{"id":6688,"date":"2014-11-30T11:00:24","date_gmt":"2014-11-30T10:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=6688"},"modified":"2014-11-30T00:17:13","modified_gmt":"2014-11-29T23:17:13","slug":"si-rikonstruktuan-shkencetaret-kalin-e-lashte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/11\/si-rikonstruktuan-shkencetaret-kalin-e-lashte\/","title":{"rendered":"Si rikonstruktuan shkenc\u00ebtar\u00ebt kalin e lasht\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt \u201clexuan\u201d DNK-n\u00eb e nj\u00eb kali q\u00eb ka jetuar 700 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb. Kockat e tij jan\u00eb gjetur n\u00eb akullnajat shekullore dhe, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, kan\u00eb ruajtur nj\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme gjaku t\u00eb ngrir\u00eb. \ufffcKy lajm u b\u00eb i ditur nga shkenc\u00ebtar\u00ebt danez\u00eb q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb Universitetin e Kopenhagenit. Skeleti i k\u00ebtij kali \u00ebsht\u00eb gjetur n\u00eb Verilindje t\u00eb Kanadas\u00eb, n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb qytetit Sisstll-Krik. Duke studiuar skeletin e kalit t\u00eb ngrir\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt arrit\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundimin se p\u00ebrbrenda kockave ishte ruajtur nj\u00eb sasi e konsiderueshme gjaku dhe albuminash. Pasi u bind\u00ebn se n\u00eb indet e kafsh\u00ebs kishte fragmente t\u00eb DNK-s\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt mund\u00ebn t\u00eb d\u00ebshifronin genin e saj, pavar\u00ebsisht nga lasht\u00ebsia dhe koha e gjat\u00eb q\u00eb ka q\u00ebndruar n\u00eb akull.<br \/>\nDuke e krahasuar k\u00ebt\u00eb gen me genet e nj\u00ebthundrak\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt arrit\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundimin se kuajt dhe zebrat kan\u00eb patur nj\u00eb paraardh\u00ebs t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt i cili ka jetuar kat\u00ebr milion\u00eb vjet p\u00ebrpara. Nj\u00eb p\u00ebrfundim tjet\u00ebr q\u00eb nxor\u00ebn shkenc\u00ebtar\u00ebt nga studimi i k\u00ebtyre eshtrave \u00ebsht\u00eb edhe fakti se kali ka qen\u00eb nj\u00eb nga kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake q\u00eb \u00ebsht\u00eb zbutur nga njeriu 40-70 mij\u00eb vjet p\u00ebrpara. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, u sqarua se numri i kuajve n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ka qen\u00eb mjaft i vog\u00ebl dhe kjo ka ndodhur p\u00ebr shkak t\u00eb ndryshimeve klimatike, sidomos t\u00eb akullnajave. Me k\u00ebt\u00eb rast, ju kujtojm\u00eb se deri tani, p\u00ebrcaktimi i mosh\u00ebs me an\u00eb t\u00eb analiz\u00ebs s\u00eb geneve \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr arinjt\u00eb e bardh\u00eb q\u00eb kan\u00eb jetuar 130 mij\u00eb vjet p\u00ebrpara. Shkenc\u00ebtar\u00ebt mendojn\u00eb se akullnajat e p\u00ebrjetshme jan\u00eb nj\u00eb thesar i v\u00ebrtet\u00eb skeletesh t\u00eb ruajtura mir\u00eb, t\u00eb cilat do t\u00eb ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb studiuar n\u00ebp\u00ebrmjet DNK-s\u00eb, evolucionin e tyre&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt \u201clexuan\u201d DNK-n\u00eb e nj\u00eb kali q\u00eb ka jetuar 700 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb. Kockat e tij jan\u00eb gjetur n\u00eb akullnajat shekullore dhe, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, kan\u00eb ruajtur nj\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme gjaku t\u00eb ngrir\u00eb. \ufffcKy lajm u b\u00eb i ditur nga shkenc\u00ebtar\u00ebt danez\u00eb q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb Universitetin e Kopenhagenit. Skeleti i k\u00ebtij kali \u00ebsht\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":6689,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-6688","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6688"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6688\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6689"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}