{"id":6628,"date":"2014-11-27T20:30:38","date_gmt":"2014-11-27T19:30:38","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=6628"},"modified":"2014-11-27T19:46:18","modified_gmt":"2014-11-27T18:46:18","slug":"mrekullia-qe-quhet-rozmarine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/11\/mrekullia-qe-quhet-rozmarine\/","title":{"rendered":"Mrekullia, q\u00eb quhet rozmarin\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p>Rozmarina e zakonshme (Rosmarinus officinali) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bim\u00eb mjek\u00ebsore n\u00eb form\u00eb gjys\u00ebm-shkurreje, me veti t\u00eb larta sh\u00ebruese. Ajo \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar p\u00ebr k\u00ebto veti q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb lashta. Grek\u00ebt e vjet\u00ebr e vler\u00ebsonin aq shum\u00eb k\u00ebt\u00eb bim\u00eb saq\u00eb i dhuronin kurora me rozmarin\u00eb edhe Af\u00ebrdit\u00ebs, per\u00ebndesh\u00ebs s\u00eb dashuris\u00eb dhe t\u00eb bukuris\u00eb. Deg\u00ebt e saj t\u00eb thata i digjnin n\u00eb tempujt fetar\u00eb, n\u00eb shenj\u00eb bekimi. N\u00eb gjuh\u00ebn greke, fjala rozmarin\u00eb ka kuptimin \u201cshkurre balsamike\u201d. Edhe romak\u00ebt e lasht\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e quanin rozmarin\u00ebn me respekt \u201cvesa e detit\u201d, e adhuronin, duke menduar se ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bim\u00eb e shenjt\u00eb q\u00eb rritet m\u00eb mir\u00eb se kudo, n\u00eb viset ku d\u00ebgjohet muzika e val\u00ebve t\u00eb detit\u2026 Dijetar\u00ebt romak\u00eb mbanin mbi krye kurora me rozmarin\u00eb sepse mendonin se ajo do t\u2019u kthjellonte mendimin, nd\u00ebrsa gladiator\u00ebt e quanin at\u00eb \u201csimbol t\u00eb fitores\u201d, ajo ka dometh\u00ebnien e dashuris\u00eb dhe t\u00eb besnik\u00ebris\u00eb. Edhe n\u00eb shekullin e XVII thurnin me rozmarin\u00eb kurora p\u00ebr dh\u00ebndrrin dhe nusen sepse sipas besimit popullor, k\u00ebshtu, ata do t\u00eb siguronin nj\u00eb dashuri dhe bashk\u00ebjetes\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, plot dashuri dhe besnik\u00ebri. N\u00eb dasma, para se t\u00eb pihej gota e par\u00eb e ver\u00ebs, hidheshin n\u00eb kupa gjethe rozmarine\u2026<\/p>\n<p>Rozmarina ka nj\u00eb sistem rr\u00ebnjor mjaft t\u00eb zhvilluar dhe mund t\u00eb rritet deri n\u00eb dy metra. Lulet e saj jan\u00eb t\u00eb dendura dhe kan\u00eb nj\u00eb ngjyr\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme n\u00eb gurkali t\u00eb thell\u00eb. N\u00eb gjethet e saj si gjilp\u00ebr\u00eb, ajo ka disa \u201cgjendrra\u201d q\u00eb prodhojn\u00eb vaj eterik mjaft aromatik. Nga aroma ato t\u00eb kujtojn\u00eb pish\u00ebn dhe bredhin sepse kan\u00eb, sikurse edhe ato, rr\u00ebshir\u00eb aromatike\u2026 Er\u00eb shum\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme kan\u00eb edhe lulet e rozmarin\u00ebs, t\u00eb cilat kan\u00eb shum\u00eb nektar dhe i t\u00ebrheqin shum\u00eb blet\u00ebt. Mjalti i rozmarin\u00ebs vler\u00ebsohet shum\u00eb\u2026 Sipas klim\u00ebs s\u00eb viseve ku rritet, ajo lul\u00ebzon n\u00eb muajt shkurt e mars dhe vet\u00ebm n\u00eb disa vende t\u00eb ftohta vazhdon lul\u00ebzimi deri n\u00eb muajin maj. N\u00eb fakt, rozmarina ka nj\u00eb periudh\u00eb vegjetacioni shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb: Lul\u00ebzimi i saj vazhdon m\u00eb shum\u00eb se tre jav\u00eb, po nuk jan\u00eb t\u00eb rralla rastet kur ajo \u00e7el lule p\u00ebr her\u00eb t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb muajin shtator. N\u00eb vise me klim\u00eb t\u00eb ngroht\u00eb, ajo, n\u00eb fakt, q\u00ebndron e lul\u00ebzuar gjat\u00eb gjith\u00eb ver\u00ebs.<\/p>\n<p>Rozmarina p\u00ebrdoret n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb industrin\u00eb kozmetike dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, p\u00ebrdoren pothuajse t\u00eb gjitha pjes\u00ebt e bim\u00ebs saj.<\/p>\n<p>Atdhe i rozmarin\u00ebs mendohet se jan\u00eb vendet e Mesdheut, por ajo rritet tani pothuajse kudo, n\u00eb Meksik\u00eb, n\u00eb SHBA, n\u00eb Kaukaz dhe n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn. Sipas shkenc\u00ebtar\u00ebve, at\u00eb e kan\u00eb p\u00ebrhapur n\u00ebp\u00ebr Evrop\u00eb fiset gjermane q\u00eb n\u00eb shekullin e tret\u00eb t\u00eb er\u00ebs son\u00eb, kur luftonin me Perandorin\u00eb Romake. Thuhet se n\u00eb Mesjet\u00eb kishte livadhe t\u00eb t\u00ebra me rozmarin\u00eb, ku kullotnin dhent\u00eb dhe jepnin nj\u00eb qum\u00ebsht me arom\u00eb fantastike. Edhe mishi i qengjave t\u00eb k\u00ebtyre dhenve kishte gjithashtu nj\u00eb shije shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe arom\u00eb shum\u00eb t\u00eb k\u00ebndshme.<\/p>\n<p>Duke patur besim t\u00eb patundur n\u00eb vetit\u00eb e saj sh\u00ebruese, rozmarina u p\u00ebrdor n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb shekullin e XVII n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr epidemis\u00eb s\u00eb koler\u00ebs\u2026 Kronikat saksone kan\u00eb ruajtur p\u00ebr rozmarin\u00ebn materiale t\u00eb shumta n\u00eb t\u00eb cilat flitet p\u00ebr vetit\u00eb sh\u00ebruese t\u00eb k\u00ebsaj bime duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje aft\u00ebsit\u00eb e saj dezinfektuese, tradit\u00eb q\u00eb vazhdon n\u00eb ato vise edhe sot e k\u00ebsaj dite\u2026<\/p>\n<p>Vlerat reale t\u00eb rozmarin\u00ebs, shpeshher\u00eb kan\u00eb marr\u00eb kuptim mitik. K\u00ebshtu, p\u00ebr shembull, ajo p\u00ebrdorej si mjet p\u00ebr t\u00eb parashikuar fatin. Vajzat vinin n\u00ebn jast\u00ebk monedha argjendi e deg\u00eb rozmarine dhe u dilte n\u00eb \u00ebnd\u00ebrr bashk\u00ebshorti i tyre i ardhsh\u00ebm\u2026 Aq fam\u00eb t\u00eb madhe kishte rozmarina n\u00eb Mesjet\u00eb saq\u00eb e p\u00ebrdornin at\u00eb edhe si mjet p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga veset e k\u00ebqia, si vjedhja, etj. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, njer\u00ebzit duhet t\u2019i lanin k\u00ebmb\u00ebt me uthull dhe me rozmarin\u00eb. Anglez\u00ebt mendonin se rozmarina i ndihmon grat\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar dashurin\u00eb dhe besnik\u00ebrin\u00eb e bashk\u00ebshort\u00ebve t\u00eb tyre, prandaj mbanin gjithmon\u00eb n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre nga nj\u00eb trumb\u00eb deg\u00ebsh rozmarine.<\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb lashta, rozmarina \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur edhe si behare p\u00ebr gjell\u00ebt. Ajo, n\u00eb fakt, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e pasur me vitamina A, B, C, me antioksidant\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, fllavonoid\u00eb, vajra eterike, rr\u00ebshir\u00eb, acide organike, hekur, magnezium, fosfor, kalium, natrium, etj., por kryesorja \u00ebsht\u00eb se rozmarina u jep nj\u00eb shije origjinale supave, salcave, gjell\u00ebve me k\u00ebrpudha, patateve, picave, madje edhe ver\u00ebs.<\/p>\n<p>Rozmarin\u00ebn e quajn\u00eb \u201carom\u00eb e zemr\u00ebs\u201d sepse ajo p\u00ebrmir\u00ebson pun\u00ebn e zemr\u00ebs, trurit, qarkullimin e gjakut, normalizon veprimtarin\u00eb e koronareve dhe tensionin e lart\u00eb t\u00eb gjakut. Shum\u00eb e dobishme \u00ebsht\u00eb rozmarina edhe p\u00ebr stomakun, m\u00ebl\u00e7in\u00eb, t\u00ebmthin, heq dhimbjet e kok\u00ebs, parandalon t\u00eb fiktit, madje p\u00ebrmir\u00ebson shum\u00eb edhe sh\u00ebndetin e syve. Por, kryesorja, ajo forcon trurin dhe kujtes\u00ebn.<\/p>\n<p>Rozmarina mund t\u00eb p\u00ebrdoret edhe si \u00e7aj. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, p\u00ebrdoret rozmarina e that\u00eb. Nj\u00eb lug\u00eb ekstrat hidhet n\u00eb nj\u00eb got\u00eb uj\u00eb t\u00eb porsavluar, mbulohet dhe lihet derisa t\u00eb ftohet. Ajo got\u00eb mund t\u00eb pihet disa her\u00eb dit\u00ebn, duke e shtuar me uj\u00eb tjet\u00ebr ose: 2 lug\u00eb \u00e7aji me gjethe rozmarine i ziejm\u00eb me dy gota uj\u00eb deri n\u00eb valim, i l\u00ebm\u00eb 15 minuta dhe i kullojm\u00eb. I pim\u00eb nga nj\u00eb gjys\u00ebm gote 3-4 her\u00eb n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n<p>Rozmarin\u00ebn, p\u00ebr kurim, nuk rekomandohet ta p\u00ebrdorin grate shtatz\u00ebna.<\/p>\n<p>Deri n\u00eb dit\u00ebt tona ka ardhur legjenda se Mbret\u00ebresha Elisabeta, e shoqja e Perandorit t\u00eb Austro-Hungaris\u00eb, n\u00eb mosh\u00ebn 72-vje\u00e7are dukej si nj\u00eb vajz\u00eb nj\u00ebzet vje\u00e7e vet\u00ebm e vet\u00ebm sepse pinte t\u00eb ashtuquajturin \u201cuj\u00eb hungarez\u201d, i cili p\u00ebrgatitej me vajin eterik t\u00eb rozmarin\u00ebs. E, meq\u00eb ra fjala p\u00ebr vajin, duhet th\u00ebn\u00eb se ai pastron l\u00ebkur\u00ebn e yndyrshme, zbut l\u00ebkur\u00ebn e that\u00eb, e zbukuron at\u00eb, i jep freski dhe elasticitet. Vaji i rozmarin\u00ebs mbahet si nj\u00eb mjet efikas kund\u00ebr celulitit, ndihmon n\u00eb sh\u00ebndetin e flok\u00ebve, etj. Vaji i rozmarin\u00ebs rrit imunitetin, ka veti antiseptike dhe mund t\u00eb p\u00ebrdoret kund\u00ebr diabetit. Shum\u00eb mjek\u00eb e rekomandojn\u00eb at\u00eb edhe si nj\u00eb mjet efikas kund\u00ebr shqet\u00ebsimeve shpirt\u00ebrore dhe depresioneve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rozmarina e zakonshme (Rosmarinus officinali) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bim\u00eb mjek\u00ebsore n\u00eb form\u00eb gjys\u00ebm-shkurreje, me veti t\u00eb larta sh\u00ebruese. Ajo \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar p\u00ebr k\u00ebto veti q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb lashta. Grek\u00ebt e vjet\u00ebr e vler\u00ebsonin aq shum\u00eb k\u00ebt\u00eb bim\u00eb saq\u00eb i dhuronin kurora me rozmarin\u00eb edhe Af\u00ebrdit\u00ebs, per\u00ebndesh\u00ebs s\u00eb dashuris\u00eb dhe t\u00eb bukuris\u00eb. Deg\u00ebt e saj [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":6629,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[595],"class_list":["post-6628","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet","tag-rozmarina"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6628"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6628\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}