{"id":7527,"date":"2015-01-26T15:00:04","date_gmt":"2015-01-26T14:00:04","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=7527"},"modified":"2015-01-26T11:37:59","modified_gmt":"2015-01-26T10:37:59","slug":"ta-nis-mjekimin-per-ankthin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/01\/ta-nis-mjekimin-per-ankthin\/","title":{"rendered":"Ta nis mjekimin p\u00ebr ankthin?"},"content":{"rendered":"<p>&#8211; Jam nj\u00eb vajz\u00eb 22 vje\u00e7e. Prej pak koh\u00ebsh kam shqet\u00ebsime t\u00eb vazhdueshme, shqet\u00ebsohem p\u00ebr pak gj\u00eb, madje edhe p\u00ebr m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebn apo m\u00eb t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishmen. K\u00ebto m\u00eb kan\u00eb shkaktuar edhe kriza ankthi, madje kam shum\u00eb probleme gastrointensinale prej stresit dhe shpesh, kam edhe rrahje t\u00eb shpeshta zemre, frik\u00eb e pasiguri n\u00eb vetvete. K\u00ebto t\u00eb gjitha nuk m\u00eb lejojn\u00eb t\u00eb eci p\u00ebrpara. U konsultova me nj\u00eb psikologe q\u00eb m\u00eb tha t\u00eb pi nj\u00eb gjys\u00ebm kokrre citoles n\u00eb m\u00ebngjes dhe xanax n\u00eb dark\u00eb e m\u00ebngjes, por s\u2019i kam filluar se kam frik\u00eb prej efekteve an\u00ebsore. \u00c7far\u00eb m\u00eb k\u00ebshilloni dhe a mund ta filloj pa problem mjekimin?<br \/>\nDr. Jashar Demiri, psikolog klinicist: &#8211; Pik\u00eb s\u00eb pari, ju k\u00ebshilloj psikoterapin\u00eb, se ila\u00e7et kund\u00ebr ankthit p\u00ebrdoren sa p\u00ebr t\u00eb zbutur ankthin pik\u00ebllues, me q\u00ebllim q\u00eb formate tjera t\u00eb psikoterapis\u00eb t\u00eb mund t\u00eb trajtojn\u00eb problemin. Nd\u00ebr t\u00eb tjera, ankthi dhe fobit\u00eb jan\u00eb sjellje t\u00eb m\u00ebsuara t\u00eb cilat duhet q\u00eb t\u00eb \u00e7m\u00ebsohen, pasi ato kan\u00eb lidhje me m\u00ebnyrat e t\u00eb menduarit dhe me mbindjeshm\u00ebrin\u00eb, origjin\u00ebn etj. Njer\u00ebzit e mbindjesh\u00ebm, me koeficient t\u00eb lart\u00eb intelekti, me shum\u00eb sed\u00ebr e dinjitet, jan\u00eb t\u00eb prirur q\u00eb t\u00eb ken\u00eb ankthe n\u00eb disa rrethana dhe disa njer\u00ebz nuk mund t\u2019i ken\u00eb, edhe sikur t\u2019i paguash. Nuk ka asgj\u00eb t\u00eb pazakonshme n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb, pasi eventualisht, ne do t\u00eb gjejm\u00eb se shumica e njer\u00ebzve kan\u00eb nj\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb lindur p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur stresit dhe ndryshimit, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ose n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr. N\u00ebse ju keni kriza ankthi, m\u00ebrzitje e t\u00eb tjera, kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra juaj, por nuk \u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb s\u00ebmundje, vet\u00ebm m\u00ebnyr\u00eb reagimi. Nj\u00eb arsye pse njer\u00ebzit fillojn\u00eb krizat e ankthit \u00ebsht\u00eb se q\u00eb f\u00ebmij\u00eb, ata mund t\u00eb jen\u00eb rritur n\u00eb nj\u00eb atmosfer\u00eb e cila p\u00ebr nj\u00eb arsye ose nj\u00eb tjet\u00ebr, d\u00ebshtoi t\u2019u m\u00ebsonte atyre se bota \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend i sigurt\u00eb n\u00eb t\u00eb cilin ata t\u00eb jetojn\u00eb t\u00eb lumtur e q\u00eb mund t\u00eb k\u00ebnaqeshin p\u00ebr veten e tyre. Kjo mund t\u00eb ket\u00eb ndodhur n\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyra. Ndoshta ka patur n\u00eb familje ndonj\u00eb vdekje n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, t\u00eb p\u00ebrjetuar r\u00ebnd\u00eb ose s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnda, ose probleme t\u00eb tjera serioze, si alkoolizmi etj. Ndoshta prind\u00ebrit nga ana e tyre ishin vet\u00eb ankthioz\u00eb dhe shum\u00eb mbrojt\u00ebs. Ose f\u00ebmija m\u00ebsoi t\u00eb shpenzonte shum\u00eb koh\u00eb dhe sakrifica duke u kujdesur p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, pra, duke u p\u00ebrpjekur shum\u00eb p\u00ebr t\u2019i k\u00ebnaqur t\u00eb tjer\u00ebt dhe duke u ndjer\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr lumturin\u00eb e t\u00eb tjer\u00ebve. Pra, \u00ebsht\u00eb rritur me ndjenja tep\u00ebr t\u00eb larta p\u00ebrgjegj\u00ebsie e mbindjeshm\u00ebrie. Arsyeja m\u00eb e shpesht\u00eb pse njer\u00ebzit kan\u00eb ankthe, \u00ebsht\u00eb se shpesh ata kan\u00eb p\u00ebrjetuar nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb nj\u00eb stresi t\u00eb madh dhe ndryshime stresuese gjat\u00eb vitit ose p\u00ebrpara se t\u00eb fillonin sinjalet e \u201calarmit t\u00eb ankthit\u201d. K\u00ebto ndoshta mund t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb ngjarje t\u00eb hidhura, si p\u00ebr shembull, t\u00eb ndjerit n\u00eb kurth n\u00eb nj\u00eb pun\u00eb apo marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb keqe, ose nga vuajtja p\u00ebr humbjen e nj\u00eb an\u00ebtari t\u00eb familjes ose miku. Ose ata mund t\u00eb ken\u00eb patur shum\u00eb ndryshime, t\u00eb cilat nuk kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb k\u00ebqia n\u00eb vetvete, si t\u00eb mbaruarit e shkoll\u00ebs, ndryshimi i pun\u00ebs, martesa, l\u00ebvizja ose blerja e sht\u00ebpis\u00eb, lindja e f\u00ebmij\u00ebve etj. kan\u00eb patur nj\u00eb efekt akumulativ e stresues mbi personin deri n\u00eb pik\u00ebn q\u00eb ai\/ajo e ka patur shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr ta p\u00ebrballuar t\u00eb gjithin. Dhe ja, vjen nj\u00eb moment dhe ndodh si me ty, vajz\u00eb 22 vje\u00e7are, q\u00eb je kthyer si nj\u00eb \u201cgazele e trembur\u201d, ku t\u00eb gjitha simptomat (normale) ti i kujton p\u00ebr s\u00ebmundje dhe t\u00eb \u00ebsht\u00eb ulur besimi e vet\u00ebvler\u00ebsimi. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb theksohet se p\u00ebr shumic\u00ebn e njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb t\u00eb tilla kriza ankthi, ato zakonisht fillojn\u00eb rreth mosh\u00ebs 20-30 vje\u00e7, vitet kur ju krijoni nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb pavarur p\u00ebr veten tuaj, kur ka shum\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb ju t\u00eb keni k\u00ebto lloj ndryshimesh, si\u00e7 i p\u00ebrmend\u00ebm m\u00eb lart. Pra, jeni futur n\u00eb nj\u00eb rreth vicioz, ku frika shton ankthin e ankthi shton frik\u00ebn. Me pak fjal\u00eb, ky \u201crreth vicioz\u201d duhet thyer me psikoterapi.<br \/>\nTani, kam nj\u00eb pyetje p\u00ebr ju: \u00c7far\u00eb kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt k\u00ebta tre faktor\u00eb e un\u00eb i shpjegova m\u00eb sip\u00ebr: 1. Origjina, 2. Edukimi, 3. Ngjarjet? Ajo \u00e7far\u00eb kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt \u00ebsht\u00eb se&#8230; asnj\u00ebri prej tyre nuk ishte n\u00ebn kontrollin tuaj. K\u00ebto jan\u00eb zhvillime n\u00eb jet\u00eb q\u00eb u ndodhin njer\u00ebzve. Ato nuk jan\u00eb di\u00e7ka q\u00eb ju e zgjidhni. Mos e harroni k\u00ebt\u00eb gj\u00eb dhe mos e ulni kot vet\u00ebvler\u00ebsimin. Klient\u00ebt habiten kur un\u00eb ua theksoj shpesh k\u00ebt\u00eb dhe m\u00eb pyesin: \u201cE pastaj?\u201d. Ajo \u00e7far\u00eb tregon kjo \u00ebsht\u00eb se nuk ka asnj\u00eb arsye p\u00ebr t\u2019u ndjer\u00eb n\u00eb faj apo i turp\u00ebruar pse i keni k\u00ebto gjendje. Ato nuk jan\u00eb rezultat i t\u00eb jetuarit keq, apo t\u00eb t\u00eb b\u00ebrit t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb gabuara, apo t\u00eb t\u00eb qenit \u201cbudalla\u201d apo frikacak. Dhe tani, pas pyetjes se pse ti vajz\u00eb je b\u00ebr\u00eb aq e mbindjeshme dhe shqet\u00ebsohesh aq sa kalon n\u00eb kriza ankthi edhe p\u00ebr m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebn apo t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishmen, tani le t\u2019i p\u00ebrgjigjemi pyetjes se si shkaktohen k\u00ebto situata, si fillojn\u00eb e se \u00e7far\u00eb ndodh me ju ankthioz\u00ebt.<br \/>\n&#8211; Le t\u00eb fillojm\u00eb duke i ndar\u00eb simptomat n\u00eb kategori, duke u bazuar n\u00eb llojin e simptomave q\u00eb ke ndjer\u00eb ti 22 vje\u00e7are, p\u00ebr t\u00eb kuptuar se si je futur n\u00eb ankth. \u00cbsht\u00eb e zakonshme p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb t\u00eb ken\u00eb simptoma t\u00eb tilla, si t\u00eb rrahura t\u00eb shpeshta t\u00eb zemr\u00ebs, frym\u00ebmarrje sip\u00ebrfaq\u00ebsore, trullosje, marrje mendsh, dhimbje gjoksi, djersitje, \u00e7rregullim t\u00eb zorr\u00ebve dhe djegie t\u00eb stomakut, mpirje ose therje n\u00eb gishta, midis t\u00eb tjerave. K\u00ebto jan\u00eb ndjesi fizike q\u00eb ti i ke ndjer\u00eb si t\u00eb gjith\u00eb. Ndjesit\u00eb fizike jan\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e ankthit dhe e panikut, por nuk jan\u00eb e gjith\u00eb historia. Jan\u00eb vet\u00ebm fillimi nga ku ka filluar gjendja e alarmit, meraku e fiksimet e tua p\u00ebr sh\u00ebndetin. Po \u00e7far\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrjetohet? Ndoshta ju e kujtoni nga fillimi i k\u00ebtyre krizave se ndjenit nj\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb ikur, ose q\u00eb ishit konfuze dhe nuk mund t\u00eb fokusoheshit ose menduat se mund t\u00eb kishit nj\u00eb atak zemre. K\u00ebto quhen mendime katastrofizuese. Zakonisht, njer\u00ebzit i mendojn\u00eb si simptoma s\u00ebmundjesh dhe disa nga mendimet karakteristike gjat\u00eb panikut p\u00ebrfshijn\u00eb k\u00ebto: \u201cPo vdes, po \u00e7mendem, do m\u00eb bjer\u00eb t\u00eb fik\u00ebt, do t\u00eb humbas kontrollin dhe do t\u00eb posht\u00ebroj veten time n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb publike dhe askush nuk do t\u00eb m\u00eb respektoj\u00eb apo do m\u00eb doj\u00eb m\u00eb\u201d. \u201cMezi po e duroj k\u00ebt\u00eb gjendje; po kur t\u00eb vij\u00eb m\u00eb e r\u00ebnda, m\u00eb e keqja?\u201d. Ju mund t\u00eb mendoni se kjo gjendje konsiston vet\u00ebm nga sensacionet fizike dhe mendimet, por jo. Ka m\u00eb shum\u00eb. Kjo p\u00ebrfshin emocionet, shumica frik\u00eb, zem\u00ebrim, siklet, turp dhe depresion, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb edhe pse gjendja t\u00eb kalon tani, ke at\u00eb q\u00eb quhet frik\u00eb nga frika ose frik\u00eb se kur do t\u00eb t\u00eb vij\u00eb p\u00ebrs\u00ebri. Dhe, kategoria e fundit jan\u00eb sjelljet. Ata i kap ankthi, ndihen t\u00eb viktimizuar nga di\u00e7ka q\u00eb \u201cerdhi nga asgj\u00ebja\u201d dhe ndihen sikur jan\u00eb sulmuar nga di\u00e7ka. Por nj\u00eb sulm paniku vjen nga brenda jush dhe ka disa sjellje n\u00eb t\u00eb cilat p\u00ebrfshihen njer\u00ebzit, pasi tani, t\u00eb alarmuar e t\u00eb \u00e7orientuar, fillojn\u00eb t\u2019i b\u00ebjn\u00eb gj\u00ebrat gabim. P\u00ebr shembull, shum\u00eb njer\u00ebz mbajn\u00eb frym\u00ebn gjat\u00eb ankthit e panikut dhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb (shumica e njer\u00ebzve) marrin frym\u00eb pak p\u00ebrpara ose gjat\u00eb krizave t\u00eb ankthit. Pra, ata marrin frym\u00eb me gjoks dhe jo me diafragm\u00eb. Kjo shkakton ose rrit shum\u00eb nga simptomat fizike q\u00eb p\u00ebrmend\u00ebm m\u00eb lart, si dhimbjet n\u00eb gjoks, p\u00ebrfshir\u00eb marrjen e mendve, rrahjet e shpeshta t\u00eb zemr\u00ebs, sepse truri ka nevoj\u00eb p\u00ebr oksigjen. Kur keni atakun tuaj t\u00eb par\u00eb t\u00eb ankthit, ju keni t\u00eb gjitha ose shumic\u00ebn e k\u00ebtyre simptomave, pa asnj\u00eb lajm\u00ebrim apo shkak t\u00eb duksh\u00ebm. S\u2019ka asnj\u00eb \u00e7udi q\u00eb ju u ndjet\u00eb kaq i frik\u00ebsuar, por ju nuk e dini k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, ndaj p\u00ebrs\u00ebritet ai q\u00eb m\u00eb sip\u00ebr e quajt\u00ebm \u201crrethi vicioz\u201d. Kjo sjellje e m\u00ebsuar (refleks i kusht\u00ebzuar) dhe se si \u00e7m\u00ebsohet fobia juaj, q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ky \u00ebsht\u00eb i vetmi rrezik i ankthit ku ju keni hyr\u00eb, k\u00ebto gj\u00ebra do t\u2019i m\u00ebsoni m\u00eb mir\u00eb gjat\u00eb seancave me psikoterapi, e nderuar 22 vje\u00e7are, pasi sado q\u00eb u zgjat\u00ebm, p\u00ebrs\u00ebri \u00ebsht\u00eb e pamundur q\u00eb t\u2019i shpjegojm\u00eb ato t\u00eb gjitha. Jeni e mir\u00ebpritur p\u00ebr nj\u00eb seanc\u00eb falas sepse meritoni shp\u00ebrblim, q\u00eb nuk i keni filluar ila\u00e7et pa pyetur m\u00eb par\u00eb nj\u00eb psikolog. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; Jam nj\u00eb vajz\u00eb 22 vje\u00e7e. Prej pak koh\u00ebsh kam shqet\u00ebsime t\u00eb vazhdueshme, shqet\u00ebsohem p\u00ebr pak gj\u00eb, madje edhe p\u00ebr m\u00eb t\u00eb vogl\u00ebn apo m\u00eb t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsishmen. K\u00ebto m\u00eb kan\u00eb shkaktuar edhe kriza ankthi, madje kam shum\u00eb probleme gastrointensinale prej stresit dhe shpesh, kam edhe rrahje t\u00eb shpeshta zemre, frik\u00eb e pasiguri n\u00eb vetvete. K\u00ebto [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-7527","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-psikologu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7527","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7527"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7527\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}