{"id":3097,"date":"2014-09-10T08:48:46","date_gmt":"2014-09-10T08:48:46","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=3097"},"modified":"2014-09-10T08:48:46","modified_gmt":"2014-09-10T08:48:46","slug":"cfare-bejne-robotet-fluturues","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/09\/cfare-bejne-robotet-fluturues\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb b\u00ebjn\u00eb robot\u00ebt fluturues?"},"content":{"rendered":"<p>Robot\u00eb fluturues kan\u00eb filluar t\u00eb quajn\u00eb tani avion\u00ebt modern\u00eb pa pilot, t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb ngjiten n\u00eb lart\u00ebsi t\u00eb ndryshme dhe t\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb n\u00eb distanca t\u00eb gjata, t\u00eb drejtuar nga Toka me an\u00eb t\u00eb val\u00ebve radiofonike ose mjeteve t\u00eb tjera dixhitale, p\u00ebr t\u00eb kryer detyra shum\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuara, t\u00eb cilat nuk i kryejn\u00eb dot avion\u00ebt e zakonsh\u00ebm. Robot\u00ebt fluturues mund t\u00eb zbulojn\u00eb repartet dhe objektet e kund\u00ebrshtarit, mund t\u00eb kryejn\u00eb rolin e snajperit, duke asgj\u00ebsuar kund\u00ebrshtar\u00ebt fizikisht, mund t\u00eb bombardojn\u00eb objekte t\u00eb fortifikuara thell\u00eb n\u00eb male, etj. P\u00ebr kategorizimin e tyre, ata ndahen sipas pesh\u00ebs n\u00eb &#8220;mikro&#8221; (k\u00ebshtu quhen ata q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme deri n\u00eb pes\u00eb kilogram\u00eb), n\u00eb &#8220;mini&#8221; (ata q\u00eb peshojn\u00eb nga dhjet\u00eb deri n\u00eb 200-300 kilogram\u00eb), n\u00eb &#8220;mesatar\u00eb&#8221; (ata q\u00eb peshojn\u00eb deri n\u00eb 1 000 kilogram\u00eb) dhe n\u00eb &#8220;t\u00eb r\u00ebnd\u00eb&#8221; (kur peshojn\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb). Nd\u00ebr &#8220;mikrot&#8221; jan\u00eb m\u00eb t\u00eb preferuar &#8220;Bleta-1&#8221;, q\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb zbulim. Ata jan\u00eb t\u00eb pajisur me mjete moderne fotografimi dhe me aparate transmetimi t\u00eb informacioneve, zakonisht, t\u00eb shifruara. K\u00ebshtu, p\u00ebr shembull, p\u00ebrve\u00e7 ushtris\u00eb amerikane, ky lloj avion\u00ebsh \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur q\u00eb nga prilli i vitit 1995, deri n\u00eb qershor t\u00eb atij viti, edhe nga forcat e armatosura ajrore t\u00eb Federat\u00ebs Ruse, n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr rebel\u00ebve \u00e7e\u00e7en\u00eb. Me ndihm\u00ebn e tyre, jan\u00eb zbuluar me dhjet\u00ebra makina t\u00eb karrocuara, depo dhe baza t\u00eb terrorist\u00ebsh. Shum\u00eb efikas\u00eb kan\u00eb qen\u00eb deri tani edhe avion\u00ebt pa pilot t\u00eb forcave t\u00eb armatosura izraelite, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb pajisur me motorr\u00eb me pistona dhe nj\u00eb elit\u00eb shtyt\u00ebse shum\u00eb origjinale. Po n\u00eb forcat e armatosura t\u00eb ushtrive t\u00eb ndryshme, po p\u00ebrdoren tani edhe avion\u00eb reaktive, si\u00e7 jan\u00eb &#8220;Tip\u00e7aku&#8221; rus, &#8220;EQ-7a&#8221; amerikan, &#8220;Iraksi-26&#8221; italian, etj. Disa prej tyre kan\u00eb skem\u00ebn e raketave fluturuese dhe l\u00ebshohen pik\u00ebrisht si ato, n\u00eb disa platforma t\u00eb posa\u00e7me. Aeroplani m\u00eb i leht\u00eb pa pilot q\u00eb \u00ebsht\u00eb ngritur deri tani n\u00eb qiell dhe \u00ebsht\u00eb drejtuar n\u00eb distanca t\u00eb larg\u00ebta me an\u00eb t\u00eb val\u00ebve t\u00eb radios nga Toka, ka qen\u00eb &#8220;Drekon-aj&#8221; amerikan. Ai peshon gjith\u00eb-gjith\u00eb nj\u00eb kilogram e 800 gram\u00eb. Ky lloj avioni l\u00ebshohet me dor\u00eb, \u00ebsht\u00eb i pajisur me kamera televizive, aparate t\u00eb nd\u00ebrlidhjes, sekrete, me shif\u00ebr dhe p\u00ebrdoret n\u00eb nj\u00ebsit\u00eb ushtarake batalion e posht\u00eb. Tani, konstruktor\u00ebt po punojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb modeluar avion\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb leht\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt, natyrisht, jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb volitsh\u00ebm p\u00ebr fluturim dhe sidomos, p\u00ebr t\u00eb kryer detyra t\u00eb posa\u00e7me n\u00eb zbulim. Deri tani, kan\u00eb arritur t\u00eb provohen me sukses robot\u00ebt me helik\u00eb deri 150 milimet\u00ebrshe, q\u00eb l\u00ebshohen drejtp\u00ebrdrejt nga p\u00ebll\u00ebmba e dor\u00ebs. Shum\u00eb t\u00eb dobish\u00ebm jan\u00eb konsideruar nga repartet ushtarake edhe aeroplanet e r\u00ebnd\u00eb q\u00eb p\u00ebrshkojn\u00eb distanca t\u00eb larg\u00ebta dhe q\u00ebndrojn\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb qiell. Avioni robot &#8220;RQ-1&#8221; i prodhimit amerikan, p\u00ebr shembull, ka patur shum\u00eb suksese n\u00eb luftimet kund\u00ebr rebel\u00ebve n\u00eb Afganistan dhe n\u00eb Irak. Ai \u00ebsht\u00eb i pajisur me nj\u00eb stacion t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb operativ, mund t\u00eb p\u00ebrshkoj\u00eb nj\u00eb distanc\u00eb deri 550 kilometra nga vendi i l\u00ebshimit deri n\u00eb objektiv dhe t\u00eb kthehet n\u00eb baz\u00eb po me shpejt\u00ebsin\u00eb e nisjes. Fill pas tij, vjen &#8220;Global hok&#8221;, i cili ka fluturuar n\u00eb nj\u00eb distanc\u00eb prej 13840 kilometrash n\u00eb \u00e7do situat\u00eb sinoptike, pra, n\u00eb \u00e7do kusht atmosferik. Ai zot\u00ebron tri sisteme zbulimi: I pari dhe i dyti p\u00ebr dit\u00ebn, duke vrojtuar nj\u00eb territor prej 60 kilometrash katrore dhe duke transmetuar fotografi t\u00eb detajuara nga t\u00ebr\u00eb sip\u00ebrfaqja e kontrolluar. Sistemi i tij i tret\u00eb funksionon deri n\u00eb 200 kilometra larg vendit t\u00eb l\u00ebshimit dhe ka aft\u00ebsi zbuluese shum\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se llojet e tjera.<br \/>\nNj\u00eb nga fushat ku po punohet tani nga konstruktor\u00ebt e robot\u00ebve fluturues \u00ebsht\u00eb perfeksionimi i tyre p\u00ebr t&#8217;u ulur dhe p\u00ebr t&#8217;u ngritur vertikalisht, si helikopter, n\u00eb t\u00eb gjitha kushtet e motit dhe t\u00eb terrenit. M\u00eb af\u00ebr q\u00ebllimit jan\u00eb deri tani &#8220;RQ-8A&#8221; amerikan, \u00abFajrskauti&#8221; francez, &#8220;Simosi&#8221; gjermano-amerikan dhe &#8220;CL-227&#8221; kanadez. Ka edhe nj\u00eb ide tjet\u00ebr: Robot\u00ebt fluturues mund t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb sistemin antiraket\u00eb, duke i shkat\u00ebrruar ato q\u00eb n\u00eb qiell. Nj\u00eb sistem i till\u00eb, p\u00ebr shembull, po p\u00ebrpunohet nga konstruktoret rus\u00eb. Projekti titullohet &#8220;Luft\u00eb nd\u00ebrmjet robot\u00ebve n\u00eb vend t\u00eb luft\u00ebs midis njer\u00ebzve&#8221;. Projektet jan\u00eb shum\u00eb ambicioze: Mendohet q\u00eb deri andej nga fundi i \u00e7erekshekullit ton\u00eb, pjesa m\u00eb e madhe e aviacionit ushtarak t\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga avion\u00ebt pa pilot. Sidoqoft\u00eb, roli i robot\u00ebve fluturues po rritet \u00e7do dit\u00eb e m\u00eb shum\u00eb dhe ata po gjejn\u00eb terren veprimi n\u00eb t\u00eb gjitha operacionet ushtarake.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Robot\u00eb fluturues kan\u00eb filluar t\u00eb quajn\u00eb tani avion\u00ebt modern\u00eb pa pilot, t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb ngjiten n\u00eb lart\u00ebsi t\u00eb ndryshme dhe t\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb n\u00eb distanca t\u00eb gjata, t\u00eb drejtuar nga Toka me an\u00eb t\u00eb val\u00ebve radiofonike ose mjeteve t\u00eb tjera dixhitale, p\u00ebr t\u00eb kryer detyra shum\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuara, t\u00eb cilat nuk i kryejn\u00eb dot avion\u00ebt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-3097","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3097"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3097\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}