{"id":4425,"date":"2014-10-18T12:00:39","date_gmt":"2014-10-18T10:00:39","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=4425"},"modified":"2014-10-17T21:36:57","modified_gmt":"2014-10-17T19:36:57","slug":"parazitet-lene-pasoja-ne-shendetin-e-njerezve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/10\/parazitet-lene-pasoja-ne-shendetin-e-njerezve\/","title":{"rendered":"Parazit\u00ebt l\u00ebn\u00eb pasoja n\u00eb sh\u00ebndetin e njer\u00ebzve"},"content":{"rendered":"<p>Studimet e posa\u00e7me n\u00eb Universitetin Berkli t\u00eb Kalifornis\u00eb kan\u00eb treguar se parazit\u00ebt e ndrysh\u00ebm (morrat, pleshtat dhe llojet e tjera t\u00eb familjes s\u00eb tyre t\u00eb madhe) ndikojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrhapjen e s\u00ebmundjeve ngjit\u00ebse t\u00eb bujt\u00ebsve t\u00eb tyre, madje me pasoja t\u00eb r\u00ebnda edhe pasi ata vet\u00eb jan\u00eb larguar nga ai organiz\u00ebm, apo jan\u00eb zhdukur fare fizikisht. K\u00ebt\u00eb d\u00ebmtim afatgjat\u00eb ata e shkaktojn\u00eb me an\u00ebn e nj\u00eb plazme toksike q\u00eb l\u00ebshojn\u00eb n\u00eb trupin e &#8220;bujt\u00ebsve&#8221; t\u00eb tyre, e cila vepron mbi ta p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Biologia Bendi Ingrem, pedagoge n\u00eb k\u00ebt\u00eb universitet, e zbuloi k\u00ebt\u00eb fenomen, kur studionte plazm\u00ebn toksike (Toxoplasma gondii), nga e cila jan\u00eb infektuar dhe vuajn\u00eb afro nj\u00eb e treta e njer\u00ebzimit. Plazma toksike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb &#8220;substanc\u00eb&#8221; sa e thjesht\u00eb, aq edhe primitive, por shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb &#8220;p\u00ebr ta zb\u00ebrthyer&#8221; dhe p\u00ebr t\u00eb sqaruar se n\u00eb \u00e7&#8217;m\u00ebnyr\u00eb ndikon ajo te bart\u00ebsit, bie fjala te minjt\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt zakonisht luajn\u00eb rolin e nd\u00ebrmjet\u00ebsit, deri sa futet n\u00eb organizmin e maceve dhe gjitar\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb. Minjt\u00eb e infektuar vet\u00eb nga parazit\u00ebt dhe nga kjo plaz\u00ebm humbasin vigjilenc\u00ebn dhe nuk kan\u00eb m\u00eb frik\u00eb nga macet, madje shpesh shkojn\u00eb &#8220;vullnetarisht&#8221; n\u00ebn kthetrat dhe dh\u00ebmb\u00ebt e tyre\u2026 Ingremi dhe koleg\u00ebt e saj vendos\u00ebn t\u00eb studiojn\u00eb se \u00e7far\u00eb i shtyn minjt\u00eb n\u00eb k\u00ebto veprime t\u00eb pavullnetshme dhe arrit\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundimin se shkaku ishte infektimi i tyre me plaz\u00ebm toksike, t\u00eb cil\u00ebn e kishin marr\u00eb pik\u00ebrisht nga parazit\u00ebt. Doli se edhe pasi sh\u00ebrohen me sukses, minjt\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb mos e ndjejn\u00eb m\u00eb er\u00ebn e maceve, nd\u00ebrsa grupi i minjve q\u00eb \u00ebsht\u00eb mbajtur n\u00ebn kontroll p\u00ebr t\u00eb mos r\u00ebn\u00eb n\u00eb kontakt me parazit\u00ebt dhe p\u00ebr t\u00eb mos u infektuar prej tyre, vazhdonte jet\u00ebn normale. Biologia Ingremi shpjegon: &#8220;Madje edhe pasi qeniet e gjalla jan\u00eb &#8220;\u00e7liruar&#8221; nga parazit\u00ebt vihet re nj\u00eb ndryshim n\u00eb sjelljen e tyre, megjith\u00ebse ne ende nuk e dim\u00eb se cili \u00ebsht\u00eb shkaku i k\u00ebtij fenomeni&#8221;. Rezultatet e studimeve t\u00eb Ingremit dhe koleg\u00ebve t\u00eb saj jan\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn \u00abPlus one\u00bb. Shkenc\u00ebtarja mendon se parazit\u00ebt mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb veprimtarin\u00eb e asaj pjese t\u00eb trurit q\u00eb p\u00ebrgjigjet p\u00ebr dallimin e aromave n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb atill\u00eb q\u00eb truri pushon s\u00eb reaguari ndaj arom\u00ebs s\u00eb maceve dhe urin\u00ebs s\u00eb tyre. Plazma toksike mund t\u00eb sjell\u00eb si pasoj\u00eb gjithashtu d\u00ebmtimin e neuroneveq\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb formimin e kujtes\u00ebs dhe ashtu sikurse ngjet edhe n\u00eb shum\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb tjera autoimune t\u00eb organizmit, truri &#8220;harron&#8221; se ka patur t\u00eb b\u00ebj\u00eb dikur me k\u00ebt\u00eb l\u00ebnd\u00eb dhe me rreziqet q\u00eb sjell ajo. Njeriu infektohet me plazm\u00ebn toksike n\u00ebp\u00ebrmjet maceve (jasht\u00ebqitjes s\u00eb tyre) ose n\u00ebp\u00ebrmjet mishit t\u00eb pap\u00ebrpunuar mir\u00eb termikisht q\u00eb mund t\u00eb konsumoj\u00eb si ushqim. Njeriu kur infektohet nga kjo s\u00ebmundje nuk ndjen as nj\u00eb sh\u00ebnj\u00eb t\u00eb jashtme, vet\u00ebm se kur \u00ebsht\u00eb n\u00eb forma t\u00eb acaruara s\u00ebmundja mund t\u00eb jap\u00eb disa simptoma q\u00eb u ngjajn\u00eb atyre t\u00eb gripit. S\u00ebmundja sh\u00ebrohet leht\u00ebsisht me p\u00ebrjashtim t\u00eb rasteve kur njeriu \u00ebsht\u00eb i infektuar me SIDA. Por, \u00e7&#8217;pasoja mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb infektim i njeriut me toksoplazmus? Nd\u00ebrsa minjt\u00eb nuk kan\u00eb frik\u00eb, macet, sikurse tham\u00eb, humbasin nuhatjen dhe b\u00ebhen si t\u00eb hutuara (\u00e7orientohen n\u00eb veprimet e tyre), njer\u00ebzit p\u00ebsojn\u00eb ndryshime n\u00eb sistemin nervor dhe fillojn\u00eb t\u00eb vuajn\u00eb nga neurozat. Meshkujt b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb shkujdesur, indiferent\u00eb, nd\u00ebrsa grat\u00eb b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb buta, m\u00eb t\u00eb shoq\u00ebrueshme dhe t\u00eb p\u00ebrzem\u00ebrta. Deri tani mjek\u00ebt kan\u00eb vn\u00eb re se njeriu infektohet nga kjo s\u00ebmundje vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet maceve. Sidoqoft\u00eb, studimet vazhdojn\u00eb\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Studimet e posa\u00e7me n\u00eb Universitetin Berkli t\u00eb Kalifornis\u00eb kan\u00eb treguar se parazit\u00ebt e ndrysh\u00ebm (morrat, pleshtat dhe llojet e tjera t\u00eb familjes s\u00eb tyre t\u00eb madhe) ndikojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrhapjen e s\u00ebmundjeve ngjit\u00ebse t\u00eb bujt\u00ebsve t\u00eb tyre, madje me pasoja t\u00eb r\u00ebnda edhe pasi ata vet\u00eb jan\u00eb larguar nga ai organiz\u00ebm, apo jan\u00eb zhdukur fare fizikisht. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-4425","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4425"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4425\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}