{"id":8329,"date":"2015-03-13T18:00:00","date_gmt":"2015-03-13T17:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=8329"},"modified":"2015-03-12T18:45:08","modified_gmt":"2015-03-12T17:45:08","slug":"nje-sonde-zbulon-terrene-merimangash-mbi-mars","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/03\/nje-sonde-zbulon-terrene-merimangash-mbi-mars\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb sond\u00eb zbulon terrene \u201cmerimangash\u201d mbi Mars"},"content":{"rendered":"<p>Shkrirja e kapu\u00e7it karbonik t\u00eb Marsit \u00e7do pranver\u00eb shkakton nj\u00eb form\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme erozioni. Gazi g\u00ebrryen shk\u00ebmbin dhe l\u00eb prapa tij terrene n\u00eb form\u00eb merimangash. David Boui kishte t\u00eb drejt\u00eb kur u k\u00ebndonte pranis\u00eb s\u00eb merimangave n\u00eb Mars? Po, por nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr jasht\u00ebtok\u00ebsor\u00eb, por p\u00ebr formacione gjeologjike t\u00eb \u00e7uditshme. Alternimi i stin\u00ebve n\u00eb planetin e kuq shkakton shfaqjen e formacioneve q\u00eb NASA i quan \u00abn\u00eb form\u00eb merimangash\u00bb. \u00cbsht\u00eb aparati fotografik me sakt\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb, HIRISE q\u00eb na ka dh\u00ebn\u00eb imazhet e para t\u00eb k\u00ebtij fenomeni spektakolar. Ky aparat \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb sond\u00ebn Mars Reconnaissance Orbiter, q\u00eb qarkullon n\u00eb nj\u00eb larg\u00ebsi afro 250 km nga toka marsiane. Gjat\u00eb misioneve t\u00eb saj t\u00eb shumta, kjo sond\u00eb ka fotografuar formacione gjeologjike q\u00eb nuk ngjajn\u00eb me ato t\u00eb Tok\u00ebs. Fenomeni paraqitet n\u00eb form\u00ebn e krisjeve q\u00eb nisen nga e nj\u00ebjta qend\u00ebr dhe shp\u00ebrndahen si k\u00ebmb\u00ebt e merimang\u00ebs rrotull trupit t\u00eb saj. Kjo ndodh n\u00eb pranver\u00eb, kur shkrihen kapu\u00e7\u00ebt polar\u00eb marsian\u00eb. K\u00ebta nuk p\u00ebrb\u00ebhen nga akulli, por nga dioksidi i karbonit n\u00eb form\u00eb t\u00eb ngurt\u00eb. Ky akull karbonik ngrohet nga afrimi me diellin, por nuk shkrin; ai kalon direkt nga forma e ngrir\u00eb, n\u00eb at\u00eb t\u00eb gazt\u00eb. Gazi shkakton nj\u00eb fenomen g\u00ebrryerjeje t\u00eb tok\u00ebs derisa ai gjen nj\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb jasht\u00eb. Gjat\u00eb kalimit, akulli merr me vete pluhura t\u00eb zinj, q\u00eb m\u00eb pas i shp\u00ebrndan era. \u00abB\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb terren krejt\u00ebsisht marsian. Ky lloj erozioni nuk \u00ebsht\u00eb i mundur n\u00eb Tok\u00eb sepse klima jon\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e but\u00eb\u00bb, shpjegojn\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt. Ky shembull tregon pse n\u00eb Mars ka \u00e7arje t\u00eb tilla, t\u00eb mbushura me akull t\u00eb shndritsh\u00ebm, q\u00eb b\u00ebjn\u00eb kontrast me tok\u00ebn e kuqe posht\u00eb. N\u00eb ver\u00eb, akulli zhduket n\u00eb atmosfer\u00eb dhe i l\u00eb k\u00ebto gjurm\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme t\u00eb gdhendura n\u00eb sip\u00ebrfaqe. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkrirja e kapu\u00e7it karbonik t\u00eb Marsit \u00e7do pranver\u00eb shkakton nj\u00eb form\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme erozioni. Gazi g\u00ebrryen shk\u00ebmbin dhe l\u00eb prapa tij terrene n\u00eb form\u00eb merimangash. David Boui kishte t\u00eb drejt\u00eb kur u k\u00ebndonte pranis\u00eb s\u00eb merimangave n\u00eb Mars? Po, por nuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr jasht\u00ebtok\u00ebsor\u00eb, por p\u00ebr formacione gjeologjike t\u00eb \u00e7uditshme. Alternimi i stin\u00ebve n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8330,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-8329","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8329"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8329\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}