\u201cTufani\u201d i quajtur HORMONE<\/p>\n
Hormonet ndikojn\u00eb n\u00eb trupin, por edhe n\u00eb karakterin ton\u00eb. Ato kontrollojn\u00eb humorin, pamjen dhe impulsin seksual. N\u00ebse t\u00eb jan\u00eb dukur shpesh shum\u00eb misterioze, n\u00eb shkrimin e m\u00ebposht\u00ebm, mund t\u00eb m\u00ebsosh di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr to. Cilat jan\u00eb hormonet kryesore, cili \u00ebsht\u00eb funksioni i tyre, si na \u201cndihmojn\u00eb\u201d apo \u201cpengojn\u00eb\u201d ato n\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb?<\/p>\n
1. \u00c7far\u00eb jan\u00eb hormonet?
\nHormonet jan\u00eb substanca kimike q\u00eb i sekreton trupi yn\u00eb, udh\u00ebtojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr trup n\u00ebp\u00ebrmjet gjakut dhe transportojn\u00eb nj\u00eb informacion thelb\u00ebsor p\u00ebr shum\u00eb funksione t\u00eb tij. Ka shum\u00eb lloje hormonesh:<\/p>\n
– Adrenalina (hormoni i stresit) \u00e7lirohet gjat\u00eb momenteve t\u00eb alarmit dhe tensionit. Nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hormon aq i keq sa duket, sepse b\u00ebn q\u00eb organizmi yt t\u00eb reagoj\u00eb n\u00eb momentet e urgjenc\u00ebs.
\n– Tiroidet (TSH) rregullojn\u00eb metabolizmin e gjith\u00eb qelizave t\u00eb trupit (edhe metabolizmin q\u00eb lidhet me pesh\u00ebn trupore dhe form\u00ebn e trupit ton\u00eb), marrin pjes\u00eb n\u00eb zhvillimin e trupit, aktivizojn\u00eb ose \u00e7aktivizojn\u00eb sistemin nervor dhe ndikojn\u00eb n\u00eb formimin e indeve trupore.
\n– Hormonet seksuale – Pak a shum\u00eb t\u00eb fjetura gjat\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb, n\u00eb pubertet ato pushtojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb organizmin. Hormoni FSH p\u00ebrcakton zhvillimin e vezoreve, gonadropina stimulon prodhimin e estrogjeneve n\u00eb vezore dhe testosteroni, n\u00eb teste, nd\u00ebrsa LH ndihmon ovulimin.
\n– Oksitocina shkakton impulsin dhe ndjeshm\u00ebrin\u00eb seksuale, sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hormon q\u00eb stimulon qendrat nervore t\u00eb k\u00ebnq\u00ebsis\u00eb gjat\u00eb aktivitetit seksual, shton ndjeshm\u00ebrin\u00eb e aparatit gjenital dhe emotivitetin.
\n– Katekolaminat jan\u00eb hormone stimuluese q\u00eb i sekretojm\u00eb 2-3 or\u00eb pasi jemi ngritur nga gjumi dhe na ndihmojn\u00eb n\u00eb ruajtjen e q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb energjis\u00eb ton\u00eb.
\n– Insulina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hormon q\u00eb vepron mbi glukoz\u00ebn n\u00eb gjak, duke rregulluar nivelet e sheqerit dhe duke e transportuar deri te qelizat q\u00eb ta p\u00ebrdorin si l\u00ebnd\u00eb djeg\u00ebse.
\n– DHEA, jan\u00eb inicialet e nj\u00eb hormoni q\u00eb shton rezistenc\u00ebn e trupit ndaj lodhjes dhe p\u00ebrmir\u00ebson ekasticitetin e muskujve e l\u00ebkur\u00ebs. Gjithashtu, ndihmon q\u00eb kujtesa jon\u00eb t\u00eb jet\u00eb n\u00eb form\u00eb dhe q\u00eb vetit\u00eb mbrojt\u00ebse t\u00eb organizmit t\u00eb jen\u00eb t\u00eb larta.
\n– Prolaktina \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hormon thelb\u00ebsor pas lindjes, sepse \u201czgjon\u201d gjendrat e qum\u00ebshtit q\u00eb t\u00eb prodhojn\u00eb qum\u00ebsht dhe t\u00eb ushqejn\u00eb f\u00ebmij\u00ebn.<\/p>\n
2. Si ndikojn\u00eb hormonet te pesha?
\nGjendrrat dhe hormonet e tiroideve rregullojn\u00eb funksionimin e metabolizmit baz\u00eb. N\u00ebse tiroidet funksionojn\u00eb me nj\u00eb rit\u00ebm m\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb se normalisht (q\u00eb quhet hipotiroidiz\u00ebm) ato sekretojn\u00eb nj\u00eb sasi m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb hormoneve TSH dhe trupi djeg m\u00eb pak kalori, prandaj sh\u00ebndoshemi m\u00eb shpejt dhe, kur b\u00ebjm\u00eb diet\u00eb, e kemi m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019i humbur kilogram\u00ebt e tep\u00ebrta. P\u00ebrkundrazi, n\u00ebse ka m\u00eb pak hormone TSH, digjen m\u00eb shum\u00eb kalori, e humbet pesh\u00ebn m\u00eb leht\u00eb, bile mund t\u00eb q\u00ebndrosh e dob\u00ebt duke ngr\u00ebn\u00eb gjith\u00e7ka. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ka hormone t\u00eb tilla si serotonina, q\u00eb jo vet\u00ebm na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ndjehemi mir\u00eb, por edhe \u201cv\u00ebn\u00eb n\u00eb gjum\u00eb\u201d oreksin ton\u00eb. Kur e kemi n\u00eb nivele t\u00eb larta (si p\u00ebr shembull, kur biem n\u00eb dashuri) na ik\u00ebn oreksi, por n\u00eb momentet kur organizmi vuan nga ulja e serotonin\u00ebs (kur kemi ndonj\u00eb problem apo zhg\u00ebnjim), mund t\u00eb vuajm\u00eb nga kriza t\u00eb v\u00ebrteta urie, ve\u00e7an\u00ebrisht, p\u00ebr \u00ebmb\u00eblsira. N\u00ebse b\u00ebni fizkultur\u00eb rregullisht, mund t\u00eb p\u00ebrshpejtohet funksionimi i tiroideve. Kjo na ndihmon t\u00eb djegim m\u00eb shum\u00eb kalori dhe k\u00ebshtu, ta mbajm\u00eb pesh\u00ebn stab\u00ebl.<\/p>\n
3. A ndikojn\u00eb hormonet te gjumi?
\nPo. Melatonina rregullon ritmet biologjike dhe gjumin. Organizmi fillon t\u2019i prodhoj\u00eb kur nis t\u00eb pak\u00ebsohet drita dhe ky hormon e p\u00ebrgatit trupin p\u00ebr gjum\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, ka edhe hormone t\u00eb tjera q\u00eb ndikojn\u00eb te gjumi. Gjat\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb, djemt\u00eb dhe vajzat flen\u00eb nj\u00eblloj, por kur u vijn\u00eb menstruacionet, vajzat flen\u00eb m\u00eb mir\u00eb se djemt\u00eb, b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb gjum\u00eb m\u00eb cil\u00ebsor, q\u00eb favorizon \u00e7lodhjen. Kjo vazhdon edhe n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb rritur, por zhduket me ardhjen e menopauz\u00ebs dhe uljen e sasis\u00eb s\u00eb estrogjeneve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, gjumi i tyre b\u00ebhet m\u00eb i leht\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb normale t\u00eb vuash nga periudha pagjum\u00ebsie.<\/p>\n
4. Si ndikojn\u00eb hormonet te menstruacionet?
\nGjat\u00eb menstruacioneve, hormonet jan\u00eb n\u00eb nivelet m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, gj\u00eb q\u00eb mund t\u00eb pak\u00ebsoj\u00eb d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr seks (megjith\u00ebse ka disa gra q\u00eb u shtohet). Veprimi i prostaglandin\u00ebs mund t\u00eb shkaktoj\u00eb probleme fizike dhe nj\u00eb gjendje shpirt\u00ebrore pak t\u00eb turbullt. N\u00eb dy jav\u00ebt n\u00eb vazhdim, estrogjenet fillojn\u00eb t\u00eb shtohen, gj\u00eb q\u00eb u jep grave energji dhe rezistenc\u00eb, shton aft\u00ebsit\u00eb e tyre josh\u00ebse dhe i b\u00ebn t\u00eb ndjehen m\u00eb optimiste, me mendje t\u00eb qart\u00eb dhe me m\u00eb shum\u00eb aft\u00ebsi p\u00ebrqendrimi, kujtes\u00eb e goj\u00ebtari. Kur ndodh ovulimi, niveli i estrogjeneve arrin pikun e vet, fillon prodhimi i testosteronit, shtohet d\u00ebshira p\u00ebr seks dhe seksualiteti i tyre b\u00ebhet m\u00eb agresiv, m\u00eb i hapur dhe pasionant. Fizikisht mund t\u00eb ndjesh pickime n\u00eb pjes\u00ebn e poshtme t\u00eb barkut, por n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb e duron m\u00eb shum\u00eb dhimbjen dhe stresin. N\u00eb dit\u00ebt pas ovulimit, estrogjenet ulen, fillon t\u00eb shtohet oksitocina dhe shtohet niveli i progesteroneve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb je m\u00eb e qet\u00eb dhe b\u00ebhesh m\u00eb sensuale sesa seksuale, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb t\u00eb shijojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrk\u00ebdheljet dhe loj\u00ebrat e gjata paraprake. N\u00eb dit\u00ebt para menstruacioneve, hormonet \u00e7rregullohen dhe mund t\u00eb vuash nga shqet\u00ebsime fizike e gjendje shpirt\u00ebrore depresive (q\u00eb njihen me emrin sindroma paramenstruale). P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, mund t\u00eb kesh edhe d\u00ebshira t\u00eb papritura p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb, trupi mban m\u00eb shum\u00eb l\u00ebngje dhe \u00ebsht\u00eb normale t\u00eb ndjehesh si e fryr\u00eb. Megjithat\u00eb, d\u00ebshira seksuale mund t\u00eb shtohet dhe mund t\u00eb kesh orgazma m\u00eb t\u00eb fuqishme.<\/p>\n
5. Estrogjenet dhe progesteronet, aleate apo armike?
\nAto ndikojn\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb ciklin menstrual, por edhe n\u00eb funksionet e tjera thelb\u00ebsore t\u00eb trupit. Estrogjenet jan\u00eb hormonet aleate q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb fleksibilitetin e en\u00ebve t\u00eb gjakut dhe rezistenc\u00ebn e kockave, parandalojn\u00eb disa probleme t\u00eb frym\u00ebmarrjes, b\u00ebjn\u00eb q\u00eb l\u00ebkura t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e tendosur dhe e re, hollojn\u00eb siluet\u00ebn dhe sjellin humorin e mir\u00eb. P\u00ebrkundrazi, progesteroni \u00ebsht\u00eb m\u00eb kund\u00ebr nesh, sepse shton mbajtjen e l\u00ebngjeve n\u00eb organiz\u00ebm dhe celulitin. N\u00ebse prodhojm\u00eb shum\u00eb progesteron, mund t\u00eb ulen aft\u00ebsit\u00eb vet\u00ebmbrojt\u00ebse t\u00eb organizmit dhe b\u00ebhesh m\u00eb e brisht\u00eb ndaj infeksioneve e s\u00ebmundjeve seksualisht t\u00eb transmetueshme.<\/p>\n
6. Hormonet mashkullore q\u00eb kan\u00eb grat\u00eb
\nTrupi i femr\u00ebs prodhon edhe disa hormone t\u00eb konsideruara si tipike mashkullore, por n\u00eb sasi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl. Ato jan\u00eb androgjenet dhe testosteroni. N\u00ebse nivelet e tyre jan\u00eb t\u00eb ekuilibruara, praktikisht, nuk e v\u00ebm\u00eb re ndikimin e tyre, por kur trupi i femr\u00ebs prodhon m\u00eb shum\u00eb ose m\u00eb pak se normalisht, k\u00ebto hormone ndikojn\u00eb direkt mbi form\u00ebn e trupit, sjelljen dhe pa dyshim, n\u00eb seksualitet. P\u00ebr shembull, grat\u00eb q\u00eb prodhojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb hormone androgjene dhe testosteron, zakonisht, peshojn\u00eb 10 kg m\u00eb pak se t\u00eb tjerat. Ato, gjithashtu, kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb mas\u00eb muskulare, m\u00eb pak forma dhe grumbullojn\u00eb m\u00eb pak dhjam\u00eb. Silueta e tyre \u00ebsht\u00eb m\u00eb atletike, me k\u00ebmb\u00eb m\u00eb t\u00eb holla, supe t\u00eb gjera dhe pak gjoks, megjith\u00ebse me m\u00eb shum\u00eb qime. K\u00ebto gra jan\u00eb m\u00eb aktive seksualisht, por mund t\u00eb ken\u00eb m\u00eb shum\u00eb probleme me partner\u00ebt. Gjithashtu, jan\u00eb agresive, k\u00ebrkuese, perfeksioniste, konkurente dhe t\u00eb guximshme, zot\u00ebrojn\u00eb vet\u00ebvler\u00ebsim t\u00eb lart\u00eb, megjith\u00ebse jan\u00eb t\u00eb irritueshme dhe mund t\u00eb vuajn\u00eb nga kriza ankthi, n\u00eb momentet e stresit. Grat\u00eb me pak hormone mashkullore kan\u00eb probleme mbipeshe, kan\u00eb supe t\u00eb ngushta dhe grumbullojn\u00eb dhjam\u00eb e celulit n\u00eb kofsh\u00eb, vithe dhe bark. Seksualisht jan\u00eb m\u00eb pasive (mund t\u00eb kalojn\u00eb edhe etapa me pak impuls seksual), kan\u00eb menstruacione me dhimbje dhe kan\u00eb bezdi gjat\u00eb sindrom\u00ebs paramenstruale. Kan\u00eb karakter me t\u00eb but\u00eb dhe k\u00ebnaqen m\u00eb shpejt, sidomos n\u00eb planin profesional, jan\u00eb pak t\u00eb pasigurta dhe kan\u00eb probleme me humorin e depresionin.<\/p>\n
Pp p\u00ebr sh\u00ebndetin
\n– \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb vitamina E lufton plakjen?
\n– \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb vitamina E \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb evituar plakjen e qelizave, por nuk \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtetuar q\u00eb n\u00ebse e merr shtes\u00eb k\u00ebt\u00eb vitamin\u00eb, do t\u00eb mund t\u00eb jetosh deri n\u00eb 100 vje\u00e7. Aktualisht, kan\u00eb dal\u00eb n\u00eb mod\u00eb vitaminat antioksidante, brenda t\u00eb cilave gjendet edhe ajo E. Sipas shkenc\u00ebtar\u00ebve, ato mbrojn\u00eb qelizat kund\u00ebr plakjes, duke neutralizuar radikalet e lira, origjina e t\u00eb cilave lidhet me oksigjenin p\u00ebr t\u00eb cilin kan\u00eb nevoj\u00eb qelizat p\u00ebr t\u00eb jetuar. Me sa duket, qelizat nuk e p\u00ebrdorin t\u00eb gjith\u00eb dhe nj\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij oksigjeni shnd\u00ebrrohet n\u00eb substanca toksike (radikalet e lira) q\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb qelizat. N\u00eb praktik\u00eb, mungesa e vitamin\u00ebs E nuk shkakton s\u00ebmundje, meq\u00eb sasia p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ne kemi nevoj\u00eb \u00ebsht\u00eb aq e vog\u00ebl sa mbulohet nga ushqimet q\u00eb ham\u00eb. Sipas k\u00ebsaj teorie, marrja e vitaminave shtes\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme vet\u00ebm n\u00eb raste shum\u00eb specifike.<\/p>\n
– Djali im ka lindur me nj\u00eb blan\u00eb n\u00eb qepall\u00eb. Tani \u00ebsht\u00eb 6 muajsh dhe nuk i \u00ebsht\u00eb zhdukur, si\u00e7 parashikohej. Si mund t\u00eb sh\u00ebrohet?
\n– Mendoj se nuk duhet t\u00eb nxitosh dhe t\u00eb b\u00ebsh nj\u00eb trajtim t\u00eb parakohsh\u00ebm. \u00cbsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb kaloj\u00eb pak m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse njolla zhduket vetvetiu. N\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu, b\u00ebn t\u00eb mir\u00eb t\u00eb konsultohesh me nj\u00eb dermatolog p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, q\u00eb t\u00eb t\u00eb tregoj\u00eb se \u00e7\u2019duhet b\u00ebr\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, mendo q\u00eb blana t\u00eb tilla q\u00eb quhen hemangioma, nuk t\u00eb kruhen, as t\u00eb bezdisin dhe djali yt do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb rritet i lumtur, me ose pa t\u00eb. Hemangiomat jan\u00eb tumoracione vaskulare t\u00eb shkaktuara nga shumimi i kapilar\u00ebve t\u00eb gjakut. Evoluimi i tyre \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i ndrysh\u00ebm. Te t\u00eb vegjlit kan\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb zhduken n\u00eb mosh\u00ebn 2-3 vje\u00e7are, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb te t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb, kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr trajtim.<\/p>\n