Nj\u00eb shprehje e vjet\u00ebr popullore thot\u00eb: \u201cKush ka vajza, ka dynjan\u00eb\u201d. Vajza \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb si p\u00ebr n\u00ebn\u00ebn, ashtu edhe p\u00ebr bab\u00ebn. Un\u00eb q\u00eb po e shkruaj k\u00ebt\u00eb histori, kam vajza dhe fal\u00ebnderoj Zotin q\u00eb m\u2019i dha. Ndonj\u00ebher\u00eb mendoj p\u00ebr fatin e tyre dhe mbaj frym\u00ebn, tmerrohem se \u00e7far\u00eb njeriu mund t\u2019u bjer\u00eb p\u00ebr pjes\u00eb. Para pak koh\u00ebsh, u shtrova n\u00eb spital, p\u00ebr shkak t\u00eb astm\u00ebs. N\u00eb ato dit\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, kam patur nj\u00eb p\u00ebrkujdesje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nga vajzat e mia dhe nga im shoq, q\u00eb t\u00eb mos m\u00eb mungonte asgj\u00eb. Astma m\u00eb \u00ebsht\u00eb shkaktuar q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re dhe me kalimin e viteve dhe pun\u00ebs m\u00eb \u00ebsht\u00eb r\u00ebnduar. Kur kaloj n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha sh\u00ebndet\u00ebsore, jam e detyruar t\u00eb shtrohem n\u00eb spital. N\u00eb spital gjen shpesh bashkudh\u00ebtar\u00eb t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs s\u00ebmundje, t\u00eb ndodh t\u00eb bisedosh dhe t\u00eb shpreh\u00ebsh shqet\u00ebsimet e s\u00ebmundjes s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt apo me pak ndryshime nga nj\u00ebra-tjetra. N\u00eb k\u00ebt\u00eb radh\u00eb t\u00eb shtrimit tim, n\u00eb dhom\u00eb me mua ishte e shtruar edhe nj\u00eb grua tjet\u00ebr, e cila vuante pik\u00ebrisht nga e nj\u00ebjta s\u00ebmundje. Pacientja ishte nj\u00eb grua n\u00eb t\u00eb 40-at, s\u00eb cil\u00ebs p\u00ebr vizit\u00eb i vinin vet\u00ebm f\u00ebmij\u00ebt. Ajo kishte shum\u00eb d\u00ebshir\u00eb t\u00eb fliste dhe ndodhte q\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb shk\u00ebmbenim biseda me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn. N\u00eb at\u00eb jav\u00eb q\u00eb qem\u00eb t\u00eb shtruara, na vinte p\u00ebr vizit\u00eb jo vet\u00ebm mjekja dhe infemieret, por edhe psikologia, q\u00eb na p\u00ebrsh\u00ebndeste dhe na pyete n\u00ebse kishim nevoj\u00eb t\u00eb bisedonim me t\u00eb p\u00ebr ndonj\u00eb shqet\u00ebsim. Un\u00eb u shpreha q\u00eb \u00e7do gj\u00eb shkonte mir\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 ila\u00e7eve q\u00eb mungonin dhe ishim t\u00eb detyruara t\u2019i blinim, pasi nuk kishte spitali. M\u00eb pas ajo iu drejtua gruas tjet\u00ebr dhe ajo shprehu d\u00ebshir\u00ebn p\u00ebr t\u00eb biseduar. Mendova se \u00e7far\u00eb do t\u00eb thonin…<\/p>\n
Psikologia filloi ta d\u00ebgjonte dhe ajo i tregonte p\u00ebr shqet\u00ebsim\u00ebt e veta, p\u00ebr pamund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb ila\u00e7et, p\u00ebr s\u00ebmundjen q\u00eb e mundonte q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 10 vje\u00e7are dhe shum\u00eb andralla t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme, q\u00eb kur i d\u00ebgjon, thua \u201cmjer\u00eb kujt i bie e keqja\u201d. Pasi biseduan p\u00ebr rreth gjys\u00ebm ore, psikologia e pyeti n\u00ebse kishte d\u00ebshir\u00eb q\u00eb ta vinte ta takonte p\u00ebrs\u00ebri t\u00eb nes\u00ebrmen dhe p\u00ebrgjigjja e saj qe e p\u00ebrzem\u00ebrt. Ajo dit\u00eb kaloi si pa u kuptuar dhe erdhi e nes\u00ebrmja. Pas vizitave t\u00eb familjar\u00ebve tan\u00eb, aty rreth or\u00ebs 11, erdhi edhe psikologia, q\u00eb na p\u00ebrsh\u00ebndeti dhe iu drejtua shoqes s\u00eb dhom\u00ebs. Ajo i k\u00ebrkoi q\u00eb t\u00eb ulej pran\u00eb saj. Po i v\u00ebshtroja dhe mendova: \u201c\u00c7far\u00eb do t\u2019i thot\u00eb sot? Ndoshta do ankohet p\u00ebrs\u00ebri p\u00ebr pamund\u00ebsit\u00eb e saj ekonomike\u201d, por u zhg\u00ebnjeva dhe gjithashtu, u trondita n\u00eb shpirt. Ajo i tha si fillim…
\n\u201cA mund t\u00eb hap shpirtin, se vuaj shum\u00eb psikologjikisht?\u201d. Pasi psikologia i tha \u201cpo\u201d, ajo filloi t\u00eb rr\u00ebfente: \u201cUn\u00eb jam martuar n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb vog\u00ebl dhe kam dy f\u00ebmij\u00eb, nj\u00eb vajz\u00eb dhe nj\u00eb djal\u00eb. Vajza \u00ebsht\u00eb 16 vje\u00e7e dhe nuk shkon n\u00eb shkoll\u00eb sepse burri im nuk e l\u00eb t\u00eb shkoj\u00eb dhe ka vendosur ta martoj\u00eb, nd\u00ebrsa djali punon. F\u00ebmij\u00ebt e mi jan\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mbar\u00eb q\u00eb m\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb dhe m\u00eb p\u00ebrkrahin, por e keqja ime buron nga nj\u00eb an\u00eb tjet\u00ebr, nga ai q\u00eb \u00ebsht\u00eb bashkudh\u00ebtari i jet\u00ebs sime, nga im shoq. Burri im pi, nuk punon, thot\u00eb gjithmon\u00eb q\u00eb nuk ka pun\u00eb dhe ulet n\u00eb lokal, pi e vjen n\u00eb sht\u00ebpi n\u00eb gjendje t\u00eb keqe. \u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnda, nuk mbaron me kaq, por b\u00ebn edhe sherr dhe fillon m\u00eb rreh mua e f\u00ebmij\u00ebt\u201d. Kur ajo rr\u00ebfente, mua m\u2019u rr\u00ebnqeth mishi… \u201cO Zot, thash\u00eb, nuk mjafton q\u00eb pi, por edhe i rreh!\u201d. Ajo vazhdonte t\u00eb tregonte p\u00ebr sherret e shpeshta me grushta dhe shenjat n\u00eb fytyr\u00eb, q\u00eb nuk do t\u2019i zhdukeshin kurr\u00eb. I tregonte p\u00ebr net\u00ebt kur endej rrug\u00ebve nga frika se mos rrihej kot nga ai burr\u00eb i dhunsh\u00ebm, i paaft\u00eb p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb ball\u00eb jet\u00ebs, q\u00eb dendej n\u00eb raki me lek\u00ebt e kempit q\u00eb p\u00ebrfitonte ajo, me ato lek\u00eb q\u00eb duheshin p\u00ebr t\u00eb mbuluar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb shpenzimeve t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme dhe ila\u00e7eve p\u00ebr t\u2019u kuruar.
\nAjo tregonte e qante dhe mua tin\u00ebz m\u00eb rr\u00ebshqiti nj\u00eb lot. Si t\u00eb mos qaje nga gjith\u00eb ai mjerim, sidomos kur ke edhe vajza vet\u00eb?! Psikologia e pyeti n\u00ebse e kishte denoncuar dhe ajo i tha \u201cpo\u201d, por asgj\u00eb nuk kishte ndryshuar dhe gj\u00ebrat kishin shkuar m\u00eb keq. Madje ajo tregonte se kishte raste kur shkonte te lokali i lagjes dhe i lutej pronarit t\u00eb mos i jepte t\u00eb pinte pa lek, apo kur u thoshte dyqanxhinjve t\u00eb mos i jepnin para borxh.
\nKur e d\u00ebgjoje, jo vet\u00ebm q\u00eb mbesje pa fjal\u00eb, por nuk arrije as t\u00eb mendoje se mendimet p\u00ebrhumbeshin nga gjith\u00eb ajo fatkeq\u00ebsi. M\u00eb e keqja e gjith\u00eb k\u00ebsaj situate, ishte se ajo e pranonte n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre at\u00eb gjendje, sepse e shprehte se nuk d\u00ebshironte t\u00eb ndahej nga ai burr\u00eb pijanec dhe i dhunsh\u00ebm q\u00eb rronte n\u00eb kurrizin e tyre. Ajo k\u00ebrkonte k\u00ebshilla se si duhet t\u00eb vepronte n\u00eb ato situat\u00eb kur i shoqi vinte n\u00eb at\u00eb gjendje dhe pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb koh\u00ebs ishte ashtu, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb evitonte t\u00eb rrahurat. T\u00eb k\u00ebrkoje k\u00ebshill\u00eb si t\u00eb hidheshe n\u00eb det pa ditur not dhe t\u00eb mos mbyteshe. A mund t\u00eb ndodhnin t\u00eb dyja nj\u00ebkoh\u00ebsisht? Megjithat\u00eb, psikologia i dha k\u00ebshillat e veta dhe ajo e leht\u00ebsoi shpirtin e vet pa i interesuar se kush ishte aty dhe u ndje m\u00eb mir\u00eb, por mua kur d\u00ebgjova t\u00eb gjith\u00eb at\u00eb rr\u00ebfim, m\u2019u mblodh nj\u00eb l\u00ebmsh n\u00eb shpirt. Mu duk sikur bota ndaloi dhe mendova: \u201cO Zot, sa tmerrshme p\u00ebr nj\u00eb fem\u00ebr t\u00eb duroj\u00eb dhe ta pranoj\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb! A \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb, a duhet q\u00eb fem\u00ebr t\u00eb dhunohet k\u00ebshtu para f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vet?\u201d.
\nSigurisht q\u00eb nuk do ta pranoja k\u00ebt\u00eb, sigurisht q\u00eb u them edhe vajzave t\u00eb mia t\u00eb mos e pranojn\u00eb kurr\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e tyre, por kam kaq frik\u00eb p\u00ebr to dhe p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tyre. Kushedi \u00e7\u2019fat do t\u2019u bjer\u00eb p\u00ebr pjes\u00eb, kushedi me \u00e7\u2019njeri do ta lidhin jet\u00ebn… O Zot, ruaji nga njer\u00ebz t\u00eb till\u00eb!<\/p>\n