{"id":6754,"date":"2014-12-02T20:40:57","date_gmt":"2014-12-02T19:40:57","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=6754"},"modified":"2014-12-02T20:41:10","modified_gmt":"2014-12-02T19:41:10","slug":"nje-pilule-qe-te-ben-me-te-zgjuar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/12\/nje-pilule-qe-te-ben-me-te-zgjuar\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb pilul\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebn m\u00eb t\u00eb zgjuar?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/smart-pill.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-6755\" src=\"http:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/smart-pill.jpg\" alt=\"smart pill\" width=\"270\" height=\"202\" \/><\/a>Shkenc\u00ebtar\u00ebt po b\u00ebhen gati t\u00eb zb\u00ebrthejn\u00eb potencialin e trurit ton\u00eb, duke e kthyer at\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb. Ky zbulim mund t\u00eb ndihmoj\u00eb edhe ata q\u00eb vuajn\u00eb nga d\u00ebmtime akute, si goditjet n\u00eb tru.<\/p>\n<p>Duket si di\u00e7ka e dal\u00eb nga nj\u00eb film, por shkenc\u00ebtar\u00ebt mund t\u00eb ken\u00eb zbuluar m\u00ebnyr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb na b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb zgjuar, duke e kthyer trurin ton\u00eb n\u00eb gjendjen e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb. Studiues t\u00eb Universitetit t\u00eb Stanfordit, SHBA, kan\u00eb eksperimentuar duke nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb PirB, nj\u00eb protein\u00eb q\u00eb ndodhet n\u00eb trurin e kafsh\u00ebve e q\u00eb b\u00ebn t\u00eb mundur t\u00eb m\u00ebsosh gj\u00ebra t\u00eb reja, ose t\u00eb mbash mend aft\u00ebsit\u00eb e ndryshme dhe vun\u00eb re se mund t\u00eb shk\u00ebpusnin funksionimin normal t\u00eb receptor\u00ebve t\u00eb trurit, duke lejuar t\u00eb b\u00ebhen lidhje m\u00eb t\u00eb shpejta. K\u00ebshtu, profesoresha Karla Shac dhe koleg\u00ebt e saj, doktor David Bohner dhe Ri\u00e7ard Sap, kan\u00eb zbuluar se kafsh\u00ebt me t\u00eb cilat eksperimentonin, ishin m\u00eb t\u00eb afta t\u00eb p\u00ebrshtateshin duke p\u00ebrdorur vet\u00ebm nj\u00eb sy, n\u00eb krahasim me kafsh\u00ebt t\u00eb cilave nuk ua kishin hequr molekul\u00ebn PirB. Duke e nxjerr\u00eb jasht\u00eb p\u00ebrdorimit protein\u00ebn n\u00eb fjal\u00eb, profesor Shaci vuri re se t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb pjes\u00eb e trurit u b\u00eb m\u00eb elastike dhe e merrte veten m\u00eb shpejt nga d\u00ebmtimi, krijonte lidhje t\u00eb reja dhe m\u00ebsonte gj\u00ebra t\u00eb reja, p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb personin m\u00eb t\u00eb zgjuar. Neuroplasiticiteti shpjegon se \u00e7\u2019ndodh n\u00eb tru kur ne m\u00ebsojm\u00eb di\u00e7ka t\u00eb re (si nj\u00eb aft\u00ebsi), ose kur memorizojm\u00eb nj\u00eb informacion. Kjo gj\u00eb ndodh te njeriu gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs, por zakonisht, fillon me zhvillimin normal t\u00eb trurit n\u00eb mosh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb, ose si nj\u00eb mekaniz\u00ebm p\u00ebrshtatjeje p\u00ebr t\u00eb kompensuar humbjen e nj\u00eb funksioni (si humbja e nj\u00eb syri), ose maksimizimi i funksioneve q\u00eb mbeten zgjuar gjat\u00eb nj\u00eb d\u00ebmtimi truri, p\u00ebr shembull.<\/p>\n<p>Molekula PirB, q\u00eb gjendet edhe te njer\u00ebzit dhe q\u00eb mendohet se stabilizon lidhjet nervore, u hoq nga korteksi ballor (pjes\u00eb e trurit), ose funksioni i saj u eliminua me nj\u00eb ila\u00e7. Studimi n\u00eb fjal\u00eb \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm jo vet\u00ebm p\u00ebr q\u00ebllime terapeutike, p\u00ebr shembull n\u00eb rastin e d\u00ebmtimit t\u00eb trurit nga nj\u00eb goditje, por edhe p\u00ebr nxitjen e zhvillimit t\u00eb trurit me ila\u00e7e. Eksperimente t\u00eb m\u00ebparshme kan\u00eb treguar edhe se versioni njer\u00ebzor i molekul\u00ebs PirB, q\u00eb quhet LilrB2, mund t\u00eb luaj\u00eb rol edhe n\u00eb s\u00ebmundjen e Alzhaimerit, pasi shkenc\u00ebtar\u00ebt zbuluan se nj\u00eb protein\u00eb (amyloid beta), q\u00eb gjendet zakonisht n\u00eb trurin e pacient\u00ebve t\u00eb s\u00ebmur\u00eb me Alzhaimer, \u00ebsht\u00eb e lidhur me protein\u00ebn LilrB2. Ka edhe nj\u00eb penges\u00eb t\u00eb fundit: Njeriu zot\u00ebron 5 variante t\u00eb ngjashme q\u00eb nga LilB2, deri te LilB5 dhe, q\u00eb t\u00eb ken\u00eb sukses, shkenc\u00ebtar\u00ebt duhet t\u00eb zbulojn\u00eb si t\u00eb shk\u00ebpusin m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb protein\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt po b\u00ebhen gati t\u00eb zb\u00ebrthejn\u00eb potencialin e trurit ton\u00eb, duke e kthyer at\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb. Ky zbulim mund t\u00eb ndihmoj\u00eb edhe ata q\u00eb vuajn\u00eb nga d\u00ebmtime akute, si goditjet n\u00eb tru. Duket si di\u00e7ka e dal\u00eb nga nj\u00eb film, por shkenc\u00ebtar\u00ebt mund t\u00eb ken\u00eb zbuluar m\u00ebnyr\u00ebn p\u00ebr t\u00eb na b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[621,620],"class_list":["post-6754","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shendet","tag-pilula","tag-smart-pill"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6754"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6754\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}