{"id":6121,"date":"2014-11-13T16:00:25","date_gmt":"2014-11-13T15:00:25","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=6121"},"modified":"2014-11-12T22:26:44","modified_gmt":"2014-11-12T21:26:44","slug":"10-gjera-per-shendetin-qe-nuk-i-dini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/11\/10-gjera-per-shendetin-qe-nuk-i-dini\/","title":{"rendered":"10 gj\u00ebra p\u00ebr sh\u00ebndetin q\u00eb nuk i dini!"},"content":{"rendered":"<p>&#8211; A duhet t\u00eb ndjek nj\u00eb diet\u00eb pa gluten?<\/p>\n<p>&#8211; Vet\u00ebm n\u00ebse vuan nga s\u00ebmundja celiake, pra, n\u00ebse ke intoleranc\u00eb ndaj produkteve me gluten. Ekspert\u00ebt nuk mendojn\u00eb m\u00eb se gluteni shkakton kruarje, dhimbje stomaku, ose shtim n\u00eb pesh\u00eb te personat e pas\u00ebmur\u00eb. Ju mund t\u00eb evitoni ushqimet e pasura me gluten, si biskotat dhe buka e bardh\u00eb, por mos hiqni dor\u00eb nga drith\u00ebrat integrale, n\u00ebse nuk jua k\u00ebshillon doktori. Ato t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb ndjehesh i ngopur dhe kan\u00eb plot substanca t\u00eb sh\u00ebndetshme.<br \/>\n&#8211; \u00cbsht\u00eb e sh\u00ebndetshme nj\u00eb got\u00eb ver\u00eb n\u00eb dit\u00eb?<br \/>\n&#8211; Jo p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Sasi t\u00eb vogla alkooli mund t\u00eb evitojn\u00eb s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe t\u00eb ulin gjasat e infarkteve, goditjeve t\u00eb trurit dhe diabetit, por n\u00ebse pi shum\u00eb, mund t\u00eb kesh probleme me m\u00ebl\u00e7in\u00eb, zemr\u00ebn dhe kancere t\u00eb gjoksit, zorr\u00ebs s\u00eb trash\u00eb, etj. N\u00ebse zakonisht, ju nuk pini, mos filloni tani. N\u00ebse pini, grat\u00eb duhet t\u00eb kufizohen me nj\u00eb got\u00eb n\u00eb dit\u00eb, nd\u00ebrsa burrat, me dy gota.<br \/>\n&#8211; Jan\u00eb t\u00eb vlefshme seancat e shkurtra t\u00eb fizkultur\u00ebs?<br \/>\n&#8211; Po. T\u00eb gjata jan\u00eb m\u00eb t\u00eb mira, por n\u00ebse nuk keni koh\u00eb, mund t\u00eb b\u00ebni seanca t\u00eb shkurtra. Specialist\u00ebt k\u00ebshillojn\u00eb 150 minuta aerobi me intensitet t\u00eb moderuar n\u00eb jav\u00eb (si ecje n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, ose me bi\u00e7iklet\u00eb), plus dy seanca p\u00ebr forcimin e muskulatur\u00ebs. Disa 10-minut\u00ebshe fizkultur\u00eb n\u00eb dit\u00eb mund t\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb jesh n\u00eb form\u00eb.<br \/>\n&#8211; M\u00eb mir\u00eb t\u00eb konsumosh sheqer, apo shurup fruktoze?<br \/>\n&#8211; Shurupi i fruktoz\u00ebs, q\u00eb merret nga misri, ka fam\u00eb t\u00eb keqe, por trupi i njeriut e tret at\u00eb n\u00eb po at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb si\u00e7 e b\u00ebn me sheqerin e zakonsh\u00ebm, q\u00eb prodhohet nga kallami, apo panxhari. M\u00eb mir\u00eb t\u2019i konsumosh me mas\u00eb q\u00eb t\u00eb dy, sepse p\u00ebrndryshe mund t\u00eb kesh probleme me shtimin n\u00eb pesh\u00eb, rritjen e presionit t\u00eb gjakut, diabet t\u00eb tipit 2 dhe s\u00ebmundje zemre.<br \/>\n&#8211; A ka r\u00ebnd\u00ebsi kolesteroli q\u00eb gjendet n\u00eb ushqime?<br \/>\n&#8211; Obeziteti, mundesa e aktivitetit fizik dhe m\u00ebnyra e keqe e t\u00eb ushqyerit mund ta ngren\u00eb nivelin tuaj t\u00eb kolesterolit m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb kok\u00ebrr vez\u00eb. Yndyrnat q\u00eb e shtojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb kolesterolin jan\u00eb ato q\u00eb gjenden te mishi, qum\u00ebshti e produktet e tij dhe ushqimet e p\u00ebrpunuara. Zgjidhni mish pa dhjam\u00eb, qum\u00ebsht pa yndyr\u00eb dhe kushtojuni v\u00ebmendje porcioneve dhe sasis\u00eb s\u00eb karbohidrateve. N\u00ebse keni nivel t\u00eb lart\u00eb kolesteroli, pyesni doktorin se \u00e7far\u00eb ushqimesh duhet t\u00eb evitoni.<br \/>\n&#8211; A shkaktojn\u00eb autiz\u00ebm vaksinat?<br \/>\n&#8211; Jo. N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb vitit 1998 thuhet se autizmi shkaktohej nga vaksina e fruthit dhe shytave, por kjo ishte bazuar n\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb gabuar, q\u00eb m\u00eb pas i p\u00ebrg\u00ebnjeshtroi p\u00ebrfundimet e tij. Nd\u00ebrkoh\u00eb, disa studime t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit kan\u00eb treguar se vaksinat nuk kan\u00eb lidhje me autizmin, por i mbrojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt nga s\u00ebmundje t\u00eb rezikshme, si kolla e mir\u00eb dhe poliomeliti.<br \/>\n&#8211; A \u00ebsht\u00eb i rreziksh\u00ebm ushqimi q\u00eb ngrohet n\u00eb furr\u00ebn me mikroval\u00eb?<br \/>\n&#8211; Jo, nuk \u00ebsht\u00eb. Mikrovala nuk i b\u00ebn ushqimet \u201cradioaktive\u201d. Mikrovala i b\u00ebn t\u00eb l\u00ebvizin molekulat e ushqimeve tuaja, gj\u00eb q\u00eb krijon f\u00ebrkime q\u00eb i ngroh ato. Mikrovala krijon fusha t\u00eb vogla magnetike, por ato jan\u00eb konceptuar n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos krijojn\u00eb probleme. Vet\u00ebm, mos p\u00ebrdorni nj\u00eb furr\u00eb me mikroval\u00eb, n\u00ebse i ka dyert t\u00eb d\u00ebmtuara.<br \/>\n&#8211; A shkaktojn\u00eb kancer telefonat celular\u00eb?<br \/>\n&#8211; Ka pak gjasa q\u00eb kjo t\u00eb ndodh\u00eb. Shum\u00eb studime, p\u00ebrfshi k\u00ebtu edhe nj\u00eb me 420 mij\u00eb njer\u00ebz p\u00ebr 20 vjet rresht, kan\u00eb treguar se nuk ka lidhje mes tumorit t\u00eb trurit dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb telefonit celular. Megjithat\u00eb, nj\u00eb studim i fundit, ka gjetur nj\u00eb lidhje mes nj\u00eb tipi specifik tumori t\u00eb trurit, t\u00eb quajtur glioma dhe p\u00ebrdorimit me tepri t\u00eb celularit. N\u00ebse jeni t\u00eb shqet\u00ebsuar, p\u00ebrdorni kufje, nj\u00eb mikrofon dhe kufizoni koh\u00ebn e p\u00ebrdorimit t\u00eb celularit.<br \/>\n&#8211; A mund t\u00eb jem i sh\u00ebndosh\u00eb dhe i sh\u00ebndetsh\u00ebm nj\u00ebkoh\u00ebsisht?<br \/>\n&#8211; Ekspert\u00ebt nuk jan\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Sipas nj\u00eb studimi njer\u00ebzit e sh\u00ebndosh\u00eb rrojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb, ama ata q\u00eb kan\u00eb mbi vete kilogram\u00eb t\u00eb tep\u00ebrt, kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb vuajn\u00eb nga zemra, kanceri, ose t\u00eb vdesin sesa njer\u00ebzit e dob\u00ebt. At\u00ebhere, b\u00ebj \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb t\u00eb jesh i sh\u00ebndetsh\u00ebm, b\u00ebj aktivitet fizik, ha n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe n\u00ebse mundesh (e ke nevoj\u00eb), bjer ca kilogram\u00eb n\u00eb pesh\u00eb.<\/p>\n<p>Shkurt<br \/>\nNj\u00eb dit\u00eb sh\u00ebtitje n\u00eb Pekin, \u00ebsht\u00eb baraz me pirjen e 21 cigareve<br \/>\nNdotja n\u00eb qytetet e m\u00ebdha kineze \u00ebsht\u00eb mbyt\u00ebse p\u00ebr banor\u00ebt. Fotot q\u00eb kemi par\u00eb para disa koh\u00ebsh n\u00eb Pekin ishin si ato t\u00eb nj\u00eb filmi fantastiko-shkencor dhe p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb shkon drejt zhdukjes s\u00eb sigurt\u00eb. Thuhet se ndotja \u00ebsht\u00eb shkaktuar nga nj\u00eb er\u00eb e ardhur nga shkret\u00ebriera e Gobit, e kombinuar me gazrat e miliona automjeteve q\u00eb qarkullojn\u00eb n\u00eb rrug\u00ebt e kryeqytetit kinez, pa llogaritur k\u00ebtu se Kina konsumon po aq karbon sa gjith\u00eb pjesa tjet\u00ebr e globit, e marr\u00eb s\u00eb bashku&#8230;<br \/>\nNj\u00eb studim i kryer nga gazeta japoneze \u201cThe Asahi Shimbun AJW\u201d, tregon se, t\u00eb sh\u00ebtis\u00ebsh nj\u00eb dit\u00eb n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e Pekinit \u00ebsht\u00eb nj\u00ebsoj sikur t\u00eb kesh pir\u00eb 21 cigare. Shifra shkon n\u00eb 25 cigare p\u00ebr qytetin e Guangzhus\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb i ndotur. N\u00eb qytetet kineze, numri i pjes\u00ebzave t\u00eb vogla q\u00eb gjenden n\u00eb aj\u00ebr i ka tejkaluar normat e caktuara nga OBSH-ja. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, k\u00ebto pjes\u00ebza jan\u00eb m\u00eb t\u00eb d\u00ebmshme p\u00ebr mushk\u00ebrit\u00eb, sepse ato \u201cmund t\u00eb thithen thell\u00eb nga mushk\u00ebrit\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb kalojn\u00eb n\u00eb en\u00ebt e gjakut, duke shkaktuar astm\u00ebn, s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe duke rritur rrezikun e vdekshm\u00ebris\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Blerta<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; A duhet t\u00eb ndjek nj\u00eb diet\u00eb pa gluten? &#8211; Vet\u00ebm n\u00ebse vuan nga s\u00ebmundja celiake, pra, n\u00ebse ke intoleranc\u00eb ndaj produkteve me gluten. Ekspert\u00ebt nuk mendojn\u00eb m\u00eb se gluteni shkakton kruarje, dhimbje stomaku, ose shtim n\u00eb pesh\u00eb te personat e pas\u00ebmur\u00eb. Ju mund t\u00eb evitoni ushqimet e pasura me gluten, si biskotat dhe buka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":6122,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[153],"class_list":["post-6121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet","tag-shendet-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6121\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}