{"id":8048,"date":"2015-02-26T15:00:18","date_gmt":"2015-02-26T14:00:18","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=8048"},"modified":"2015-02-26T12:45:17","modified_gmt":"2015-02-26T11:45:17","slug":"269-mije-ton-mbeturina-plastike-pluskojne-ne-oqeane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/02\/269-mije-ton-mbeturina-plastike-pluskojne-ne-oqeane\/","title":{"rendered":"269 mij\u00eb ton mbeturina plastike pluskojn\u00eb n\u00eb oqeane"},"content":{"rendered":"<p>Prania e mbeturinave plastike n\u00eb oqeanet e bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem m\u00eb vete. Prej vitesh tashm\u00eb, shoqata dhe organizata t\u00eb shumta p\u00ebrpiqen t\u00eb sensilibizojn\u00eb publikun n\u00eb lidhje me k\u00ebrc\u00ebnimin q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn kjo ndotje p\u00ebr ekosistemin detar. Me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb kuptohet m\u00eb mir\u00eb ky k\u00ebrc\u00ebnim, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb studime n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor, megjithat\u00eb, deri m\u00eb tani, asnj\u00eb prej tyre nuk ka qen\u00eb i aft\u00eb t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb sasin\u00eb e plastik\u00ebs q\u00eb pluskon n\u00eb sip\u00ebrfaqen e oqeaneve. K\u00ebt\u00eb munges\u00eb t\u00eb dukshme \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur ta plot\u00ebsoj\u00eb studimi i Institutit Five Gyres (Pes\u00eb Vorbullat), n\u00eb Kaliforni, i cili ka mbledhur t\u00eb dh\u00ebna nga t\u00eb kat\u00ebr an\u00ebt e planetit.<br \/>\nStudimi \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb nj\u00eb revist\u00eb amerikane dhe rezultati \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsues: 269 mij\u00eb ton mbeturina plastike pluskuese! Kjo shif\u00ebr duket e st\u00ebrmadhe, edhe sepse m\u00eb par\u00eb nuk dihej me p\u00ebraf\u00ebrsi sa ishte ajo (vet\u00ebm disa p\u00ebrqendrime ishin evidentuar n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb globit). P\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb nj\u00eb rezultat t\u00eb till\u00eb, instituti u ka b\u00ebr\u00eb thirrje studiuesve t\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebs. Projekti i madh nd\u00ebrkomb\u00ebtar ka konsistuar n\u00eb analiz\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb mbledhura gjat\u00eb 24 ekspeditave. K\u00ebto fushata oqeanografike jan\u00eb kryer n\u00eb vitet 2007-2013 n\u00eb pes\u00eb vorbullat e m\u00ebdha subtropikale, si edhe n\u00eb brigjet australiane, n\u00eb gjirin e Bengalit dhe n\u00eb Mesdhe. M\u00eb pas, studiuesit jan\u00eb nisur nga k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrllogaritur mbeturinat n\u00eb oqeanet bot\u00ebrore. Rezultatet e tyre tregojn\u00eb nj\u00eb sasi t\u00eb barabart\u00eb me 5250 miliard\u00eb pjes\u00ebza plastike, q\u00eb formojn\u00eb nj\u00eb mas\u00eb prej 269 mij\u00eb ton\u00ebsh. Sipas analizave, burimi kryesor i ndotjes vjen nga rrjetat e vjetra t\u00eb peshkimit dhe komerdaret. Megjithat\u00eb, studiuesit kan\u00eb evidentuar edhe nj\u00eb num\u00ebr mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs fur\u00e7ash dh\u00ebmb\u00ebsh, shishesh dhe qeskash plastike. Mbeturinat duket se jan\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme, n\u00eb funksion t\u00eb madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre. Mbeturinat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha jan\u00eb m\u00eb t\u00eb bollshme n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb brigjeve, nd\u00ebrsa ato t\u00eb vogla jan\u00eb m\u00eb t\u00eb shumta n\u00eb pes\u00eb vorbullat e m\u00ebdha, n\u00eb zonat e larguara nga vendet e banuara. Autor\u00ebt e studimit dyshojn\u00eb se pes\u00eb vorbullat e m\u00ebdha veprojn\u00eb si bluajt\u00ebs t\u00eb fuqish\u00ebm, q\u00eb i reduktojn\u00eb copat e m\u00ebdha t\u00eb plastik\u00ebs n\u00eb cop\u00ebza t\u00eb vogla, t\u00eb cilat merren m\u00eb pas nga korrentet e ujit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prania e mbeturinave plastike n\u00eb oqeanet e bot\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem m\u00eb vete. Prej vitesh tashm\u00eb, shoqata dhe organizata t\u00eb shumta p\u00ebrpiqen t\u00eb sensilibizojn\u00eb publikun n\u00eb lidhje me k\u00ebrc\u00ebnimin q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn kjo ndotje p\u00ebr ekosistemin detar. Me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb kuptohet m\u00eb mir\u00eb ky k\u00ebrc\u00ebnim, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb studime n\u00eb k\u00ebt\u00eb sektor, megjithat\u00eb, deri m\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8049,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-8048","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8048"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8048\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}