{"id":7991,"date":"2015-02-23T12:00:54","date_gmt":"2015-02-23T11:00:54","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=7991"},"modified":"2015-02-23T10:19:46","modified_gmt":"2015-02-23T09:19:46","slug":"a-dini-aq-sa-duhet-per-antibiotiket","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/02\/a-dini-aq-sa-duhet-per-antibiotiket\/","title":{"rendered":"A dini aq sa duhet p\u00ebr antibiotik\u00ebt?"},"content":{"rendered":"<p>1. Antibiotik\u00ebt trajtojn\u00eb infeksionet e shkaktuara nga:<br \/>\na. Viruset<br \/>\nb. Bakteriet<br \/>\nc. Myku<\/p>\n<p>2. Pastruesit antibakterial\u00eb t\u00eb duarve (n\u00eb form\u00eb xheli, sapuni, etj.) mund t\u2019i b\u00ebjn\u00eb bakteriet edhe me rezistente ndaj antibiotik\u00ebve<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>3. Ila\u00e7et q\u00eb merrni p\u00ebr aknet, mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb efikasitetin e antibiotik\u00ebve:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>4. Ju keni gjithmon\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr antibiotik\u00eb, n\u00eb rastet e:<br \/>\na. Infeksioneve t\u00eb fytit me streptokok<br \/>\nb. Infeksioneve t\u00eb veshit<br \/>\nc. Infeksioneve t\u00eb sinuseve<\/p>\n<p>5. \u00cbsht\u00eb mir\u00eb t\u2019i ndalosh antibiotik\u00ebt sapo fillon t\u00eb ndjehesh m\u00eb mir\u00eb:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>6. Sa njer\u00ebz n\u00eb SHBA s\u00ebmuren \u00e7do vit me infeksione veshi, t\u00eb cilat nuk i sh\u00ebrojn\u00eb dot antibiotik\u00ebt?<br \/>\na. T\u00eb pakt\u00ebn 1.5 milion\u00eb<br \/>\nb. T\u00eb pakt\u00ebn 2 milion\u00eb<br \/>\nc. T\u00eb pakt\u00ebn 4 milion\u00eb<\/p>\n<p>7. Nj\u00eb nga arsyet se pse antibiotik\u00ebt nuk kan\u00eb efekt te ne, mund t\u00eb jen\u00eb pik\u00ebrisht&#8230; kafsh\u00ebt!<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>8. Shum\u00eb pak antibiotik\u00eb t\u00eb rinj jan\u00eb krijuar n\u00eb 30 vitet e fundit:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>9. \u00c7far\u00eb kostoje ka \u00e7do vit rezistenca ndaj antibiotik\u00ebve?<br \/>\na. 50 milion\u00eb$<br \/>\nb. 10 miliard\u00eb$<br \/>\nc. 20 miliard\u00eb$<\/p>\n<p>10. Cili bakter i shqet\u00ebson m\u00eb shum\u00eb specialist\u00ebt e sh\u00ebndetit:<br \/>\na. Clostridium difficile (C. diff)<br \/>\nb. MRSA (Staphylococcus aureus, q\u00eb \u00ebsht\u00eb rezistent ndaj meticilin\u00ebs)<br \/>\nc. Tuberkulozi, rezistent ndaj ila\u00e7eve<\/p>\n<p>11. Mund t\u00eb marr\u00ebsh pa problem antibiotik\u00ebt q\u00eb i jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb dikujt tjet\u00ebr:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigjet:<br \/>\n1-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja<br \/>\nAntibiotik\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb afro 70 vjet q\u00eb jan\u00eb shpikur, nuk veprojn\u00eb te viruset dhe te s\u00ebmundjet e shkaktuara prej tyre, si gripi apo rrufa dhe n\u00ebse i merrni n\u00eb k\u00ebto raste, mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb m\u00eb shum\u00eb d\u00ebm sesa mir\u00eb. Marrja e tyre n\u00eb k\u00ebto raste mund t\u2019i b\u00ebj\u00eb m\u00eb rezistente bakteriet, gj\u00eb q\u00eb i b\u00ebn antibiotik\u00ebt t\u00eb mos veprojn\u00eb si duhet.<br \/>\n2-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja<br \/>\nDisa studime kan\u00eb treguar se triklosani, q\u00eb ndodhet n\u00eb shum\u00eb sapun\u00eb dhe pastrues antibakterial\u00eb, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb ndryshime n\u00eb bakteriet q\u00eb i b\u00ebn antibiotik\u00ebt m\u00eb pak efektiv\u00eb n\u00eb luftimin e tyre. OBSH-ja u ka k\u00ebrkuar kompanive q\u00eb b\u00ebjn\u00eb k\u00ebta sapun\u00eb, t\u00eb paraqesin m\u00eb shum\u00eb prova se ata funksionojn\u00eb. N\u00eb fakt, specialist\u00ebt thon\u00eb se p\u00ebr parandalimin e s\u00ebmundjeve, nuk ka prova q\u00eb k\u00ebta sapun\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb sesa sapuni i thjesht\u00eb e uji.<br \/>\n3-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja<br \/>\nDoktor\u00ebt, shpesh, japin antibiotik\u00eb p\u00ebr t\u00eb trajtuar aknen, por marrja e \u00e7do lloj antibiotiku mund t\u00eb shkaktoj\u00eb rezistenc\u00eb t\u00eb bakterieve. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, k\u00ebshillohuni me doktorin q\u00eb ju trajton.<br \/>\n4-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja<br \/>\nInfeksioni i fytit me streptokok shkaktohet nga nj\u00eb bakterie. Ju mund t\u00eb siguroheni p\u00ebr k\u00ebt\u00eb me an\u00eb t\u00eb analizave laboratorike (mbjellja e fytit). Infeksioni i sinuseve, q\u00eb quhet edhe sinusit, pothuajse gjithmon\u00eb shkaktohet nga nj\u00eb virus apo nga irritimi nga ajri. Ky lloj infeksioni sh\u00ebrohet vet\u00eb, pa antibiotik\u00eb. Megjith\u00ebse rrall\u00eb, disa prej sinusiteve shkaktohen nga bakteriet, ndaj n\u00ebse simptomat tuaja zgjasin m\u00eb shum\u00eb se 10 dit\u00eb, duhet t\u00eb shkoni te doktori. Edhe infeksionet e veshit mund t\u00eb shkaktohen nga nj\u00eb virus, apo bakterie. Ato mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohen pa antibiotik\u00eb. Doktor\u00ebt marrin n\u00eb konsiderat\u00eb disa gj\u00ebra, kur vendosin t\u2019i p\u00ebrdorin, p\u00ebrfshi k\u00ebtu mosh\u00ebn dhe faktin se sa i s\u00ebmur\u00eb \u00ebsht\u00eb personi. Ata mund t\u00eb vendosin t\u00eb presin nja dy dit\u00eb, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse simptomat largohen vet\u00eb.<br \/>\n5-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja<br \/>\nMerrini antibiotik\u00ebt ashtu si\u00e7 jua ka dh\u00ebn\u00eb doktori, mos pak\u00ebsoni dozat dhe mbarojeni gjith\u00eb kur\u00ebn. N\u00ebse i nd\u00ebrprisni shpejt ila\u00e7et, disa bakterie mund t\u00eb mbijetojn\u00eb dhe t\u00eb s\u00ebmureni p\u00ebrs\u00ebri.<br \/>\n6-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja<br \/>\nK\u00ebto infeksione, si tuberkulozi, infeksionet e l\u00ebkur\u00ebs dhe ato t\u00eb transmetuara seksualisht, shkaktojn\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 23 mij\u00eb vdekje n\u00eb vit, n\u00eb SHBA. Njer\u00ebzit infektohen m\u00eb shpesh prej tyre n\u00eb sht\u00ebpi, shkolla, apo pun\u00eb, por shumica e atyre q\u00eb vdesin prej tyre, mjekohen n\u00eb spitale apo sht\u00ebpi. Pacient\u00ebt i marrin bakteriet nga sip\u00ebrfaqet e objekteve apo nga duart e doktor\u00ebve dhe infermier\u00ebve.<br \/>\n7-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja<br \/>\nKafsh\u00ebt q\u00eb ne ham\u00eb, t\u00eb cilat marrin antibiotik\u00eb, mund t\u00eb zhvillojn\u00eb rezistenc\u00ebn ndaj bakterieve n\u00eb trupin e tyre, gj\u00eb q\u00eb kalon te mishi q\u00eb ne ham\u00eb. Kur nuk e gatuani mishin si duhet, bakteriet mund t\u00eb kalojn\u00eb te njeriu. Edhe plehu kimik dhe uji q\u00eb p\u00ebrdoret te t\u00eb mbjellat, mund t\u00eb jet\u00eb burim bakteriesh. Specialist\u00ebt k\u00ebshillojn\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrdoren p\u00ebr kafsh\u00ebt ila\u00e7e t\u00eb tjera, p\u00ebrve\u00e7 atyre t\u00eb dh\u00ebna nga veterineri, sidomos te kafsh\u00ebt q\u00eb rriten p\u00ebr t&#8217;u therur p\u00ebr mish.<br \/>\n8-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja<br \/>\nN\u00eb treg kan\u00eb dal\u00eb ila\u00e7e t\u00eb reja, por nuk \u00ebsht\u00eb zbuluar ndonj\u00eb tip i ri antibiotik\u00ebsh q\u00eb prej viteve 1980. Megjithat\u00eb, rreziku i rezistenc\u00ebs ka ekzistuar prej koh\u00ebsh. N\u00eb fjalimin e tij gjat\u00eb marrjes s\u00eb \u00e7mimit Nobel, n\u00eb vitin 1945, Aleksand\u00ebr Fleming, i cili zbuloi penicilin\u00ebn, paralajm\u00ebroi se bakteriet mund t\u00eb b\u00ebheshin rezistente ndaj k\u00ebtyre ila\u00e7eve. Tani po b\u00ebhen p\u00ebrpjekje, p\u00ebr t\u00eb krijuar m\u00eb shum\u00eb antibiotik\u00eb t\u00eb rinj.<br \/>\n9-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb c-ja<br \/>\nRezistenca ndaj antibiotik\u00ebve po i kushton shum\u00eb sistemit sh\u00ebndet\u00ebsor. Infeksionet rezistente i b\u00ebjn\u00eb njer\u00ebzit edhe m\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb, ata q\u00ebndrojn\u00eb m\u00eb gjat\u00eb n\u00eb spitale dhe kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr trajtime m\u00eb t\u00eb shtrenjta.<br \/>\n10-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja<br \/>\nC. diff shkakton diarre q\u00eb rrezikon jet\u00ebn. \u00c7do vit, ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr 250 mij\u00eb shtrime n\u00eb spital n\u00eb SHBA dhe 14 mij\u00eb vdekje. Bakteria \u00ebsht\u00eb shum\u00eb rezistente ndaj shum\u00eb ila\u00e7eve dhe shp\u00ebrndahet me shpejt\u00ebsi. Nj\u00eb version m\u00eb i fort\u00eb i saj u shfaq n\u00eb vitin 2000 dhe vdekjet e shkaktuara nga bakteria u shtuan me 400% nd\u00ebrmjet viteve 2000-2007, pjes\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye. Edhe Enterobacteriaceae (bakterie t\u00eb zorr\u00ebve) rezistente ndaj Carbapenemit (lloj antibiotiku) (CRE), konsiderohet si nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim urgjent. Ajo shkakton infeksione q\u00eb jan\u00eb rezistente ndaj pothuaj t\u00eb gjith\u00eb antibiotik\u00ebve. K\u00ebtu p\u00ebrfshihet edhe Carbapenem, i cili zakonisht konsiderohet si shp\u00ebtimi i fundit. Nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb bakteria rezistente ndaj ila\u00e7eve, Neisseria gonorrhoeae, q\u00eb shkakton gonorren\u00eb. MRSA dhe tuberkulozi rezistent ndaj antibiotik\u00ebve, konsiderohen me nivel rreziku &#8220;serioz&#8221;.<br \/>\n11-P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja<br \/>\nAntibiotik\u00ebt e dikujt tjet\u00ebr mund t\u00eb mos jen\u00eb t\u00eb duhura p\u00ebr s\u00ebmundjen tuaj. Marrja e ila\u00e7eve t\u00eb gabuara mund t\u00eb zgjas\u00eb koh\u00ebn e p\u00ebrmir\u00ebsimit tuaj, bile mund t&#8217;jua p\u00ebrkeq\u00ebsoj\u00eb gjendjen. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. Antibiotik\u00ebt trajtojn\u00eb infeksionet e shkaktuara nga: a. Viruset b. Bakteriet c. Myku 2. Pastruesit antibakterial\u00eb t\u00eb duarve (n\u00eb form\u00eb xheli, sapuni, etj.) mund t\u2019i b\u00ebjn\u00eb bakteriet edhe me rezistente ndaj antibiotik\u00ebve a. E v\u00ebrtet\u00eb b. G\u00ebnjesht\u00ebr 3. Ila\u00e7et q\u00eb merrni p\u00ebr aknet, mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb efikasitetin e antibiotik\u00ebve: a. E v\u00ebrtet\u00eb b. G\u00ebnjesht\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":7992,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-7991","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-test"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7991","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7991"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7991\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7992"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}