\u00eb parti politike, nuk e kam gjetur, lexuar as d\u00ebgjuar. Nj\u00eb parti t\u00eb kthehet n\u00eb ushtri, kjo ka ndodhur, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti i Partis\u00eb Bolshevike t\u00eb Bashkimit Sovjetik, ku drejtuesit e Revolucionit Socialist u kthyen n\u00eb strateg\u00eb t\u00eb luft\u00ebs, e m\u00eb pas udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb partis\u00eb e pushtetit. Af\u00ebrsisht k\u00ebshtu ndodhi me partin\u00eb komuniste shqiptare, ku e t\u00ebr\u00eb partia u shkri n\u00eb formacionet luftarake deri n\u00eb \u00e7lirimin e plot\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, dhe kudo q\u00eb kalonin vendosnin pushtetin ushtarak\u00a0 q\u00eb po sillte lirin\u00eb. M\u00eb pas mor\u00ebn n\u00eb dor\u00eb fatet e rim\u00ebk\u00ebmbjes dhe t\u00eb ardhmen e vendit. Por k\u00ebtyre p\u00ebrvojave U\u00c7K-ja nuk donte t\u2019ua dinte.<br \/>\nNdoshta nuk kishin fare haber, ndoshta nuk i linin t\u00eb huajt. Por kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje jetike t\u00eb liris\u00eb, sovranitetit dhe t\u00eb ardhmes\u00a0 s\u00eb kombit t\u00ebnd, nuk pyeten t\u00eb huajt. Kjo sepse jan\u00eb po k\u00ebto shtete dhe et\u00ebrit e k\u00ebtyre politikan\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm q\u00eb na kan\u00eb cop\u00ebtuar, na kan\u00eb sunduar e shfryt\u00ebzuar, na kan\u00eb vrar\u00eb e tentuar t\u00eb na zhduknin q\u00eb prej dekadash e shekujsh. Un\u00eb nuk di t\u00eb ket\u00eb ndodhur kurr\u00eb q\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb pyes nj\u00eb shtet tjet\u00ebr, apo disa t\u00eb till\u00eb se : \u00c7far\u00eb t\u00eb b\u00ebj un\u00eb me lirin\u00eb e sovranitetin e popullit e t\u00eb vendit tim?\u00a0 Po p\u00ebrse ne ta b\u00ebjm\u00eb\u00a0 nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb? K\u00ebt\u00eb turp e krim t\u00eb par\u00ebt tan\u00eb nuk e b\u00ebn\u00eb kurr\u00eb. Nuk e b\u00ebn\u00eb e as nuk u n\u00ebnshtruan kurr\u00eb, megjith\u00ebse ishin n\u00eb kushte m\u00eb t\u00eb pafavorshme se sot n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet. E sot e 23 vjet po ndodh ky turp e krim n\u00eb politik\u00ebn shqiptare.<br \/>\nAskush dhe\u00a0 n\u00eb asnj\u00eb rrethan\u00eb nuk ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb n\u00ebnshkruaj\u00eb asnj\u00eb lloj marr\u00ebveshje n\u00eb d\u00ebm t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb popullit e sovranitetit t\u00eb vendit. Kjo e drejt\u00eb i takonte vet\u00ebm popullit t\u00eb Kosov\u00ebs\u00a0 q\u00eb i kishte mbushur radh\u00ebt e U\u00c7K-s\u00eb me bijat e bijt\u00eb m\u00eb t\u00eb devotsh\u00ebm t\u00eb tij. Jo borgjezia e huaj, jo ata q\u00eb kishin bashk\u00ebpunuar si tradhtar\u00eb. Nj\u00eb gj\u00eb duhet t\u00eb din\u00eb mir\u00eb udh\u00ebheqja e U\u00c7K-s\u00eb, Kosova dhe \u00e7do popull se: \u00cbsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e leht\u00eb t\u2019i kund\u00ebrshtosh prangat e kujt do qofshin pa t\u2019u v\u00ebn\u00eb akoma, se sa t\u2019i heq\u00ebsh ato kur t\u00eb lidhin k\u00ebmb\u00eb e duar, kur t\u00eb mb\u00ebrthejn\u00eb trupin dhe trurin, duke ju mbushur xhepat e v\u00ebn\u00eb n\u00eb kolltuk tradhtar\u00ebt nga gjiri yn\u00eb, sepse si\u00e7 thot\u00eb poeti Ali Asllani, ky kolltuk:<br \/>\n\u00cbsht\u2019 p\u00ebshtyma e gjakosur e atdheut t\u00eb veremosur,\u00a0 dhe kolltuku ku ke hipur, duke hequr nderin zvarr\u00eb,\u00a0 \u00ebsht\u2019 trik\u00ebmb\u00ebshi q\u00eb p\u00ebrdita varet kombi n\u00eb litar.<br \/>\n. . . . . .<br \/>\nJo, jo, grushti do t\u00eb bjer\u00eb p\u00ebrmbi krye t\u00eb zuzar\u00ebve, koha \u00ebsht\u00eb e maskarenj\u00ebve, po atdheu i shqiptar\u00ebve . . .<br \/>\nPo, nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb. Populli nuk ia vendos vetes prangat. Prangat dhe skllav\u00ebrin\u00eb popujve ua vendosin t\u00eb huajt, n\u00eb bashk\u00ebpunim me t\u00eb shiturit brenda gjirit ton\u00eb. Por p\u00ebrs\u00ebri dhe p\u00ebr k\u00ebta t\u00eb shitur tek t\u00eb huajt, ka nj\u00eb shpjegim, si\u00e7 thot\u00eb poeti, at\u00eb t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb popullit.<br \/>\nTani U\u00c7K \u2013s\u00eb, pas t\u00ebr\u00eb asaj lufte, pas t\u00ebr\u00eb atij gjaku t\u00eb derdhur, iu tha: P\u00ebr t\u00eb ardhur n\u00eb pushtet, ju duhet t\u00eb futeni n\u00eb gar\u00eb me spiun\u00ebt e tradhtar\u00ebt e kombit, me bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e Milloshevi\u00e7it, me gjithfar\u00eb spiun\u00ebsh e bashibozuk\u00ebsh, me Rugov\u00ebn e rugovist\u00ebt tradhtar\u00eb. Kjo ishte tep\u00ebr e r\u00ebnd\u00eb dhe posht\u00ebruese. Ishte posht\u00ebruese dhe e pabarabart\u00eb. Kjo sepse qeveria kukull e Kosov\u00ebs e presidentit mercenar Rugova e lakejt\u00eb e tjer\u00eb, bashk\u00eb me pushtuesin, kishin para pa kursim t\u00eb siguruara nga pla\u00e7kitja e popullit t\u00eb Kosov\u00ebs dhe trep\u00ebrqind\u00ebshi i emigrant\u00ebve, si dhe shp\u00ebrblime t\u00eb tjera q\u00eb ju vinin nga sh\u00ebrbimet e tradhtis\u00eb q\u00eb ju kishin b\u00ebr\u00eb armiqve shekullor\u00eb, serb\u00ebve, n\u00eb d\u00ebm t\u00eb Kosov\u00ebs. Nd\u00ebrsa U\u00c7K-ja, tashm\u00eb e cop\u00ebtuar n\u00eb disa parti\u00e7ka e klane, kishte vet\u00ebm uniform\u00ebn e saj t\u00eb grisur, t\u00eb shpuar nga plumbat dhe g\u00ebzhojat e fishek\u00ebve. Tani n\u00eb k\u00ebto rrethana, kur kishte mbaruar gjith\u00e7ka, n\u00eb kund\u00ebrshtim me aspirat\u00ebn 100 vje\u00e7are t\u00eb popullit t\u00eb Kosov\u00ebs e mbar\u00eb kombit; kur U\u00c7K-ja nuk b\u00ebri at\u00eb q\u00eb duhej t\u00eb b\u00ebnte n\u00eb koh\u00ebn e duhur, kur derdhja e gjakut kishte p\u00ebrfunduar, kur tradhtar\u00ebt kishin filluar t\u00eb dalin si minjt\u00eb ku ishin futur, ndodhi e pabesueshmja, ndodhi ajo q\u00eb nuk duhej t\u00eb ndodhte kurr\u00eb. Drejtuesit e lart\u00eb t\u00eb U\u00c7K-s\u00eb, pasi kishin b\u00ebr\u00eb t\u00ebr\u00eb ato sakrifica dhe me gjakun e bijve m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb popullit, me gabimet q\u00eb b\u00ebn\u00eb, ose me ato q\u00eb nuk b\u00ebn\u00eb, por q\u00eb duhej t\u2019i kishin b\u00ebr\u00eb, Kosova nuk e fitoi lirin\u00eb. Kosova vet\u00ebm sa nd\u00ebrroi sundimtarin. Me pak fjal\u00eb, shqiptar\u00ebt me gjakun e tyre kishin nd\u00ebrruar sunduesit, shfryt\u00ebzuesin e vjet\u00ebr me nj\u00eb t\u00eb ri. \u00cbndrra e sovranitetit t\u00eb Kosov\u00ebs dhe e bashkimit komb\u00ebtar, si duket, do t\u00eb mbetet n\u00eb vargjet e poetit Hysni Milloshi e Fadil Shyti; do t\u00eb mbetet akoma nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e parealizuar e legjendar\u00ebve t\u00eb pavdeksh\u00ebm si Isa Boletini, Idriz Seferi, Azem Galica, Bajram Curri, Hasan Prishtina, Ramiz Cerrnica, Rifat Berisha, Tahir Meha, Isuf G\u00ebrvalla e deri tek filozofi i pafat Ukshin Hoti, dhe mij\u00ebra e mij\u00ebra t\u00eb tjer\u00eb; derisa t\u00eb krijohet ndonj\u00eb tjet\u00ebr shans historik. Po kur do t\u00eb vij\u00eb ai shans me k\u00ebta politikan\u00eb e qeveritar\u00eb t\u00eb Prishtin\u00ebs e Tiran\u00ebs q\u00eb kan\u00eb sot shqiptar\u00ebt? K\u00ebt\u00eb nuk mund ta dim\u00eb, ndaj dhe nuk mund ta themi. Deri tani dim\u00eb vet\u00ebm tradhtit\u00eb q\u00eb na jan\u00eb b\u00ebr\u00eb dhe njohim edhe tradhtar\u00ebt.<br \/>\nK\u00ebto jan\u00eb disa nga shqet\u00ebsimet, sipas mendimit tim, t\u00eb poetit Fadil Shyti, t\u00eb shprehura n\u00eb jo pak poezi, lidhur me t\u00eb ardhmen e Kosov\u00ebs dhe t\u00eb bashkimit Komb\u00ebtar. Revolt\u00ebn e shpirtit ndaj bes\u00ebprer\u00ebve dhe tradhtar\u00ebve t\u00eb kombit shqiptar, poeti e ka shprehur n\u00eb disa poezi dhe n\u00eb forma t\u00eb ndryshme, si p.sh. tek poezit\u00eb: \u201cPse po vonohet liria\u201d, \u201cD\u00ebnoj\u00eb tradhtin\u00eb\u201d, \u201cPaket\u00eb \u2013 Raket\u00eb\u201d, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn fol\u00ebm m\u00eb lart, \u201cKameleon\u00ebve\u201d, \u201cAkuz\u00eb renegat\u00ebve\u201d, \u201ctradhtar\u00ebve\u201d, si dhe jo n\u00eb pak t\u00eb tjera, ku secili lexues q\u00eb ka njohuri minimale p\u00ebr historin\u00eb dhe ngjarjet q\u00eb ka p\u00ebrjetuar Kosova dhe Shqip\u00ebria, kur i lexon k\u00ebto poezi, e kupton qart\u00eb se p\u00ebr cil\u00ebt b\u00ebhet fjal\u00eb, aq t\u00eb qarta e konkrete jan\u00eb.<br \/>\nN\u00eb v\u00ebllimin poetik \u201cRevolt\u00eb\u201d, poeti Fadil Shyti ka paraqitur para lexuesve mbar\u00ebkomb\u00ebtar poezi me tematika kushtuar liris\u00eb, q\u00ebndres\u00ebs, bashkimit komb\u00ebtar, pikave kulmore t\u00eb ngjarjeve historike shqiptare, tradhtar\u00ebve nga gjiri yn\u00eb, shok\u00ebve e miqve t\u00eb dashur, luft\u00ebrave e heronjve, por jo si vajtues pesimist, por me krenari dhe me entuziaz\u00ebm, me shpres\u00eb e besim p\u00ebr t\u00eb ardhmen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs dhe bashkimit me Shqip\u00ebrin\u00eb. Gjuha e bukur popullore dhe personazhet q\u00eb autori iu ka kushtuar vargjet nga shpirti i tij bujar, jan\u00eb vlera t\u00eb m\u00ebdha, jan\u00eb figura t\u00eb ndritura t\u00eb historis\u00eb son\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb fushat. Personazhet e poezive t\u00eb Fadil Shytit jan\u00eb nga m\u00eb t\u00eb ndryshmit, por dhe nga m\u00eb t\u00eb spikaturit. M\u00eb shum\u00eb poezi dhe nga k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb ndryshme, poeti i ka kushtuar dy personaliteteve t\u00eb spikatur t\u00eb kombit ton\u00eb: Heronjve t\u00eb popullit dhe mbar\u00eb kombit shqiptar, shqiptar\u00ebve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb koh\u00ebs kur jetuan, Enver Hoxh\u00ebs dhe Adem Jasharit, dy figurave m\u00eb emblematike ku n\u00eb pikat ky\u00e7e t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e Kosov\u00ebs, me zgjuarsi e trim\u00ebri, ndryshuan fatet e luft\u00ebs n\u00eb krye t\u00eb cilave u vendos\u00ebn. Ai shkruan p\u00ebr PKSH-n\u00eb dhe Vet\u00ebvendosjen, dy parti m\u00eb t\u00eb qarta n\u00eb synime, m\u00eb t\u00eb fuqishme n\u00eb angazhime, m\u00eb konsekuente n\u00eb arritjen e synimit madhor, t\u00eb vetmet forca politike atdhetare n\u00eb t\u00ebr\u00eb hap\u00ebsirat shqiptare e shqipfol\u00ebse me synime t\u00eb qarta, at\u00eb t\u00eb liris\u00eb, sovranitetit dhe bashkimit komb\u00ebtar.<br \/>\nPoeti Fadil Shyti iu kushton koh\u00ebn dhe talentin dy intelektual\u00ebve shqiptar m\u00eb t\u00eb fuqishmit e m\u00eb besnik\u00ebt e atdheut: Ukshin Hotit dhe Hysni Milloshit, t\u00eb cil\u00ebt i njihte personalisht dhe ua dinte mir\u00eb fuqin\u00eb e fjal\u00ebs. Ai ju b\u00ebn lapidar poetik bashk\u00ebshort\u00ebve Azem e Shote\u00a0 Galica, p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb liris\u00eb s\u00eb atdheut. Apo elegjin\u00eb e Nebih e Tahir Meh\u00ebs, bab\u00eb e bir, t\u00eb cil\u00ebt, p\u00ebr nga idealet q\u00eb luftuan dhe sakrificat me jet\u00ebn e tyre, m\u00eb ngjajn\u00eb me Oso Kuk\u00ebn e Vranin\u00ebs, duke e kthyer sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb kala t\u00eb pathyeshme n\u00eb mbrojtje t\u00eb liris\u00eb e sovranitetit t\u00eb Kosov\u00ebs. Ai shkruan edhe p\u00ebr shok\u00ebt e bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tij t\u00eb idealeve, si ata t\u00eb shkoll\u00ebs e tubimeve, t\u00eb pun\u00ebs ilegale, por edhe t\u00eb aksioneve luftarake me rreziqe p\u00ebr jet\u00ebn, e q\u00eb kishin p\u00ebr synim zgjimin e vet\u00ebdijes komb\u00ebtare e luftarake t\u00eb popullit n\u00eb nj\u00eb front t\u00eb bashkuar e t\u00eb fuqish\u00ebm, se ndryshe nuk mund t\u00eb vij\u00eb liria, sovraniteti dhe bashkimi komb\u00ebtar.<br \/>\nPoeti Fadil Shyti, ndjen dhimbje dhe tronditje n\u00eb shpirt kur \u201cParlamenti kukull i Kosov\u00ebs rikonfirmon tradhtin\u00eb komb\u00ebtare\u201d, si\u00e7 shprehet , \u201cq\u00eb pranoi himnin dhe flamurin e huaj, duke mohuar at\u00eb t\u00eb kombit shqiptar\u201d. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb tradhti e turp t\u00eb k\u00ebtij parlamenti kukull i t\u00eb huajve, poeti shprehet:<br \/>\nHeshtin Prishtina dhe Tirana,<br \/>\nTmerrohen Prizreni dhe Shkupi,<br \/>\nZem\u00ebrohen Ulqini e Janina<br \/>\nPresheva, po r\u00ebnkon me psher\u00ebtima . . .<br \/>\nFadil Shyti, si nj\u00eb njoh\u00ebs i mir\u00eb i ngjarjeve shqiptare, e kupton mir\u00eb filozofin\u00eb e n\u00ebnshtrimit t\u00eb dy qeverive t\u00eb Tiran\u00ebs e Prishtin\u00ebs, t\u00eb cilat jan\u00eb kthyer n\u00eb interpretuese dhe notere t\u00eb synimeve t\u00eb armiqve shekullor t\u00eb kombit ton\u00eb. Ndaj me vargje, poeti shpreh zem\u00ebrimin dhe dhimbjen e t\u00ebr\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00ebve shqiptar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tradhti t\u00eb hapur q\u00eb i b\u00ebhet kombit ton\u00eb.<br \/>\nPoeti Fadil Shyti n\u00eb k\u00ebt\u00eb v\u00ebllim poetik portretizon figura e personalitete si Rexhep Ahmeti, Ramadan Pllana, Xhemil Zeqiri, Ahmet Mustafa, Adnan dhe Mustaf\u00eb Shyti, Isak Ferizi, Vehbi Rafuna etj. Ai shkruan poezi edhe p\u00ebr t\u00eb vrar\u00ebt p\u00ebrpara zyr\u00ebs s\u00eb Sali Berish\u00ebs n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 21 janar 2011. N\u00eb krijimtarin\u00eb e begat\u00eb t\u00eb Fadil Shytit ka dhe mjaft poezi t\u00eb bukura p\u00ebr dashurin\u00eb, p\u00ebr gruan, p\u00ebr motr\u00ebn, p\u00ebr vendlindjen, Kosov\u00ebn e Shqip\u00ebrin\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt e djeg malli atje n\u00eb Suedin\u00eb e larg\u00ebt. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb mall e breng\u00eb, p\u00ebr k\u00ebto vuajtje emigrimi, poeti e zvog\u00eblon, e shuan disi k\u00ebt\u00eb etje me vargjet q\u00eb thur\u00eb, e q\u00eb i burojn\u00eb nga ai shpirt e gjak i past\u00ebr shqiptar, se si\u00e7 thot\u00eb ai n\u00eb nj\u00eb poezi:<br \/>\nQoft\u00eb n\u00eb burg, internim, burgim\u00a0 Apo dhe n\u00eb parajs\u00ebn e k\u00ebsaj bote<br \/>\n. . . . . . . .<br \/>\nP\u00ebr aq sa e harroj, gjuh\u00ebn e N\u00ebn\u00ebs\u00a0 P\u00ebr aq sa e harroj, t\u00eb dashurin Flamur. . . shprehet poeti me mall.<br \/>\nPothuajse t\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb v\u00ebllim poetik, poeti Fadil Shyti e ka shkruar pas viteve 1998-1999 ku sakrificat 100 vje\u00e7are t\u00eb mij\u00ebra e mij\u00ebra shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs, dukej se po konkretizoheshin n\u00eb harmoni me idealet p\u00ebr t\u00eb cilat ishin b\u00ebr\u00eb gjith\u00eb ato sakrifica me vuajtje, burgime, shp\u00ebrngulje, dhunime, vrasje t\u00eb pam\u00ebshira nga serb\u00ebt. Por edhe pas asaj q\u00eb thuhet \u201cLufta e Kosov\u00ebs\u201d, dhe pasi erdhi \u201cLiria\u201d, poeti p\u00ebrs\u00ebri shkruan jo pak i revoltuar kudo ku ndodhet, n\u00eb Kosov\u00eb, Shqip\u00ebri, n\u00eb udh\u00ebtim a emigracion. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb k\u00ebtyre poezive p\u00ebrs\u00ebri \u00ebsht\u00eb fati i Kosov\u00ebs, sakrificat q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb nga paraardh\u00ebsit e saj, jan\u00eb Shqip\u00ebria, bashkimi komb\u00ebtar dhe nga ana tjet\u00ebr fshikullon ata individ\u00eb e probleme q\u00eb poetit i duken se jan\u00eb b\u00ebr\u00eb penges\u00eb; nga t\u00eb cil\u00ebt u dogj, po digjet e mund t\u00eb humbas\u00eb p\u00ebrs\u00ebri Shansi historik i sovranitetit dhe bashkimit komb\u00ebtar.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt me pjes\u00ebn e madhe t\u00eb forcave politike, t\u00eb qeveris\u00eb e medieve n\u00eb Kosov\u00eb e Shqip\u00ebri, q\u00eb mburren p\u00ebr \u00e7do veprim e l\u00ebvizje si t\u00eb suksesshme, poeti Fadil Shyti n\u00eb krijimtarin\u00eb e vet e sheh realitetin ndryshe nga ata. Ai ka nj\u00eb optik\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb ardhmen e kombit nga t\u00ebr\u00eb ata megaloman\u00eb n\u00eb politik\u00eb e qeverisje. Por le ta shohim si shprehet poeti:<br \/>\nSot Shqiponja e trazuar,<br \/>\nKur ju sheh, sa po tronditet,<br \/>\nKur zg\u00ebrdhiheni me armiqt\u00eb, Me flatra rrufesh\u00ebm val\u00ebvitet.<\/p>\n<p>Trupi i saj mjaft u cop\u00ebtua<br \/>\nGjat\u00eb q\u00ebndroi. E ndar\u00eb nj\u00eb shekull, Gjaku yn\u00eb kurr\u00eb nuk shterret, P\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb t\u00eb paprekur.<\/p>\n<p>Si\u00e7 duket, poetin e shqet\u00ebson fakti se di\u00e7ka nuk po shkon p\u00ebr s\u00eb mbari, sepse sheh e konstaton se si politikan\u00ebt e qeveritar\u00ebt zg\u00ebrdhihen m\u00eb armiqt\u00eb shekullor\u00eb. Kjo sepse, poeti dyshon se Kosova p\u00ebrs\u00ebri do t\u00eb cop\u00ebtohet ( kuptoni veriun e Kosov\u00ebs dhe komunat me dominim serbe t\u00eb komanduara nga Beogradi). Poeti ju kujton k\u00ebtyre politikan\u00ebve e qeveritar\u00ebve, pse jo dhe t\u00ebr\u00eb shqiptar\u00ebve se \u201cShqip\u00ebria ndjehet e trazuar\u201d;\u00a0 se \u201cTrupi i saj mjaft u cop\u00ebtua\u201d; se ndarja shekullore ka grumbulluar mjaft arsye, gjak, sakrifica dhe bindje p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb; se trojet tona jo vet\u00ebm s\u2019duhen lejuar t\u00eb cop\u00ebtohen m\u00eb, por trojet e ndara padrejt\u00ebsisht nga trupi i atdheut, duhet patjet\u00ebr t\u00eb bashkohen. E n\u00eb fund t\u00eb k\u00ebsaj poezie, pra iden\u00eb e q\u00ebndres\u00ebs, si duket poeti, na kujton shqiponj\u00ebn, q\u00eb n\u00eb fakt b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, poeti e thellon dhe e konkretizon akoma m\u00eb qart\u00eb n\u00eb poezin\u00eb vijuese me titull \u201cQ\u00ebndroj\u201d, me t\u00ebr\u00eb element\u00ebt e qenies s\u00eb vet: trupore, fizike, shpirt\u00ebrore, sepse vitet e rob\u00ebris\u00eb i r\u00ebndojn\u00eb poetit m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do gj\u00eb tjet\u00ebr dhe se ai, \u00ebsht\u00eb\u00a0 gatsh\u00ebm t\u00eb pranoj\u00eb \u00e7do plag\u00eb e sakrific\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb fisnik\u00ebris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs e Shqip\u00ebris\u00eb. Vargjet e tij vijn\u00eb qart\u00eb dhe p\u00ebrmallsh\u00ebm, nga atje larg atdheut, n\u00eb Suedi:<\/p>\n<p>Heu, mir\u00ebsevini plag\u00ebt e mia,<br \/>\nNuk jam i vetmuar\u00a0 Se plag\u00eb po ka sot,\u00a0 Edhe Shqip\u00ebria.<br \/>\nvet\u00ebm kur N\u00cbNLOKJA sh\u00ebrohet,<br \/>\nShpirti im qet\u00ebsohet . . .<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb poezi tjet\u00ebr, e shkruar n\u00eb Suedi me 7 Mars 2009 me titull \u201cVite Fenikse\u201d, ku me sa kuptohet, poeti aludon p\u00ebr koh\u00ebn nga fundi i viteve \u201870 \u2013t\u00eb dhe fillimi i viteve \u201980-t\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, ku l\u00ebvizja revolucionare studentore dhe e mbar\u00eb rinis\u00eb arrit\u00ebn pik\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb tyre. K\u00ebto ishin vite q\u00eb poeti ju kishte kushtuar t\u00ebr\u00eb forcat dhe energjit\u00eb e mosh\u00ebs s\u00eb bukur, at\u00ebher\u00eb\u00a0 kur poeti duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb studimeve t\u00eb larta. K\u00ebt\u00eb koh\u00eb ai e kujton me mall t\u00eb pakufi, por edhe me dashuri pas tridhjet\u00eb vitesh t\u00eb kaluara. K\u00ebto vite i kujton me nj\u00eb poezi, edhe me besim, e n\u00eb fund edhe me betim n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb idealeve. Ja poezia:<\/p>\n<p>Tridhjet\u00eb vjet, ideale n\u00eb k\u00ebrkim,<br \/>\nTridhjet\u00eb vjet, q\u00ebndres\u00eb e shpres\u00eb,<br \/>\nTridhjet\u00eb vjet, shqet\u00ebsime pambarim, Tridhjet\u00eb vjet p\u00ebr nj\u00eb betim, P\u00ebr Ty, moj N\u00ebn\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Duke lexuar k\u00ebt\u00eb poezi t\u00eb mbushur plot mall, shpres\u00eb e besim p\u00ebr t\u00eb ardhmen e kombit ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb lir\u00eb, t\u00eb p\u00ebrparuar e bashkuar, se si mu kujtua nj\u00eb poezi e nj\u00eb vjersh\u00ebtori tjet\u00ebr dhe ky shqiptar, edhe ky me banim jasht\u00eb vendit, por shum\u00eb i ndrysh\u00ebm nga Fadil Shyti, n\u00eb vitet e rob\u00ebris\u00eb, para shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb m\u00eb 1912. Ai shkruante nd\u00ebr t\u00eb tjera edhe k\u00ebto vargje:<br \/>\nI dashur m\u00ebm\u00ebdh\u00e9,<br \/>\nT\u00eb dua edhe k\u00ebshtu si je,<br \/>\nPor kur t\u00eb jesh i lir\u00eb,<br \/>\nDo t\u00eb dua edhe m\u00eb mir\u00eb . . .<\/p>\n<p>P\u00ebr etik\u00eb, nuk po ia sh\u00ebnoj emrin k\u00ebtij poeti, por nj\u00eb mendim do t\u00eb shpreh p\u00ebr t\u00eb, dhe nj\u00eb krahasim do ta b\u00ebj me poezit\u00eb e Shytit. Poeti i par\u00eb q\u00eb shkruante k\u00ebshtu n\u00eb vitet e err\u00ebta t\u00eb rob\u00ebris\u00eb shqiptare dhe t\u00eb nj\u00eb prapambetje ekstreme n\u00eb zhvillim, ky far poeti, na thot\u00eb se atdheun e do edhe k\u00ebshtu t\u00eb rob\u00ebruar, por kur ai, pra atdheu, t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb, do ta donte edhe m\u00eb mir\u00eb. Nisur nga k\u00ebto vargje, nisur edhe nga fakti se \u00e7\u2019k\u00ebrkonte atdheu i tij, q\u00eb ai e kishte braktisur p\u00ebr t\u00eb jetuar m\u00eb n\u00eb luks, m\u00eb ngjason m\u00eb tep\u00ebr me nj\u00eb hipokrit lajkatar, se sa m\u00eb nj\u00eb poet me gjak, shpirt dhe preokupim atdhetar, q\u00eb gjoja varg\u00ebzonte me shqet\u00ebsime p\u00ebr vendin. N\u00eb rrethanat ku ndodhej Shqip\u00ebria, Atdheu dhe mbar\u00eb kombi k\u00ebrkonte\u00a0 nga bijt e bijat e veta nj\u00eb\u00a0 aksion konkret, k\u00ebrkonte t\u00eb dinte se \u00e7\u2019ishin t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb b\u00ebnin, a t\u00eb b\u00ebnte ky pseudopoet p\u00ebr vendin e tij, p\u00ebr t\u00eb formuar, rizgjuar dhe ndezur energjit\u00eb e popullit drejt realizimit t\u00eb idealeve dhe misionit t\u00eb shenjt\u00eb: at\u00eb t\u00eb \u00e7lirimit nga rob\u00ebria. N\u00eb fund t\u00eb fundit, m\u00eb qart\u00eb e para s\u00eb gjithash, kjo ishte detyra m\u00eb kryesore, madje dhe e shenjt\u00eb e poet\u00ebve, shkrimtar\u00ebve, intelektual\u00ebve dhe njer\u00ebzve t\u00eb ditur t\u00eb atdheut.<\/p>\n<p>E kund\u00ebrta, si nata me dit\u00ebn, poeti tjet\u00ebr po shqiptar, po n\u00eb emigracion, Fadil Shyti, duke ju drejtuar N\u00ebn\u00ebs Shqip\u00ebri shkruante:<br \/>\nNuk dua t\u00eb plakem, Pa t\u00eb rinuar Ty!<br \/>\nNuk dua t\u00eb pasurohem, Pa t\u00eb begatuar Ty! Nuk dua t\u00eb s\u00ebmurem, Pa t\u00eb sh\u00ebruar Ty!<br \/>\nNuk dua t\u00eb vdes, Pa t\u00eb ribashkuar Ty!<br \/>\nMoj, N\u00ebn\u00eb . . .<br \/>\nE shtrenjta Shqip\u00ebri!\u00a0\u00a0 &#8211;\u00a0\u00a0\u00a0 ( nga poezia \u201cBetohem\u201d)<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa poeti i par\u00eb e do atdheun e lir\u00eb p\u00ebr ta dashur m\u00eb mir\u00eb, Fadil Shyti, nuk do t\u00eb plaket, t\u00eb pasurohet, nuk do t\u00eb s\u00ebmuret e t\u00eb vdes\u00eb pa e pa atdheun e lir\u00eb, t\u00eb begatuar e t\u00eb bashkuar. Por duhet t\u00eb mos harrojm\u00eb se vargjet e Fadil Shytit dalin nga nj\u00eb shpirt revolucionari t\u00eb ngjarjeve t\u00eb vitit 1981, ku l\u00ebvizja p\u00ebr lirin\u00eb e Kosov\u00ebs arriti pik\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb deri at\u00ebher\u00eb, t\u00eb pas luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Pothuajse t\u00ebr\u00eb poezit\u00eb e Fadil Shytit, n\u00eb v\u00ebllimin q\u00eb ai e ka titulluar \u201cRevolt\u00eb\u201d, n\u00eb brendin\u00eb e tyre, shqet\u00ebsimet e atdheut kan\u00eb. Edhe n\u00eb poezit\u00eb q\u00eb kan\u00eb si motiv q\u00ebndres\u00ebn, edhe ato q\u00eb kan\u00eb si motiv bashkimin, edhe kur shkruan p\u00ebr emigrimin e v\u00ebshtir\u00eb e t\u00eb gjat\u00eb, edhe kur e shqet\u00ebsojn\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb antishqiptar\u00ebt, n\u00eb politik\u00eb e qeverisje n\u00eb Kosov\u00eb, me veprime kund\u00ebr sovranitetit dhe bashkimit komb\u00ebtar, poeti pothuajse kudo shprehet i revoltuar. \u00cbsht\u00eb kjo nj\u00eb revolt\u00eb shpirti t\u00eb paepur atdhetari,\u00a0 n\u00eb disa vite e dekada, me sakrifica e rreziqe jo t\u00eb vogla p\u00ebr jet\u00ebn.<\/p>\n<p>Edhe n\u00eb poezin\u00eb \u201cQ\u00ebndresa\u201d, q\u00eb i referohet demonstrat\u00ebs s\u00eb 2 gushtit 2009 t\u00eb L\u00ebvizjes \u201cVet\u00ebvendosjes\u201d, n\u00eb vet\u00ebm kat\u00ebr vargje shpreh dhimbjen e madhe p\u00ebr \u00e7far\u00eb po ndodhte n\u00eb Kosov\u00eb, simpatizon dhe veprimet e \u201cVet\u00ebvendosjes\u201d, e nj\u00ebkoh\u00ebsisht shpreh mllefin p\u00ebr heshtjen e disave dhe i akuzon ata si fashist\u00eb.<\/p>\n<p>Poeti i thot\u00eb lexuesit t\u00eb gjej\u00eb vet\u00eb se kush po r\u00ebnkon. Po r\u00ebnkon pjesa e madhe e popullit nga padrejt\u00ebsia e sunduesve t\u00eb ri. Prandaj po sulmon edhe populli p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga rob\u00ebria e re. Dhe populli po sulmon, sepse politikan\u00eb e qeveritar t\u00eb Kosov\u00ebs po heshtin me ciniz\u00ebm p\u00ebr \u00e7ka po ndodh n\u00eb vend. E nga ana tjet\u00ebr, si t\u00eb huajt, si heshtolog\u00ebt e Kosov\u00ebs, me synime t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, i akuzon si fashist\u00eb kund\u00ebr popullit t\u00eb vet. \u00cbsht\u00eb interesant, shum\u00eb i thjesht\u00eb e i qart\u00eb q\u00ebndrimi i tij ndaj k\u00ebtyre \u00e7\u00ebshtjeve. E, si me \u00e7udi, mund t\u00eb pyes\u00eb ndokush: \u00c7\u2019ka poeti Fadil Shyti q\u00eb shkruan kaq i revoltuar? K\u00ebt\u00eb pyetje e shpjegon vet\u00eb poeti:<br \/>\nRebelohem, me kushtrim,<br \/>\nRebelohem, p\u00ebr \u00e7lirim,<br \/>\nRebelohem, p\u00ebr pun\u00eb,<br \/>\n. . . .<br \/>\nRebelohem dhe p\u00ebr dashuri N\u00ebse duam t\u00eb ket\u00eb ardhm\u00ebri . . . na thot\u00eb poeti n\u00eb poezi. K\u00ebrkesa t\u00eb thjeshta, t\u00eb qarta, t\u00eb mundshme. Por me kushtin e par\u00eb, Liria, t\u00eb kemi pun\u00eb, t\u00eb jetojm\u00eb n\u00eb harmoni me nj\u00ebri-tjetrin, n\u00eb vendin ton\u00eb, se vet\u00ebm k\u00ebshtu mund t\u00eb sigurohet e ardhmja e popullit dhe e vendit.<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb gj\u00eb interesante se n\u00eb jo pak poezi, poeti Fadil Shyti, ju kthehet her\u00eb pas here armiqve tradhtar\u00eb nga gjiri i vet\u00eb shqiptar\u00ebve;\u00a0 her\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe her\u00eb tjet\u00ebr\u00a0 n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejte; her\u00eb si heronj t\u00eb rrem\u00eb e t\u00eb vet\u00ebshpallur, apo t\u00eb rekomanduar si t\u00eb till\u00eb nga ata q\u00eb ju kan\u00eb sh\u00ebrbyer;\u00a0 her\u00eb duke i krahasuar edhe me heronjt\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb v\u00ebllim poetik ka dhe nj\u00eb poezi t\u00eb titulluar \u201cAta\u201d!?!, q\u00eb pas k\u00ebtij titulli poeti ka v\u00ebn\u00eb dy pik\u00eb\u00e7udit\u00ebse dhe nj\u00eb pik\u00ebpyetje. Kjo me sa duket p\u00ebr t\u00eb shprehur habin\u00eb e lexuesit dhe p\u00ebr t\u2019i ngacmuar kujtes\u00ebn atij se kush jan\u00eb ata q\u00eb jan\u00eb bashkuar n\u00eb nj\u00eb poezi por q\u00eb nuk kan\u00eb pasur asgj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebrve\u00e7 faktit: p\u00ebr nj\u00ebrin fat e p\u00ebr tjetrin fatkeq\u00ebsi q\u00eb ishin shqiptar\u00eb. Q\u00eb t\u00eb dy tani jan\u00eb t\u00eb vdekur, nj\u00ebri pasi e shkroi faqen m\u00eb t\u00eb ndritur e t\u00eb lavdishme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb kombit ton\u00eb, e tjetri pasi e \u00e7oi deri n\u00eb fund faqen e zez\u00eb t\u00eb tradhtis\u00eb komb\u00ebtare. Dhe si p\u00ebr \u00e7udi t\u00eb vet\u00eb shqiptar\u00ebve, q\u00eb t\u00eb dy u varros\u00ebn me nderime. Nj\u00ebri me lule e lot nga shpirti i atdhetar\u00ebve e nga atdhetar\u00ebt, e tjetri me shkurre pishe e dafina hipokrizie nga t\u00eb huajt dhe ata shqiptar q\u00eb ishin t\u00eb paditur ose t\u00eb ndyr\u00eb si ata. K\u00ebshtu dhe lavdia dhe hipokrizia u bashkuan n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast; edhe atdhetaria e nj\u00ebrit e tradhtia e tjetrit, edhe pse nuk bashk\u00ebjetojn\u00eb kurr\u00eb nj\u00ebra me tjetr\u00ebn. Ata ishin nj\u00ebri Hero i v\u00ebrtet\u00eb i vlerave atdhetare t\u00eb kombit shqiptar, e tjetri nj\u00eb hero i rrem\u00eb por q\u00eb mbeti nj\u00eb tradhtar banal i vet\u00ebdemaskuar. Ja di\u00e7ka nga poezia:<br \/>\nIshin dy e mbeti nj\u00eb, T\u00eb dy i p\u00ebrkisnin historis\u00eb, Njeri turpit, tjetri lavdis\u00eb!<br \/>\nNj\u00ebri ushtonte maleve, me automat,<br \/>\nE, vriste \u00e7etnik\u00eb e tradhtar\u00eb n\u00eb shtr\u00ebngat\u00eb, Tjetri, kafeneve i zhytur hareve. . . Pinte raki dhe makiad\u00eb!<br \/>\nT\u00eb dy i p\u00ebrkisnin historis\u00eb, Nj\u00ebri turpit, Tjetri Lavdis\u00eb!<br \/>\nNj\u00ebri kishte shall\u00eb, Krekosej dhe p\u00ebrgj\u00ebrohej . . . P\u00ebr Parisin kishte mall\u00eb!<br \/>\nTjetrit i hijeshonte Plisi, Q\u00eb ia fali trualli,<br \/>\nE me besim ia dha fisi ! T\u00eb dy i p\u00ebrkasin historis\u00eb,<br \/>\nnj\u00ebri turpit, Tjetri Lavdis\u00eb!<br \/>\n(nga poezia \u201cAta\u201d, shkruar n\u00eb Suedi m\u00eb 5 mars 2010)<\/p>\n<p>K\u00ebshtu shprehet poeti qart\u00eb e ashp\u00ebr, por ama realisht, ashtu si\u00e7 e meritojn\u00eb Ata. Atyre vet\u00ebm emrat ju mungojn\u00eb n\u00eb poezi. Po ata dihen. Jan\u00eb Heroi i lavdish\u00ebm i kombit shqiptar Adem Jashari dhe tradhtari Ibrahim Rugova.<\/p>\n<p>Kur po lexoja dhe hidhja n\u00eb let\u00ebr k\u00ebto sh\u00ebnime e p\u00ebr k\u00ebt\u00eb poezi kushtuar nj\u00eb heroi e nj\u00eb tradhtari, mu kujtua dhe nj\u00eb poem\u00eb e poetit tjet\u00ebr atdhetar Hysni Milloshi me titull \u201cLegjenda e Kuqe\u201d, kushtuar nj\u00eb ushtaraku t\u00eb U\u00c7K-s\u00eb, e shkruar pak dit\u00eb para se autori t\u00eb nd\u00ebrronte jet\u00eb. Edhe Hysniu, si Fadili, n\u00eb poem\u00eb ka nj\u00eb paragraf kushtuar k\u00ebtij tradhtari, nj\u00eb stigmatizim poetik i bukur dhe real, plot\u00ebsisht i merituar. Ja strofa e poem\u00ebs s\u00eb Hysni Milloshit:<br \/>\nRroft\u00eb rezistenca,<br \/>\nKryengritja rroft\u00eb, Posht\u00eb pacifist\u00ebt,<br \/>\nPacifist\u00ebt posht\u00eb! Sabotator\u00eb t\u00eb turpit Turpi ju mbuloft\u00eb! Posht\u00eb pacifist\u00ebt,<br \/>\nPacifist\u00ebt posht\u00eb!<br \/>\nCa po derdhin gjak,<br \/>\nCa shampanj\u00eb pin\u00eb,<br \/>\nNj\u00eb sulltan i zi,<br \/>\nEndet n\u00eb Prishtin\u00eb, \u00c7\u2019em\u00ebr ka mjerani<br \/>\nVe\u00e7 serb\u00ebt e din\u00eb . . .<\/p>\n<p>As poeti Hysni Milloshi nuk ia v\u00eb emrin, por t\u00eb gjith\u00eb e din\u00eb se ai \u00ebsht\u00eb Ibrahim Rugova.\u00a0\u00a0 Por, edhe pse me gjuh\u00ebn e but\u00eb n\u00eb dukje, poeti Fadil Shyti, sa vjen dhe e forcon fjal\u00ebn akuz\u00eb n\u00eb nj\u00eb poezi tjet\u00ebr. N\u00eb poezin\u00eb me titull \u201cTradhtar\u00ebve\u201d, shkruar n\u00eb Suedi n\u00eb gushtin e vitit 2009, ka edhe k\u00ebto vargje:<\/p>\n<p>Atyre, u bien dh\u00ebmb\u00ebt e l\u00ebkura u rrudhet,<br \/>\nPor, kurr\u00eb s\u2019u bien turpet e krimet,<br \/>\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, se nuk u bien e as nuk u harrohen kurr\u00eb turpet e krimet, vijon:<br \/>\nNdaj akuzat p\u00ebr tradhti, ata faqezi . . .<br \/>\nDo t\u2019i ken\u00eb edhe p\u00ebrtej varrit. p\u00ebrfundon poeti\u00a0 me revolt\u00eb t\u00eb thell\u00eb n\u00eb shpirt. Ai ka plot\u00eb-<br \/>\nsisht t\u00eb drejt\u00eb kur i krahason k\u00ebta tradhtar\u00eb si hiena q\u00eb s\u2019kan\u00eb t\u00eb ngopur me lot e gjak shqiptar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Duke lexuar me v\u00ebmendje poezit\u00eb e poetit Fadil Shyti, ku pothuajse secila ka n\u00eb brendi preokupimin atdhetar, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb b\u00ebjn\u00eb p\u00ebrshtypje ato p\u00ebr bes\u00ebprer\u00ebt, tradhtar\u00ebt e t\u00eb tjera k\u00ebsisoj. K\u00ebt\u00eb q\u00ebndrim, q\u00ebndrimin e rrept\u00eb ndaj t\u00ebr\u00eb tradhtar\u00ebve e ndaj \u00e7do tradhtie n\u00eb d\u00ebm t\u00eb interesave komb\u00ebtare, e gjejm\u00eb tek poet\u00eb, shkrimtar\u00eb, politikan\u00eb dhe prij\u00ebs popullor\u00eb e atdhetar, gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb rrug\u00ebs son\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, t\u00eb mundimshme, t\u00eb vaditur me lot e gjak, t\u00eb shkaktuara edhe nga tradhtia e vet\u00eb shqiptar\u00ebve. Duke e njohur mir\u00eb k\u00ebt\u00eb fakt tragjik n\u00eb gjirin ton\u00eb, m\u00eb \u00ebsht\u00eb krijuar p\u00ebrshtypja se arritjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb armiqve tan\u00eb kund\u00ebr nesh i kan\u00eb arritur n\u00ebp\u00ebrmjet tradhtis\u00eb e tradhtar\u00ebve n\u00eb gjirin ton\u00eb. Kjo histori tragjike e jona me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb tem\u00eb e krijimtaris\u00eb poetike, publicistike, politike e poet\u00ebve dhe personaliteteve t\u00eb tjer\u00eb atdhetar\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, jam plot\u00ebsisht i bindur se dy shanset m\u00eb t\u00eb favorshme q\u00eb pati kombi yn\u00eb; ai i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb korrikun e vitit 1945 dhe ky i tanishmi n\u00eb nd\u00ebrrim t\u00eb shekujve, p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb realitet \u00ebndrr\u00ebn ton\u00eb shekullore, at\u00eb t\u00eb \u00e7lirimit dhe bashkimit komb\u00ebtar, jan\u00eb humbur m\u00eb tep\u00ebr nga vet\u00eb shqiptar\u00ebt, duke u v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb qarqeve t\u00eb huaja, q\u00eb k\u00ebto koh\u00ebt e fundit, pra t\u00eb huajt, t\u00eb arrijn\u00eb dominimin mbi ne, duke na p\u00ebrdorur, duke na sunduar, duke na shfryt\u00ebzuar p\u00ebr interesat e veta; por tashm\u00eb me formula t\u00eb reja p\u00ebr integrim. Nuk besoj se ka ndonj\u00eb vend tjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb, si tek ne shqiptar\u00ebt, ku t\u00eb huajt i kan\u00eb gjetur m\u00eb leht\u00eb e bler\u00eb m\u00eb lir\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebt e vet, se sa tek ne shqiptar\u00ebt<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb q\u00eb shqiptar\u00ebt e shitur jepen shum\u00eb shpejt. Mjafton nj\u00eb dor\u00eb parash, nj\u00eb kolltuk p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar bashk\u00ebkomb\u00ebsit e vet, nj\u00eb luks jetese dhe shqiptari i mjer\u00eb e harron historin\u00eb, vlerat e saj, atdheun, kombin, gjakun e sakrificat e paraardh\u00ebsve dhe bashk\u00ebkoh\u00ebsve; e mjerani shitet tek t\u00eb huajt si nj\u00eb lavire e ndyr\u00eb q\u00eb shet trupin tek cilido q\u00eb paguan m\u00eb shum\u00eb para. Kjo q\u00eb shpreha m\u00eb lart \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr e r\u00ebnd\u00eb, por fatkeq\u00ebsisht e v\u00ebrtet\u00eb. \u201cMjerisht pati nga ata q\u00eb ishin kund\u00ebr krijimit t\u00eb shtetit shqiptar\u201d, &#8211; shkruan Luigj Gurakuqi n\u00eb kujtimet e veta p\u00ebr Lidhjen Shqiptare t\u00eb Prizrenit. Tradhtar\u00ebt nga gjiri i vet\u00eb shqiptar\u00ebve nuk i munguan as Ismail Qemalit m\u00eb 1912; i pati me boll\u00ebk dhe qeveria e Durr\u00ebsit dy vjet pas asaj t\u00eb Vlor\u00ebs. T\u00eb till\u00eb pati dhe Kongresi i Lushnj\u00ebs, e m\u00eb pas do t\u00eb arrinte kulmin e tradhtis\u00eb dhjetori i vitit 1924, q\u00eb u pasua me tradhtin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe, ajo e vitit 1939. Ju shfaq\u00ebn t\u00eb bollsh\u00ebm edhe Enver Hoxh\u00ebs gjat\u00eb e pas Luft\u00ebs AN\u00c7. Por edhe m\u00eb von\u00eb i pat\u00ebm t\u00eb bollsh\u00ebm edhe n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Kosov\u00eb. Pas vitit 1985 t\u00ebr\u00eb djajt\u00eb dol\u00ebn nga shishet dhe ju v\u00ebrsul\u00ebn gjith\u00e7kaje. Mjafton tu referohemi shtypit dhe botimeve t\u00eb tjera, q\u00ebndrimeve\u00a0 dhe sjelljeve t\u00eb politikan\u00ebve, vendimeve dhe veprimeve t\u00eb qeverive ne Kosov\u00eb e n\u00eb Shqip\u00ebri pas vitit 1985 e k\u00ebtej, ku harbut\u00ebria e braktisjes s\u00eb interesave komb\u00ebtare ka qen\u00eb m\u00eb e madhe, m\u00eb e hapur, m\u00eb e rrezikshme, me personazhe t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb t\u00eb, m\u00eb e madhe se kurr\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb. Aq t\u00eb r\u00ebnda e t\u00eb rrezikshme kan\u00eb qen\u00eb veprimet antikomb\u00ebtare sa disa her\u00eb n\u00eb 25 vitet e fundit \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje ekzistenca e Kosov\u00ebs dhe e Shqip\u00ebris\u00eb, me cop\u00ebtime, ose kalimin n\u00eb vart\u00ebsi t\u00eb t\u00eb huajve. Aq e v\u00ebshtir\u00eb dhe e rrezikshme ka qen\u00eb mbrojtja e atyre vlerave q\u00eb pat\u00ebn arritur sa: shum\u00eb shkrimtar\u00eb, poet\u00eb, intelektual\u00eb etj., u t\u00ebrhoq\u00ebn nga mbrojtja e vlerave dhe interesave komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00eb, pati nga ata q\u00eb u tremb\u00ebn dhe u shit\u00ebn duke u kthyer n\u00eb megafon t\u00eb ndryshimeve, edhe pse jo pak prej tyre ishin t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm p\u00ebr Kosov\u00ebn, Shqip\u00ebrin\u00eb e mbar\u00eb kombin. Midis atyre q\u00eb nuk iu dridh syri as lapsi ishte poeti revolucionar e atdhetar Hysni Milloshi n\u00eb Shqip\u00ebri e Fadil Shyti n\u00eb Kosov\u00eb. Nga k\u00ebto ngjarje e ndryshime q\u00eb nuk ishin n\u00eb favor t\u00eb interesave tona komb\u00ebtare , duhet k\u00ebrkuar revolta n\u00eb krijimtarin\u00eb poetike t\u00eb Fadil Shytit; \u00e7ka tregon\u00a0 se p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb intelektual e nj\u00eb poet, \u00ebsht\u00eb\u00a0 mbi t\u00eb gjitha\u00a0 dhe nj\u00eb atdhetar konsekuent\u00eb\u00a0 deri n\u00eb vdekje.\u00a0\u00a0\u00a0 Po t\u00eb mos ishte k\u00ebshtu nuk do t\u00eb shkruante:<\/p>\n<p>As e d\u00ebgjuat, as e d\u00ebgjoni r\u00ebnkimin e N\u00ebn\u00ebs,<br \/>\nAs e p\u00ebrjetuat, as e p\u00ebrjetoni, gjakun e rinis\u00eb, Ju, jeni hiena, o servil\u00eb, i sh\u00ebrbyet\u00a0 p\u00ebrher\u00eb tradhtis\u00eb Ju, s\u2019ia doni lul\u00ebzimin, lirin\u00eb, as p\u00ebrparimin Shqip\u00ebris\u00eb!<br \/>\n(Nga poezia \u201cRevolt\u00eb\u201d)<\/p>\n<p>N\u00eb v\u00ebllimin e tij poetik, Fadil Shyti na ka dh\u00ebn\u00eb dy poezi, nj\u00ebra me titull \u201cNdarje tragjike\u201d, shkruar n\u00eb vitin 2007, q\u00eb i referohet ngjarjeve tragjike t\u00eb vitit 1878 dhe tjetra me titull \u201cFlakadan\u00ebve\u201d e shkruar n\u00eb vitin 2009, e cila edhe kjo i referohet po q\u00ebndres\u00ebs s\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb dekada. N\u00eb t\u00eb dy rastet, si shkak poeti ka parasysh Lidhjen Shqiptare t\u00eb Prizrenit dhe disa ngjarje tragjike q\u00eb ka p\u00ebrjetuar kombi shqiptar edhe pas cop\u00ebtimit q\u00eb na b\u00ebn\u00eb fuqit\u00eb e m\u00ebdha, ku si\u00e7 thot\u00eb poeti: \u201cRrufet\u00eb s\u2019kishin t\u00eb ndalur\u201d mbi kombin shqiptar. Historia jon\u00eb jep fakte trondit\u00ebse. Por m\u00eb par\u00eb t\u00eb shohim shkurtazi poezin\u00eb:<\/p>\n<p>Tok\u00ebn shqiptare e lag\u00ebn me gjak e lot,<br \/>\nJetuan dhe vdiq\u00ebn krenar\u00eb, Forca u dhan\u00eb breznive nd\u00ebr shekuj, Me moral t\u00eb fort\u00eb, ata Plisbardh\u00eb!<br \/>\nAh! Ai gjak dhe ata lot,<br \/>\nNuk u tret\u00ebn kurr\u00eb n\u00eb harres\u00eb . . .<\/p>\n<p>Duke lexuar me v\u00ebmendje k\u00ebto poezi p\u00ebr nj\u00eb ngjarje aq historike dhe me vlera t\u00eb m\u00ebdha, t\u00eb cilat jan\u00eb pasuar me aq pasoja t\u00eb r\u00ebnda p\u00ebr kombin ton\u00eb, ndjeva dhimbje deri n\u00eb shpirt. K\u00ebshtu m\u00eb ndodh kur lexoj e kujtoj ngjarje tragjike t\u00eb historis\u00eb son\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr ato q\u00eb kan\u00eb ardhur p\u00ebr gabimet e fajet e vet shqiptar\u00ebve. Kjo p\u00ebr faktin se jo pak dhimbje kemi pasur n\u00eb at\u00eb hark kohor prej 135 vitesh nga vet\u00eb shqiptar\u00ebt, krahas atyre t\u00eb fuqive t\u00eb m\u00ebdha. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkak poezit\u00eb e m\u00ebsip\u00ebrme t\u00eb Fadil Shytit m\u00eb duken se shprehin nj\u00eb realitet t\u00eb dhimbsh\u00ebm, t\u00eb gjat\u00eb e t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, e nga ana tjet\u00ebr m\u00eb duken edhe si thirrje kujtese p\u00ebr t\u00ebr\u00eb bashk\u00ebkomb\u00ebsit, e ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr politikan\u00ebt e qeveritar\u00ebt n\u00eb Kosov\u00eb e Shqip\u00ebri. Poeti na kujton se \u201cToka shqiptare e lagur me gjak e lot\u201d dhe se \u201cjetuam dhe vdiq\u00ebm krenar\u201d. Po p\u00ebrse na kujton poeti lot\u00ebt e gjakun dhe vdekjen krenare? Nd\u00ebr t\u00eb tjera, mendoj un\u00eb, poeti na i kujton se gjakun e lot\u00ebt, vuajtjet e sakrificat e disa brezave t\u00eb 135 viteve rresht, q\u00eb nga viti 1878, nuk po kihen parasysh, nuk po vler\u00ebsohen, nuk po u referohen politikan\u00ebt e qeveritar\u00ebt shqiptar\u00eb. Mendoj se poeti na i kujton k\u00ebto, jo thjesht\u00eb si ngjarje historike, t\u00eb cilat nuk po respektohen, por n\u00eb brendin\u00eb e poezive, ata akuzohen se po shkelin dhunsh\u00ebm mbi to.<\/p>\n<p>Ky shpjegim argumentohet leht\u00ebsisht me pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb krijimtaris\u00eb poetike t\u00eb Fadil Shytit n\u00eb v\u00ebllimin \u201cRevolt\u00eb\u201d. T\u00ebr\u00eb poezit\u00eb e k\u00ebtij v\u00ebllimi u shkruan mbi baz\u00ebn e nj\u00eb fakti, problem a ngjarje konkrete t\u00eb ndodhura n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb mbar\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e pas Luft\u00ebs U\u00c7K-s\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cilat poeti atdhetar ka k\u00ebndv\u00ebshtrime t\u00eb tjera nga ata t\u00eb cil\u00ebve poeti u drejtohet:<\/p>\n<p>Ishit krenaria, tani jeni turpi, Ishit lavdia, tani jeni pendimi,<br \/>\n. . . . . .<br \/>\nJu, q\u00eb dje ishit vigan\u00eb me arm\u00eb n\u00eb dor\u00eb, Sot, po p\u00ebruleni si qyqet, tek t\u00eb huajt mizor\u00eb!<\/p>\n<p>Ju q\u00eb harruat betimin e liris\u00eb,<br \/>\nJu, q\u00eb mohuat Ribashkimin e Shqip\u00ebris\u00eb . . .<br \/>\n(Nga poezia \u201cAkuz\u00eb renegat\u00ebve\u201d)<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebta gjasht\u00eb vargje, q\u00eb poeti i ka shkruar n\u00eb vitin 2009, shprehet mospajtimi, indinjata dhe dhimbja e tij, por edhe shp\u00ebrthen deri n\u00eb akuz\u00eb ndaj politikan\u00ebve dhe qeveritar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs, q\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e liris\u00eb, sovranitetit dhe bashkimit komb\u00ebtar, po pranojn\u00eb diktatin e t\u00eb huajve, ndryshe mund t\u00eb thuhet, po pranojn\u00eb p\u00ebrs\u00ebri sundimin e t\u00eb huajve. Por tashm\u00eb t\u00eb pranuar nga vet\u00eb shqiptar\u00ebt. Jo si m\u00eb 1878 kur shqiptar\u00ebt jo vet\u00ebm nuk u n\u00ebnshtruan, por kund\u00ebrshtuan me t\u00eb gjitha mund\u00ebsit\u00eb e format gjer edhe me luft\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb argumentuar akoma m\u00eb bindsh\u00ebm revolt\u00ebn e k\u00ebtij poeti atdhetar, po kujtoj n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast edhe nj\u00eb ngjarje tep\u00ebr trondit\u00ebse q\u00eb ka ndodhur pik\u00ebrisht n\u00eb Prizren fill pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe po nga vet\u00eb shqiptar\u00ebt, bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb serb\u00ebve, nga ku kombi shqiptar humbi shansin e par\u00eb deri at\u00ebher\u00eb, at\u00eb t\u00eb bashkimin komb\u00ebtar. Shtypja e serb\u00ebve ndaj shqiptar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb p\u00ebr rreth nj\u00eb shekull ishte nga m\u00eb t\u00eb dhunshmet e \u00e7do kohe. Ve\u00e7an\u00ebrisht kjo gjat\u00eb viteve \u201960 e ato t\u00eb viteve \u201980.\u00a0 Faza tjet\u00ebr deri n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb U\u00c7Ks\u00eb n\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar, shtypja dhe masakrat serbe ishin t\u00eb shkall\u00ebs m\u00eb barbare t\u00eb nazifashizmit, t\u00eb papame e t\u00eb pad\u00ebgjuara ndonj\u00ebher\u00eb. Megjith\u00ebse e till\u00eb ishte shtypja, deri n\u00eb shfarosje, gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebsaj kohe nga m\u00eb t\u00eb zezat p\u00ebr popullin e Kosov\u00ebs, serb\u00ebt nuk e pat\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb gjenin nga radh\u00ebt e shqiptar\u00ebve bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb zellsh\u00ebm n\u00eb k\u00ebto shtypje e masakra \u00e7njer\u00ebzore, q\u00eb n\u00eb jo pak raste, shqiptar\u00ebt tradhtar\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb zi se serb\u00ebt. Ja se si dhe \u00e7ka ndodhur:<\/p>\n<p>M\u00eb 8 Korrik 1945 mblidhet Kuvendi fam\u00ebkeq i Prizrenit me pjes\u00ebmarrjen e 50 delegat\u00ebve, ku 35 ishin shqiptar\u00eb dhe 15 serb\u00eb. Kuvendi p\u00ebr disa dit\u00eb shqyrtoi 11 \u00e7\u00ebshtje q\u00eb kishin t\u00eb b\u00ebnin me hedhjen e bazave ligjore rreth funksionimit t\u00eb Kosov\u00ebs. Midis tyre ishte pika 6-t\u00eb \u201cProjekt-rezolut\u00eb p\u00ebr aneksimin e Kosov\u00ebMetohis\u00eb\u00a0 Serbis\u00eb Federale\u201d. Tre tradhtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb k\u00ebtij kuvendi dhe t\u00eb Kosov\u00ebs, Fadil Hoxha, Xhavit Nimani dhe Ali Shukria, mbanin p\u00ebrkat\u00ebsisht numrat 26, 30 dhe 34 n\u00eb list\u00ebn e delegat\u00ebve t\u00eb Kuvendit. (Ibrahim Kadriu, Ramiz Cerrnica \u2013 simbol i bashkimit komb\u00ebtar, Prishtin\u00eb 2011, faqe 121. K\u00ebto dokumente gjenden edhe n\u00eb arkivat e Beogradit). K\u00ebta tre tradhtar\u00eb jo vet\u00ebm q\u00eb e p\u00ebrkrah\u00ebn dhe e votuan rezolut\u00ebn serbe, por b\u00ebn\u00eb dhe presion mbi delegat\u00ebt e tjer\u00eb shqiptar q\u00eb e kund\u00ebrshtonin bashkimin e Kosov\u00ebs me Serbin\u00eb. Tradhtari Ali Shukria arriti gjer aty sa ta quante delegatin shqiptar Ramiz Cerrnica tradhtar, kur ky i fundit deklaroj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb proverbiale: \u201cMe Serbin\u00eb Jo! me Shqip\u00ebrin\u00eb Po!\u201d<\/p>\n<p>Shikoni \u00e7ka ndodhur: Tradhtari akuzon atdhetarin p\u00ebr tradhtar! Nga pes\u00eb delegat\u00ebt shqiptar\u00eb q\u00eb kund\u00ebrshtuan bashkimin e Kosov\u00ebs me Serbin\u00eb, kat\u00ebr prej tyre u d\u00ebnuan me vdekje. Nd\u00ebrsa Ramiz Cernica u d\u00ebnua me burgim t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Po nga kush u d\u00ebnuan k\u00ebta atdhetar\u00eb? Mjerisht jo nga serb\u00ebt, por nga shqiptar\u00ebt. P\u00ebrkat\u00ebsisht nga Ali Shukria dhe Fadil Hoxha, q\u00eb ishin prokuror dhe kryetar gjykate.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb tep\u00ebr e \u00e7uditshme, e r\u00ebnd\u00eb, e d\u00ebmshme, e d\u00ebnueshme dhe e turpshme q\u00eb k\u00ebta tre luft\u00ebtar\u00eb, gjoja antifashist\u00eb e t\u00eb bashkimit komb\u00ebtar, se si u konvertuan kaq papritur n\u00eb tradhtar\u00eb. Kujtojm\u00eb k\u00ebtu se 31 delegat\u00ebt e tjer\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb ishin n\u00eb at\u00eb kuvend e votuan rezolut\u00ebn serbe p\u00ebr aneksimin e Kosov\u00ebs nga Serbia. \u00c7\u00ebshtja e k\u00ebtyre tradhtar\u00ebve nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi. Q\u00eb t\u00eb tre ishin miq t\u00eb Dushan Mugosh\u00ebs, i njohur si delegat i Titos n\u00eb Shqip\u00ebri gjat\u00eb Luft\u00ebs dhe nj\u00eb nga armiqt\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb shqiptar\u00ebve. Nga arkivat kan\u00eb dal\u00eb fakte t\u00eb tjera se Fadil Hoxha, Xhavit Nimani dhe Ali Shukria, pak dit\u00eb para k\u00ebtij kuvendi fam\u00ebkeq, n\u00eb Qershorin e vitit 1945 ishin takuar n\u00eb Beograd me J.B.Titon dhe E.Kardelin, ku n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb pasuris\u00eb, luksit jetes\u00ebs, privilegjeve dhe karrier\u00ebs, ishin v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb serb\u00ebve, duke i shitur e posht\u00ebruar lumenjt\u00eb e gjakut, malet me t\u00eb vdekur, disa qindmij\u00ebsha\u00a0 t\u00eb d\u00ebbuar nga atdheu i tyre. Karriera e tyre gjer n\u00eb kryesin\u00eb e Jugosllavis\u00eb p\u00ebrkrah Titos \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrblimi m\u00eb i duksh\u00ebm e i besuesh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00eb themi.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. nga m\u00eb t\u00eb r\u00ebndat e kombit shqiptar t\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, at\u00eb t\u00eb aneksimit t\u00eb Kosov\u00ebs Jugosllavis\u00eb, n\u00eb korrikun e vitit 1945 nga disa kosovar\u00eb injorant\u00eb, gazetar\u00eb rruga\u00e7\u00eb, politikan\u00eb sharlatan\u00eb, qeveritar\u00eb tradhtar\u00eb, por edhe kalemxhinj t\u00eb shitur nga Kosova e Shqip\u00ebria pas vitit 1990, kan\u00eb akuzuar Enver Hoxh\u00ebn pas vdekjes, se gjoja paska shitur Kosov\u00ebn. Un\u00eb ju them t\u00eb gjith\u00ebve: Jo, kurr\u00ebn e kurr\u00ebs Enver<\/p>\n<p>Hoxha, PKSH e pas saj PPSH-ja, as qeveria shqiptare e viteve 1945-1990, aq m\u00eb pak populli shqiptar, nuk e b\u00ebn\u00eb kurr\u00eb krim t\u00eb turpsh\u00ebm. K\u00ebt\u00eb krim komb\u00ebtar e b\u00ebn\u00eb vet\u00eb disa kosovar\u00eb. Nj\u00ebri nga delegat\u00ebt e Kuvendit fam\u00ebkeq t\u00eb Prizrenit e braktisi at\u00eb q\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb dhe erdhi n\u00eb Shqip\u00ebri. Ai e informoi Enver Hoxh\u00ebn se \u00e7\u2019po gatuhej atje nga Xhavit Nimani, Fadil Hoxha e Ali Shukria n\u00eb bashk\u00ebpunim me serb\u00ebt. Enver Hoxha i d\u00ebrgoi nj\u00eb let\u00ebr urgjent Xhavit Nimanit ku midis t\u00eb tjerave i shkruante: \u201c\u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb kjo \u00e7oroditje q\u00eb b\u00ebni atje? . . . Delegat\u00ebt . . . vendimet e Bujanit duhet t\u2019i ken\u00eb domosdo parasysh . . .\u201d ( Shaban Braha: \u201cRifat L. Berisha \u2013 figur\u00eb e shquar komb\u00ebtare\u201d, Tiran\u00eb 1998, faqe 202. K\u00ebto dokumente gjenden edhe n\u00eb Prishtin\u00eb).<\/p>\n<p>Q\u00eb nga ky moment, por edhe m\u00eb par\u00eb dhe vazhdimisht, serb\u00ebt pa fare v\u00ebshtir\u00ebsi gjet\u00ebn p\u00ebrkrah\u00ebsit e tyre nga radh\u00ebt e kosovar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb shtypur e shfryt\u00ebzuar, vrar\u00eb e zhdukur deri n\u00eb plane p\u00ebr \u00e7farosje totale t\u00eb popullit t\u00eb Kosov\u00ebs. Kjo filloi me k\u00ebt\u00eb kuvend tradhtar\u00ebsh dhe vijoi\u00a0 me t\u00eb tjer\u00eb, si\u00e7 ishte nj\u00ebri nd\u00ebr tradhtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, ish Ministrin e Pun\u00ebve t\u00eb Brendshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb pushtuar, krimineli q\u00eb organizoi vrasjen e qytetar\u00ebve t\u00eb pafajsh\u00ebm shqiptar, t\u00eb njohur si \u201cD\u00ebshmor\u00ebt e 4 Shkurtit\u201d m\u00eb 1944, daj\u00ebn e Ibrahim Rugov\u00ebs, kolaboracionisti Xhafer Deva. (P\u00ebr dijeni t\u00eb lexuesit: N\u00eb vitin 2012, tradhtar\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb ja hoq\u00ebn emrin e \u201c4 Shkurtit\u201d rrug\u00ebs dhe ia vendos\u00ebn \u201cRruga Ibrahim Rugova\u201d, vet\u00ebm se k\u00ebt\u00eb masak\u00ebr e kishte b\u00ebr\u00eb daja i Rugov\u00ebs, Xhafer Deva, duke posht\u00ebruar k\u00ebshtu d\u00ebshmor\u00ebt e atdheut e vler\u00ebsuar tradhtar\u00ebt. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast mori pjes\u00eb si v\u00ebzhgues i tradhtar\u00ebve n\u00eb fjal\u00eb, edhe djali i Rugov\u00ebs, i cili mbante nj\u00eb em\u00ebr q\u00eb m\u00eb ngjasonte me nj\u00eb kafsh\u00eb t\u00eb eg\u00ebr, ndaj m\u00eb vjen neveri t\u2019ia fus k\u00ebtu emrin). M\u00eb pas vijon me tradhtarin tjet\u00ebr, i vet\u00ebshpallur si p\u00ebrfaq\u00ebsues i shqiptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs pran\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Jugosllavis\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs, Ali Drange, p\u00ebr t\u00eb vazhduar m\u00eb tej me Sinan Hasanin, Rrahman Morin\u00ebn, Azem Vllasin e deri tek Ibrahim Rugova dhe rugovist\u00ebt e tjer\u00eb pa Rugov\u00ebn e t\u00eb pasluft\u00ebs s\u00eb U\u00c7K-s\u00eb<\/p>\n<p>Jo m\u00eb kot \u00ebsht\u00eb shprehur poeti Fadil Shyti: Ju, q\u00eb dje ishit vigan me arm\u00eb n\u00eb dor\u00eb<br \/>\nSot, po p\u00ebruleni si qyqet, tek t\u00eb huajt mizor\u00eb!<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto arsye, mendoj un\u00eb, jan\u00eb t\u00eb arsyeshme, t\u00eb v\u00ebrteta, n\u00eb koh\u00ebn e duhur dhe gjithmon\u00eb aktuale poezit\u00eb e Fadil Shytit, q\u00eb i dalin nga shpirti i revoltuar e i madh atdhetar. E nga ana tjet\u00ebr, politika dhe veprimtaria e L\u00ebvizjes Vet\u00ebvendosjes, tashm\u00eb parti parlamentare n\u00eb Kosov\u00eb, e vetmja forc\u00eb politike me vlera atdhetare. Faktet trondit\u00ebse t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme, at\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunimit t\u00eb shqiptar\u00ebve tradhtar me armiqt\u00eb e popullit t\u00eb tij, duhej t\u2019i ket\u00eb ditur q\u00eb me koh\u00eb poeti. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb bindemi kur studiojm\u00eb me v\u00ebmendje krijimtarin\u00eb e tij. Po t\u00eb jet\u00eb ndryshe, ai, nuk do t\u00eb shkruante k\u00ebshtu q\u00eb n\u00eb krijimet e para. Qysh n\u00eb vitin 1881, poeti, i trishtuar dhe i tmerruar nga ky realitet, nga ky zinxhir tradhtar\u00ebsh e tradhtish shprehej:<\/p>\n<p>Nuk gjej prehje n\u00eb jet\u00eb<br \/>\nPa fituar drejt\u00ebsia,<br \/>\nPa u thyer e vrar\u00eb tradhtia!<\/p>\n<p>Kuptohet, poezi t\u00eb tilla shkruhen n\u00eb kushtet e jet\u00ebs dhe t\u00eb shpirtit shum\u00eb t\u00eb trazuar t\u00eb poetit p\u00ebr fatet e Kosov\u00ebs e t\u00eb mbar\u00eb kombit shqiptar. Poeti kishte e ka plot\u00ebsisht t\u00eb drejt\u00eb, q\u00eb krijimtaria e tij ka k\u00ebt\u00eb natyr\u00eb t\u00eb shkruajturi, t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb shkruajturi, duke i th\u00ebn\u00eb n\u00eb vargje shqet\u00ebsimet e shpirtit p\u00ebr problemet e jet\u00ebs n\u00eb Kosov\u00eb dhe shkaktar\u00ebt e shkaqet q\u00eb na pengonin, na kthenin pas n\u00eb synimet q\u00eb aspironin atdhetar\u00ebt, poeti Fadil Shyti m\u00eb ngjan shum\u00eb me poetin Aleksand\u00ebr Stavre Drenova; nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i shquar i let\u00ebrsis\u00eb p\u00ebrparimtare p\u00ebr \u00e7lirimin e Shqip\u00ebris\u00eb nga pushtuesit e koh\u00ebs.<\/p>\n<p>M\u00ebkatet shpin\u00ebs, shpirti q\u00eb i p\u00ebrmbani,<br \/>\nAs posht\u2019 n\u00eb Ferr s\u2019ka q\u00eb t\u2019i nx\u00ebr\u00eb; Me ujt\u2019 e detit dot nuk i \u00e7\u2019p\u00ebrlani; Mallkimi do t\u2019iu ndjek\u00eb gjat\u2019 e gj\u00ebr\u00eb!<\/p>\n<p>Prej gurit zemr\u00ebn ju sikur e keni,<br \/>\nQ\u00eb aspak s\u2019e ndjeni qarjen e r\u00ebnkimin Ju lig\u00ebsit\u2019 e fajet s\u2019mund t\u2019i mshefni \u00c7do e keqe k\u00ebtu posht\u2019 e ka celebrimin!<\/p>\n<p>Mjaft, mjaft! Se u mbush kupa e hidh\u00ebrimit, Gjarp\u00ebrinj pushoni! Helmin tej e \u00e7\u2019porrni, Mos dalim tej kufirit t\u00eb durimit:<br \/>\nQ\u00eb m\u00eb n\u00eb fund se \u00e7\u2019mbuallt ju do t\u00eb korrni! shkruante Asdreni n\u00eb poezin\u00eb me titull \u201cKrer\u00ebve Tradh-<br \/>\ntor\u00eb\u201d, nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb, p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtat rrethana politike t\u00eb rrezikut t\u00eb rob\u00ebris\u00eb\u00a0 dhe udh\u00ebkryqit t\u00eb kombit ton\u00eb.<\/p>\n<p>Ashtu si Asdreni q\u00eb konsideronte detyr\u00eb kryesore shp\u00ebrgjumjen e shqiptar\u00ebve, pajisjen e tyre me vet\u00ebdije komb\u00ebtare, duke u th\u00ebn\u00eb atyre me fjal\u00eb poetike se kush ishin ata q\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb me sunduesit tan\u00eb, ashtu dhe Fadil Shyti, si veprimtar politik aktiv dhe poet revolucionar, me revolt\u00eb deri n\u00eb mos-durim, ju drejtohet tradhtar\u00ebve por edhe popullit p\u00ebr t\u2019i nd\u00ebshkuar ata:<\/p>\n<p>Deri sot, &#8211; e sot,<br \/>\nTradhtit\u00eb e vjetra, Tradhtit\u00eb e reja! Po na bien mbi koka, Porsi \u2013 rrufeja!<\/p>\n<p>K\u00ebshtu, poezia e tij\u00a0 kudo e kurdoher\u00eb \u00ebsht\u00eb kushtrim dhe thirrje p\u00ebr t\u00eb mos ju z\u00ebn\u00eb bes\u00eb armiqve, as bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb armiqve, me gjith\u00eb mask\u00ebn e bashk\u00ebpunimit e t\u00eb integrimit, i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb variant i ri i rob\u00ebris\u00eb s\u00eb vjet\u00ebr, ose i vazhdimit t\u00eb rob\u00ebris\u00eb s\u00eb vjet\u00ebr me em\u00ebr t\u00eb ri. Sepse integrimi dhe globalizmi i Shqip\u00ebris\u00eb e mbar\u00eb kombit, me k\u00ebto forma q\u00eb na imponohen nga t\u00eb huajt,\u00a0 \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrrimtar dhe nuk ndryshon aspak, n\u00eb mos m\u00eb keq me at\u00eb t\u00eb \u201cBashkim V\u00ebllaz\u00ebrimit\u201d t\u00eb Jugosllavis\u00eb s\u00eb d\u00ebshtuar.<\/p>\n<p>Duke u kthyer pas n\u00eb vite, dekada e shekuj, n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb ngjashm\u00ebris\u00eb poetike, poeti Fadil Shyti, m\u00eb ngjason shum\u00eb me natyr\u00ebn poetike t\u00eb poet\u00ebve revolucionar\u00eb e komunist shqiptar e t\u00eb huaj. P\u00ebr nga shpirti revolucionar, poezia e tij luftarake, kushtrim dhe nj\u00ebher\u00ebsh krenari komb\u00ebtare, m\u00eb ngjan me Kol\u00eb Jakov\u00ebn, Shefqet Musarajn, Dhimit\u00ebr Shuteriqin, e pse jo edhe me autorin e Himnit luftarak \u201cVlora-Vlora\u201d, Ali Asllani, edhe pse ky i fundit nuk ishte as komunist e as partizan.\u00a0 Ashtu si poet\u00ebt partizan\u00eb Kol\u00eb Jakova e Shefqet Musaraj, kur ishim t\u00eb pushtuar nga fashist\u00ebt, edhe Fadil Shyti n\u00ebn pushtimin serb shkruan p\u00ebr rizgjimin e vet\u00ebdijes dhe te vrullit revolucionar t\u00eb popullit, pa harruar demaskimin e tradhtar\u00ebve, n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb lirin\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim Fadili mund t\u00eb krahasohet jo vet\u00ebm me poet\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb luftarak\u00eb shqiptar\u00eb, por edhe me poet\u00ebt e revolucionit e t\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr lirin\u00eb e vendeve t\u00eb tyre si n\u00eb Franc\u00eb, Rusi, Itali, Gjermani, Spanj\u00eb, Turqi, Hungari, Bullgari etj. Ja nj\u00eb ngjashm\u00ebri, ose\u00a0 krahasim: Rreth 160 vjet m\u00eb par\u00eb poeti hungarez Shand\u00ebr Petef (1823 \u2013 1849), i cili dha jet\u00ebn me pen\u00eb e pushk\u00eb n\u00eb dor\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 26 vje\u00e7are p\u00ebr lirin\u00eb e vendit t\u00eb tij, n\u00eb Transilvani, n\u00eb poezin\u00eb e tij me titull \u201cK\u00ebnga e kushtrimit\u201d shkruante:<br \/>\nN\u00eb pranga qem\u00eb gjer tani,<br \/>\nT\u00eb par\u00ebt tan\u00eb t\u00eb lir\u00eb jetuan,<br \/>\nSi mund t\u00eb rrim\u00eb t\u00eb qet\u00eb n\u00ebn\u00eb<br \/>\nDhe kur tok\u00ebn keq armiqt\u00eb na e shkat\u00ebrruan?!<br \/>\nEdhe n\u00eb poezin\u00eb tjet\u00ebr kushtrim e thirrje me titull \u201cKombit\u201d, Petefi shprehej:<br \/>\nN\u00eb k\u00ebmb\u00eb atdhe! \u2013 se erdhi \u00e7asti i ndritur,<br \/>\nJa zgjohesh sot, ja kurr\u00eb s\u2019ke p\u00ebr tu zgjuar,<br \/>\nMbi varrin, koha ka p\u00ebr t\u00eb skalitur\u00a0 N\u00eb gur\u00eb mermeri emrin t\u00ebnd t\u00eb shquar!<\/p>\n<p>Edhe poeti yn\u00eb Fadil Shyti, p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjtat rrethana t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb rob\u00ebrin\u00eb e huaj, n\u00eb poezin\u00eb me titull \u201cRevolt\u00eb\u201d, shkruar n\u00eb Suedi m\u00eb 2010, i drejtohet popullit ashti si poeti Petef kombit, k\u00ebshtu:<br \/>\nKjo tok\u00eb jona, e p\u00ebrgjakur, mund t\u00eb mbetet pa uj\u00eb,<br \/>\nKy qielli yn\u00eb, i p\u00ebrflakur, mund t\u00eb mbetet pa vet\u00ebtima,\u00a0 Por, sheshet e malet tona krenare \u2013 shqiptare\u00a0 P\u00ebrjet\u00ebsisht, nuk do mbeten pa trima . . .<\/p>\n<p>Poeti, na thot\u00eb n\u00eb vargje se: Qielli yn\u00eb i p\u00ebrflakur mund t\u00eb mbetet pa vet\u00ebtim\u00eb, por sheshet e malet tona krenare-shqiptare nuk do t\u00eb mbeten p\u00ebrjet\u00ebsisht pa trima. Kjo tregon se poeti ka nj\u00eb shqet\u00ebsim. Dhe krejt qart\u00eb kuptohet shqet\u00ebsimi i poetit, i cili, me gjuh\u00eb poetike na tregon se ky popull, ky truall i p\u00ebrgjakur ka nj\u00eb hall, ka nj\u00eb dram\u00eb, ka nj\u00eb tragjedi q\u00eb po luhet mbi jet\u00ebn e tij p\u00ebr vite e dekada, ka rob\u00ebrin\u00eb e gjat\u00eb e t\u00eb dhunshme q\u00eb po e vuan. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye poeti iu kujton trimave t\u00eb vendit sheshet e malet, sokolat dhe gryk\u00ebhollat e nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe ju k\u00ebrkon atyre bashkimin dhe organizimin, sepse pushtuesit e bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tyre vendas, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk duan ta b\u00ebjn\u00eb t\u00eb pandar\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, por edhe kaq sa ka mbetur, Kosova, duan ta cop\u00ebtojn\u00eb p\u00ebrs\u00ebri. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye poeti iu drejtohet:<\/p>\n<p>Ve\u00e7 mos harroni o buk\u00ebshkal\u00eb, e t\u00eb p\u00ebrdal\u00eb,<br \/>\nSe, N\u00ebn\u00eblokja jon\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb jetime,<br \/>\nDo marshojm\u00eb kurdoher\u00eb n\u00eb sheshe dhe male,\u00a0 Kur Ajo, zem\u00ebrplasur, do t\u00eb klith\u00eb me kushtrime!<br \/>\nparalajm\u00ebron poeti bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt me pushtuesit nga gjiri yn\u00eb, por edhe popullin liridash\u00ebs t\u00eb vendit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Shqet\u00ebsimet e poetit Fadil Shyti, t\u00eb shprehura n\u00eb v\u00ebllimin poetik \u201cRevolt\u00eb\u201d, ve\u00e7an\u00ebrisht ato p\u00ebr t\u00eb ardhmen e Kosov\u00ebs, t\u00eb liris\u00eb, sovranitetit dhe bashkimit komb\u00ebtar, jan\u00eb p\u00ebrjetuar realisht edhe n\u00eb familjen time. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, nd\u00ebr t\u00eb tjera, un\u00eb zgjodha dhe k\u00ebt\u00eb natyr\u00eb t\u00eb shkruajturi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb parath\u00ebnie libri. N\u00eb koh\u00ebn kur po p\u00ebrgatitej, diskutohej e kund\u00ebrshtohej paketa e finlandezit dinak, t\u00eb cilin poeti e quan \u201cPaket\u00eb- Rak\u00ebt\u00eb\u201d, djali im Shk\u00eblzeni, pas nj\u00eb debati dhe komenti me t\u00eb, p\u00ebr paket\u00ebn sherrmbart\u00ebse, shkruajti poezin\u00eb me titull \u201cLufta e Shqipes me fatalen\u201d, ku po citoj:<br \/>\nN\u00eb qiejt e lavdish\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,<br \/>\natje ku liria, s\u2019p\u00ebrtypet e mundur\u00a0 rreh krah\u00ebt gjith\u00eb ngul\u00e7im t\u2019agonis\u00eb<br \/>\nnj\u00eb shqipe e p\u00ebrgjakur dhe e p\u00ebrgjysmuar<\/p>\n<p>Rreh krah\u00ebt t\u2019i shp\u00ebtoj\u00eb fatales gjaksore\u00a0 dhe qiellin e p\u00ebrshkon me vrullin e tmerruar,\u00a0 por rrjetat ngrihen shpejt nga vdek\u00ebsi njer\u00ebzore\u00a0 dhe rrjedh gjak trupi i saj nga plag\u00eb e harbuar.<br \/>\n. . . . . . . .<br \/>\ndhe njer\u00ebzit e pashpirt, me helm e jo me gjak\u00a0 t\u2019saj\u00ebn k\u00ebng\u00eb t\u00eb vdekjes i thurin qefinsh\u00ebm.<br \/>\n(Sh.Logu: \u201cUdh\u00ebve me stuhi\u201d, poezi, Tiran\u00eb 2004)<\/p>\n<p>At\u00ebbot\u00eb, djali im ishte vet\u00ebm 17 vje\u00e7, por dukej se ishte n\u00eb nj\u00eb mendje me poetin q\u00eb jeton n\u00eb Suedi, ndon\u00ebse nuk e kishte takuar asnj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>I solla dhe i kujtoj k\u00ebta shembuj krahasues p\u00ebr t\u00eb rikonfirmuar jo vet\u00ebm shqet\u00ebsimin atdhetar t\u00eb poetit komunist Fadil Shyti, por edhe p\u00ebr t\u2019u kujtuar lexuesve se sa t\u00eb shumta, t\u00eb gjata n\u00eb dekada e shekuj, sa t\u00eb zjarrta e t\u00eb p\u00ebrhapura, por edhe t\u00eb pavdekshme kan\u00eb qen\u00eb shqet\u00ebsimet tek poet\u00ebt e shkrimtar\u00ebt atdhetar\u00eb, pavar\u00ebsisht se ku jetojn\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr, p\u00ebr t\u2019u kujtuar se Lufta p\u00ebr \u00c7lirimin e vetvetes \u00ebsht\u00eb hapi i par\u00eb dhe shkalla m\u00eb e lart\u00eb e emancipimit t\u00eb nj\u00eb populli.<\/p>\n<p>Nuk ka m\u00eb t\u00eb voglin dyshim se futja jo e pak shqiptar\u00ebve nga politika, qeverisja, ekonomia, apo kalemxhinj t\u00eb shitur n\u00eb rrug\u00ebn e tradhtis\u00eb komb\u00ebtare, q\u00eb synojn\u00eb deshqiptarizimin e historis\u00eb e t\u00eb vlerave tona, sado koh\u00eb t\u00eb kalojn\u00eb, sado lart t\u00eb ngrihen, sado pushtet e pasuri t\u00eb b\u00ebjn\u00eb, sado ta quajn\u00eb veten t\u00eb pavdeksh\u00ebm, t\u00eb pushtetsh\u00ebm e t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm n\u00eb lavdi, ata, pra, t\u00ebr\u00eb tradhtar\u00ebt e kombit, t\u00eb \u00e7do kohe, brezat e ardhsh\u00ebm t\u00eb atdheut t\u00eb shqiponjave, kan\u00eb p\u00ebr t\u2019ju dh\u00ebn\u00eb vet\u00ebm at\u00eb q\u00eb meritojn\u00eb: vul\u00ebn e tradhtis\u00eb e t\u00eb turpit, fundin e ferrit t\u00eb zi, mallkimin e p\u00ebrjetsh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb kombi t\u00eb t\u00ebr\u00eb.\u00a0\u00a0\u00a0 Por le t\u00eb kthehemi tek poeti.<\/p>\n<p>Ashtu si poeti hungarez Petefi, poeti yn\u00eb Fadil Shyti, nuk erdhi n\u00eb jet\u00eb si krijues, si nga nj\u00eb lindje e v\u00ebshtir\u00eb dhe e parakohshme p\u00ebr t\u00eb shtuar britm\u00ebn e k\u00ebsaj bote t\u00eb padrejt\u00ebsis\u00eb deri n\u00eb \u00e7menduri. Ai erdhi n\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore, politike dhe at\u00eb poetike si nj\u00eb z\u00eb kushtrimi e kryengrit\u00ebs i shqiptar\u00ebve, t\u00eb sunduar e t\u00eb shtypur nga serbet. I lindur dhe i rritur n\u00ebn sundimin serb, Fadili nuk rrin sodit\u00ebs i atij realiteti trishtues, por zbret q\u00eb n\u00eb rini n\u00eb aren\u00ebn e jet\u00ebs e t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, fizikisht dhe me fjal\u00ebn poetike. Ai nuk u pajtua kurr\u00eb me t\u00eb keqen e madhe t\u00eb rob\u00ebris\u00eb. As nuk ra n\u00eb kompromis me t\u00eb, as me ata q\u00eb e shkaktuan. As nuk u b\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtor i pushtuesit si shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb at\u00ebher\u00eb, e as si t\u00eb sotmit nga Kosova e Shqip\u00ebria. As nuk u lig\u00ebshtua\u00a0 e nuk u t\u00ebrhoq nga rruga e synimeve t\u00eb veta, edhe pse t\u00eb gjata e t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr lirin\u00eb e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Nga ky formim dhe bindje t\u00eb poetit duhen k\u00ebrkuar e shikuar edhe temat e preferuara t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij. Atdheu, populli, liria, sovraniteti, bashkimi komb\u00ebtar jan\u00eb temat e poetit\u00a0 ton\u00eb, t\u00eb cilat i shpalos pa zbukurime fallco, por n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, duke goditur pa m\u00ebshir\u00eb t\u00eb keqen n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb gjirin ton\u00eb. Nga kjo arrijm\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundimin se formula e poet\u00ebve atdhetar\u00eb, e prijsave popullor\u00eb, e heronjve dhe d\u00ebshmor\u00ebve t\u00eb liris\u00eb \u00ebsht\u00eb \u201cM\u00eb mir\u00eb t\u00eb vdekur p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e atdheut e t\u00eb kombit, se sa t\u00eb gjall\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetuar sit \u00eb vdekur\u201d. Kjo formul\u00eb atdhetare ka qen\u00eb q\u00eb n\u00eb rini n\u00eb gjakun e n\u00eb shpirtin e poetit Fadil Shyti. Me angazhimet politiko-atdhetare dhe krijimtarin\u00eb poetike, poeti yn\u00eb, sipas mendimit tim, nuk \u00ebsht\u00eb hi\u00e7 m\u00eb pak, ose m\u00eb ngjason si dy gur\u00eb diamanti me formimin, guximin atdhetar dhe sakrificat p\u00ebr vendin e tij, m\u00eb hungarezin Sh. Petefi, si\u00e7 edhe fol\u00ebm m\u00eb lart.\u00a0 E n\u00ebse qenka th\u00ebn\u00eb q\u00eb t\u00eb vdesim,\u00a0 at\u00ebher\u00eb vdekja le t\u00eb urdh\u00ebroj\u00eb,\u00a0 Se sa n\u00eb llom\u2019 e ndoht\u00eb q\u00eb t\u00eb mbesim,\u00a0 Nj\u00eb vdekje burr\u00ebrore shpesh k\u00ebrkoj!<br \/>\n. . . . . . .<br \/>\nN\u00eb do t\u00eb shuhet jeta, le t\u00eb shuhet,\u00a0 ve\u00e7se t\u00eb vdesim burr\u00ebrisht, pa frik\u00eb,\u00a0 q\u00eb p\u00ebrmbi varrin ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrkulet\u00a0 kushdo q\u00eb armikun b\u00ebri cop\u00eb e \u00e7ik\u00eb!<\/p>\n<p>N\u00eb poezin\u00eb e m\u00ebsip\u00ebrme t\u00eb Petefit me titull \u201cKombit\u201d, jo vet\u00ebm tregon gjendjen e rob\u00ebris\u00eb s\u00eb kombit t\u00eb tij, por iu tregon edhe se \u00e7\u2019duhet b\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga rob\u00ebria. Ajo \u00e7\u2019ka e b\u00ebn poezin\u00eb e tij t\u00eb pavdekshme dhe aktin e r\u00ebnies s\u00eb tij heroike, \u00ebsht\u00eb fakti i angazhimit t\u00eb tij t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me arm\u00eb n\u00eb dor\u00eb n\u00eb llogoren e luft\u00ebs si ushtar, dhe se jeta nuk i dhimbset aspak, sepse si\u00e7 thot\u00eb populli yn\u00eb: \u201cKush vdes p\u00ebr atdhe, ai nuk ka vdek\u00eb por ka l\u00e9\u201d.<\/p>\n<p>Edhe poetin Fadil Shyti, qysh n\u00eb rinin\u00eb e tij e gjejm\u00eb n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb barrikadave p\u00ebr lirin\u00eb e mohuar nga sundimtari serb. I burgosur m\u00eb 1981 nga regjimi serb, poeti i ardhsh\u00ebm, i saposhp\u00ebrthyer si poet revolucionar, e dinte mir\u00eb se po rrezikonte shum\u00eb, edhe pse ishte nj\u00eb gur nga shk\u00ebmbi i t\u2019pathyeshmit atdhe, i cili e shpreh n\u00eb nj\u00eb poezi k\u00ebshtu:<br \/>\nKy, gur madh\u00ebshtor,<br \/>\nSi nj\u00eb d\u00ebshmor<br \/>\nMundet dhe t\u00eb binte n\u00eb betej\u00eb\u00a0 Dje, e pse jo edhe sot?<\/p>\n<p>N\u00ebqoft\u00ebse nisemi nga titulli i poezis\u00eb \u201cSublime\u201d, prej ku cituam vargjet e m\u00ebsip\u00ebrme, at\u00ebher\u00eb ashtu si tek Sh. Petefi:\u00a0 E n\u00eb se qenka th\u00ebn\u00eb q\u00eb t\u00eb vdesim,\u00a0 at\u00ebher\u00eb vdekja l\u00eb t\u00eb urdh\u00ebroj\u00eb . . . ,<\/p>\n<p>edhe tek Fadil Shyti kemi t\u00eb nj\u00ebjtin motiv: sakrific\u00ebn deri me jet\u00eb, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb interesave t\u00eb liris\u00eb e t\u00eb p\u00ebrparimit t\u00eb kombit t\u00eb tij. Madje sakrificat Fadili na i b\u00ebn edhe me krenari dhe i vendosur, vendosm\u00ebri t\u00eb cil\u00ebn poeti e ka trash\u00ebguar nga historia e lavdishme e popullit. M\u00eb qart\u00eb, simbolin e sakrificave p\u00ebr atdheun e gjejm\u00eb n\u00eb fjal\u00ebt e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb kryekomandantit t\u00eb Lidhjes\u00a0 Shqiptare t\u00eb Prizrenit, Sulejman Vokshit, i cili ka th\u00ebn\u00eb: \u201cSikur tri jet\u00eb t\u00eb kisha, t\u00eb tria do t\u2019i shkrija p\u00ebr Lirin\u00eb e Atdheut\u201d.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht se kemi t\u00eb till\u00eb shembuj, poezia atdhetare shqiptare nuk \u00ebsht\u00eb spontane, e rast\u00ebsishme, por \u00ebsht\u00eb vet\u00ebdije, p\u00ebrgjegj\u00ebsi, krenari, jet\u00eb, pavdek\u00ebsi, amanete. Krenaria komb\u00ebtare p\u00ebr fatin e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, ngritja kund\u00ebr sundimit t\u00eb huaj, k\u00ebrkesat e reja ideore dhe jetike, n\u00eb poezit\u00eb e Fadil Shytit, jan\u00eb vazhdim i vlerave t\u00eb shtuara n\u00eb rrug\u00ebn e paraardh\u00ebsve tan\u00eb. Por ajo q\u00eb dua t\u00eb ve\u00e7oj n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, \u00ebsht\u00eb guximi i k\u00ebtij poeti atdhetar e revolucionar, q\u00eb edhe n\u00eb kushte t\u00eb r\u00ebnda terrori, del n\u00eb fush\u00ebn e mejdanit me pen\u00eb dhe fizikisht, duke e b\u00ebr\u00eb lirin\u00eb e Kosov\u00ebs dhe Bashkimin komb\u00ebtar nd\u00ebr q\u00ebllimet kryesore t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij. Dhe me gjith\u00eb luft\u00ebn prej 33 vjet\u00ebsh, nuk lodhet e as nuk t\u00ebrhiqet, por vazhdon t\u00eb gjej\u00eb forma e mjete t\u00eb reja lufte, angazhimi e frym\u00ebzimi rinor, edhe kur \u00ebsht\u00eb larg atdheut, p\u00ebr arritjen e aspiratave shpirt\u00ebrore.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7ori e poetit Fadil Shyti \u00ebsht\u00eb dhe fakti se krijimtaria e tij ka kudo motivin e mospajtimit dhe mospranimit me realitetet e egra t\u00eb rendit kapitalist dhe t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb borgjeze, e cila p\u00ebrligj gjer n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tragjike gjendjen e r\u00ebnd\u00eb ekonomike dhe at\u00eb t\u00eb pasiguris\u00eb shoq\u00ebrore me diskriminime n\u00eb politik\u00eb, shoq\u00ebri, ekonomi e n\u00eb at\u00eb klasore, p\u00ebr pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb popullit t\u00eb Kosov\u00ebs e Shqip\u00ebris\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aksiom\u00eb e t\u00ebr\u00eb poet\u00ebve komuniste revolucionar\u00eb, vler\u00eb e cila nuk i mungon as poetit Fadil Shyti. Po t\u2019i mungonte kjo vler\u00eb, at\u00ebher\u00eb poezia atdhetare nuk do t\u00eb qe e plot\u00eb, do t\u2019i mungonte palca e palc\u00ebs. Kjo sepse p\u00ebr asgj\u00eb gjat\u00eb shekujve nuk \u00ebsht\u00eb shkruar e folur m\u00eb shum\u00eb nga njer\u00ebzit e pen\u00ebs se sa p\u00ebr luft\u00ebn, lirin\u00eb, t\u00eb drejt\u00ebn dhe drejt\u00ebsin\u00eb. Dhe t\u2019u kushtosh koh\u00ebn, talentin, t\u00eb gjith\u00eb mosh\u00ebn dhe t\u00ebr\u00eb krijimtarin\u00eb k\u00ebtyre kat\u00ebr temave q\u00eb lidhen me fatin dhe t\u00eb ardhmen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb kombit, n\u00eb kushtet kur politikan\u00ebt, qeveritar\u00ebt dhe kalemxhinjt\u00eb jan\u00eb\u00a0 shitur tek rendi borgjez i padrejt\u00ebsis\u00eb, \u00ebsht\u00eb sakrific\u00eb me rrezik p\u00ebr jet\u00ebn dhe sakrific\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn me dinjitet; \u00ebsht\u00eb dhe akt sublimi q\u00eb mund t\u00eb gjendet vet\u00ebm tek poet\u00ebt komunist\u00eb e atdhetar si Hysni Milloshi e Fadil Shyti. Q\u00eb k\u00ebtej buron edhe poezia nga shpirti i tij i past\u00ebr:<\/p>\n<p>As malet, as toka, as detet,<br \/>\nNga kusaria, s\u2019po iu mjaftojn\u00eb Shqip\u00ebria, po ricop\u00ebtohet nga tradhtia P\u00ebrderisa, k\u00ebshtu, shqiptar\u00ebt po iu durojn\u00eb!<br \/>\n\u00cbsht\u00eb\u00a0 e nj\u00ebjta frym\u00eb e shqet\u00ebsim atdhetar edhe tek Hysni Milloshi, ku 25 vjet m\u00eb par\u00eb te Poema \u201cAtdheu\u201d shkruante:<br \/>\nDo pritej harta e Atdheut si t\u00eb ish nj\u00eb cop\u00eb p\u00eblhur\u00eb<br \/>\nMe g\u00ebrsh\u00ebr\u00eb fatale ujku q\u00eb s\u2019na ishin ndar\u00eb kurr\u00eb;<br \/>\nPak p\u00ebr grekun, pak p\u00ebr serbin, pak p\u00ebr djallin kryedjall, Histori e k\u00ebtij kombi do t\u00eb tregohej si p\u00ebrrall\u00eb. . .<br \/>\nEdhe poeti Ali Asllani, qysh n\u00eb vitin 1942 n\u00eb poezin\u00eb me titull \u201cHak\u00ebrrem\u201d, shprehej nd\u00ebr t\u00eb tjera k\u00ebshtu: Q\u00eb t\u00eb zinit nj\u00eb kolltuk, aq u ul\u00ebt, u p\u00ebrkul\u00ebt, sa n\u00eb pragun e armikut vajt\u00ebt si kopil u ul\u00ebt!<\/p>\n<p>As ju hahet, as ju pihet, vet\u00ebm titulli ju kihet,<br \/>\nTeksa fshati i varf\u00ebr digjet . . .kryekurva nis e krihet!<\/p>\n<p>Ka di\u00e7ka shum\u00eb pozitive tek tre poet\u00ebt q\u00eb cituam m\u00eb lart. Asnj\u00ebri prej tyre nuk ka asnj\u00eb iluzion p\u00ebr rendin e vendosur n\u00eb em\u00ebr t\u00eb popullit, por pa d\u00ebshir\u00ebn e tij, pa miratimin e tij, si n\u00eb dhjetorin e vitit 1924, n\u00eb prill 1939 dhe m\u00eb 1991; dhe n\u00eb Kosov\u00eb, s\u00eb pari mbas cop\u00ebtimit m\u00eb 1913, n\u00eb korrik 1945 e m\u00eb pas luft\u00ebs s\u00eb U\u00c7K-s\u00eb.\u00a0 P\u00ebr t\u00eb tre poet\u00ebt \u00ebsht\u00eb kurdoher\u00eb bindja se bab\u00ebzia p\u00ebr pushtet t\u00eb pakufizuar dhe pasuri p\u00ebrrallore, ndarja me klasa dhe shtypja nga shtresa e lart\u00eb e asaj t\u00eb ul\u00ebt, \u00ebsht\u00eb e vetmja filozofi e rendit kapitalist, ku tashm\u00eb e ka shprehur hapur, pa frik\u00eb e as penges\u00eb natyr\u00ebn e tij barbare mbi 90 p\u00ebrqind t\u00eb popullit, t\u00eb cilit i kan\u00eb l\u00ebshuar mbi kurriz t\u00ebr\u00eb vuajtjet dhe mjerimet.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebto arsye, poet\u00ebt e shkrimtar\u00ebt revolucionar\u00eb dhe t\u00ebr\u00eb njer\u00ebzit p\u00ebrparimtar\u00eb e kan\u00eb konsideruar luft\u00ebn kund\u00ebr k\u00ebtij rendi bastard\u00ebsh tradhtar\u00eb, si nj\u00eb akt njer\u00ebzor t\u00eb domosdosh\u00ebm e t\u00eb pashmangsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb hedhur posht\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebto vuajtje e mjerime t\u00eb panum\u00ebrta. N\u00ebse popujt, p\u00ebrfshi s\u00eb pari kombin shqiptar, nuk ngrihen p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb n\u00eb dor\u00eb fatin e t\u00eb ardhmes s\u00eb tyre e t\u00eb atdheut, shfryt\u00ebzimi dhe skllav\u00ebria do t\u00eb jet\u00eb e\u00a0 gjat\u00eb, e v\u00ebshtir\u00eb, e p\u00ebrgjakshme dhe fatale mbi jet\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p>Me pak fjal\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur, udha e krijimtaris\u00eb s\u00eb Fadil Shytit \u00ebsht\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe udha e p\u00ebrpjekjeve t\u00eb nj\u00eb shekulli dhe e disa brezave, p\u00ebrpjekje q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr \u00e7lirimin politik e shoq\u00ebror nga sundimi e shtypja serbe. Poezit\u00eb e k\u00ebtij v\u00ebllimi, duke u shkruar n\u00eb gjuh\u00ebn e bukur t\u00eb popullit, kan\u00eb zgjuar e do t\u00eb zgjojn\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen interesin e mbar\u00eb opinionit atdhetar shqiptar p\u00ebr t\u00eb par\u00eb e reaguar ndaj veprimeve e vendimeve t\u00eb politikan\u00ebve e qeveritar\u00ebve, kur ato jan\u00eb t\u00eb dyshimta e t\u00eb d\u00ebmshme p\u00ebr interesat komb\u00ebtare, q\u00eb edhe pse thuhet se Kosov\u00eb\u00a0 e Shqip\u00ebri jemi shtete sovrane, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e pav\u00ebrtet\u00eb banale. Kjo q\u00eb theksova m\u00eb lart del qart\u00eb nga poezit\u00eb e Shytit, por edhe nga konsekuenca e tij p\u00ebr ta mbajtur t\u00eb mprehur si shpat\u00eb maj\u00ebn e lapsit kund\u00ebr s\u00eb keqes dhe t\u00eb k\u00ebqijave q\u00eb na pengojn\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e gjat\u00eb dhe t\u00eb vonuar t\u00eb liris\u00eb, sovranitetit dhe bashkimit komb\u00ebtar.<\/p>\n<p>Filozof\u00ebt e kan\u00eb konsideruar poezin\u00eb si shkall\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb ligj\u00ebrimit filozofik. Prandaj, dhe \u00ebsht\u00eb quajtur edhe si mbret\u00ebresh\u00eb e fjal\u00ebs s\u00eb shkruar. \u00cbsht\u00eb quajtur k\u00ebshtu sepse poezia, si gjini e let\u00ebrsis\u00eb artistike me t\u00eb cil\u00ebn mendimet, emocionet e ndjenjat shprehen n\u00eb vargje, dhe se me k\u00ebt\u00eb mendim filozofik t\u00eb koncentruar, lexon pak e kupton shum\u00eb. Poezia revolucionare si e Fadil Shytit, motivon argumentin bind\u00ebs, shpreh ide dhe synime, aspirata e mesazhe, por edhe shfaq revolt\u00ebn e t\u00eb shtypurve, vuajtjet e njer\u00ebzve t\u00eb thjesht\u00eb; flet, shkruan e himnizon triumfin e vlerave atdhetare, t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs dhe liris\u00eb. Pra poezia, krahas synimeve dhe vlerave t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme, n\u00eb pasqyrimin e realitetit t\u00eb nj\u00eb kohe t\u00eb caktuar, t\u00eb ngjarjeve historike apo t\u00eb nj\u00eb a disa personazheve simbole komb\u00ebtare, ka dhe vlerat e patjet\u00ebrsueshme si d\u00ebshmi e historis\u00eb dhe si amanete p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm. Duke pasur parasysh t\u00ebr\u00eb k\u00ebto vlera, poezia, ky mendim i koncentruar, i dal\u00eb nga shpirti i poet\u00ebve, i ka sh\u00ebrbyer shoq\u00ebris\u00eb njer\u00ebzore p\u00ebr t\u00eb kuptuar mir\u00eb realitetet e jet\u00ebs, p\u00ebr t\u2019u frym\u00ebzuar prej saj, p\u00ebr t\u00eb gjetur forma e rrug\u00eb t\u00eb reja n\u00eb triumfin dhe p\u00ebrparimin e jet\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb nivele sa m\u00eb t\u00eb larta. N\u00eb realitetin e transformimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb njer\u00ebzore, edhe mendimi poetik, pra poezia, ka luajtur rolin e vet pozitiv n\u00eb dobi t\u00eb ecjes s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb p\u00ebrpara, p\u00ebr vlerat q\u00eb ajo mbart dhe p\u00ebrcjell, jo vet\u00ebm p\u00ebr bashk\u00ebkoh\u00ebsit kur shkruhet poezia, por edhe p\u00ebr brezat e pasardh\u00ebs.<\/p>\n<p>Duke e par\u00eb dhe analizuar poezin\u00eb e Fadil Shytit edhe nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i vlerave t\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme, arrihet leht\u00ebsisht n\u00eb p\u00ebrfundimin se krijimtaria poetike e tij, kudo ka dhe elementin m\u00eb jet\u00ebsor dhe jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb e amanetit p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm. Pothuajse t\u00ebr\u00eb poezit\u00eb e v\u00ebllimit \u201cRevolt\u00eb\u201d kan\u00eb n\u00eb brendin\u00eb e tyre dhimbjen, shqet\u00ebsimin, krenarin\u00eb komb\u00ebtare dhe amanetet. N\u00eb poezin\u00eb me titull \u201cD\u00ebshmor\u00ebve t\u00eb kombit\u201d, duke menduar se respekti, kujtimi dhe nderimi p\u00ebr ata q\u00eb japin jet\u00ebn p\u00ebr interesat e liris\u00eb e sovranitetit t\u00eb atdheut, duhet t\u00eb mbeten t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm p\u00ebr t\u00ebr\u00eb brezat, poeti shkruan:<br \/>\nN\u00eb \u00e7do 5 Maj, kombi shqiptar,<br \/>\nJu kujton me mall e krenari,<br \/>\nJu, yjet e liris\u00eb,<br \/>\nQ\u00eb u flijuat p\u00ebr Shqip\u00ebri!<\/p>\n<p>Ju, vini n\u00eb zemrat tona,<br \/>\nSi lulet pranverore \u2013 liridone,<br \/>\nTh\u00ebrrasin z\u00ebrat tuaj, m\u00eb z\u00ebrin e bilbilave<br \/>\nAtdheun, mos e lini, d\u00eb duar t\u00eb katilave!<br \/>\nSi\u00e7 lexohet shum\u00eb qart\u00eb dhe me eleganc\u00eb, vet\u00ebm n\u00eb dy vargje, z\u00ebrat e d\u00ebshmor\u00ebve q\u00eb na vin\u00eb nga thell\u00ebsit\u00eb e viteve dhe t\u00eb tok\u00ebs, poeti na i paraqet si z\u00eb bilbilash, e m\u00eb pas po me k\u00ebt\u00eb but\u00ebsi na thot\u00eb:<\/p>\n<p>Atdheun mos e lini, n\u00eb duar t\u00eb katilave!<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb rast amaneti i poetit \u00ebsht\u00eb i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr komente.<\/p>\n<p>Pothuajse t\u00ebr\u00eb poet\u00ebt atdhetar\u00eb, duke par\u00eb dhe analizuar realisht gjendjen e popullit dhe t\u00eb atdheut, pra mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u2019u realizuar \u00ebndrrat e d\u00ebshiruara, idealet e veta atdhetare n\u00eb harkun kohor t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb vet, gjejn\u00eb forma t\u00eb bukura dhe interesante, q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet poezive, t\u00eb l\u00ebn\u00eb p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm mesazhet dhe amanetet, t\u00eb cilave, ata, pra poet\u00ebt, iu p\u00ebrkushtuan me mish e me shpirt. Motivi q\u00eb i shtyn poet\u00ebt p\u00ebr t\u00eb na l\u00ebn\u00eb amanete n\u00eb krijimtarin\u00eb e tyre \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb: shqet\u00ebsimi p\u00ebr fatet e atdheut e t\u00eb popullit, p\u00ebr luft\u00ebn e sakrificat, p\u00ebr historin\u00eb e vlerat tona, p\u00ebr t\u00eb ardhmen e p\u00ebrparimit t\u00eb vendit. Format e shprehjes dhe zgjidhja e momentit se si e ku i lan\u00eb t\u00eb shkruara d\u00ebshirat e tyre ndryshojn\u00eb nga nj\u00ebri-tjetri nga koha q\u00eb jetojn\u00eb, apo problemi q\u00eb ata mendojn\u00eb. P.sh. poeti Fadil Shyti, duke njohur historin\u00eb tragjike t\u00eb\u00a0 kombit ton\u00eb, me cop\u00ebtime t\u00eb shumta nga luft\u00ebrat e gjata t\u00eb shkaktuara nga sunduesit, pushtuesit dhe armiqt\u00eb e kombit ton\u00eb, por edhe me largime t\u00eb imponuara nga kushtet e r\u00ebnda ekonomike, si rrjedhoj\u00eb e qeverisjes s\u00eb pa p\u00ebrgjegjshme t\u00eb vet shqiptar\u00ebve, n\u00eb poezin\u00eb me titull \u201c\u2026Dhe kujtojm\u00eb\u201d, poeti q\u00eb e ka provuar vet\u00eb emigrimin, iu drejtohet bashkatdhetar\u00ebve me nj\u00eb thirrje, lutje, amanet a porosi:<\/p>\n<p>V\u00ebllez\u00ebr e motra,\u00a0 Shqiptar\u00eb e shqiptare!<br \/>\nMos i lakmoni viset e huaja<br \/>\nPor, q\u00ebndroni atje,<br \/>\nKu jeni lindur e rritur,<br \/>\nN\u00eb trojet tuaja,<br \/>\nE, mos provoni,<br \/>\n\u201cGurin nga vendi t\u00eb l\u00ebkundni . . . \u201c!<\/p>\n<p>Shkruan k\u00ebshtu poeti, sepse e din mir\u00eb se sa fatale \u00ebsht\u00eb zbrazja e vendit nga largimi i njer\u00ebzve, q\u00eb arb\u00ebresh\u00ebt tan\u00eb, me t\u00eb drejt\u00eb e quajn\u00eb si \u201cGjaku yn\u00eb i shprishur\u201d, dhe se sa e v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb jeta jasht\u00eb vendit t\u00ebnd. P\u00ebr t\u00eb konkretizuar k\u00ebt\u00eb, poeti i thot\u00eb lexuesit dhe p\u00ebrvoj\u00ebn e tij:<\/p>\n<p>Fat i hidhur n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb,<br \/>\nSi bilbili po m\u00eb ngarend,<br \/>\nLarg teje o Atdhe,<br \/>\nHer\u00eb \u2013 her\u00eb, po m\u00eb \u00e7mend . . . !<\/p>\n<p>Tragjikisht vet\u00eb shqiptar\u00ebt po realizojn\u00eb at\u00eb q\u00eb t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn kan\u00eb \u00ebnd\u00ebrruar dhe punuar armiqt\u00eb tan\u00eb, zbrazjen e trojeve tona nga ne shqiptar\u00ebt. N\u00eb fund t\u00eb fundit synimi i tyre ky ka qen\u00eb: t\u00eb mbetet Shqip\u00ebria pa shqiptar\u00eb. Se sipas armiqve tan\u00eb \u201cShqiptar i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm shqiptari i vdekur\u201d.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht q\u00eb t\u00eb mos ndodh\u00eb kjo, q\u00eb t\u00eb mos realizohen kurr\u00eb \u00ebndrrat gjakatare t\u00eb armiqve tan\u00eb, edhe poeti atdhetar Hysni Milloshi, tek kryevepra \u201cAtdheu\u201d na ka nd\u00ebrthurur nj\u00eb mesazh dhe amanet t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, q\u00eb nuk e hasim\u00a0 tek asnj\u00eb poet tjet\u00ebr shqiptar, vet\u00ebm n\u00eb legjenda:<\/p>\n<p>Se n\u00eb varrin n\u00ebn dy gur\u00eb, ti m\u00eb fole: S\u2019mund t\u00eb flesh,<br \/>\nSe vjen gjarpri me shtat\u2019 kok\u00eb, e t\u00eb hedh helmin n\u00eb vesh,\u00a0 Se vjen korbi krramazi, lis m\u00eb lis ngre folen\u00eb\u00a0 Se vjen mortja barkshtrigane, si nj\u00eb r\u00e9 qefini vjen.<\/p>\n<p>Gj\u00ebm\u00ebgjaktat kur t\u00eb ran\u00eb, n\u00eb t\u00ebrbim t\u00eb jataganit,<br \/>\nNdjeva sok\u00ebllimakuqet brenda dheut e alarmit,<br \/>\nNdjeva gjakun tim t\u00eb shprazur, sip\u00ebr dheut tim t\u00eb shtrenjt\u00eb,\u00a0 Q\u00eb me shkulme shponte tok\u00ebn, e n\u00eb qiej I skuqte ret\u00eb.<\/p>\n<p>Se m\u00eb vinte thinj\u00eb e n\u00ebn\u00ebs e m\u00eb thosh: A je i gjall\u00eb?<br \/>\nSe m\u00eb vinte sy i motr\u00ebs e m\u00eb thosh: A je ushtar?<br \/>\nSe me vinte ky plis dheu e m\u00eb thosh: Nga varri ngreu!<br \/>\nSe jam n\u00ebna, se jam motra, se jam baba, jam Atdheu. . .!<\/p>\n<p>Un\u00eb nuk e di se \u00e7\u2019do t\u00eb thon\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt pas meje p\u00ebr k\u00ebt\u00eb poem\u00eb, apo p\u00ebr t\u00ebr\u00eb poezit\u00eb atdhetare e p\u00ebr \u00e7do poet. Por nj\u00eb gj\u00eb e them me bindje se p\u00ebr aq koh\u00eb sa do t\u00eb ekzistoj\u00eb kombi yn\u00eb dhe historia tragjike e jona, vargjet e m\u00ebsip\u00ebrme jan\u00eb e do t\u00eb mbeten p\u00ebr jet\u00eb t\u00eb jet\u00ebve aktuale, mesazhe dhe amanete p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm. E kund\u00ebrta ka p\u00ebr t\u00eb ndodhur vet\u00ebm n\u00ebse shuhet bota, apo kur t\u00eb b\u00ebhen t\u00ebr\u00eb djajt\u00eb engjuj. Fatkeq\u00ebsisht, djajt\u00eb q\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb kontrollojn\u00eb t\u00ebr\u00eb element\u00ebt e jet\u00ebs son\u00eb ve\u00e7se po shtohen.<\/p>\n<p>Ashtu si poezit\u00eb e revolt\u00ebs s\u00eb shpirtit, poezit\u00eb kushtrim n\u00eb rrethana revolucioni e lufte, edhe poezit\u00eb si amanete kan\u00eb dhe mbartin t\u00eb nj\u00ebjtat mesazhe lufte, q\u00ebndrese e lirie. K\u00ebto lloj poezish shkruhen n\u00eb rrethana dramatike t\u00eb historis\u00eb s\u00eb vendit e kombit, kur k\u00ebrkohet t\u00eb realizohet edhe e pamundura n\u00eb interes t\u00eb shp\u00ebtimit t\u00eb kombit. P\u00ebr k\u00ebto synime, poet\u00ebt n\u00eb krijimet e tyre mund t\u2019i drejtohen dikujt, t\u00eb r\u00ebn\u00ebve, t\u00eb gjall\u00ebve apo ngjarjeve historike. Por n\u00eb fund t\u00eb fundit, mesazhet q\u00eb p\u00ebrcjellin ata jan\u00eb p\u00ebr cilindo, jan\u00eb p\u00ebr secilin nga ne, jan\u00eb p\u00ebr t\u00ebr\u00eb atdhetar\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb ngjashm\u00ebris\u00eb, n\u00eb krijimtarin\u00eb poetike si amanete t\u00eb poet\u00ebve tan\u00eb, u ktheva pas mbi 70 vjet n\u00eb koh\u00eb, n\u00eb vitet e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Edhe poeti rus Mihail Vasiljevi\u00e7 Isakovski ishte nj\u00eb poet revolucionar. Mjaft poezi t\u00eb tij jan\u00eb kushtrim e thirrje p\u00ebr t\u00eb mbrojtur e \u00e7liruar atdheun e sovjet\u00ebve. N\u00eb poezit\u00eb e tij thuhej pik\u00ebrisht ajo q\u00eb duhej, thuheshin shqet\u00ebsimet p\u00ebr fatin e atdheut dhe se \u00e7far\u00eb duhej b\u00ebr\u00eb, ashtu si tek Milloshi e Shyti yn\u00eb. Duke i lexuar poezit\u00eb e poetit rus Isakovski edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, t\u00eb shkruara p\u00ebr luft\u00ebn e gjat\u00eb e t\u00eb lavdishme patriotike t\u00eb popujve t\u00eb B.S., m\u00eb t\u00ebrheq v\u00ebmendjen poezia me titull \u201cHakmarr\u00ebsit\u201d, ku nd\u00ebr t\u00eb tjera poeti shkruan\u201d<br \/>\n. . . . . . . . . . .<\/p>\n<p>Si t\u00eb harrosh kur digjeshin kasollet,<br \/>\nKur tundeshin kufomat n\u00eb litar,<br \/>\nKur kuspull mblidheshin n\u00eb tok\u00eb foshnjet,\u00a0 Me bajoneta ngulur mu n\u00eb bark?<br \/>\nSi t\u00eb harrosh kur gjyshin plak, t\u00eb verb\u00ebr,<br \/>\nMe vrerin shtazarak q\u00eb u dilte p\u00ebr sysh,\u00a0 E lidh\u00ebn n\u00eb dy tanke kriminel\u00ebt\u00a0 Edhe t\u00eb gjall\u2019 si\u00e7 ish e ndan\u2019 m\u00eb dysh?<\/p>\n<p>Poezia e m\u00ebsip\u00ebrme tregon p\u00ebr krimet q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb nazist\u00ebt gjerman\u00eb mbi popullin e pafajsh\u00ebm rus. Por kur i rilexoja k\u00ebt\u00eb poezi, e p\u00ebr krime kaq t\u00eb llahtarshme n\u00eb rusi, nuk ka se si t\u00eb mos kujtosh krimet e kriminel\u00ebve serb mbi popullin e Kosov\u00ebs gjat\u00eb nj\u00eb shekulli, p\u00ebr t\u00eb cilat shkruan i revoltuar edhe poeti Fadil Shyti. T\u00eb p\u00ebrbindshme ishin krimet e tyre t\u00eb kryera gjat\u00eb viteve 1998 \u2013 1999. Serb\u00ebt n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb arrit\u00ebn deri atje sa t\u00eb p\u00ebrdhunonin grat\u00eb e vajzat n\u00eb syt\u00eb e mas\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb banor\u00ebve q\u00eb i kishin grumbulluar p\u00ebr t\u2019i d\u00ebbuar. Dhe t\u00eb mendosh se\u00a0 me k\u00ebta kriminel\u00eb q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb tilla krime, kishte jo pak kosovar\u00eb q\u00eb bashk\u00ebpunonin, e q\u00eb sot jan\u00eb t\u00eb lir\u00eb e madje edhe n\u00eb parlamentin dhe institucionet e Kosov\u00ebs! Pik\u00ebrisht k\u00ebto mendoj se ka pasur parasysh shqiptari i madh Rexhep Qosja, kur \u00ebsht\u00eb shprehur se \u201cTragjedia tij (e popullit) megjithat\u00eb po harrohet. A me k\u00ebsi shteti q\u00eb i mbulon, i fsheh krimet dhe kriminel\u00ebt duhet t\u00eb jetojm\u00eb?\u201d, &#8211; pyet me shqet\u00ebsim akademiku.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht se kan\u00eb ndodhur krime e posht\u00ebrime t\u00eb tilla mbi popullin e pafajsh\u00ebm shqiptar nga serb\u00ebt, e n\u00eb bashk\u00ebpunim me tradhtar\u00ebt shqiptar\u00eb, poeti Fadil Shyti nuk gjen prehje pa e pa Kosov\u00ebn e lir\u00eb, pa u vendosur drejt\u00ebsia, pa e par\u00eb drit\u00ebn e liris\u00eb e t\u00eb barazis\u00eb, pa u kthyer buz\u00ebqeshja e f\u00ebmij\u00ebve, e pun\u00ebtorit, mal\u00ebsorit, e mbar\u00eb njer\u00ebzis\u00eb.\u00a0 Nuk gjej prehje n\u00eb jet\u00eb,\u00a0 pa e par\u00eb at\u00eb drit\u00eb,\u00a0 q\u00eb aq shum\u00eb e kemi prit\u00eb,.\u00a0 Nuk gjej prehje n\u00eb jet\u00eb\u00a0 pa e par\u00eb nj\u00eb Fitore,\u00a0 p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn derdh\u00ebm\u00a0 djers\u00eb e gjak, i ri e plak\u00a0 n\u00eb burgje dhe llogore!<\/p>\n<p>Nuk gjej prehje n\u00eb jet\u00eb,\u00a0 pa qesh\u00eb fytyra e mal\u00ebsorit,\u00a0 pa u flakur shfryt\u00ebzimi i pun\u00ebtorit.<br \/>\nNuk gjej prehje n\u00eb jet\u00eb,\u00a0 pa njohje trimash t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb,\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 q\u00eb Atdheut ia fal\u00ebn,\u00a0 t\u00eb shtrenjt\u00ebn jet\u00eb . . . !<\/p>\n<p>Poezi t\u00eb tilla nuk ka se si t\u00eb mos mbeten thirrje, kushtrim, mesazhe dhe amanete p\u00ebr koh\u00eb t\u00eb gjata dhe p\u00ebr secilin nga ne. Amanetet e drejtp\u00ebrdrejta, me vlera t\u00eb spikatura atdhetare si p\u00ebr jet\u00ebn, lirin\u00eb, atdheun dhe kombin, kur nuk je i lir\u00eb t\u2019i g\u00ebzosh k\u00ebto t\u00eb drejta q\u00eb shprehen qart\u00eb e bukur n\u00eb krijimtarin\u00eb poetike t\u00eb Fadil Shytit, kan\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb edhe motive e ngarkesa emocionale me poet\u00ebt e shkrimtar\u00ebt e \u00e7do vendi tjet\u00ebr, kuptohet kur jan\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat rrethana t\u00eb ngjashme, ose t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrta. T\u00eb tilla vlera, emocione dhe amanete t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta, ashtu si tek Shyti, gjejm\u00eb tek poezit\u00eb e revolucionarit rus Isakovski q\u00eb kujtuam m\u00eb lart. Edhe ky poet, kur Bashkimi i lavdish\u00ebm Sovjetik ishte sulmuar nga nazizmi, shkroi poezin\u00eb me titull \u201cPorosi e n\u00ebn\u00ebs\u201d. Ja poezia:\u00a0\u00a0 O biri im! N\u00eb tok\u00eb vure veshin,<\/p>\n<p>D\u00ebgjoje fjal\u00ebn lar\u00eb plot me lot,\u00a0\u00a0 O biri im i dashur, N\u00ebna jote<br \/>\nS\u2019t\u00eb ka as buk\u00eb, as tok\u00eb, as streh\u00eb sot.<\/p>\n<p>Ata na erdh\u00ebn, kudo hap\u00ebn varr,<br \/>\nErdh\u00ebn dhe me gjakun ton\u00eb u deh\u00ebn,\u00a0\u00a0 Sht\u00ebpive nga \u00e7do an\u00eb u vun\u00eb zjarr,\u00a0\u00a0 Na posht\u00ebruan edhe b\u00ebn\u00eb \u00e7\u2019desh\u00ebn.<\/p>\n<p>Un\u00eb nat\u00eb e dit\u00eb shkoj gjith\u00eb pik\u00ebllim,\u00a0\u00a0 Korijeve dhe pyjeve t\u00eb djegur . . .<br \/>\nKu m\u00eb ke nusen ku, o biri im?<br \/>\nT\u00eb r\u00ebn\u00eb vall\u00eb, ku kam p\u00ebr ta gjetur?<\/p>\n<p>U derdh\u00ebn dhe e hap\u00ebn n\u00eb oborr,<br \/>\nMe duart e f\u00eblliqura katil\u00ebt,\u00a0\u00a0 Gjer n\u00eb m\u00ebngjes u tall\u00ebn dhe, me zor,\u00a0\u00a0 Me bajonet\u00eb asaj ja nxor\u00ebn shpirtin.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu t\u00eb vdiq, o bir, jetimzeza,<br \/>\nE pocaqisur, me nj\u00ebmij\u2019 mundime,<br \/>\nN\u00eb varr e kalla vet\u00eb tin\u00ebz<br \/>\nMe fytyr\u00eb nga ty, andej n\u00eb lindje.<\/p>\n<p>Si e th\u00ebrret e mjerza t\u00eb shoqin,<br \/>\nMes luft\u00ebs q\u00eb mbjell vdekje a s\u2019d\u00ebgjon?\u00a0\u00a0 Si qan ai gjaku i saj i pafajsh\u00ebm,\u00a0\u00a0 Si dashuri e saj p\u00ebr ty vajton?<\/p>\n<p>D\u00ebgjo, o bir, dhe drejt p\u00ebrpara shko!<br \/>\nD\u00ebrmo, shkat\u00ebrro armikun e mallkuar!\u00a0\u00a0 P\u00ebr m\u00ebm\u00ebdheun t\u00ebnd, p\u00ebr ne lufto,\u00a0\u00a0 P\u00ebr at\u00eb varr q\u00eb vet\u00eb e kam g\u00ebrmuar!<\/p>\n<p>Digje me zjarr dhe ndiqe pa m\u00ebshir\u00eb,<br \/>\nTi k\u00ebmba k\u00ebmb\u00ebs bish\u00ebn me t\u00ebrbim,<br \/>\nKudo q\u00eb do t\u00eb jesh, o bir i dashur,\u00a0\u00a0 Nga pas do t\u00eb t\u00eb ndjek\u2019 bekimi im.<\/p>\n<p>E riprodhova t\u00eb plot\u00eb k\u00ebt\u00eb poezi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb poetit Isakovski, e cila kalonte dor\u00eb m\u00eb dor\u00eb duke u lexuar n\u00eb llogoret e luft\u00ebs nga luft\u00ebtar\u00ebt e liris\u00eb s\u00eb frontit rus, ku secili provonte emocione t\u00eb jasht\u00ebzakonshme dhe ju qindfishoheshin forcat p\u00ebr t\u00eb realizuar porosin\u00eb e k\u00ebsaj n\u00ebne ruse, ku poezia e Isakovskit kishte lot\u00ebt, vuajtjet, mallin dhe amanetet e t\u00ebr\u00eb vajzave, grave e n\u00ebnave ruse. Kishte brenda edhe gjakun e miliona grave, f\u00ebmij\u00ebve, pleqve e luft\u00ebtar\u00ebve q\u00eb kishin dh\u00ebn\u00eb jet\u00ebn n\u00eb mbrojtje t\u00eb atdheut t\u00eb shenjt\u00eb. Poezia tregon qart\u00eb, me sakt\u00ebsi t\u00ebr\u00eb llojet e p\u00ebrbindshme t\u00eb krimeve q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb nazist\u00ebt gjerman mbi popullin rus. E solla k\u00ebt\u00eb poezi t\u00eb plot\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb treguar ngjashm\u00ebrin\u00eb e poet\u00ebve, n\u00eb koh\u00eb e vende t\u00eb ndryshme p\u00ebr ndjenj\u00ebn liridash\u00ebse, por edhe p\u00ebr mesazhet q\u00eb p\u00ebrcjellin edhe si amanete t\u00eb pavdekshme e t\u00eb p\u00ebrjetshme p\u00ebr t\u00eb mbrojtur vendin, lirin\u00eb, sovranitetin. E solla t\u00eb plot\u00eb k\u00ebt\u00eb poezi edhe p\u00ebr t\u2019ju rikujtuar lexuesve shqiptare, e ve\u00e7an\u00ebrisht atyre t\u00eb Kosov\u00ebs se t\u00eb tilla krime mbi popullin e Kosov\u00ebs kan\u00eb b\u00ebr\u00eb pa m\u00ebshir\u00eb edhe kriminel\u00ebt serb. Harresa e k\u00ebtyre krimeve do t\u00eb thot\u00eb mohim e posht\u00ebrim i vuajtjeve, sakrificave dhe i gjakut t\u00eb popullit t\u00ebnd. Kjo do t\u00eb thot\u00eb m\u00eb qart\u00eb akoma: se kjo harres\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb krim tjet\u00ebr i r\u00ebnd\u00eb ndaj vet\u00eb historis\u00eb son\u00eb. Ndaj dhe poet\u00ebt atdhetar\u00eb si\u00a0 Fadil Shyti, shkruajn\u00eb me kaq revolt\u00eb t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb pranojn\u00eb rob\u00ebrin\u00eb e huaj, q\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb me pushtuesit; p\u00ebr ata q\u00eb harrojn\u00eb k\u00ebto krime, ose p\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb sot q\u00eb i falin krimet e serb\u00ebve mbi kosovar\u00ebt.<\/p>\n<p>Fadil Shyti shkruan q\u00eb n\u00ebnat shqiptare t\u00eb mos \u00e7ojn\u00eb n\u00eb muze g\u00ebrshetin e vajz\u00ebs s\u00eb vrar\u00eb n\u00eb luft\u00eb. Si\u00e7 thot\u00eb nj\u00eb poezi e Hysni Milloshit, q\u00eb duke e p\u00ebrshkruar k\u00ebt\u00eb \u00e7ast poeti shprehet:\u00a0 Dhe para vdekjes i preu g\u00ebrshetat,\u00a0 dhe tha: Shpjerjani n\u00ebn\u00ebs kujtim,\u00a0 I thoni se plumbi n\u00eb ball\u00eb\u00a0 ta mori t\u00ebt bij\u00eb n\u00eb luftim.<br \/>\n. . . . . . .<br \/>\nN\u00ebna i mori, n\u00ebna i pa\u00a0 g\u00ebrshetat e lara nga gjaku,\u00a0 e fjal\u00eb trishtimi n\u00ebna nuk tha,\u00a0 nga morti s\u2019u nxi konaku . . .<\/p>\n<p>T\u00eb dy poet\u00ebt, Milloshi dhe Shyti, shkruajn\u00eb q\u00eb n\u00ebnat shqiptare t\u00eb mos hapin vet\u00eb varret e t\u00eb dashurve t\u00eb tyre t\u00eb vrar\u00eb n\u00eb luft\u00eb, si\u00e7 tregon edhe poezia e Isakovskit, ku nj\u00eb n\u00ebn\u00eb ruse :<\/p>\n<p>\u00c7eli varrin e p\u00ebrlotur<br \/>\nDhe u nda me mall\u00ebngjim,<br \/>\nMori pushk\u00ebn e gjakosur,<br \/>\nDhe g\u00ebrshetin p\u00ebr kujtim . . .\u00a0 (t\u00eb vajz\u00ebs s\u00eb vrar\u00eb n\u00eb luft\u00eb).<\/p>\n<p>E q\u00eb t\u00eb mos ndodh\u00eb k\u00ebshtu, populli duhet t\u00eb luftoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb lirin\u00eb, pa t\u00eb cil\u00ebn asgj\u00eb nuk mund t\u00eb sigurohet, p\u00ebrve\u00e7 skllav\u00ebris\u00eb. Krijimet artistike, antiskllav\u00ebri, p\u00ebr lirin\u00eb e t\u00eb drejt\u00ebn, kan\u00eb qen\u00eb nga krijimet e para n\u00eb poezi, piktur\u00eb, proz\u00eb e muzik\u00eb. P\u00ebr k\u00ebto arsye edhe k\u00ebnga e kompozuar nga tekstet poetike \u00ebsht\u00eb konsideruar si nj\u00eb element q\u00eb prek, frym\u00ebzon, qet\u00ebson, kujton, pasuron, dhe frym\u00ebzon ndjenjat e njeriut.<\/p>\n<p>Mjaft krijime t\u00eb poet\u00ebve, p\u00ebr vlerat, mesazhet dhe amanetet jet\u00ebgjat\u00eb q\u00eb kan\u00eb pasur, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe burim frym\u00ebzimi p\u00ebr muzikant\u00ebt dhe k\u00ebng\u00ebtar\u00ebt e talentuar atdhetar\u00eb, ku poezit\u00eb me vlerat e m\u00ebsip\u00ebrme, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb e k\u00ebnduar k\u00ebng\u00eb t\u00eb pavdekshme, duke i ngritur vlerat e poezis\u00eb n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e pavdek\u00ebsis\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast poezia e bukur atdhetare b\u00ebhet pjes\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb popullit q\u00eb i kushtohet. Nuk e di a ka ndonj\u00eb kompozitor q\u00eb t\u00eb ket\u00eb shkruar muzik\u00eb me poezit\u00eb e Fadil Shytit. N\u00eb se po, do t\u00eb ishte nj\u00eb gj\u00eb e mrekullueshme, sepse poezit\u00eb e tij jan\u00eb qindp\u00ebrqind atdhetare, e k\u00ebnga me k\u00ebto poezi do t\u00eb ishte jet\u00ebgjat\u00eb. Meqen\u00ebse poeti Fadil Shyti jo\u00a0 pak poezi t\u00eb v\u00ebllimit \u201cRevolt\u00eb\u201d ua ka kushtuar luft\u00ebrave dhe heronjve t\u00eb U\u00c7K-s\u00eb, m\u00eb posht\u00eb po\u00a0 sjell disa fakte q\u00eb lidhen me poet\u00ebt, poezit\u00eb, k\u00ebng\u00ebt, luft\u00ebn dhe lirin\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga muzikant\u00ebt\u00a0 m\u00eb atdhetar shqiptar, i pakrahasuesh\u00ebm me asnj\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, Kol Susaj, me pothuajse t\u00ebr\u00eb tekstet e veta, ka kompozuar mbi 300 k\u00ebng\u00eb atdhetare popullore e t\u00eb muzik\u00ebs s\u00eb leht\u00eb nga m\u00eb t\u00eb bukurat e t\u00eb pavdekshme. P\u00ebr luft\u00ebn, heroizmat dhe vlerat atdhetare t\u00eb luft\u00ebs s\u00eb U\u00c7K-s\u00eb, kompozitori Kol Susaj shkruajti tekstet dhe kompozoi 13 k\u00ebng\u00eb, t\u00eb cilat ia dha nj\u00eb ushtaraku t\u00eb k\u00ebsaj lufte p\u00ebr t\u2019i d\u00ebrguar atje, n\u00eb vij\u00ebn e par\u00eb t\u00eb luft\u00ebs. K\u00ebshtu kishin vepruar dhe Kol\u00eb Jakova e Dhora Leka gjat\u00eb luft\u00ebs Antifashiste Nacional\u00e7lirimtare Shqiptare. Nuk dihet n\u00ebse arrit\u00ebn ato k\u00ebng\u00eb t\u00eb Kol Susajt tek luft\u00ebtar\u00ebt e U\u00c7K-s\u00eb, por pas pak dit\u00ebsh n\u00eb nj\u00eb betej\u00eb me serb\u00ebt, ushtaraku q\u00eb mori k\u00ebng\u00ebt, ra d\u00ebshmor n\u00eb nj\u00eb betej\u00eb. Nuk e dim\u00eb edhe faktin tjet\u00ebr, a i pati n\u00eb gji apo jo ato k\u00ebng\u00eb, a i d\u00ebgjuan apo jo ato k\u00ebng\u00eb luft\u00ebtar\u00ebt e U\u00c7K-s\u00eb! Por nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e sigurt se vargjet poetike, tingujt e muzik\u00ebs u shkruan e u nis\u00ebn p\u00ebr n\u00eb luft\u00eb si pjes\u00eb e vlerave t\u00eb jet\u00ebs shqiptare\u00a0 atdhetare p\u00ebr t\u00eb shtuar emocionet, mobilizimin dhe krenarin\u00eb p\u00ebr vlerat e luft\u00ebs dhe liris\u00eb.<\/p>\n<p>Af\u00ebrsisht k\u00ebshtu m\u00eb ka ndodhur dhe mua me nj\u00eb poem\u00eb t\u00eb Hysni Milloshit. Kur zhvillohej lufta n\u00eb Kosov\u00eb, takova n\u00eb Tiran\u00eb nj\u00eb ushtarak t\u00eb U\u00c7K-s\u00eb. Pasi biseduam gjer\u00eb e gjat\u00eb p\u00ebr luft\u00ebn dhe jet\u00ebn e kombit ton\u00eb, ushtarakut i dhash\u00eb poem\u00ebn \u201cAtdheu\u201d t\u00eb Hysni Milloshit q\u00eb ta lexonte m\u00eb bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebt. E p\u00eblqeu shum\u00eb, sepse poema ishte thirrje e kushtrim atdhetar p\u00ebr t\u00eb mbrojtur vatanin, e q\u00eb po rrezikohej i t\u00ebr\u00eb kombi. E lam\u00eb p\u00ebr tu takuar pas luft\u00ebs. Por ky takim nuk u b\u00eb kurr\u00eb. Pak dit\u00eb m\u00eb von\u00eb, ushtaraku q\u00eb i dhash\u00eb poem\u00ebn \u201cAtdheu\u201d, kishte r\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb betej\u00eb lufte. E njoha nga fotografia kur po varrosej me nderime, se as emrin nuk ia dija. M\u00eb qe prezantuar me pseudonim. Edhe ky luft\u00ebtar, kam p\u00ebrshtypjen se do t\u00eb jet\u00eb vrar\u00eb me poem\u00ebn \u201cAtdheu\u201d t\u00eb Hysni Milloshi n\u00eb gji. (K\u00ebtij fakti i kam kushtuar disa vjet m\u00eb par\u00eb nj\u00eb material t\u00eb gj\u00ebr\u00eb me titull \u201cPoema dhe d\u00ebshmori\u201d, dhe ndodhet te libri im \u201cHysni Milloshi \u2013 poet i madh i krenaris\u00eb komb\u00ebtare\u201d<\/p>\n<p>Nj\u00eb rast i ngjash\u00ebm me k\u00ebt\u00eb, ka ndodhur edhe n\u00eb Shqip\u00ebri gjat\u00eb luft\u00ebs Antifashiste Nacional\u00e7lirimtare. Nj\u00eb partizani t\u00eb vrar\u00eb iu gjet n\u00eb gji, e shpuar nga plumbat e arm\u00ebve, historia e Partis\u00eb Komuniste Bolshevike\u00a0 Ruse t\u00eb B.S. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn luft\u00eb, n\u00eb luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, po n\u00eb B.S., n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Velike Lluki, n\u00eb trupin e nj\u00eb ushtari t\u00eb kuq t\u00eb vrar\u00eb, midis dokumenteve t\u00eb tjer\u00eb, iu gjet edhe poezia e poetit rus Isakovski me titull \u201cPorosi djalit\u201d, e prer\u00eb nga gazeta \u201cPravda\u201d (E v\u00ebrteta), t\u00eb cil\u00ebn poeti e botoi me titullin \u201cPorosi e n\u00ebn\u00ebs\u201d, q\u00eb e paraqit\u00ebm t\u00eb plot\u00eb m\u00eb lart.<\/p>\n<p>I solla k\u00ebta shembuj p\u00ebr t\u00eb argumentuar faktin e padiskutuesh\u00ebm p\u00ebr fuqin\u00eb e jasht\u00ebzakonshme q\u00eb ka fjala poetike e poet\u00ebve atdhetar\u00eb si Fadil Shyti, Hysni Milloshi, Kol\u00eb Jakova, Ali Asllani, Shand\u00ebr Petef, M.V. Isakovski e deri tek k\u00ebng\u00ebt e Avni Mul\u00ebs e Kol Sus\u00ebs me poezit\u00eb atdhetare, p\u00ebr efektet q\u00eb kan\u00eb ato tek nj\u00ebr\u00ebzit n\u00eb rrethana e koh\u00eb t\u00eb caktuara, si\u00e7 jan\u00eb ngjarjet revolucionare n\u00eb dobi t\u00eb fatit t\u00eb luft\u00ebs, liris\u00eb e t\u00eb ardhmes m\u00eb t\u00eb ndritur t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 poezive mesazhe dhe amanete p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm, e t\u00eb tjera k\u00ebndv\u00ebshtrime q\u00eb analizuam m\u00eb lart, poeti Fadil Shyti, n\u00eb v\u00ebllimin poetik \u201cRevolt\u00eb\u201d, na ka dh\u00ebn\u00eb edhe jo pak poezi p\u00ebr dashurin\u00eb, p\u00ebr jet\u00ebn, p\u00ebr dhimbjen, mallin, p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn, p\u00ebr kthimin n\u00eb atdhe, p\u00ebr m\u00ebrzin\u00eb p\u00ebrv\u00ebluese nga jeta n\u00eb emigracionin e gjat\u00eb e t\u00eb mundimsh\u00ebm. Largimi nga Atdheu p\u00ebr cilindo \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrmallsh\u00ebm, qoft\u00eb edhe p\u00ebrkoh\u00ebsisht. Un\u00eb e kam provuar me njer\u00ebzit e mi, por edhe vet\u00eb. Akoma m\u00eb shum\u00eb ndjehet kjo nga poet\u00ebt e shkrimtar\u00ebt, ndjenjat e t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb m\u00eb t\u00eb buta, m\u00eb t\u00eb ndjeshme, m\u00eb delikate, por shum\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishme se tek shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. N\u00eb poezin\u00eb me titull \u201cLamtumir\u00eb\u201d, kur niset n\u00eb rrug\u00ebn e mundimshme t\u00eb emigrimit, poeti Fadil Shyti shprehet:<\/p>\n<p>T\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndes me grusht e bes\u00eb,\u00a0 O Atdhe, k\u00ebtej lart nga aeroplani,\u00a0 N\u00eb k\u00ebto \u00e7aste mizore shpirt\u00ebrore . . .<\/p>\n<p>N\u00eb tre vargjet e para t\u00eb poezis\u00eb, poeti na len t\u00eb kuptojm\u00eb se ai po largohet i imponuar derisa e quan at\u00eb largim \u201c\u00c7aste mizore shpirt\u00ebrore\u201d. Por edhe pse largimi iu imponua, poeti e p\u00ebrsh\u00ebndet Atdheun me grusht e bes\u00eb. E n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, kur poeti na b\u00ebn p\u00ebrsh\u00ebndetje me grusht e bes\u00eb, do t\u00eb thot\u00eb se ai ka forc\u00ebn dhe besnik\u00ebris\u00eb, ka ndjenjat shpirt\u00ebrore t\u00eb zjarrta p\u00ebr tu kthyer p\u00ebrs\u00ebri, p\u00ebr t\u2019i q\u00ebndruar betimit, amanetit, vlerave dhe misioneve q\u00eb Atdheut i detyrohen bijt e bijat e veta.<\/p>\n<p>Pas largimit t\u00eb p\u00ebrkohsh\u00ebm nga Kosova, poeti, kuptohet se fillon nj\u00eb jet\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb re, por t\u00eb mundimshme e t\u00eb m\u00ebrzitshme. Kjo, mendoj un\u00eb, e ka burimin nd\u00ebr t\u00eb tjera edhe nga fakti i ndarjes s\u00eb imponuar nga t\u00eb dashurit, familja, miqt\u00eb, shok\u00ebt e bashk\u00ebluft\u00ebtar\u00ebt e rezistenc\u00ebs kund\u00ebr serb\u00ebve. Por edhe nga malli e p\u00ebrgjegj\u00ebsia ndaj Kosov\u00ebs, q\u00eb ishte n\u00ebn shtypjen serbe. Rreziku p\u00ebr jet\u00ebn nga serb\u00ebt e detyruan poetin t\u00eb l\u00ebr\u00eb vendin. Poeti e kupton shum\u00eb shpejt se sa e r\u00ebnd\u00eb \u00ebsht\u00eb jeta larg vendit aq m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb Shyti kishte zgjedhur\u00a0 rrug\u00ebn e kund\u00ebrshtimit ndaj regjimit serb. Dhe se si e p\u00ebrjeton k\u00ebt\u00eb, poeti shprehet:<\/p>\n<p>Ftoht\u00ebsia nordike,<br \/>\nM\u2019i mpiu muskujt e kockat!<br \/>\nLarg\u00ebsia nga Shqip\u00ebria,<br \/>\nSi dar\u00eb xhelati,<br \/>\nPo ma shtr\u00ebngon zemr\u00ebn!<br \/>\nSa malet tona ma r\u00ebndon shpirtin. . . !<\/p>\n<p>S\u2019ka dyshim se aq sa ka dhimbje q\u00eb i shtr\u00ebngon zemr\u00ebn, q\u00eb i r\u00ebndon sa malet shpirtin, poeti n\u00eb poezin\u00eb e tij, shpreh shqet\u00ebsimin atdhetar p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb edhe vet\u00eb i pranish\u00ebm n\u00eb realizimin e aspirat\u00ebs, at\u00eb t\u00eb liris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs, dhe se jeta ne vendin e tij t\u00eb lir\u00eb merr kuptim e vlera t\u00eb reja e t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb s\u2019mund t&#8217;i gjesh n\u00eb asnj\u00eb vend t\u00eb huaj, si\u00e7 shkruante Asdreni p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb:<\/p>\n<p>Shih sa vend plot bukuri,<br \/>\nku del ar, ku del flori,\u00a0 ku ndrit dielli me shk\u00eblqim\u00a0 dhe qesh h\u00ebna me p\u00eblqim,\u00a0 si n\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrrallave,\u00a0 trimave dhe pallave . . .<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00ebr\u00eb v\u00ebllimin e tij poetik \u201cRevolt\u00eb\u201d, e n\u00eb \u00e7do poezi, duken qart\u00eb si drita e diellit dy linja: ajo e sinqeritetit shpirt\u00ebror dhe ajo e realitetit jet\u00ebsor. K\u00ebto dy cil\u00ebsi t\u00eb poetit Fadil Shyti jan\u00eb jo vet\u00ebm nj\u00eb vler\u00eb p\u00ebr tu ve\u00e7uar e vler\u00ebsuar, por jan\u00eb edhe t\u00eb domosdoshme p\u00ebr cilindo poet e shkrimtar n\u00ebse d\u00ebshiron<\/p>\n<p>jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb e vepr\u00ebs s\u00eb vet. T\u00eb jesh realist do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jesh me koh\u00ebn, t\u00eb ec\u00ebsh n\u00eb nj\u00eb hap me t\u00eb, me hallet e shqet\u00ebsimet, me g\u00ebzimet e dhimbjet q\u00eb ka populli yt, atdheu dhe kombi; duke e pasqyruar realisht n\u00eb krijimtarin\u00eb t\u00ebnde. T\u00eb jesh i sinqert\u00eb shpirt\u00ebrisht n\u00eb krijimtari do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb shkruash me besnik\u00ebri p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ndjen, vler\u00ebson e gjykon, dhe se ato q\u00eb shkruan t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pandara nga jeta dhe shpirti i popullit t\u00ebnd dhe i idealeve t\u00eb tua, pavar\u00ebsisht n\u00ebse ju p\u00eblqejn\u00eb apo-jo mendimet e tua kund\u00ebrshtar\u00ebve, qofshin n\u00eb politik\u00eb a n\u00eb qeveri. Aq m\u00eb keq kjo n\u00ebse jan\u00eb edhe pushtues t\u00eb vendit t\u00ebnd. Shkurt, t\u00eb v\u00ebsh dhe t\u00eb l\u00ebsh shpirtin e zemr\u00ebn tek poezia, ashtu si Sergej Esenini i Madh.<\/p>\n<p>I ve\u00e7oj k\u00ebto dy cil\u00ebsi t\u00eb Fadil Shytit, sepse vazhdimisht dhe kudo, n\u00eb koh\u00eb e sisteme t\u00eb ndryshme,\u00a0 kan\u00eb dal\u00eb e mbijetuar shkrimtar\u00eb e poet\u00eb duke spekuluar me krijimtarin\u00eb e tyre me pak ose aspak realiz\u00ebm e me shum\u00eb hipokrizi, duke e deformuar realitetin, duke ia p\u00ebrshtatur at\u00eb politik\u00ebs s\u00eb dit\u00ebs dhe interesave vetjake. P\u00ebr k\u00ebto arsye dhe t\u00eb tjera, Hysni Milloshi n\u00eb nj\u00eb studim i ka quajtur k\u00ebta kalemxhinj kameleon\u00eb dhe i ka grupuar n\u00eb kat\u00ebr kategori si: plot\u00ebsisht realist\u00eb, gjysm\u00eb realist\u00eb, \u00e7erek realist\u00eb, dhe aspak realist\u00eb. T\u00eb till\u00eb tipa, si k\u00ebta t\u00eb fundit, i kemi me boll\u00ebk n\u00eb Shqip\u00ebri e Kosov\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht pas vitit 1990 e k\u00ebtej, duke nd\u00ebrruar fytyr\u00ebn, ose duke u paraqitur me disa fytyra, secila m\u00eb e ndyr\u00eb se tjetra, duke deformuar ose mohuar t\u00ebr\u00ebsisht realitetin. Ose, duke q\u00ebndruar krejt\u00ebsisht jasht\u00eb koh\u00ebs, jasht\u00eb realitetit, indiferent ndaj \u00e7do gj\u00ebje, ngjarje a transformimi si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti i Lasgush Poradecit, q\u00eb nuk shkroi asnj\u00eb varg p\u00ebr luft\u00ebn dhe lirin\u00eb, p\u00ebr transformimet socialiste, p\u00ebr ecurin\u00eb dhe p\u00ebrparimin e Shqip\u00ebris\u00eb. K\u00ebta tipa krijuesish\u00a0 t\u00eb rendit borgjez, ia kthejn\u00eb shpin\u00ebn popullit, tragjedive njer\u00ebzore t\u00eb koh\u00ebs kur jetojn\u00eb, arratisen si dhelprat dinake n\u00eb xhungl\u00ebn e p\u00ebrgjakur dhe t\u00eb pist\u00eb t\u00eb kapitalizmit p\u00ebr t\u00eb nxir\u00eb e mohuar t\u00eb v\u00ebrtetat dhe p\u00ebrligj\u00eb padrejt\u00ebsin\u00eb e krimin. Jo, Fadil Shyti nuk \u00ebsht\u00eb si k\u00ebta. Por le t\u00eb kthehemi tek sinqeriteti i poetit n\u00eb poezit\u00eb e largimit e t\u00eb mallit p\u00ebr vendlindjen, Kosov\u00ebn, Atdheun:<\/p>\n<p>Po iki larg teje Atdhe,<br \/>\nMe shpres\u00ebn e kthimit,<br \/>\nPo r\u00ebndojn\u00eb keq mbi ne,<br \/>\nDit\u00eb-net\u00ebt e m\u00ebrgimit!\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 shprehet poeti me mall n\u00eb m\u00ebrgim.<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb gj\u00eb shum\u00eb interesante n\u00eb krijimtarin\u00eb e Fadil Shytit se n\u00eb \u00e7do poezi, si\u00e7 e kemi theksuar disa her\u00eb n\u00eb k\u00ebto sh\u00ebnime, malli he ndjehet n\u00eb emigrim p\u00ebr atdheun, vendin, t\u00eb af\u00ebrmit, shok\u00ebt e miqt\u00eb,\u00a0 shprehet n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb p\u00ebrkushtimi t\u00eb caktuar, nj\u00eb historie, ngjarje a mendimi me vler\u00eb t\u00eb spikatur. N\u00eb nj\u00eb poezi q\u00eb poeti e ka shkruar n\u00eb prill t\u00eb vitit 2008 kushtuar Adem Jasharit, shprehet:<\/p>\n<p>. . .Por si val\u00eb, e zjarr n\u00eb mal,\u00a0 Po tundet e digjet shpirti im . . .<br \/>\nLarg k\u00ebtej n\u00eb m\u00ebrgim<br \/>\nThell\u00eb i mbytur n\u00eb pik\u00ebllim!<\/p>\n<p>shprehet poeti lidhur me p\u00ebrjetimet e tij atje, larg Kosov\u00ebs. M\u00eb pas vijon me Heroin, si nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb zgjoi kushtrimin e dha edhe jet\u00ebn me gjith\u00eb familjen prej 56 vetash p\u00ebr lirin\u00eb e Kosov\u00ebs.<\/p>\n<p>Thon\u00eb se \u201cHumanizmi \u00ebsht\u00eb biri i sakrific\u00ebs njer\u00ebzore n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb njer\u00ebzimit\u201d. Gjykuar nga kjo, asnj\u00ebher\u00eb dhe askush n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb t\u00eb trazuar nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i madh pa pasur nj\u00eb shpirt t\u00eb madh njer\u00ebzor. Humanizmi i ka rr\u00ebnj\u00ebt thell\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb fazat q\u00eb ka kaluar shoq\u00ebria njer\u00ebzore Nd\u00ebr t\u00eb tjera, humanizmi \u00ebsht\u00eb shprehur q\u00eb n\u00eb fjal\u00ebt e para poetike. Edhe poeti Fadil Shyti, fjal\u00ebn poetike e ka zgjedhur p\u00ebr t\u00eb shprehur t\u00ebr\u00eb ndjenjat e veta humane, njer\u00ebzore, atdhetare, nd\u00ebr t\u00eb tjera edhe n\u00ebp\u00ebrmjet mallit gjat\u00eb viteve n\u00eb emigracion. Edhe n\u00eb poezin\u00eb me titull \u201cI pathyesh\u00ebm\u201d, q\u00eb ia kushton nj\u00eb shoku t\u00eb ilegalitetit, t\u00eb b\u00ebn p\u00ebrshtypje sinqeriteti dhe realiteti i jet\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb fakt t\u00eb provuar n\u00eb shekuj me radh\u00eb: at\u00eb t\u00eb bashkimit e bashk\u00ebpunimit n\u00eb realizimin e synimeve t\u00eb veta:<\/p>\n<p>Kur isha pran\u00eb teje, i thyeja rrufet\u00eb,\u00a0 Kur isha pran\u00eb teje, kisha forca t\u00eb reja . . .<br \/>\n`\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Armikut ia kemi b\u00ebr\u00eb fora p\u00ebrjet\u00eb,\u00a0 T\u00eb mposhtet e vjetra, t\u00eb fitoj\u00eb e reja!<\/p>\n<p>Na mungonte koromania e that\u00eb,<br \/>\nNa munguan lapsat dhe fletore,\u00a0 Por, nuk na munguan: besa as q\u00ebndresa\u00a0 N\u00eb stuhi n\u00ebp\u00ebr nat\u00eb, deri n\u00eb fitore!<\/p>\n<p>Poezi t\u00eb tilla, nuk ka se si t\u00eb mos jen\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse p\u00ebr sinqeritetin dhe realizmin e sakt\u00eb. Kjo poezi, nga ana tjet\u00ebr tregon se \u00ebndrra njer\u00ebzore p\u00ebr nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb re ka ekzistuar, ka jetuar dhe vazhdon t\u00eb jetoj\u00eb. Ajo nuk vdes kurr\u00eb tek t\u00ebr\u00eb popujt e shtypur, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt edhe\u00a0 tek populli yn\u00eb shqiptar. K\u00ebt\u00eb \u00ebnd\u00ebrr, p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb realitet, e kan\u00eb mbajtur t\u00eb gjall\u00eb luft\u00ebtar\u00ebt atdhetar\u00eb, shkrimtar\u00ebt e poet\u00ebt, njer\u00ebzit e p\u00ebrkushtuar, midis tyre dhe poeti Fadil Shyti.<\/p>\n<p>Nj\u00eb vler\u00eb tjet\u00ebr e poetit Fadil Shyti \u00ebsht\u00eb edhe fakti se ai nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb z\u00eb i efektsh\u00ebm e me ndikim si poet e agjitator me fjal\u00ebn e shkruar poetike. Ai \u00ebsht\u00eb dhe nj\u00eb veprimtar aktiv i nj\u00eb l\u00ebvizjeje politike atdhetare si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Vet\u00ebvendosja, me nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs interesant dhe guximtar si Albin Kurti, q\u00eb m\u00eb ngjan disi me Qemal Staf\u00ebn e viteve t\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr \u00e7lirimin e Shqip\u00ebris\u00eb nga fashizmi e nazizmi, si p\u00ebr nga shpirti atdhetar, guximi dhe vizioni p\u00ebr t\u00eb ardhmen e Kosov\u00ebs e t\u00eb mbar\u00eb kombit shqiptar.<\/p>\n<p>Poeti, edhe pse larg atdheut, n\u00eb Suedi, nuk \u00ebsht\u00eb shk\u00ebputur nga Kosova e Shqip\u00ebria. Ai p\u00ebrjeton, reagon e vepron p\u00ebr gjith\u00e7ka q\u00eb ndodh n\u00eb jet\u00ebn e vendit. Ajo \u00e7ka \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb formimin e tij si intelektual atdhetar, \u00ebsht\u00eb fakti se ai \u00ebsht\u00eb entuziast dhe ka besim\u00a0 tek\u00a0 aft\u00ebsia e popullit\u00a0 t\u00eb tij, q\u00eb me luft\u00eb e pun\u00eb, me sakrifica e men\u00e7uri, duke u frym\u00ebzuar nga historia dhe heronjt\u00eb tan\u00eb t\u00eb lavdish\u00ebm, patjet\u00ebr do t\u00eb fitoj\u00eb lirin\u00eb, sovranitetin, p\u00ebrparimin, begatin\u00eb dhe bashkimin komb\u00ebtar; q\u00eb Shqiptar\u00ebt t\u00eb mos i sundojn\u00eb kameleon\u00ebt mizor\u00eb t\u00eb huaj, as tradhtar\u00ebt e vendit, por bijt\u00eb e bijat e popullit t\u00eb tij.<\/p>\n<p>V\u00ebllimi poetik \u201cRevolt\u00eb\u201d i poetit Fadil Shyti, si\u00e7 do ta lexoni, shquhet nga nj\u00eb seri ve\u00e7orish, ku nd\u00ebr m\u00eb kryesoret jan\u00eb: Fryma dhe gjuha popullore; q\u00ebndrimi dhe vler\u00ebsimi i \u00e7do aspekti n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb atdhetare; p\u00ebrzgjedhja p\u00ebr personazhe t\u00eb krijimtaris\u00eb s\u00eb tij i figurave dhe personaliteteve nga m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhat\u00eb e historis\u00eb son\u00eb; q\u00ebndrimi i drejt\u00eb dhe i rrept\u00eb ndaj veprimeve e veprave t\u00eb tradhtar\u00ebve; mesazhet dhe amanetet p\u00ebr ne sot dhe brezat e ardhsh\u00ebm, q\u00eb na jepen n\u00eb krijimtarin\u00eb e begat\u00eb t\u00eb tij e q\u00eb u analizuan m\u00eb lart, ku secila prej tyre ka nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb caktuar; jan\u00eb vlera dhe ve\u00e7ori, t\u00eb cilat\u00a0 e b\u00ebjn\u00eb autorin e tyre Fadil Shyti t\u00eb rreshtohet nd\u00ebr poet\u00ebt e zjarrt\u00eb atdhetar\u00eb, p\u00ebrkrah figurave dhe personaliteteve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb d\u00ebgjuar e t\u00eb nderuar.<\/p>\n<p>Nuk e di sa ja kam arritur synimit modest me vler\u00ebsimin e k\u00ebtij poeti. Le ta gjykojn\u00eb lexuesit atdhetar\u00eb. Edhe sahanl\u00ebpir\u00ebsit, t\u00eb shiturit e tradhtar\u00ebt, shpresoj ta lexojn\u00eb, sepse ata gjejn\u00eb vetveten dhe b\u00ebmat e tyre brenda fjal\u00ebve t\u00eb mia. Por m\u00eb bukur e m\u00eb qart\u00eb jan\u00eb brenda\u00a0 vargjeve t\u00eb poetit. Gjithsesi, mendimet e k\u00ebtyre t\u00eb fundit s\u2019m\u00eb hyjn\u00eb fare n\u00eb pun\u00eb. Ata q\u00eb nuk duan vendin dhe popullin e tyre, q\u00eb nuk jetojn\u00eb e\u00a0 vdesin p\u00ebr to, nuk do t\u00eb duan as mendimin tim, as fjal\u00ebn poetike t\u00eb poetit Fadil Shyti. Ne dhe ata jemi e do t\u00eb jemi t\u00eb kund\u00ebrt, t\u00eb ndrysh\u00ebm deri n\u00eb fund. K\u00ebshtu do t\u00eb mbes\u00eb edhe n\u00eb t\u00eb ardhmen. Do t\u00eb mbes\u00eb k\u00ebshtu gjersa t\u00eb realizohet \u00ebndrra e poet\u00ebve atdhetar\u00eb, p\u00ebrfshi dhe A.S.Drenova, kur pas fitores mbi fashizmin e nazizmin n\u00eb Shqipo\u00ebri m\u00eb 29 n\u00ebntor 1944 shkruante:<\/p>\n<p>Sot mori fund \u00e7do gjurm\u00eb tiranie,\u00a0 nj\u00eb diell i ri po ndrit plot shk\u00eblqim,\u00a0 p\u00ebr kombin lind nj\u00eb koh\u00eb lumturie\u00a0 edhe p\u00ebr bishat e egra nj\u00eb shkat\u00ebrrim . . .<\/p>\n<p>Krijimtaria poetike e Fadil Shytit n\u00eb v\u00ebllimin \u201cRevolt\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deg\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi dhe e sh\u00ebndetshme n\u00eb poem\u00ebn e madhe q\u00eb i \u00ebsht\u00eb kushtuar liris\u00eb, sovranitetit, p\u00ebrparimit dhe bashkimit\u00a0 ton\u00eb komb\u00ebtar. Uroj q\u00eb kjo krijimtari e bukur t\u00eb mos mbetet vet\u00ebm revolt\u00eb e shpirtit t\u00eb poetit atdhetar Fadil Shyti, por t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e nd\u00ebrgjegjes, e veprimtaris\u00eb, e shpirtit dhe e l\u00ebvizjes s\u00eb nd\u00ebrgjegjshme t\u00eb mbar\u00eb popullit deri n\u00eb arritjen e synimit final, at\u00eb t\u00eb liris\u00eb, p\u00ebrparimit, bashkimit komb\u00ebtar dhe sovranitetit, pa\u00a0 armiq e tradhtar\u00eb, pa shtyp\u00ebs e shfryt\u00ebzues\u00a0 n\u00eb atdheun ton\u00eb. E p\u00ebrderisa nuk e kemi t\u00eb realizuar k\u00ebt\u00eb aspirat\u00eb, mbetet aktuale thirrja e poetit atdhetar Hysni Milloshi q\u00eb ia ka drejtuar popullit t\u00eb tij n\u00eb korrikun e vitit 1998:<\/p>\n<p>\u201c. . . . Zgjohuni, pra, e ndizni n\u00eb qiellin e pafund t\u00eb shpirtit tuaj t\u00eb madh zjarret e patriotizmit mij\u00ebravje\u00e7ar, q\u00eb kurdoher\u00eb e ka nderuar e shp\u00ebtuar popullin ton\u00eb . . . . Atdheun q\u00eb ne e konsiderojm\u00eb moshatar me Diellin e H\u00ebn\u00ebn, Atdheun e Shqiptar\u00ebve q\u00eb ka qen\u00eb nd\u00ebr Universitetet e para t\u00eb qytet\u00ebrimit dhe emancipimit t\u00eb Evrop\u00ebs. . . \u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>REVOLT\u00cb SHPIRTI E NJ\u00cb POETI ATDHETAR Nga Ndoc LOGU Nuk dua t\u00eb plakem, pa t\u00eb rinuar Ty! Nuk dua t\u00eb pasurohem, pa t\u00eb begatuar Ty! Nuk dua t\u00eb s\u00ebmurem, pa t\u00eb sh\u00ebruar Ty! Nuk dua t\u00eb vdes, pa t\u00eb ribashkuar ty! Moj N\u00cbN\u00cb . . . ! E shenjta Shqip\u00ebri! ( Nga poezia \u201cBetohem\u201d e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8337,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[828],"class_list":["post-8336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-letersi","tag-fadil-shyti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8336"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8336\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}