Por sot \u00ebsht\u00eb koha t\u00eb thuhet e origjina e v\u00ebrtet etnike, se k\u00ebshtu nderohet personaliteti i Mustafa Qemal Ataturkut dhe i sh\u00ebrbehet historis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n
Origjina e v\u00ebrtet e Mustafa Qemalit – Ataturkut<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e origjin\u00ebs shqiptare t\u00eb Mustafa Qemal Ataturkut e shkruan dhe e dokumenton historiani shqiptar Ramazan Hoxha, n\u00eb nj\u00eb monografi brilante me titull: \u00ab<\/strong>Mustafa Qemali – djali nga Stebleva e Dibr\u00ebs, q\u00eb u b\u00eb Ataturk<\/em>\u00bb, botuar n\u00eb 2018 dhe ribotuar n\u00eb maj 2022 n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n Autori nuk \u00ebsht\u00eb nga ata, q\u00eb kan\u00eb d\u00ebshir\u00eb q\u00eb shum\u00eb personalitete politike, t\u00eb shkenc\u00ebs dhe artit t\u00eb vendeve t\u00eb tjera q\u00eb kan\u00eb pasur ndonj\u00eb origjin\u00eb t\u00eb larg\u00ebt shqiptare, t\u2019i quajm\u00eb shqiptar\u00eb. Jo. Ai ka ndri\u00e7uar plot\u00ebsisht t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e identitetit shqiptar t\u00eb Mustafa Qemalit, si nj\u00eb detyrim i vendlindjes s\u00eb vet\u00eb autorit dhe babait t\u00eb djalit nga Stebleva e Dibr\u00ebs, Mustafait. Prandaj, prof. dr. Hasan \u00c7ipuri, n\u00eb parath\u00ebnien e librit, duke vler\u00ebsuar trajtimin shkencor t\u00eb origjin\u00ebs, jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Mustafa Qemalit, <\/strong>thekson: \u00ab<\/strong>Autori Ramazan Hoxha ka sjell nj\u00eb risi n\u00eb fush\u00ebn e studimeve historike p\u00ebr k\u00ebt\u00eb figur\u00eb madhore, si dhe ia ka arritur q\u00ebllimit p\u00ebr t\u00eb shkruar e botuar nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur vet\u00ebm mbi kritere shkencore e historike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rrafsh, suksesi i autorit \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb sukses p\u00ebr shkenc\u00ebn ton\u00eb historike.\u00bb<\/p>\n\n\n\n Autori bazohet n\u00eb d\u00ebshmi autentike, kryesisht n\u00eb arkivin gojor t\u00eb trash\u00ebguar n\u00eb popullsin\u00eb e fshatit t\u00eb tij t\u00eb lindjes, Steblev\u00ebs, por edhe kujtimet e d\u00ebshmit\u00eb e shum\u00eb steblevasve bashk\u00ebkoh\u00ebs t\u00eb Mustafa Qemalit, si: Demir Bales –<\/strong> q\u00eb kishte marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb luft\u00ebn e \u00c7anakalas\u00eb, t\u00eb vitit 1915, n\u00ebn komand\u00ebn e Mustafait; Meto Bande- i cili luftoi p\u00ebrkrah Mustafait n\u00eb Galipoli, si korrier i tij dhe e shoq\u00ebroi Mustafain n\u00eb t\u00eb gjitha betejat e vitit 1915, qysh n\u00eb Tekirdag t\u00eb Rumelis\u00eb lindore, n\u00eb \u00c7anak–<\/strong>Kala, e deri n\u00eb \u00c7anak–<\/strong>Bair; Qerim Bojaxhiut –<\/strong> shok i ngusht\u00eb f\u00ebmij\u00ebrie i Mustafait; kolonel Hasan Stafa –<\/strong> shok shkolle e arm\u00ebsh me Mustafain; Mexhit Bale, Zylyf Kita, Vesel Ku\u00e7uku, Jonuz Disha, Garip Disha etj., q\u00eb m\u00ebsuesi veteran steblevas Islam Hoxha nga Stebleva ka realizuar q\u00eb n\u00eb vitet \u201930 t\u00eb shekullit XX me tregimtar\u00eb gojor\u00eb t\u00eb krahin\u00ebs, bashk\u00ebkoh\u00ebs t\u00eb Mustafa Qemalit.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb monografin\u00eb e tij, autori Ramazan Hoxha jep plot\u00eb fakte t\u00eb gjalla dhe autentike se Mustafa Qemal Ataturku ishte shqiptar nga Stebleva e krahin\u00ebs s\u00eb Kalabardh\u00ebs (Gollobord\u00ebs) s\u00eb Dibr\u00ebs, Shqip\u00ebri. Ai ishte shqiptar nga t\u00eb dy prind\u00ebrit e tij, si nga babai ashtu edhe nga n\u00ebna. Ai kishte gjak t\u00eb past\u00ebr shqiptar dhe kjo tashm\u00eb nuk mund t\u00eb vihet n\u00eb diskutim.<\/p>\n\n\n\n Babai biologjik i Mustafa Qemal Ataturkut ishte Beqir Canka, i biri i Pirush Canka nga Stebleva, i lindur n\u00eb 1849. Ai ishte m\u00eb i vogli prej kat\u00ebr djemve t\u00eb Pirushit, i cili u arsimua n\u00eb Selanik n\u00eb shkolla fetare, duke marr\u00eb edhe titullin efendi, gj\u00eb q\u00eb i siguroi edhe nj\u00eb pun\u00eb si n\u00ebpun\u00ebs i thjesht\u00eb, fillimisht n\u00eb fondacionin e vak\u00ebfeve dhe m\u00eb pas n\u00eb nj\u00eb kompani duhani. N\u00eb Selanik e th\u00ebrrisnin Beqir Aga Shqiptari, nd\u00ebrsa nga dibran\u00ebt e Selanikut thirrej Beqir Stebleva.<\/p>\n\n\n\n Beqiri (babai i Mustafa Qemalit) e filloi pun\u00ebn si kontrollor i fondacioneve bamir\u00ebse (vak\u00ebfeve), t\u00eb cil\u00ebt ishin shp\u00ebrndar\u00eb kudo n\u00ebp\u00ebr Perandori dhe pas martes\u00ebs me Zubejden, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb pran\u00eb familjes, filloi pun\u00eb n\u00eb nj\u00eb kompani duhani n\u00eb Selanik. K\u00ebtu, ai mori nj\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb mushk\u00ebri. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ai nd\u00ebrroi pun\u00eb dhe u fut n\u00eb dogan\u00ebn e Selanikut, si roje. Por edhe k\u00ebtu nuk i vajti mbar\u00eb. Duke qen\u00eb njeri i ndersh\u00ebm dhe i pakompromentuesh\u00ebm, n\u00eb gjaknxeht\u00ebsi, vrau nj\u00eb bandit kontrabandist dogane dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye u fut n\u00eb burg, ku edhe vdiq n\u00eb vitin 1888.<\/p>\n\n\n\n (Gazeta Terxhuman, dat\u00eb 1 prill 1970). N\u00ebna e Mustafa Qemalit ishte Zybejdja, shqiptare nga Sebishti i Kalabardh\u00ebs s\u00eb Dibr\u00ebs, t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs krahin\u00eb me babain biologjik t\u00eb Mustafait. Biograf\u00ebt, historian\u00ebt dhe studiuesit turq dhe t\u00eb huaj, si Jackh, Ernest, (The Rising Crescent, (Goemaere Press, 2007, p. 31), gabojn\u00eb r\u00ebnd\u00eb kur thon\u00eb se n\u00ebna e Mustafa Qemalit –<\/strong> Ataturkut –<\/strong> ishte turke. Babai i Zybejdes ishte Fejzullai nga Sebishti i Kalabardh\u00ebs, i shp\u00ebrngulur n\u00eb provinc\u00ebn e Langaz\u00ebs, af\u00ebr Selanikut; n\u00ebna e saj ishte Aishja, shqiptare nga Vidini i Maqedonis\u00eb. Pra, t\u00eb dy prind\u00ebrit e Zybejdes ishin shqiptar\u00eb. Zybejdja u lind n\u00eb vitin 1857 n\u00eb qytez\u00ebn e Langazasit n\u00eb rrethinat e Selanikut n\u00eb nj\u00eb familje shqiptare, dibrane, q\u00eb kishin emigruar atje. K\u00ebshtu n\u00ebna e Mustafa Qemalit –<\/strong> Ataturkut –<\/strong> nuk \u00ebsht\u00eb as turke e as maqedonase, por \u00ebsht\u00eb shqiptare e past\u00ebr. \u00cbsht\u00eb nga Shqip\u00ebria, nga Dibra, nga krahina e Kalabardh\u00ebs, nga Sebishti. Zybejdja u martua me Beqirin n\u00eb vitin 1871. Zybejdja dhe Beqiri, bashk\u00ebshorti i par\u00eb, kan\u00eb pasur dy djem, Syrejan dhe Mustafain dhe nj\u00eb vajz\u00eb, Makbulen. Zybejdja, pasi u martua me Ali Riza efendiun, t\u00eb tre f\u00ebmij\u00ebt jetim i regjistroi mbi burrin e dyt\u00eb, sipas ligjit osman asokohe. Pra, si\u00e7 shkruan autori R. Hoxha \u201ckontributet p\u00ebr rritjen e tij i kaluan njerkut, Ali Riza Efendiut. Tani e tutje ai do t\u00eb njihej si babai legjitim i Mustafa Qemalit.<\/p>\n\n\n\n K\u00ebtu gabuan t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb donin t\u00eb fshihnin at\u00ebsin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb dhe origjin\u00ebn shqiptare t\u00eb Ataturkut.\u201d (Ramazan Hoxha, 2022, f. 333).<\/p>\n\n\n\n K\u00ebto t\u00eb v\u00ebrteta i shkruan edhe historiani Murat Sertogolu, i cili, i bindur n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn historike dhe me besnik\u00ebrin\u00eb ndaj saj, p\u00ebrfundon: \u201cUn\u00eb k\u00ebto sh\u00ebnime i b\u00ebj p\u00ebr t\u2019i sh\u00ebrbyer historis\u00eb \u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n D\u00ebshmi t\u00eb origjin\u00ebs nga Stebleva e Dibr\u00ebs t\u00eb familjes s\u00eb Mustafa Qemalit<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Paraardh\u00ebsit e Mustafa Qemalit jan\u00eb nga Stebleva e Dibr\u00ebs. I pari i familjes ka qen\u00eb Mustafa Canka, i cili emigroi familjarisht n\u00eb Selanik n\u00eb vitin 1860, bashk\u00eb me 30 familje t\u00eb tjera nga ky fshat, t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb vendosur n\u00eb lagjen \u201cPergite\u201d t\u00eb Selanikut. Mustafa Canka pati p\u00ebr djal\u00eb gjyshin e Mustafait, Pirushin, i cili pati 4 djem, q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb lindur n\u00eb vendin e origjin\u00ebs, n\u00eb Steblev\u00eb: Mehmetin, Eminin, Nimetin dhe m\u00eb t\u00eb voglin, Beqirin, i cili erdhi n\u00eb Selanik n\u00eb mosh\u00ebn 11 vje\u00e7. Mustafa Qemali trash\u00ebgoi emrin e st\u00ebrgjyshit t\u00eb tij, Mustafait.<\/p>\n\n\n\n Familja e Cankajve ishte me pozit\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe pronare e gjer\u00eb tokash n\u00eb Steblev\u00eb. Tokat e Cankajve, t\u00eb paraardh\u00ebsve t\u00eb Mustafa Qemalit, jan\u00eb edhe sot n\u00eb Steblev\u00eb, posht\u00eb malit Osoj.<\/p>\n\n\n\n Si\u00e7 e p\u00ebrshkruam m\u00eb sip\u00ebr, gjysh\u00ebrit e Mustafa Qemalit jan\u00eb shqiptar\u00eb, nga krahina e Kalabardh\u00ebs s\u00eb Dibr\u00ebs. Jo si\u00e7 shkruan Enver Behnam Shapolyo se: \u201cGjysh\u00ebrit e Ataturkut jan\u00eb nga komuna e Dibr\u00ebs, Koxhsh\u00ebk …\u201d. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, por nj\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr. Ky pohim mund t\u00eb vij\u00eb nga disa t\u00eb dh\u00ebna q\u00eb edhe sot te banor\u00ebt e Steblev\u00ebs thuhet se, fillimisht familja e gjyshit t\u00eb Mustafait u larguan nga Stebleva n\u00eb Koxhaxhik e pastaj ik\u00ebn n\u00eb Selanik. Faktikisht, gjysh\u00ebrit biologjik t\u00eb Mustafa Qemalit jan\u00eb nga Stebleva e Dibr\u00ebs. Ata q\u00eb thon\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, ve\u00e7se shpifin me apo pa q\u00ebllim. Faktet dhe episodet p\u00ebr origjin\u00ebn shqiptare dhe nga Kalabardha e Dibr\u00ebs t\u00eb prind\u00ebrve t\u00eb Mustafa Qemalit –<\/strong> Ataturkut jan\u00eb t\u00eb shumta, t\u00eb gjalla, t\u00eb besueshme dhe t\u00eb padiskutueshme. Edhe n\u00ebse v\u00ebrtet prind\u00ebrit e Ali Rizait, njerkut t\u00eb Mustafa Qemalit, jan\u00eb nga Koxhaxhiku, ata nuk jan\u00eb paraardh\u00ebsit e tij.<\/p>\n\n\n\n Nj\u00eb d\u00ebshmi dometh\u00ebn\u00ebse p\u00ebr origjin\u00ebn e tij Mustafa Qemali e tregoi n\u00eb rastin e q\u00ebndrimit q\u00eb mbajti ndaj bashk\u00ebfshatarit t\u00eb tij Zylyf Kita nga Stebleva, nj\u00eb burr\u00eb i gjat\u00eb dhe i b\u00ebsh\u00ebm, q\u00eb vishej me tirq e xhamadan Dibre, qeleshe t\u00eb bardh\u00eb n\u00eb kok\u00eb dhe n\u00eb mes mbante nj\u00eb brez t\u00eb gjat\u00eb ngjyr\u00eb alle, ku mbante t\u00eb fshehur dhe nj\u00eb alltie turke me 10 fishek\u00eb. Ai, prej vitesh, punonte si mjesht\u00ebr nd\u00ebrtimesh dhe restaurator objektesh kulti n\u00eb Stamboll dhe qytete t\u00eb tjera t\u00eb Turqis\u00eb. Zylifi ishte b\u00ebr\u00eb fodull, e kishte b\u00ebr\u00eb zakon q\u00eb, p\u00ebr \u00e7do dit\u00eb t\u00eb premte t\u00eb dilte rrug\u00ebve t\u00eb Stambollit, duke l\u00ebshuar brezin zvarr\u00eb, p\u00ebr t\u00eb provokuar n\u00ebse do t\u00eb dilte ndonj\u00eb burr\u00eb, q\u00eb mund t\u2019ia shkelte. Dikush guxoi dhe i shkeli brezin Zylyfit, duke shar\u00eb edhe Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt. Zylyfi nxori alltin\u00eb nga brezi dhe e vrau. Policia e arrestoi dhe gjykata e Stambollit e d\u00ebnoi me vdekje. Fjala vjen n\u00eb Steblev\u00eb, se Zylyf Kita ishte d\u00ebnuar me vdekje dhe tani pritej vet\u00ebm firma e Mustafa Qemalit.<\/p>\n\n\n\n Mblidhet i gjith\u00eb fshati dhe vendosi t\u00eb d\u00ebrgonin nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsi pleqsh prej tre vetash n\u00eb Turqi e t\u2019i lutej Mustafait q\u00eb t\u2019ia falte jet\u00ebn. Kur Mustafa Qemali u p\u00ebrgjigjet se ligjet duhen zbatuar dhe se ai nuk mund t\u00eb dilte mbi ligjin, ata i kujtojn\u00eb edhe lidhjet e gjakut q\u00eb kishte ai me Zylyf Kit\u00ebn, ai u tha: \u201cP\u00ebr ta vrar\u00eb nuk e vrasim, por jam i detyruar ta internoj\u201d<\/em>. N\u00eb shkres\u00ebn p\u00ebrcjell\u00ebse drejtuar gjykat\u00ebs supreme, Mustafa Qemali nuk kishte asnj\u00eb argument p\u00ebr t\u2019ia falur jet\u00ebn Zylyfit; prandaj, me finok\u00ebri, shkruan vet\u00ebm postulatin e Kur\u2019anit se: \u201cT\u00eb gjitha lidhjet konsumohen, p\u00ebrve\u00e7 lidhjeve t\u00eb gjakut, q\u00eb mbet\u00ebn p\u00ebr jet\u00eb.\u201d, <\/em>duke u dh\u00ebn\u00eb gjykat\u00ebsve t\u00eb kuptonin se me t\u00eb d\u00ebnuarin kishte lidhje gjaku.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb vitin 1926, n\u00eb rezidenc\u00ebn presidenciale n\u00eb Stamboll nj\u00eb grup ustallar\u00ebsh nga Kalabardha, mes t\u00eb cil\u00ebve edhe Dail Ereqi nga Gjinoveci dhe Xhel Agushi nga Stebleva, t\u00eb Kalabardh\u00ebs s\u00eb Dibr\u00ebs, nd\u00ebrsa punonin ata kan\u00eb marr\u00eb p\u00ebrg\u00ebzimet e kryetarit t\u00eb shtetit turk Qemal Ataturkut.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Pun\u00eb t\u00eb mbar\u00eb, o ustallar\u00eb!<\/em> –<\/strong> i p\u00ebrsh\u00ebndeti Ataturku.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Mbar\u00eb e mir\u00eb pa\u00e7, o njeri,<\/em> –<\/strong> i p\u00ebrgjigjen ata me respekt.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Ju lumshin duart, qenkeni mjesht\u00ebr t\u00eb zot e duarart\u00eb. Nga jeni ju?<\/em> –<\/strong> i pyeti ai.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Nga Shqip\u00ebria,<\/em> –<\/strong> i p\u00ebrgjigjen ata.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Po, nga cila krahin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb?<\/em> –<\/strong> pyeti m\u00eb tej ai.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Nga Golloborda,<\/em> –<\/strong> i p\u00ebrgjigjen ata, pak si me mburrje, duke marr\u00eb zem\u00ebr nga l\u00ebvdatat dhe komplimentet p\u00ebr pun\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Atje, n\u00eb krahin\u00ebn tuaj, ka nj\u00eb fshat q\u00eb quhet Steblev\u00eb?<\/em> –<\/strong> pyeti p\u00ebrs\u00ebri Ataturku.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Po, un\u00eb jam nga ai fshat,<\/em> – <\/strong>iu p\u00ebrgjigj Xhel Agushi.<\/p>\n\n\n\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, Ataturku, duke e par\u00eb me v\u00ebmendje e pyet p\u00ebrs\u00ebri.<\/p>\n\n\n\n – <\/strong>A ka ndonj\u00eb fshatar nga fshati yt q\u00eb mban mbiemrin Canka?<\/em><\/p>\n\n\n\n – <\/strong>Po, ka pasur, dikur. Ai ka qen\u00eb Mustafa Canka, por para shum\u00eb vitesh ka emigruar n\u00eb Selanik dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb nuk ia kemi d\u00ebgjuar emrin. N\u00eb fshat, sot e k\u00ebsaj dite, ekzistojn\u00eb g\u00ebrmadhat e mureve t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tij, si dhe pronat: livadhe dhe ara, q\u00eb dikur i ka pas punuar. Ato njihen nga t\u00eb gjith\u00eb fshatar\u00ebt si \u201cAra e Madhe e Cankajve\u201d, rr\u00ebz\u00eb malit Osoj, q\u00eb ka qen\u00eb shum\u00eb pjellore. K\u00ebt\u00eb ar\u00eb Cankajt e mbillnin me grur\u00eb dhe thek\u00ebr, mbasi e pleh\u00ebronin mir\u00eb e mir\u00eb me pleh delesh. … Ar\u00ebn tjet\u00ebr, edhe ajo e madhe, e kan\u00eb pasur n\u00eb vendin e quajtur \u201cAhu i Cankajve\u201d (Cankova buka) dhe e mbillnin vet\u00ebm me thek\u00ebr e t\u00ebrsh\u00ebr\u00eb, ngaq\u00eb aty nuk prodhohej gruri, sepse ishte n\u00eb nj\u00eb lart\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe.<\/em><\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Po, p\u00ebrse quhej k\u00ebshtu kjo ar\u00eb?<\/em> –<\/strong> pyeti Ataturku.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Sepse n\u00eb mes t\u00eb ar\u00ebs ka pasur nj\u00eb ah shekullor, q\u00eb ishte shum\u00eb i madh dhe me deg\u00ebt e tij t\u00eb hapura sh\u00ebrbente p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb mrizin e deleve t\u00eb Cankajve, gjat\u00eb zhegut t\u00eb vap\u00ebs.<\/em><\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Po sht\u00ebpia e Cankajve a ekziston?<\/em> –<\/strong> vazhdoi Ataturku.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Jo, sht\u00ebpia \u00ebsht\u00eb rr\u00ebnuar, por trualli \u00ebsht\u00eb, bashk\u00eb me pirgun e gur\u00ebve t\u00eb rr\u00ebnojave t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb. Dikur, ne kemi qen\u00eb komshi dhe e kemi pasur sht\u00ebpin\u00eb pran\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Mustafa Cank\u00ebs.<\/em> Kur po nd\u00ebrtonim sht\u00ebpin\u00eb e re, un\u00eb vajta t\u00eb marr\u00eb disa gur\u00eb t\u00eb gdhendur p\u00ebr qoshe n\u00eb rr\u00ebnojat e mureve t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb tij. Babai, q\u00eb m\u00eb kishte par\u00eb, m\u00eb tha: \u201cKthe gur\u00ebt e gdhendur aty, ku i more! Ajo \u00ebsht\u00eb sht\u00ebpia e Mustafa Cank\u00ebs, gjyshit t\u00eb Ataturkut. Ai e ka l\u00ebn\u00eb amanet, q\u00eb gur\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb t\u00eb mos i prekin, se, mbase do t\u00eb kthehen ndonj\u00eb dit\u00eb e do ta rregullojn\u00eb p\u00ebrs\u00ebri.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n – <\/strong>Edhe un\u00eb origjin\u00ebn nga Stebleva e kam. Mustafa Canka ka qen\u00eb st\u00ebrgjyshi im. Gjyshi im ka qen\u00eb djali i tij, Pirushi, i cili m\u00eb ka l\u00ebn\u00eb amanet pronat, q\u00eb lidhen me origjin\u00ebn e familjes sime, q\u00eb jan\u00eb, pik\u00ebrisht ato q\u00eb p\u00ebrmend\u00ebt ju dhe, duke lexuar n\u00eb bllok, shqipton toponimet: \u201cCankojca ograda\u201d (Arat e Cankajve) dhe \u201cCankova buka\u201d (Ahu i Cankajve).<\/em><\/p>\n\n\n\n Pas nj\u00eb pauze t\u00eb shkurt\u00ebr, ai vazhdoi:<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Babain nuk e mbaj mend, mbasi ai m\u00eb ka l\u00ebn\u00eb jetim qysh her\u00ebt, kur un\u00eb kam qen\u00eb fare i vog\u00ebl. Ai ka qen\u00eb djali i Pirushit dhe nipi i Mustafa Cank\u00ebs nga Stebleva dhe emrin e ka pasur Beqir. Edhe ai ka lindur n\u00eb Steblev\u00eb dhe ka ardhur i vog\u00ebl n\u00eb Selanik, ku \u00ebsht\u00eb rritur e shkolluar<\/em>.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Pran\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb gjyshit tim, n\u00eb vendin e quajtur Terzic\u00eb ka pasur edhe nj\u00eb \u00e7ezm\u00eb me uj\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb e t\u00eb past\u00ebr si qelibar. Ajo ka qen\u00eb n\u00eb pron\u00ebn e tij, por aty mbushte uj\u00eb i gjith\u00eb fshati.<\/em><\/p>\n\n\n\n Mbasi mbaroi s\u00eb lexuari sh\u00ebnimet, Ataturku e futi bllokun n\u00eb xhep dhe duke iu drejtuar Xhel Agushit i jep k\u00ebto porosi:<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Kur t\u00eb kthehesh n\u00eb Steblev\u00eb do t\u2019u thuash pleq\u00ebsis\u00eb s\u00eb fshatit q\u00eb arat e Cankajve t\u2019ia japin t\u2019i punoj\u00eb m\u00eb i varfri i fshatit; nd\u00ebrsa rr\u00ebnojat e mureve t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb e t\u00eb mos i prek njeri se, ndoshta, do t\u00eb b\u00ebhem mbar\u00eb ndonj\u00eb dit\u00eb e do t\u00eb kthehem ta rind\u00ebrtoj\u00eb.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u00c7ezmja e Ataturkut n\u00eb Steblev\u00eb, sot e rind\u00ebrtuar nga banor\u00ebt e fshatit, para truallit t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb gjyshit t\u00eb tij.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n N\u00eb ikje e sip\u00ebr, Ataturku futi p\u00ebrs\u00ebri dor\u00ebn n\u00eb xhep, por k\u00ebsaj here nxori nj\u00eb qese t\u00eb vog\u00ebl me lira turke floriri dhe ia dha Xhel\u00ebs me porosin\u00eb q\u00eb t\u2019ia jepte pleq\u00ebsis\u00eb s\u00eb fshatit p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar \u00e7ezm\u00ebn pran\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb gjyshit t\u00eb tij, q\u00eb njihet edhe sot e asaj dite nga bashk\u00ebfshatar\u00ebt si \u201c\u00c7ezmja e Ataturkut.\u201d<\/p>\n\n\n\n N\u00eb fund, Ataturku i pyet bashk\u00ebbiseduesit e tij:<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> A keni ndonj\u00eb nevoj\u00eb? A d\u00ebshironi di\u00e7ka?<\/em><\/p>\n\n\n\n Ishte rasti p\u00ebr tu shprehur. Kishte ardhur e mira tek dera.<\/p>\n\n\n\n –<\/strong> Mbetem kurbet\u00e7inj, gjith\u00eb jet\u00ebn pa familje,<\/em>–<\/strong> i than\u00eb.<\/p>\n\n\n\n Kaq u desh dhe iu b\u00eb menj\u00ebher\u00eb n\u00ebnshtet\u00ebsia turke dhe iu dha banes\u00eb bile edhe m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dy mjesht\u00ebrve bashkatdhetar\u00eb.<\/p>\n\n\n\nNuk ka qen\u00eb Ali Rizai babai i Mustafa Qemalit, si\u00e7 e ngat\u00ebrrojn\u00eb shum\u00eb autor\u00eb. Ali Rizai u b\u00eb njerku i Mustafa Qemalit, pasi n\u00ebna e tij u martua me t\u00eb, pas vdekjes s\u00eb babait t\u00eb tij biologjik dhe i la tre f\u00ebmij\u00ebt e tij n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb mitur: dy djemt\u00eb Syrejain e Mustafain, si dhe nj\u00eb vajz\u00eb, Makbulen. Mbase k\u00ebta autor\u00eb nuk e marrin parasysh faktin q\u00eb, sipas ligjit t\u00eb koh\u00ebs, n\u00eb perandorin\u00eb osmane f\u00ebmij\u00ebt e bashk\u00ebshortes q\u00eb kishte me burrin e par\u00eb sh\u00ebnoheshin si f\u00ebmij\u00ebt e bashk\u00ebshortit t\u00eb ri, me q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb kishin p\u00ebr p\u00ebrkujdesje. V\u00ebrtet n\u00eb dokumente ekziston Ali Riza si babai i Mustafa Qemalit, sikurse edhe n\u00eb pasaport\u00ebn e tij, por n\u00eb fakt Aliu \u00ebsht\u00eb njerku, dhe jo babai biologjik. Sh\u00ebnimi n\u00eb pasaport\u00eb i Ali Rizait si babai i Mustafait \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb formalisht, sepse faktikisht k\u00ebshtu q\u00ebndronte n\u00eb regjistrin civil. T\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e babait biologjik t\u00eb Mustafait e pranon edhe historiani turk Murat Sertologu (me pseudonimin \u201cEski bir Pehivan\u201d) kur shkruan: \u201dBabai i v\u00ebrtet\u00eb i Mustafa Qemalit \u00ebsht\u00eb Beqir Agai. Ai quhej Beqir Aga, shqiptar \u2026 Punonte rojtar n\u00eb dogan\u00eb. Ishte i ashp\u00ebr, por njeri i ndersh\u00ebm.\u201d<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/image.png\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n