{"id":4724,"date":"2014-10-24T18:30:21","date_gmt":"2014-10-24T16:30:21","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=4724"},"modified":"2014-10-24T18:36:06","modified_gmt":"2014-10-24T16:36:06","slug":"a-eshte-e-rrezikshme-lija-e-dhenve-per-te-rriturit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/10\/a-eshte-e-rrezikshme-lija-e-dhenve-per-te-rriturit\/","title":{"rendered":"A \u00ebsht\u00eb e rrezikshme lija e dhenve p\u00ebr t\u00eb rriturit?"},"content":{"rendered":"<p>Lija e dhenve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje ngjit\u00ebse, q\u00eb zakonisht shfaqet n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri, por ata q\u00eb nuk e kan\u00eb kaluar, mund t\u00eb infektohen prej saj edhe n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb rritur.<\/p>\n<p>Virusi i lis\u00eb, i cili b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb grupin e viruseve q\u00eb shkaktojn\u00eb herpes zosterin (t\u00eb ashtuquajturin, zjarrin e nat\u00ebs), \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga 8 viruset e herpesit q\u00eb infektojn\u00eb njeriun. Infeksioni primar shkakton lin\u00eb e dhenve, s\u00ebmundje e cila shfaqet n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri. N\u00ebse virusi prek t\u00eb m\u00ebdhenjt\u00eb, gjendja \u00ebsht\u00eb m\u00eb serioze dhe mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb lloj pneumonie q\u00eb quhet pneumonia intersticiale.<\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm kaq, por jan\u00eb v\u00ebn\u00eb re nd\u00ebrlikime t\u00eb tjera te t\u00eb rriturit dhe sidomos tek ata q\u00eb kan\u00eb probleme me imunitetin, si: Pneumoni, meningit, encefalit, etj. Virusi q\u00ebndron n\u00eb gjendje t\u00eb fjetur n\u00eb ganglionet e fundit t\u00eb shtyll\u00ebs kurrizore dhe riaktivizimi i tij, q\u00eb ndodh zakonisht pas mosh\u00ebs 35-45 vje\u00e7are, shkakton herpes zosterin. Njer\u00ebzit q\u00eb kan\u00eb pasur s\u00ebmundje n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, zhvillojn\u00eb imunitet dhe nuk mund t\u00eb preken s\u00ebrish nga virusi n\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre. Megjithat\u00eb, virusi mbetet n\u00eb gjum\u00eb n\u00eb trup dhe mund t\u00eb riaktivizohet n\u00eb t\u00eb ardhmen, duke shkaktuar herpesin.<\/p>\n<p>S\u00ebmundja e herpesit zoster karakterizohet nga nj\u00eb dhimbje e papritur dhe e mpreht\u00eb (nevralgjia trigeminale) dhe nj\u00eb shp\u00ebrthim pu\u00e7rrash n\u00eb l\u00ebkur\u00eb, t\u00eb ngjashme me ato t\u00eb lis\u00eb, por q\u00eb shfaqen vet\u00ebm n\u00eb zon\u00ebn ku ndodhen zgjatimet e nervit t\u00eb prekur. Virusi mund t\u00eb transmetohet nga gruaja shtatz\u00ebn\u00eb tek embrioni dhe n\u00eb vazhdim, t\u00eb shkaktoj\u00eb anomali gjenetike. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, doktor\u00ebt i k\u00ebshillojn\u00eb grat\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb analizat e nevojshme para se t\u00eb vendosin t\u00eb b\u00ebjn\u00eb f\u00ebmij\u00eb.<\/p>\n<p>Diagnoza e lis\u00eb dhe e herpesit zoster b\u00ebhet zakonisht duke u bazuar te historiku i pacientit\/es dhe n\u00eb analizat klinike. Zbulimi direkt i virusit b\u00ebhet me an\u00eb t\u00eb analiz\u00ebs s\u00eb imunofluoreshenc\u00ebs, ELISA, hibridizimit ADN-s\u00eb apo reaksionit zinxhir polimeraz\u00eb. P\u00ebrdoren edhe analizat sierologjike (q\u00eb b\u00ebhen p\u00ebr t\u00eb par\u00eb antitrupat) kryesisht p\u00ebr v\u00ebrtetimin e infektimit t\u00eb hersh\u00ebm apo t\u00eb vonsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Virusi p\u00ebrhapet n\u00ebp\u00ebrmjet kollitjes, teshtitjes, ose me an\u00eb t\u00eb kontaktit me veshjet dhe \u00e7ar\u00e7af\u00ebt e t\u00eb s\u00ebmurit. Simptomat shfaqen 7-21 dit\u00eb pas infektimit, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb periudha m\u00eb e rrezikshme p\u00ebr transmetimin e virusit \u00ebsht\u00eb 1 dit\u00eb para se t\u00eb shfaqen pu\u00e7rrat dhe n\u00eb 7 dit\u00ebt n\u00eb vazhdim.<\/p>\n<p>Lija ka si simptom\u00eb karakteristike pu\u00e7rrat e vogla, t\u00eb kuqe, t\u00eb cilat shfaqen n\u00eb zon\u00ebn e gjoksit, qaf\u00eb, fytyr\u00eb dhe gjymtyr\u00eb. N\u00eb fillim pu\u00e7rrat shfaqen n\u00eb form\u00eb enjtjesh t\u00eb vogla, t\u00eb cilat m\u00eb pas mbushen me l\u00ebng dhe zmadhohen. Mund t\u00eb shfaqen edhe n\u00eb goj\u00eb, n\u00eb kok\u00eb, rrotull syve e n\u00eb organet gjenitale dhe t\u00eb shkaktojn\u00eb dhimbje t\u00eb mprehta. Pas afro 2 jav\u00ebsh, pu\u00e7rrat fillojn\u00eb t\u00eb zhduken. S\u00ebmundja nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb ngjit\u00ebse kur pu\u00e7rrat p\u00ebrthahen dhe nuk jan\u00eb shfaqur pu\u00e7rra t\u00eb reja brenda 24 or\u00ebve. P\u00ebr fat t\u00eb keq, virusi mund t\u00eb transmetohet edhe para daljes s\u00eb pu\u00e7rrave.<\/p>\n<p>F\u00ebmij\u00ebt q\u00eb jan\u00eb vaksinuar mund t\u00eb kalojn\u00eb nj\u00eb form\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb s\u00ebmundjes, q\u00eb zgjat 3-5 dit\u00eb dhe me m\u00eb pak se 30 pu\u00e7rra n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, s\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb ngjit\u00ebse kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr njer\u00ebz me probleme imunitare. Kur lija ndodh te njer\u00ebzit mbi 13 vje\u00e7 q\u00eb nuk jan\u00eb vaksinuar, simptomat jan\u00eb shum\u00eb m\u00eb serioze. Ka raste kur nevojitet edhe shtrim n\u00eb spital, sepse shfaqen nd\u00ebrlikime t\u00eb rrezikshme p\u00ebr jet\u00ebn.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lija e dhenve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje ngjit\u00ebse, q\u00eb zakonisht shfaqet n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri, por ata q\u00eb nuk e kan\u00eb kaluar, mund t\u00eb infektohen prej saj edhe n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb rritur. Virusi i lis\u00eb, i cili b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb grupin e viruseve q\u00eb shkaktojn\u00eb herpes zosterin (t\u00eb ashtuquajturin, zjarrin e nat\u00ebs), \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga 8 viruset e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-4724","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4724"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4724\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}