{"id":5216,"date":"2014-11-01T11:30:12","date_gmt":"2014-11-01T10:30:12","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=5216"},"modified":"2014-11-01T10:32:25","modified_gmt":"2014-11-01T09:32:25","slug":"baterite-e-reja-mund-te-na-kursejne-naften","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/11\/baterite-e-reja-mund-te-na-kursejne-naften\/","title":{"rendered":"Baterit\u00eb e reja, mund t\u00eb na kursejn\u00eb naft\u00ebn!"},"content":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt thon\u00eb se bateria e nj\u00eb telefoni mund t\u00eb karikohet p\u00ebr vet\u00ebm 2 minuta dhe kjo gj\u00eb do t\u00eb revolucionarizoj\u00eb smartphone-t dhe makinat elektrike. Kjo do t\u00eb ishte \u00ebndrra e \u00e7do njeriu q\u00eb zot\u00ebron nj\u00eb smartphone. Studiuesit n\u00eb Singapor than\u00eb se k\u00ebto bateri super t\u00eb shpejta, mund t\u00eb karikohen n\u00eb mas\u00ebn 70% p\u00ebr vet\u00ebm dy minuta. Ato gjithashtu do t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi 10 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se baterit\u00eb aktuale, t\u00eb cilat me kalimin e koh\u00ebs, nuk e mbajn\u00eb gjat\u00eb karikimin e tyre.<br \/>\nShkenc\u00ebtar\u00ebt e Universitetit Nanyang Technology (NTU) thon\u00eb se zbulimi i tyre do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb shum\u00eb industri, sidomos n\u00eb at\u00eb t\u00eb makinave elektrike, ku konsumator\u00ebt stepen nga koha e gjat\u00eb e karikimit dhe jet\u00ebgjat\u00ebsia e kufizuar e baterive. Drejtuesit e makinave elektrike do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb aft\u00eb t\u2019i japin makin\u00ebs me vet\u00ebm 5 minuta karikim, aq sa nevojitet p\u00ebr t\u00eb mbushur me naft\u00eb makinat aktuale. Gjithashtu mund t\u00eb pak\u00ebsohet ndotja e mjedisit nga prodhimi i baterive, sepse k\u00ebto bateri t\u00eb reja do t\u00eb ken\u00eb 10 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi sesa ato aktuale, prej litiumi.<br \/>\nBaterit\u00eb normale prej litiumi p\u00ebrdoren tani n\u00eb celular\u00eb, tableta e makina elektrike dhe kan\u00eb nj\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi prej 500 ciklesh karikimi. Kjo \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb me 2-3 vjet p\u00ebrdorimi, ku \u00e7do cik\u00ebl k\u00ebrkon afro 2 or\u00eb p\u00ebr karikimin total t\u00eb bateris\u00eb. N\u00eb baterin\u00eb e shpikur prej NTU, grafiti tradicional i p\u00ebrdorur p\u00ebr polin negativ (anod\u00ebn) n\u00eb baterit\u00eb me litium \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me nj\u00eb material t\u00eb ri prej xheli, t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga dioksidi i titaniumit. Ky i fundit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb material i bollsh\u00ebm, i lir\u00eb dhe i sigurt\u00eb, q\u00eb gjendet n\u00eb tok\u00eb. Ai p\u00ebrdoret shpesh n\u00eb ushqime, ose n\u00eb kremrat kund\u00ebr diellit, sepse thith rrezet e d\u00ebmshme ultravjollc\u00eb. Ai gjendet n\u00eb form\u00eb sferike, por ekipi i NTU-s\u00eb ka gjetur nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr ta transformuar n\u00eb nantotuba t\u00eb vegj\u00ebl, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb nj\u00eb mij\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb holl\u00eb se diametri i flokut t\u00eb njeriut.<br \/>\nKjo gj\u00eb p\u00ebrshpejton reagimin kimik q\u00eb ndodh n\u00eb baterin\u00eb e re, duke lejuar nj\u00eb karikim shum\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb. Profesori \u00c7en dhe ekipi i tij do t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb nj\u00eb grant p\u00ebr t\u00eb prodhuar nj\u00eb prototip baterie t\u00eb madhe. Kjo teknologji, tani po blihet nga nj\u00eb kompani, p\u00ebr t\u2019u prodhuar. Profesori \u00c7en mendon se bat\u00ebrit\u00eb e reja do t\u00eb hidhen n\u00eb treg n\u00eb dy vjet\u00ebt q\u00eb vijn\u00eb.<br \/>\nBateria e re me 10 mij\u00eb cikle jete do t\u2019i b\u00ebj\u00eb drejtuesit e makinave elektrike t\u00eb kursejn\u00eb n\u00eb koston e z\u00ebvend\u00ebsimit t\u00eb bateris\u00eb, q\u00eb kushton m\u00eb shum\u00eb se 5000 $. Sipas studimeve, tregu global i baterive me litium mendohet t\u00eb kushtoj\u00eb afro 23.4 miliard\u00eb $ n\u00eb vitin 2016. K\u00ebto bateri, zakonisht, p\u00ebrdorin shtesa p\u00ebr t\u00eb lidhur elektrodat me anod\u00ebn, por bateria e re me dioksid titaniumi eliminon nevoj\u00ebn p\u00ebr k\u00ebto shtesa, gj\u00eb q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se ajo grumbullon m\u00eb shum\u00eb energji n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn hap\u00ebsir\u00eb.<br \/>\nProdhimi i k\u00ebtyre fijeve prej xheli \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i leht\u00eb. Dioksidi i titaniumit dhe hidroksidi i natriumit p\u00ebrzihen s\u00eb bashku n\u00eb nj\u00eb temperatur\u00eb t\u00eb caktuar, prandaj edhe prodhuesit e baterive do ta ken\u00eb t\u00eb leht\u00eb ta fusin xhelin e ri n\u00eb proceset e tyre t\u00eb prodhimit aktual. Profesori i NTU, Rashid Jazami, q\u00eb ka qen\u00eb bashk\u00ebshpik\u00ebs i baterive t\u00eb litiumit 30 vjet m\u00eb par\u00eb, ka th\u00ebn\u00eb se shpikja e profesor \u00c7enit \u00ebsht\u00eb hapi tjet\u00ebr i madh n\u00eb teknologjin\u00eb e baterive. \u201cNd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb kostoja e baterive me litiumi \u00ebsht\u00eb reduktuar duksh\u00ebm dhe performanca e tyre \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar, q\u00ebkur firma Sony i nxori n\u00eb treg n\u00eb vitin 1991, tregu po hapet drejt aplikimeve t\u00eb reja\u201d, thot\u00eb profesor Jazami, q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb projektin e k\u00ebrkimit t\u00eb profesor \u00c7enit. \u201cMegjithat\u00eb ka ende vend p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsim dhe nj\u00eb zon\u00eb ky\u00e7 \u00ebsht\u00eb densiteti i elektricitetit, sa mund t\u00eb ruhet n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb caktuar, gj\u00eb q\u00eb lidhet drejtp\u00ebrdret me aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u2019u karikuar shpejt. \u201cIdealisht, koha p\u00ebr karikimin e makinave elektrike duhet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb pak se 15 minuta, gj\u00eb q\u00eb e kan\u00eb arritur baterit\u00eb e profesor \u00c7enit\u201d, ka p\u00ebrfunduar Jazami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt thon\u00eb se bateria e nj\u00eb telefoni mund t\u00eb karikohet p\u00ebr vet\u00ebm 2 minuta dhe kjo gj\u00eb do t\u00eb revolucionarizoj\u00eb smartphone-t dhe makinat elektrike. Kjo do t\u00eb ishte \u00ebndrra e \u00e7do njeriu q\u00eb zot\u00ebron nj\u00eb smartphone. Studiuesit n\u00eb Singapor than\u00eb se k\u00ebto bateri super t\u00eb shpejta, mund t\u00eb karikohen n\u00eb mas\u00ebn 70% p\u00ebr vet\u00ebm dy [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":5217,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-5216","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5216"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5216\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}