{"id":7465,"date":"2015-01-21T10:00:02","date_gmt":"2015-01-21T09:00:02","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=7465"},"modified":"2015-01-20T19:24:04","modified_gmt":"2015-01-20T18:24:04","slug":"test-cfare-ka-ne-ushqimin-qe-hame","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/01\/test-cfare-ka-ne-ushqimin-qe-hame\/","title":{"rendered":"Test: \u00c7far\u00eb ka n\u00eb ushqimin q\u00eb ham\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>A e dini se \u00e7far\u00eb fusni n\u00eb goj\u00eb dhe stomak? \u00c7far\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb ushqimet q\u00eb ju konsumoni? B\u00ebni kuicin ton\u00eb, p\u00ebr ta kuptuar.<\/p>\n<p>1. Disa ngjyra ushqimore t\u00eb kuqe nxirren nga insektet:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>2. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e ashtuquajtura \u201cpink slime\u201d (jarga roz\u00eb)?<br \/>\na. Mbeturinat e ngelura pas grirjes s\u00eb mishit.<br \/>\nb. Mish vi\u00e7i i grir\u00eb, i trajtuar me amoniak<br \/>\nc. Ngjyros\u00ebs p\u00ebr hamburgerat<\/p>\n<p>3. Kush ka m\u00eb shum\u00eb krip\u00eb?<br \/>\na. Nje fet\u00eb djath\u00eb p\u00ebr pica<br \/>\nb. Nj\u00eb filxhan me drith\u00ebra integrale e me rrush t\u00eb that\u00eb<br \/>\nc. 30 gram\u00eb patatina<\/p>\n<p>4. Cili koktejl ka nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs q\u00eb lufton malarjen?<br \/>\na. Sko\u00e7 me soda<br \/>\nb. Xhin tonik<br \/>\nc. Mai tai<\/p>\n<p>5. Ke m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb shtosh n\u00eb pesh\u00eb duke konsumuar shurup misri me shum\u00eb fruktoz\u00eb (p\u00ebrdoret p\u00ebr trashjen dhe \u00ebmb\u00eblsimin e disa produkteve) sesa sheqerin e zakonsh\u00ebm.<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>6. Goma e ksantanit (Xanthan gum) p\u00ebrdoret p\u00ebr:<br \/>\na. Trashjen e marshmallouve<br \/>\nb. Mbajtur s\u00eb bashku vajin dhe uthull\u00ebn<br \/>\nc. B\u00ebr\u00eb \u00e7am\u00e7ak\u00ebzat<\/p>\n<p>7. Sa paketa (si ato q\u00eb i hidhen kafes\u00eb n\u00eb lokale) me sakarin\u00eb (\u00ebmb\u00eblsues) n\u00eb dit\u00eb jan\u00eb shum\u00eb:<br \/>\na. Shtat\u00eb<br \/>\nb. N\u00ebnt\u00eb<br \/>\nc. Kat\u00ebrmb\u00ebdhjet\u00eb<\/p>\n<p>8. Sulfitet (p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb disa ushqimeve) mund t\u00eb shkaktojn\u00eb:<br \/>\na. Nj\u00eb reaksion astmatik<br \/>\nb. Nj\u00eb reaksion alergjik<br \/>\nc. Q\u00eb t\u00eb dyja<\/p>\n<p>9. Cili aditiv mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb ndjesi diegieje n\u00eb qaf\u00eb?<br \/>\na. Ngjyra e kuqe num\u00ebr 2<br \/>\nb. MSG (monosodium glutamat)<br \/>\nc. Nitratet<\/p>\n<p>10. Ngr\u00ebnia e ushqimeve q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb nitrate dhe nitrite shton rrezikun e kancerit:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>11. Gazi hilarant (q\u00eb t\u00eb b\u00ebn t\u00eb qesh\u00ebsh) ndodhet n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjen e:<br \/>\na. Kremit shantiji n\u00eb konserv\u00eb<br \/>\nb. Kokoshkave t\u00eb parap\u00ebrgatitura<br \/>\nc. Djathit t\u00eb p\u00ebrpunuar<\/p>\n<p>12. Sorbitoli sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb:<br \/>\na. Parandaluar ndryshime t\u00eb k\u00ebqija t\u00eb ngjyr\u00ebs<br \/>\nb. Vrar\u00eb bakteriet<br \/>\nc. Pak\u00ebsuar kalorit\u00eb<\/p>\n<p>13. Ngjyros\u00ebsit artificial\u00eb t\u00eb ushqimeve i b\u00ebjn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt hiperaktiv\u00eb:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>14. Ajri p\u00ebrdoret si aditiv ushqimor:<br \/>\na. E v\u00ebrtet\u00eb<br \/>\nb. G\u00ebnjesht\u00ebr<\/p>\n<p>P\u00ebrgjigjet<br \/>\n1. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<br \/>\nIdeja se insektet p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb ngjyr\u00eb roz\u00eb karameleve, akulloreve, kosit dhe l\u00ebngjeve t\u00eb frutave, i neverit disa njer\u00ebz. T\u00eb tjer\u00eb mendojn\u00eb se p\u00ebrdorimi i insekteve Dactylopius coccus \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb natyrale p\u00ebr t\u00eb ngjyrosur ushqimet. Duket si m\u00ebnyr\u00eb e sh\u00ebndetshme, por mund t\u00eb shkaktoj\u00eb reaksion te nj\u00eb num\u00ebr i vog\u00ebl njer\u00ebzish.<br \/>\n2. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<br \/>\nJarg\u00eb roz\u00eb quhet mishi i grir\u00eb i vi\u00e7it, t\u00eb cilit i \u00ebsht\u00eb hequr dhjami dhe q\u00eb p\u00ebrpunohet me gaz amoniaku, p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb bakteriet si e.coli, apo salmonela. M\u00eb pas, ai p\u00ebrzjehet me mishin e grir\u00eb, p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb me kosto m\u00eb t\u00eb lir\u00eb. Ky lloj produkti \u00ebsht\u00eb i lejuar vet\u00ebm n\u00eb SHBA, nd\u00ebrsa n\u00eb Europ\u00eb, p\u00ebrdorimi i tij \u00ebsht\u00eb i ndaluar. N\u00eb vitin 2012, n\u00eb SHBA u b\u00ebn\u00eb protesta q\u00eb ai t\u00eb hiqej nga p\u00ebrdorimi nga restorantet e tilla zinxhir si McDonalds, Taco Bell, Bruger King, etj., megjithat\u00eb ai vazhdon t\u00eb p\u00ebrdoret dhe ende nuk ka dal\u00eb ligji q\u00eb t\u00eb shkruhet n\u00eb etiket\u00ebn e produkteve, prania e tij.<br \/>\n3. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<br \/>\nNj\u00eb fakt, nj\u00eb filxhan me drith\u00ebra integrale ka 342 mg krip\u00eb, m\u00eb shum\u00eb se dyfishi i patatinave. Konsumimi me tepri i krip\u00ebs mund t\u00eb rris\u00eb presionin e gjakut dhe t\u00eb shkaktoj\u00eb s\u00ebmundje zemre. Megjithat\u00eb, ne ham\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dyfishi i sasis\u00eb s\u00eb k\u00ebshilluar, sepse ushqimet e p\u00ebrpunuara, edhe ato q\u00eb jan\u00eb t\u00eb \u00ebmbla, kan\u00eb krip\u00eb brenda. Pse ndodh kjo? Kripa p\u00ebrdoret si konservant, p\u00ebr t\u00eb mbajtur p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit s\u00eb bashku, p\u00ebr t\u00eb theksuar ngjyr\u00ebn dhe p\u00ebr t\u2019u shtuar shije ushqimeve.<br \/>\n4. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<br \/>\nKinina \u00ebsht\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsi q\u00eb lufton malarjen dhe q\u00eb i jep shije t\u00eb hidhur ujit tonik, biterit dhe disa pijeve e sodave. Legjenda thot\u00eb se xhini tonik u krijua nga oficer\u00ebt britanik\u00eb q\u00eb po k\u00ebrkonin nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb shijshme p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar simptomat e malarjes n\u00eb tropik\u00eb. Kinina mund t\u00eb shkaktoj\u00eb efekte dyt\u00ebsore serioze n\u00ebse p\u00ebrdoret n\u00eb ila\u00e7e, por jo n\u00eb sasit\u00eb e vogla q\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb pije.<br \/>\n5. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<br \/>\nDisa njer\u00ebz mendojn\u00eb se balancimi i molekulave t\u00eb sheqerit n\u00eb shurupin e misrit te disa produkte, e shtyn trupin ta kthej\u00eb at\u00eb n\u00eb dhjam\u00eb, por shurupi i misrit dhe sheqeri i zakonsh\u00ebm, nuk jan\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm. Q\u00eb t\u00eb dyja p\u00ebrb\u00ebhen nga gjys\u00ebm fruktoz\u00eb dhe gjys\u00ebm glukoz\u00eb. K\u00ebshtu, m\u00eb mir\u00eb shtrojeni ndryshe problemin, mundohuni t\u00eb pak\u00ebsoni sheqernat n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, duke evituar ushqimet q\u00eb e kan\u00eb sheqerin apo shurupin e misrit, n\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit kryesor\u00eb.<br \/>\n6. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<br \/>\nN\u00ebse konsumoni salca t\u00eb gatshme p\u00ebr sallata apo salca t\u00eb tjera, akullore, ose \u00ebmb\u00eblsira me brum\u00eb, ka gjasa q\u00eb t\u00eb keni ngr\u00ebn\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb aditiv ushqimor. Ai b\u00ebn trashjen dhe lidh p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs q\u00eb, zakonisht, q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb ndar\u00eb. Ai p\u00ebrdoret gjithashtu n\u00eb gjell\u00ebt pa gluten dhe me pak yndyr\u00eb. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs i sigurt\u00eb dhe prodhohet nga bakteriet q\u00eb ushqehen me mis\u00ebr e soj\u00eb, prandaj, n\u00ebse jeni shum\u00eb alergjik\u00eb ndaj ndonj\u00ebrit prej k\u00ebtyre p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsve, mund t\u00eb konsumoni ushqime me gom\u00ebn guar.<br \/>\n7. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<br \/>\n\u00cbmb\u00eblsuesit artificial\u00eb kan\u00eb ngjallur shum\u00eb diskutime n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn, por sot mendohet se jan\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb, n\u00ebse nuk abuzohet me to. Administrata Amerikane e Ushqimeve dhe Ila\u00e7eve, thot\u00eb se shum\u00eb quhen 9-12 paketa me sakarin\u00eb n\u00eb dit\u00eb, 6 kano\u00e7e me diet soda, me sucralose dhe 18-19 kano\u00e7e me sod\u00eb me aspartam. N\u00ebse doni t\u00eb evitoni \u00ebmb\u00eblsuesit, mund t\u00eb p\u00ebrdorni uj\u00eb me gaz, me arom\u00eb n\u00eb vend t\u00eb pijeve dietetike. N\u00ebse jeni t\u00eb s\u00ebmur\u00eb nga nj\u00eb s\u00ebmundje e quajtur PKU (fenilketonuria), evitojeni aspartamin, sepse trupi juaj nuk e tret dot.<br \/>\n8. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb c-ja.<br \/>\nSulfite p\u00ebrdoren p\u00ebr mbajtjen e ngjyr\u00ebs dhe mbajtjen larg t\u00eb bakterieve nga disa ushqime t\u00eb tilla si vera, frutat e thata, patatet e ngrira, karkalecat e fresk\u00ebt si edhe karamelet me xhel. Ato nuk i shkaktojn\u00eb reaksion shumic\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzve, por mund t\u2019u shkaktojn\u00eb reaksione afro 5% t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb kan\u00eb probleme me astm\u00ebn. P\u00ebr t\u2019i evituar, mos konsumoni ushqime q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb dioksid squfuri, natrium, sulfit kaliumi, bisulfit, apo metabisulfit.<br \/>\n9. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<br \/>\nMonosodium glutamati thekson shijen n\u00eb sup\u00ebrat e gatshme, salcat p\u00ebr sallat\u00eb, patatinat dhe ushqimet e restorantit. Disa njer\u00ebz thon\u00eb se ajo u shkakton dhimbje koke, t\u00eb vjella dhe djegie n\u00eb pjes\u00ebn e qaf\u00ebs, megjith\u00ebse studimet nuk kan\u00eb treguar ndonj\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb. N\u00ebse doni t\u00eb evitoni MSG, shihni mir\u00eb etiketat e ushqimeve q\u00eb blini, k\u00ebrkoni ushqime integrale dhe pyesni n\u00eb restorant n\u00ebse e p\u00ebrdorin, apo jo.<br \/>\n10. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<br \/>\nNitratet dhe nitritet parandalojn\u00eb prishjen dhe u japin shije e ngjyr\u00eb mishrave t\u00eb p\u00ebrpunuara si sal\u00e7i\u00e7e, proshut\u00eb, hot dog, etj. Ato gjithashtu shnd\u00ebrrohen n\u00eb nj\u00eb substanc\u00eb q\u00eb njihet se shkakton kancer te kafsh\u00ebt. Studimet kan\u00eb treguar se n\u00ebse konsumon shum\u00eb mish t\u00eb p\u00ebrpunuar p\u00ebr 10 vjet, dyfishon rrezikun e kancerit t\u00eb zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb.<br \/>\n\u00c7far\u00eb sasie quajm\u00eb shum\u00eb mish t\u00eb p\u00ebrpunuar? P\u00ebr grat\u00eb, jan\u00eb dy feta bejkon dy-tre her\u00eb n\u00eb jav\u00eb. P\u00ebr burrat, \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjta sasi, pes\u00eb-gjasht\u00eb her\u00eb n\u00eb jav\u00eb. Edhe ngr\u00ebnia e sasive t\u00eb vogla, shton rrezikun e kancerit t\u00eb zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb.<br \/>\n11. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<br \/>\nKy gaz pa ngjyr\u00eb, leht\u00ebsisht i \u00ebmb\u00ebl, q\u00eb shkenc\u00ebrisht njihet me emrin oksid azoti (N2O), p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb motorr\u00ebt t\u00eb punojn\u00eb m\u00eb shpejt dhe njer\u00ebzit, t\u00eb relaksohen kur jan\u00eb n\u00eb karrigen e dentistit. Ai gjithashtu u shtohet ushqimeve, p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb kremin shantiji n\u00eb konserva m\u00eb t\u00eb leht\u00eb dhe me aj\u00ebr, si dhe p\u00ebr spreit q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr gatim (n\u00eb vend t\u00eb vajit, p\u00ebr shembull, p\u00ebr t\u00eb lyer tavat). Quhet gaz hilarant, sepse t\u00eb b\u00ebn t\u00eb qesh\u00ebsh kur e thith.<br \/>\n12. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb c-ja.<br \/>\nKy lloj sheqeri ka gjysm\u00ebn e kalorive q\u00eb ka sheqeri, k\u00ebshtu q\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb karamelet dietetike, \u00e7am\u00e7ak\u00ebz\u00ebt, pijet dhe ushqime t\u00eb tjer\u00eb. Njihet edhe nga njer\u00ebzit q\u00eb kan\u00eb diabet, sepse thithet ngadal\u00eb nga trupi dhe nuk shkakton ngritje t\u00eb menj\u00ebhershme t\u00eb glicemis\u00eb. \u00c7far\u00eb t\u00eb mete ka ai? N\u00ebse konsumohet n\u00eb sasi t\u00eb m\u00ebdha, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb gazra, ng\u00ebr\u00e7e, bile edhe diarre. Konsumoni vet\u00ebm 50 mg n\u00eb dit\u00eb.<br \/>\n13. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<br \/>\nBoja e verdh\u00eb num\u00ebr 5 (tartrazine), q\u00eb p\u00ebrdoret tek \u00ebmb\u00eblsirat me xhelatin\u00eb, karamelet, ke\u00e7ap, hot dog dhe ushqime t\u00eb tjera, \u00ebsht\u00eb quajtur fajtore se shkakton hiperaktivitet, por kjo ende nuk \u00ebsht\u00eb provuar shkenc\u00ebrisht. Boja e verdh\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb urtikare apo enjtje, megjith\u00ebse rrall\u00eb. P\u00ebr t\u00eb evituar ngjyros\u00ebsit artificial\u00eb, evitoni ushqimet q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb ngjyr\u00eb q\u00eb nuk gjendet n\u00eb natyr\u00eb.<br \/>\n14. P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<br \/>\nAjri p\u00ebrdoret n\u00eb patatinat pufka me djath\u00eb, n\u00eb drith\u00ebrat e m\u00ebngjesit, bile edhe p\u00ebr akulloret. Disa lloj akulloresh kan\u00eb afro 50% aj\u00ebr, ndryshe nga ato m\u00eb t\u00eb r\u00ebndat (dhe m\u00eb cil\u00ebsoret). Kjo i b\u00ebn ushqimet me aj\u00ebr me kosto dhe kalori m\u00eb t\u00eb pakt\u00eb. Ajri \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb dhe nj\u00eb aditiv i sigurt\u00eb. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A e dini se \u00e7far\u00eb fusni n\u00eb goj\u00eb dhe stomak? \u00c7far\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb ushqimet q\u00eb ju konsumoni? B\u00ebni kuicin ton\u00eb, p\u00ebr ta kuptuar. 1. Disa ngjyra ushqimore t\u00eb kuqe nxirren nga insektet: a. E v\u00ebrtet\u00eb b. G\u00ebnjesht\u00ebr 2. \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e ashtuquajtura \u201cpink slime\u201d (jarga roz\u00eb)? a. Mbeturinat e ngelura pas grirjes s\u00eb mishit. b. Mish [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-7465","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-test"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7465","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7465"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7465\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7465"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7465"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7465"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}