{"id":4100,"date":"2014-10-11T19:24:31","date_gmt":"2014-10-11T17:24:31","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=4100"},"modified":"2014-10-11T19:24:31","modified_gmt":"2014-10-11T17:24:31","slug":"cudite-e-kafsheve-shtepiake","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/10\/cudite-e-kafsheve-shtepiake\/","title":{"rendered":"\u00c7udit\u00eb e kafsh\u00ebve sht\u00ebpiake"},"content":{"rendered":"<p>A mund ta quajm\u00eb \u00e7udi n\u00ebse marrim dhe japim informacion me an\u00ebn e nj\u00eb shqise tjet\u00ebr, p\u00ebrve\u00e7 atyre pes\u00eb organeve shqisore q\u00eb njeh deri tani shkenca? Po aft\u00ebsin\u00eb e disa qenieve t\u00eb gjalla p\u00ebr t\u00eb ndjer\u00eb kataklizmat natyrore, si bie fjala, t\u00ebrmetet, apo p\u00ebrmbytjet, si do ta quanim? Po aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebruar s\u00ebmundje pa ila\u00e7e, vet\u00ebm me nj\u00eb t\u00eb prekur t\u00eb thjesht\u00eb dhe t\u00eb zakonshme? N\u00ebse do t\u2019i pranojm\u00eb k\u00ebto veprime si \u00e7udira, at\u00ebhere duhet t\u00eb pranojm\u00eb patjet\u00ebr se, n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb, fare pran\u00eb nesh, n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb tona, jetojn\u00eb disa &#8220;magjistar\u00eb&#8221; t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb \u00e7udib\u00ebr\u00ebs\u2026 Besojm\u00eb se e kuptuat p\u00ebr cil\u00ebt e kemi fjal\u00ebn! N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, p\u00ebr macet e urta dhe t\u00eb buta, q\u00eb duan or\u00eb e \u00e7ast t\u00eb f\u00ebrkohen dhe t\u00eb p\u00ebrk\u00ebdhelen\u2026 Ne m\u00ebsohemi aq shum\u00eb me to, saq\u00eb i quajm\u00eb \u201cpjes\u00eb t\u00eb familjes\u201d, por edhe ato, ama, jan\u00eb aq t\u00eb dh\u00ebna pas nesh, sa shpesh b\u00ebjn\u00eb \u00e7udira p\u00ebr t\u00eb na gjetur dhe p\u00ebr t\u00eb na ardhur pran\u00eb. Tani njihen me qindra &#8220;histori&#8221; kur kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake kan\u00eb p\u00ebrshkuar qindra kilometra rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjetur &#8220;pronar\u00ebt&#8221;. \u00cbsht\u00eb i njohur fakti, p\u00ebr shembull, q\u00eb ka ndodhur me macen Shugar, t\u00eb zot\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb t\u00eb cil\u00ebs, u transferuan nga Kalifornia n\u00eb Oklahom\u00eb\u2026 Ata e humb\u00ebn Shugarin e tyre t\u00eb dashur rrug\u00ebs dhe u d\u00ebshp\u00ebruan shum\u00eb, por nuk kishin asnj\u00eb mund\u00ebsi ta k\u00ebrkonin dhe ta gjenin. I gjeti ajo, pas 14 muajsh dhe iu hodh t\u00eb zonj\u00ebs s\u00eb sht\u00ebpis\u00eb n\u00eb preh\u00ebr! E pra, Shugari nuk e dinte ku banonin ata, nuk e kishte adres\u00ebn e tyre dhe s&#8217;pyeste dot njeri p\u00ebr ta, por i k\u00ebrkoi dhe i gjeti. Si, qysh? Ja, k\u00ebtu q\u00ebndron \u00e7udia! Nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak interesant edhe fakti me macen e verbuar Amado, t\u00eb cil\u00ebn pronarja, meq\u00eb u s\u00ebmur dhe nuk ia b\u00ebnte dot hyzmetin, ua dha p\u00ebr ta mbajtur disa miqve t\u00eb vet n\u00eb nj\u00eb krahin\u00eb tjet\u00ebr, goxha larg. Pas dy jav\u00ebsh, Amado u gjend para der\u00ebs s\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb pronar\u00ebve t\u00eb vjet\u00ebr. E pra, ajo ishte e verb\u00ebr, nuk shikonte nga syt\u00eb dhe e ndanin prej tyre jo vet\u00ebm disa qindra kilometra, por edhe lumi i madh Rona\u2026 E, megjithat\u00eb, i gjeti! Shkenc\u00ebtar\u00ebt francez\u00eb kan\u00eb kryer nj\u00eb eksperiment shum\u00eb interesant. Ata mor\u00ebn 20 qen dhe i larguan disa qindra kolimetra larg sht\u00ebpive t\u00eb tyre, duke nd\u00ebrruar banesa, nd\u00ebrkaq, edhe vet\u00eb pronar\u00ebt e tyre. E \u00e7uditshme, por t\u00eb gjith\u00eb qent\u00eb gjet\u00ebn jo vet\u00ebm sht\u00ebpit\u00eb e vjetra, por edhe t\u00eb rejat. Shkenc\u00ebtar\u00ebt mendojn\u00eb se kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake dhe, konkretisht, qent\u00eb dhe macet, orientohen n\u00eb baz\u00eb t\u00eb \u201cskic\u00ebs gjeomagnetike\u201d, q\u00eb vet\u00ebm ata din\u00eb ta d\u00ebshifrojn\u00eb mbi t\u00eb gjith\u00eb sip\u00ebrfaqen e Tok\u00ebs. Nj\u00eb nga aft\u00ebsit\u00eb e mbindjeshm\u00ebris\u00eb s\u00eb kafsh\u00ebve sht\u00ebpiake \u00ebsht\u00eb ajo e ndjerjes s\u00eb rreziqeve. Njihet tanim\u00eb historia e Li Shuhuas\u00eb nga qyteti Fulin, q\u00eb shp\u00ebtoi t\u00eb zotin duke parandjer\u00eb rrezikun e rr\u00ebzimit t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb dhe duke e shprehur at\u00eb me an\u00eb t\u00eb mjaullimave shum\u00eb t\u00eb forta. Fill pas daljes s\u00eb tyre, sht\u00ebpia u rr\u00ebzua, por ata tanim\u00eb ishin jasht\u00eb rrezikut dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, i paralajm\u00ebroi macja. Thon\u00eb se aft\u00ebsi t\u00eb tilla p\u00ebr t\u00eb parandjer\u00eb rrezikun kan\u00eb ve\u00e7 qenve dhe maceve edhe kuajt, edhe dhit\u00eb. Ka shkenc\u00ebtar\u00eb q\u00eb mendojn\u00eb se e nj\u00ebjta aft\u00ebsi \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb re edhe te shpend\u00ebt\u2026 Tanim\u00eb, njihet fakti se gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, macet e paralajm\u00ebronin afrimin e bombarduesve armiq shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebrpara aparateve t\u00eb radarit. Kontributi i maceve p\u00ebr paralajm\u00ebrimin e rrezikut ishte aq i madh, sa parlamenti anglez i koh\u00ebs dekretoi nj\u00eb medalje t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr macet, me deviz\u00ebn \u201cedhe ne i sh\u00ebrbejm\u00eb atdheut\u201d. Ato, duke paralajm\u00ebruar njer\u00ebzit me koh\u00eb p\u00ebr afrimin e avion\u00ebve bombardues armiq, i cysnin ata t\u00eb hynin n\u00eb vendstrehime dhe t\u00eb shp\u00ebtonin jet\u00ebn&#8230;<br \/>\nT\u00eb gjitha sa tham\u00eb jan\u00eb interesante dhe na b\u00ebjn\u00eb t\u2019i duam e t\u2019i afrojm\u00eb kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake, por ajo q\u00eb na mahnit tek ato \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebruar veten dhe t\u00eb tjer\u00ebt. Tanim\u00eb, ka shum\u00eb njer\u00ebz q\u00eb sh\u00ebrojn\u00eb veten dhe, sidomos, f\u00ebmij\u00ebt e tyre, me an\u00eb t\u00eb kuajve, qenve, maceve, delfin\u00ebve. Nuk jan\u00eb t\u00eb rralla rastet kur kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake kan\u00eb sh\u00ebruar t\u00eb paralizuarit ose s\u00ebmundje t\u00eb tjera m\u00eb t\u00eb rrezikshme. M\u00eb t\u00eb afta e tregojn\u00eb veten n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb, macet. Njer\u00ebzit kan\u00eb v\u00ebn\u00eb re prej koh\u00ebsh se macet, sapo ndjejn\u00eb se i zoti \u00ebsht\u00eb s\u00ebmur\u00eb, shkojn\u00eb sakaq te vendi i dhembjes dhe ia f\u00ebrkojn\u00eb me but\u00ebsi. Mjek\u00ebt amerikan\u00eb kan\u00eb konstatuar se t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt q\u00eb kan\u00eb p\u00ebsuar infarkt, kur kan\u00eb mace n\u00eb sht\u00ebpi, sh\u00ebrohen m\u00eb shpejt. Po n\u00eb tradit\u00ebn e mjek\u00ebsis\u00eb popullore, ka mjaft raste interesante q\u00eb tregojn\u00eb aft\u00ebsit\u00eb sh\u00ebruese t\u00eb kafsh\u00ebve sht\u00ebpiake, t\u00eb cilat mjek\u00ebt popullor\u00eb i kan\u00eb v\u00ebn\u00eb re dhe i p\u00ebrdorin n\u00eb jet\u00eb. K\u00ebshtu, p\u00ebr shembull, n\u00eb \u00e7do hotel tunizian, mbajn\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh macesh, t\u00eb cilat i p\u00ebrdorin p\u00ebr t\u2019u hequr klient\u00ebve streset dhe p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb qet\u00ebsi shpirt\u00ebrore. N\u00eb Franc\u00eb kan\u00eb shkuar edhe m\u00eb tej: I p\u00ebrdorin macet n\u00eb zyra dhe n\u00eb dyqane p\u00ebr t\u00eb krijuar komfort psikologjik. K\u00ebto ishin, pra, disa nga \u00e7udit\u00eb e kafsh\u00ebve, t\u00eb cilat duhen studiuar dhe shpjeguar edhe m\u00eb mir\u00eb, p\u00ebr t\u2019u gjetur baz\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb shkencore.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A mund ta quajm\u00eb \u00e7udi n\u00ebse marrim dhe japim informacion me an\u00ebn e nj\u00eb shqise tjet\u00ebr, p\u00ebrve\u00e7 atyre pes\u00eb organeve shqisore q\u00eb njeh deri tani shkenca? Po aft\u00ebsin\u00eb e disa qenieve t\u00eb gjalla p\u00ebr t\u00eb ndjer\u00eb kataklizmat natyrore, si bie fjala, t\u00ebrmetet, apo p\u00ebrmbytjet, si do ta quanim? Po aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebruar s\u00ebmundje pa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-4100","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4100"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4100\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}