{"id":5645,"date":"2014-11-06T19:30:28","date_gmt":"2014-11-06T18:30:28","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=5645"},"modified":"2014-11-06T15:30:37","modified_gmt":"2014-11-06T14:30:37","slug":"merimanga-me-e-madhe-dhe-ajo-me-helmuese-ne-bote-mos-e-lexoni-kete-shkrim-nese-keni-fobi-prej-tyre","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/11\/merimanga-me-e-madhe-dhe-ajo-me-helmuese-ne-bote-mos-e-lexoni-kete-shkrim-nese-keni-fobi-prej-tyre\/","title":{"rendered":"Merimanga m\u00eb e madhe dhe ajo m\u00eb helmuese n\u00eb bot\u00eb  (Mos e lexoni k\u00ebt\u00eb shkrim n\u00ebse keni fobi prej tyre)"},"content":{"rendered":"<p>Versionet kinematografike t\u00eb Harri Poterit dhe Zotit t\u00eb Unazave kishin v\u00ebn\u00eb n\u00eb sken\u00eb q\u00eb t\u00eb dy merimanga gjigande. Lajm i mir\u00eb (apo i keq), merimanga m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb ekziston edhe n\u00eb realitet dhe Piotr Naskrecki, nj\u00eb entomologjist (q\u00eb studion insektet) dhe fotograf i Harvardit, e ka par\u00eb n\u00eb Guijan\u00eb, si\u00e7 e tregon n\u00eb blogun e tij. Para disa vjet\u00ebsh, shkenc\u00ebtari po sh\u00ebtiste nat\u00ebn n\u00eb nj\u00eb pyll tropikal dhe pa di\u00e7ka, q\u00eb n\u00eb fillim iu duk si nj\u00eb qenush. N\u00eb realitet, b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb tarantul\u00eb t\u00eb Leblondit, apo merimang\u00eb Goliath, e identifikuar nga libri Gines i Rekordeve, si merimanga m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo merimang\u00eb ka k\u00ebmb\u00eb, gjat\u00ebsia e t\u00eb cilave mund t\u00eb arrij\u00eb 30 cm, pra, sa nj\u00eb krah f\u00ebmije dhe trupi i saj ka madh\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb grushti t\u00eb madh. Shkenc\u00ebtari shpjegon se madh\u00ebsia e saj mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse i detyrohet nj\u00eb niveli metabolik m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se t\u00eb merimangave t\u00eb tjera t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs kategori. Me nj\u00eb fjal\u00eb, trupi i merimang\u00ebs Goliath mund t\u00eb rritet pa pasur nevoj\u00eb q\u00eb ajo t\u00eb konsumoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb oksigjen. Sipas revist\u00ebs \u201cLiveScience\u201d, ajo lufton p\u00ebr titullin e merimang\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe me nj\u00eb tjet\u00ebr merimang\u00eb gjigande gjuetare, Heteropoda maxima, q\u00eb ka k\u00ebmb\u00eb m\u00eb t\u00eb gjata, por nj\u00eb mas\u00eb trupore m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl. Merimanga e Goliathit peshon deri n\u00eb 170 gram\u00eb, gj\u00eb q\u00eb b\u00ebn q\u00eb zhvendosjet e saj t\u00eb bien n\u00eb sy. \u00abK\u00ebmb\u00ebt e saj kan\u00eb kthetra dhe gjymtyr\u00eb t\u00eb forta, q\u00eb shkaktojn\u00eb nj\u00eb zhurm\u00eb p\u00ebrplasjeje q\u00eb bie n\u00eb sy, jo shum\u00eb ndryshe nga ajo e patkonjve t\u00eb kalit q\u00eb p\u00ebrplasen p\u00ebrtok\u00eb\u00bb. Ajo l\u00ebshon gjithashtu nj\u00eb zhurm\u00eb fishk\u00ebllime kur grem\u00e7at e qimeve t\u00eb k\u00ebmb\u00ebve t\u00eb saj, f\u00ebrkohen me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn.<\/p>\n<p>Ky insekt, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, nuk e sulmon njeriun, por ajo ka qime djeg\u00ebse, t\u00eb cilat, n\u00ebse hyjn\u00eb n\u00eb kontakt me syt\u00eb apo mukozat e membranave t\u00eb njeriut, ngecin aty p\u00ebr shum\u00eb dit\u00eb dhe shkaktojn\u00eb kruarje t\u00eb dhimbshme. Gjithashtu, ajo ka nj\u00eb pal\u00eb dh\u00ebmb\u00eb 5 cm t\u00eb gjat\u00eb, kafshimi i t\u00eb cil\u00ebve nuk \u00ebsht\u00eb helmues, por shkakton dhimbje. N\u00eb 15 vitet e fundit q\u00eb Piotr Naskrecki ka kaluar n\u00eb Amerik\u00ebn e Jugut, ai ka hasur vet\u00ebm tre mostra \u00abP\u00ebr ata q\u00eb i kan\u00eb frik\u00eb merimangat, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb justifikim i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos u futur n\u00eb pyllin tropikal amazonian, por p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, kjo specie \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga diamant\u00ebt e biodiversitetit\u00bb.<\/p>\n<p>P\u00ebrsa i p\u00ebrket merimang\u00ebs t\u00eb cil\u00ebsuar nga Libri Gines si m\u00eb helmuesja n\u00eb bot\u00eb, nj\u00eb most\u00ebr \u00ebsht\u00eb gjetur para nj\u00eb jave n\u00eb Lond\u00ebr, nga nj\u00eb baba familjeje, sipas gazet\u00ebs \u201cThe Indipendent\u201d. Burri neutralizoi nj\u00eb Phonetria, ose nj\u00eb merimang\u00eb-banane q\u00eb ishte fshehur n\u00eb nj\u00eb vile bananesh q\u00eb ishin d\u00ebrguar nga supermarketi. Kjo specie, me origjin\u00eb nga Brazili, zot\u00ebron nj\u00eb helm neurotoksik, m\u00eb aktivin nga t\u00eb gjitha merimangat e tjera. Nj\u00eb kafshim i vet\u00ebm shkakton rritjen e ritmit t\u00eb zemr\u00ebs, prodhimin e p\u00ebshtym\u00ebs, shkakton paraliza dhe ereksione t\u00eb dhimbshme p\u00ebr burrat, q\u00eb mund t\u00eb zgjasin deri n\u00eb 4 or\u00eb. Vuajtjet mund t\u00eb zgjasin me or\u00eb t\u00eb t\u00ebra, por rastet e vdekjeve prekin vet\u00ebm f\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn 7 vje\u00e7 dhe p\u00ebr t\u00eb, ekziston nj\u00eb antihelm efikas n\u00eb Brazil.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Versionet kinematografike t\u00eb Harri Poterit dhe Zotit t\u00eb Unazave kishin v\u00ebn\u00eb n\u00eb sken\u00eb q\u00eb t\u00eb dy merimanga gjigande. Lajm i mir\u00eb (apo i keq), merimanga m\u00eb e madhe n\u00eb bot\u00eb ekziston edhe n\u00eb realitet dhe Piotr Naskrecki, nj\u00eb entomologjist (q\u00eb studion insektet) dhe fotograf i Harvardit, e ka par\u00eb n\u00eb Guijan\u00eb, si\u00e7 e tregon n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":5646,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-5645","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5645","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5645"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5645\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5645"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5645"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5645"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}