{"id":8016,"date":"2015-02-25T18:00:01","date_gmt":"2015-02-25T17:00:01","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=8016"},"modified":"2015-02-25T16:31:10","modified_gmt":"2015-02-25T15:31:10","slug":"zemra-e-tokes-zbulon-nje-sekret-te-papritur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/02\/zemra-e-tokes-zbulon-nje-sekret-te-papritur\/","title":{"rendered":"Zemra e Tok\u00ebs zbulon nj\u00eb sekret t\u00eb papritur"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb ri, t\u00eb kryer nga nj\u00eb ekip gjeofizikan\u00ebsh kinez\u00eb dhe amerikan\u00eb, thuhet se pjesa m\u00eb e brendshme e Tok\u00ebs, b\u00ebrthama e saj, n\u00eb realitet, \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga dy shtresa, nj\u00eb lloj b\u00ebrthame brenda b\u00ebrtham\u00ebs. Sipas studiuesve n\u00eb fjal\u00eb, kjo pjes\u00eb, me sa duket, ka treguar natyr\u00ebn e saj t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nj\u00eb p\u00ebrfundim ky i papritur. P\u00ebr shkak t\u00eb pamund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb shkuar deri tek ajo, struktura e brendshme e Tok\u00ebs ka qen\u00eb gjithmon\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u studiuar. P\u00ebr ta kuptuar m\u00eb mir\u00eb, gjeolog\u00ebt n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebrdorin tomografin\u00eb sizmike, nj\u00eb metod\u00eb q\u00eb konsiston n\u00eb analiz\u00ebn e vibracioneve t\u00eb prodhuara n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb Tok\u00ebs gjat\u00eb nj\u00eb t\u00ebrmeti t\u00eb fuqish\u00ebm. Fal\u00eb k\u00ebtij sistemi, dim\u00eb tani se planeti yn\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga shum\u00eb shtresa, ku kryesoret, nga jasht\u00eb drejt qendr\u00ebs, jan\u00eb: Korja e Tok\u00ebs, manteli dhe b\u00ebrthama. Regjistrimet e marra fal\u00eb sizmograf\u00ebve, paraqesin disa devijime q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr kufijt\u00eb mes k\u00ebtyre shtresave t\u00eb ndryshme.<br \/>\nN\u00eb studimet e tyre, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb shfryt\u00ebzuar t\u00eb dh\u00ebnat e marra nga t\u00ebrmetet e ndodhura n\u00eb vitet 1992-2012. K\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna kan\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur t\u00eb eksplorohen vetit\u00eb e b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb Tok\u00ebs dhe m\u00eb sakt\u00ebsisht, pjes\u00ebs s\u00eb brendshme t\u00eb ngurt\u00eb, t\u00eb quajtur edhe \u201cfar\u00eb\u201d. Kjo sfer\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb ka nj\u00eb rreze 1200 kilometra dhe p\u00ebrb\u00ebhet kryesisht prej hekurit. Por, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebve, edhe kjo far\u00eb \u00ebsht\u00eb e ndar\u00eb n\u00eb dy shtresa me trash\u00ebsi t\u00eb ngjashme, t\u00eb cilat dallohen nga nj\u00ebra-tjetra nga vendosja e ndryshme e kristaleve t\u00eb hekurit. N\u00eb shtres\u00ebn e jashtme t\u00eb far\u00ebs, kristalet jan\u00eb t\u00eb orientuara sipas aksit veri-jug, nd\u00ebrsa n\u00eb pjes\u00ebn e brendshme, ato jan\u00eb me drejtimin lindje-per\u00ebndim. \u201cEdhe m\u00eb par\u00eb ishin konstatuar dallimet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si val\u00ebt sizmike udh\u00ebtonin n\u00eb shtresat e b\u00ebrtham\u00ebs, por askush nuk kishte th\u00ebn\u00eb q\u00eb drejtimi i kristaleve t\u00eb hekurit, prej t\u00eb cilave p\u00ebrb\u00ebhet kjo zon\u00eb, ishte i kund\u00ebrt n\u00eb t\u00eb dy shtresat\u201d, ka shpjeguar doktor Redfern, profesor n\u00eb Universitetin e Kembrixhit, jopjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb studim. Sidoqoft\u00eb, k\u00ebto rezultate duhen konfirmuar me studime t\u00eb tjera. \u201cP\u00ebr momentin, modeli i propozuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull duhet t\u00eb testohet me metoda t\u00eb tjera analize t\u00eb aft\u00ebsive sizmike t\u00eb brend\u00ebsis\u00eb s\u00eb b\u00ebrtham\u00ebs\u201d, ka vazhduar Redferni. Por, n\u00ebse k\u00ebto rezultate konfirmohen, do t\u00eb mund t\u00eb kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb evolucionin e b\u00ebrtham\u00ebs dhe ndikimin e k\u00ebsaj p\u00ebrb\u00ebrjeje n\u00eb fush\u00ebn magnetike tok\u00ebsore. \u201cFakti q\u00eb ne kemi dy shtresa t\u00eb ndryshme, mund t\u00eb na tregoj\u00eb si ka evoluar b\u00ebrthama e brendshme\u201d, ka th\u00ebn\u00eb doktor Xiaodong Song, bashkautor i studimit. \u201cP\u00ebr shembull, gjat\u00eb historis\u00eb s\u00eb Tok\u00ebs, b\u00ebrthama e brendshme mund t\u00eb ket\u00eb njohur nj\u00eb ndryshim dramatik n\u00eb procesin e saj t\u00eb deformimit. Kjo mund t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb \u00e7el\u00ebsin e m\u00ebnyr\u00ebs se si ka evoluar planeti yn\u00eb\u201d, ka shtuar ai. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb ri, t\u00eb kryer nga nj\u00eb ekip gjeofizikan\u00ebsh kinez\u00eb dhe amerikan\u00eb, thuhet se pjesa m\u00eb e brendshme e Tok\u00ebs, b\u00ebrthama e saj, n\u00eb realitet, \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga dy shtresa, nj\u00eb lloj b\u00ebrthame brenda b\u00ebrtham\u00ebs. Sipas studiuesve n\u00eb fjal\u00eb, kjo pjes\u00eb, me sa duket, ka treguar natyr\u00ebn e saj t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8017,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-8016","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8016","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8016"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8016\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}