{"id":7803,"date":"2015-02-13T01:00:07","date_gmt":"2015-02-13T00:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=7803"},"modified":"2015-02-12T23:24:05","modified_gmt":"2015-02-12T22:24:05","slug":"zbulohen-gjurme-jete-ne-mars-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/02\/zbulohen-gjurme-jete-ne-mars-2\/","title":{"rendered":"Zbulohen gjurm\u00eb jete n\u00eb Mars"},"content":{"rendered":"<p>Roboti Curiosity konfirmon p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb pranin\u00eb e molekulave organike n\u00eb tok\u00ebn marsiane.<br \/>\nMbase ky \u00ebsht\u00eb zbulimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i robotit Curiosity, q\u00eb prej fillimit t\u00eb misionit t\u00eb tij, n\u00eb gusht 2012. Kjo \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb zbulohen molekula t\u00eb tilla, sepse kjo hipotez\u00eb q\u00eb gjykohej si e mundshme dhe q\u00eb kishte lidhje me jet\u00ebn n\u00eb Mars, nuk ishte konfirmuar kurr\u00eb deri m\u00eb sot. \u201cNe kemi b\u00ebr\u00eb nj\u00eb zbulim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, kemi zbuluar p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs organik\u00eb n\u00eb Mars\u201d, ka deklaruar t\u00eb mart\u00ebn, m\u00eb 16 dhjetor, Xhon Grotzinger, p\u00ebrgjegj\u00ebs i Misionit Curiosity, i cituar nga Agjencia Rojters, i cili e quan k\u00ebt\u00eb nj\u00eb \u201cdit\u00eb t\u00eb madhe\u201d, \u201crezultatin e dhjet\u00eb viteve pun\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse\u201d. \u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb zbulim entuziazmues, sepse ka dekada q\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs organik\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqen e Marsit\u201d.<br \/>\nPor ky nuk \u00ebsht\u00eb lajmi i vet\u00ebm q\u00eb i ka entuziazmuar shkenc\u00ebtar\u00ebt. Curiosity ka zbuluar n\u00eb sip\u00ebrfaqen e Marsit edhe emetime t\u00eb rregullta t\u00eb gazit metan, origjina e t\u00eb cilit nuk dihet, por n\u00eb Tok\u00eb ai vjen n\u00eb mas\u00ebn 95% nga mikrorganizmat. Ky zbulim \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb duke u bazuar nga informacionet e mbledhura p\u00ebrgjat\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 20 muajve, duke filluar nga n\u00ebntori 2013, me ndihm\u00ebn e laborator\u00ebve t\u00eb montuar n\u00eb Curiosity. \u201cNe tani mund t\u00eb themi se ka metan n\u00eb atmosfer\u00ebn e Marsit dhe q\u00eb molekulat organike jan\u00eb t\u00eb ruajtura n\u00eb shk\u00ebmbinjt\u00eb e lasht\u00eb marsian\u00eb, n\u00eb disa vende t\u00eb caktuara\u201d, thon\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt. Metani dhe molekulat organike t\u00eb gjetura n\u00eb shk\u00ebmbinj mund t\u00eb tregojn\u00eb \u201cpranin\u00eb e nj\u00eb jete mikrobike t\u00eb kaluar, apo aktuale\u201d.<br \/>\nMegjithat\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt jan\u00eb treguar shum\u00eb t\u00eb matur, p\u00ebrsa i p\u00ebrket p\u00ebrfundimit t\u00eb nxjerr\u00eb nga k\u00ebto vrojtime. \u201cNe nuk jemi ende t\u00eb aft\u00eb t\u00eb themi n\u00ebse ky metan \u00ebsht\u00eb me origjin\u00eb biologjike, apo gjeologjike\u201d, kan\u00eb th\u00ebn\u00eb ata n\u00eb shtyp. \u201cN\u00ebse nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb gjejm\u00eb sasi t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb metanit, ne do t\u00eb jemi t\u00eb aft\u00eb t\u00eb masim izotop\u00ebt e gazit p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar origjin\u00ebn e tij, por p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, na duhet nj\u00eb sinjal m\u00eb i fort\u00eb\u201d.<br \/>\nShkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe nj\u00eb zbulim tjet\u00ebr n\u00eb Mars. \u201cKrateri Gejl kishte nj\u00eb liqen t\u00eb madh, 155 km, mbase edhe nj\u00eb seri liqenesh, mjaft t\u00eb m\u00ebdhenj sa p\u00ebr t\u00eb ekzistuar miliona vjet, p\u00ebrfshi k\u00ebtu koh\u00ebn e formimit, t\u00eb tharjes dhe nd\u00ebrkoh\u00eb, t\u00eb grumbullimit t\u00eb mjaft sedimenteve p\u00ebr t\u00eb formuar malin Sharp\u201d, jan\u00eb shprehur ata. \u201cK\u00ebshtu, mund t\u2019u p\u00ebrgjigjemi dy pyetjeve t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebrsa i p\u00ebrket kraterit Gale: Si \u00ebsht\u00eb formuar mali Sharp (n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb tij) dhe sa koh\u00eb uji ka qen\u00eb i pranish\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb lejuar ekzistenc\u00ebn e nj\u00eb jete mikrobike\u201d. Q\u00eb nj\u00eb liqen kaq i madh dhe lumenj t\u00eb ken\u00eb ekzistuar kaq gjat\u00eb n\u00eb Mars, \u00ebsht\u00eb dashur q\u00eb klima t\u00eb jet\u00eb krejt ndryshe nga ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb aktualisht prej dy miliard\u00eb vjet\u00ebsh, dometh\u00ebn\u00eb, e that\u00eb dhe e ftoht\u00eb. N\u00ebse p\u00ebrb\u00ebrja e zbuluar e malit Sharp \u00ebsht\u00eb e sakt\u00eb, atmosfera marsiane ka qen\u00eb at\u00ebher\u00eb shum\u00eb m\u00eb e dendur dhe m\u00eb e ngroht\u00eb, p\u00ebr t\u00eb lejuar ujin t\u00eb ishte n\u00eb gjendje t\u00eb l\u00ebngshme. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, atmosfera duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb e ngarkuar me lag\u00ebshti, gj\u00eb q\u00eb mund t\u00eb justifikoj\u00eb pranin\u00eb e nj\u00eb oqeani, i cili ka avulluar aq shum\u00eb, sa p\u00ebr t\u00eb lejuar reshje t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb ushqyer k\u00ebt\u00eb liqen dhe lumenjt\u00eb.<\/p>\n<p>(Gazet\u00ebn \u201cIntervista\u201d, t\u00eb plot\u00eb, mund ta blini online, q\u00eb dit\u00ebn e daljen n\u00eb treg, vet\u00ebm p\u00ebr\u00a089\u00a0cent, n\u00eb:\u00a0<a href=\"http:\/\/www.pressreader.com\/albania\/intervista\">http:\/\/www.pressreader.com\/albania\/intervista<\/a>)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Roboti Curiosity konfirmon p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb pranin\u00eb e molekulave organike n\u00eb tok\u00ebn marsiane. Mbase ky \u00ebsht\u00eb zbulimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i robotit Curiosity, q\u00eb prej fillimit t\u00eb misionit t\u00eb tij, n\u00eb gusht 2012. Kjo \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb zbulohen molekula t\u00eb tilla, sepse kjo hipotez\u00eb q\u00eb gjykohej si e mundshme dhe q\u00eb kishte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":7804,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[744,757,765],"class_list":["post-7803","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi","tag-gazeta-intervista","tag-gazeta-intervista-online","tag-intervista-online"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7803"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7803\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}