{"id":6746,"date":"2014-12-02T14:00:53","date_gmt":"2014-12-02T13:00:53","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=6746"},"modified":"2014-12-02T11:52:51","modified_gmt":"2014-12-02T10:52:51","slug":"semundjet-jane-shtuar-shume-si-te-veprojme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/12\/semundjet-jane-shtuar-shume-si-te-veprojme\/","title":{"rendered":"S\u00ebmundjet jan\u00eb shtuar shum\u00eb. Si t\u00eb veprojm\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>&#8211; Doktor Demiri, si\u00e7 po lexojm\u00eb n\u00eb internet apo n\u00ebp\u00ebrmjet mediave, sh\u00ebndeti dhe jeta e njeriut po p\u00ebrkeq\u00ebsohen. V\u00ebrtet kemi m\u00eb pak vdekje n\u00eb mosha t\u00eb njoma dhe mosha mesatare \u00ebsht\u00eb rritur, por edhe numri i s\u00ebmundjeve po shtohet e po na dalin ca s\u00ebmundje q\u00eb nuk u kishim d\u00ebgjuar as emrin. Shkurt, s\u00ebmundjet po na marrin peng. Ju lutem, m\u00eb thoni se \u00e7\u2019duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb dhe si ia b\u00ebni ju vet\u00eb? Nj\u00eb ish-profesor biolog, Elbasan.<br \/>\nDr. Jashar Demiri, psikolog klinicist: &#8211; I nderuar profesor biolog! V\u00ebrtet po na dalin disa s\u00ebmundje e \u201cterma\u201d t\u00eb pad\u00ebgjuara m\u00eb par\u00eb. P\u00ebr shembull, e keni d\u00ebgjuar ju nj\u00eb term q\u00eb quhet siaberkondri? Ja, pra, kjo quhet \u201cs\u00ebmundje\u201d q\u00eb e \u201ckrijon\u201d interneti me dijet e shumta e me informacionet e tepruara mbi sh\u00ebndetin, si nj\u00eb lloj hipokondriaze. Nj\u00eb student saiberkondriak e hiperkondriak e kam trajtuar n\u00eb disa seanca para pak dit\u00ebsh dhe m\u00eb erdhi p\u00ebr t\u00eb qeshur kur m\u00eb tha: \u201cS\u2019kam l\u00ebn\u00eb radiografi dhe EEG pa b\u00ebr\u00eb dhe t\u00eb gjitha m\u00eb dol\u00ebn shum\u00eb mir\u00eb. Nuk e dija se e paskam patur nga informacionet e tepruara n\u00eb internet\u201d. Ky djal\u00eb, tep\u00ebr i zgjuar, u njoh me fenomenin e psikosomatik\u00ebs dhe t\u00eb \u201cimitimit\u201d q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb s\u00ebmundjet me dhimbjet fallco, por q\u00eb njeriu i ndjen dhe i vuan, edhe pse jan\u00eb pseudodhimbje. U desh\u00ebm si miq pas p\u00ebrfundimit t\u00eb seancave me psikoterapi, pasi edhe un\u00eb m\u00ebsova jo pak prej tij! \u00cbsht\u00eb normale t\u00eb m\u00ebsosh nga klientet, pasi shumica prej tyre jan\u00eb tep\u00ebr t\u00eb zgjuar dhe kan\u00eb zell e koh\u00eb t\u00eb lexojn\u00eb shum\u00eb. Pyetja juaj, i nderuar profesor, mbi s\u00ebmundjet q\u00eb po shtohen e po na marrin peng, m\u00eb trazoi shum\u00eb edhe mua. Kjo duket si nj\u00eb \u201csfid\u00eb\u201d q\u00eb po i b\u00ebhet shkenc\u00ebs, e cila po p\u00ebrparon me prodhimin e medikamenteve dhe t\u00eb nd\u00ebrhyrjeve kirurgjikale. Dikur, disa s\u00ebmundje, si ato t\u00eb diabetit, zemr\u00ebs, depresionit etj. ishin m\u00eb t\u00eb pranishme te moshat e vjetra, kurse sot po shfaqen gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb edhe te t\u00eb rinjt\u00eb. Faktor\u00ebt q\u00eb ndikojn\u00eb jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb, ata nuk lidhen vet\u00ebm me mosgjetjen e kurave apo me kurat e tepruara, por edhe me abzuimet, me jet\u00ebn sedentare, me ndotjen e ambientit, me ushqimet jo \u201cbio\u201d e me t\u00eb gjitha. Ato lidhen me kequshqyerjen, por edhe me ushqyerjen e tepruar. Ah, sa t\u00eb \u201cshijshme\u201d q\u00eb na i b\u00ebjn\u00eb tregtar\u00ebt ato sufllaqet me er\u00ebza e substanca q\u00eb t\u00eb hapin oreksin, por vlera e tyre ushqimore nuk \u00ebsht\u00eb as sa e nj\u00eb misri t\u00eb vet\u00ebm! K\u00ebtu e kam fjal\u00ebn edhe p\u00ebr ushqimet t\u00eb cilat nuk e dim\u00eb se nga vijn\u00eb e se si prodhohen, jo vet\u00ebm t\u00eb rritura me stimulant\u00eb, por edhe krejt pa kontroll. E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr mishin, miellin etj. Pse ata q\u00eb pin\u00eb duhan, mos kujtoni se pin\u00eb duhan t\u00eb past\u00ebr? \u00c7do lloj duhani \u00ebsht\u00eb i d\u00ebmsh\u00ebm, por n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs, bashk\u00eb me duhanin, p\u00ebrzihen deri edhe mbeturina spitalore dhe shum\u00eb lloje duhani prodhohen edhe ilegalisht. Kush t\u00eb doj\u00eb le t\u00eb t\u00eb vij\u00eb t\u00eb m\u00eb takoj\u00eb e t\u2019ia lexoj sesa e \u201cpasur\u201d \u00ebsht\u00eb menuja e cigareve q\u00eb vijn\u00eb nga jasht\u00eb nga lloj-lloj plehrash e pisll\u00ebqesh q\u00eb p\u00ebrzihen me duhanin, deri edhe me fe\u00e7e apo mpiksje gjaku. Gjykojeni vet\u00eb! V\u00ebrtet sh\u00ebndet\u00ebsia ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpara, por t\u00eb mos harrojm\u00eb p\u00ebr asnj\u00eb \u00e7ast se sh\u00ebndeti varet krejt\u00ebsisht nga jeta q\u00eb ne b\u00ebjm\u00eb, pra, sh\u00ebndeti \u00ebsht\u00eb n\u00eb dor\u00ebn ton\u00eb.<br \/>\n&#8211; Edhe un\u00eb, si doktor, si gjith\u00eb ju t\u00eb tjer\u00ebt jam dhe nuk kam \u00e7far\u00eb t\u2019i b\u00ebj, fjala vjen, smogut t\u00eb Tiran\u00ebs apo ngrohjes globale, ama dal \u00e7do dit\u00eb p\u00ebr vrap nga liqeni ose eci me bi\u00e7iklet\u00eb, nuk ha tep\u00ebr dhe ushqehem n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb larmishme me produkte sa m\u00eb bio, pi uj\u00eb n\u00eb shishe qelqi, nuk pi duhan, as alkool, nuk e teproj as n\u00ebp\u00ebr dasma, shmang stresin dhe deri edhe buk\u00ebn e gatuajm me miell jo t\u00eb serbit, por t\u00eb grurit shqiptar. Si\u00e7 ka th\u00ebn\u00eb Hipokrati, sh\u00ebndeti im jan\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e mia, ndaj edhe vrapoj, pasi aktiviteti fizik \u00ebsht\u00eb medikamenti m\u00eb i mir\u00eb dhe pa efekte an\u00ebsore. Tjet\u00ebr, i b\u00ebj her\u00eb pas here analizat dhe p\u00ebr \u00e7do nevoj\u00eb p\u00ebrdor ila\u00e7et 100 % bimore, si kura p\u00ebr pastrim e pasurim gjaku edhe si antioksidant\u00eb, por edhe p\u00ebr t\u00eb rregulluar ekuilibrat apo p\u00ebr t\u00eb forcuar sistemin imunitar apo pun\u00ebn e organeve. Nuk ka s\u00ebmundje s\u00eb cil\u00ebs Krijuesi nuk i krijoi edhe ila\u00e7in e vet n\u00eb Tok\u00eb dhe, si\u00e7 e ka t\u00eb shkruar edhe n\u00eb librat e shenjt\u00eb, kur ila\u00e7i prek s\u00ebmundjen, sh\u00ebrimi \u00ebsht\u00eb i garantuar. Kur them se sh\u00ebndetin e kemi ne vet\u00eb n\u00eb dor\u00ebn ton\u00eb, k\u00ebtu kam parasysh se ne vet\u00eb, me men\u00e7urin\u00eb q\u00eb na ka dh\u00ebn\u00eb Krijuesi, duhet t\u00eb jemi n\u00eb gjendje t\u00eb zbulojm\u00eb se \u00e7far\u00eb na b\u00ebn mir\u00eb e \u00e7far\u00eb na b\u00ebn d\u00ebm. Jo se ne shqiptar\u00ebt i n\u00ebnvler\u00ebsojm\u00eb mjek\u00ebt, por ne shkojm\u00eb me vones\u00eb te mjeku, aq sa mjek\u00ebt e huaj k\u00ebtu gjejn\u00eb ca s\u00ebmundje t\u00eb cilat n\u00eb vendet e tyre sikur nuk ekzistojn\u00eb sepse jan\u00eb \u201charruar\u201d, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb parandalimit. Nga ana tjet\u00ebr, jasht\u00eb i kushtohet r\u00ebnd\u00ebsi e madhe k\u00ebshillimit e psikoterapis\u00eb, pasi dihet sa e fort\u00eb \u00ebsht\u00eb lidhja trup-tru dhe sa shum\u00eb ndikon stresi n\u00eb d\u00ebmtimin e t\u00ebr\u00eb sistemit imunitar t\u00eb njeriut. Ka mjaft raste kur njer\u00ebzit e teprojn\u00eb edhe me \u201cgj\u00ebrat e mira\u201d, porse psikologu, pasi ta \u201czbulon\u201d modelin e jet\u00ebs t\u00ebnde, di se \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb t\u00eb porosis\u00eb, pasi edhe e mira tep\u00ebr, kthehet n\u00eb t\u00eb keqen e s\u00eb mir\u00ebs. Nuk duhet t\u00eb presim gjith\u00e7ka nga vaksinat dhe medikamentet n\u00ebse ne nuk i b\u00ebjm\u00eb apo marrim gj\u00ebrat ashtu si\u00e7 i ka krijuar vet\u00eb Krijuesi. Nj\u00eb kana\u00e7e me l\u00ebng portokalli, me sheqer industrial, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk ka dobin\u00eb e nj\u00eb kokrre portokalli bio, por mund t\u00eb jet\u00eb edhe e d\u00ebmshme, p\u00ebr shum\u00eb arsye, sidomos kur teprohet. \u201cVaksinimi\u201d m\u00eb i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb natyra, p\u00ebrballja, t\u00eb fituarit e aft\u00ebsive p\u00ebr p\u00ebrshtatshm\u00ebri. N\u00eb koh\u00ebn e monizmit, ne shkenc\u00ebtar\u00ebt nuk guxonim t\u00eb flisnim e t\u00eb thonim se Krijuesi, si nj\u00eb arkitekt i pagabuar, i ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb gjitha ashtu si\u00e7 i duhen njeriut, megjithat\u00eb q\u00eb n\u00eb 1984-n, un\u00eb kam guxuar e kam shkruar te nj\u00eb lib\u00ebr i imi: \u201cMos dilni kundra natyr\u00ebs se natyra do t\u2019ju nd\u00ebshkoj\u00eb!\u201d. Pra, duhet t\u00eb jemi p\u00ebrzgjedh\u00ebs ndaj gj\u00ebrave q\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb e q\u00eb nuk duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb, ndaj ushqimeve po se po, pasi \u00e7do gj\u00eb q\u00eb fluturon, nuk hahet, thot\u00eb populli. Edhe vaksinat me t\u00eb cilat ne i vaksinojm\u00eb f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb pas lindjes, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb fitojn\u00eb imunitetin e duhur, p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb ball\u00eb s\u00ebmundjeve, p\u00ebr shkak t\u00eb ngrohjes globale n\u00eb rritje apo fuqizimit t\u00eb viruseve apo bakterieve, nuk e kan\u00eb fuqin\u00eb e plot\u00eb parandaluese, ndaj q\u00eb t\u00eb mbrohemi nga s\u00ebmundjet, ne duhet q\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, t\u00eb mbrohemi nga shkaktar\u00ebt e tyre. Kompanit\u00eb e barnave bimore n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, po na japin sot nj\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb \u00e7muar duke na prodhuar barna bimore pa asnj\u00eb lloj efekti an\u00ebsor, me q\u00ebllim q\u00eb terapit\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb \u201c\u00ebmbla\u201d dhe efikase. Gjithsesi, edhe ila\u00e7et bimore s\u2019mund e s\u2019duhet t\u00eb merren pa k\u00ebshill\u00ebn e specialistit fitoterapist dhe kur \u00ebsht\u00eb e nevojshme, t\u00eb p\u00ebrdoren paralelisht me kimikatet, edhe p\u00ebr t\u00eb zbutur efektet e tyre an\u00ebsore. Mund t\u00eb m\u00eb kund\u00ebrshtoni, i nderuar profesor, me ndonj\u00eb argument tjet\u00ebr tuajin dhe jeni p\u00ebrs\u00ebri i mir\u00ebpritur, por p\u00ebrs\u00ebri do t\u2019ju them se sh\u00ebndetin e kemi vet\u00eb ne n\u00eb dor\u00ebn ton\u00eb. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; Doktor Demiri, si\u00e7 po lexojm\u00eb n\u00eb internet apo n\u00ebp\u00ebrmjet mediave, sh\u00ebndeti dhe jeta e njeriut po p\u00ebrkeq\u00ebsohen. V\u00ebrtet kemi m\u00eb pak vdekje n\u00eb mosha t\u00eb njoma dhe mosha mesatare \u00ebsht\u00eb rritur, por edhe numri i s\u00ebmundjeve po shtohet e po na dalin ca s\u00ebmundje q\u00eb nuk u kishim d\u00ebgjuar as emrin. Shkurt, s\u00ebmundjet po [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[86],"tags":[619],"class_list":["post-6746","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-psikologu","tag-semundjet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6746","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6746"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6746\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6746"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6746"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6746"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}