{"id":30492,"date":"2023-11-20T18:22:54","date_gmt":"2023-11-20T17:22:54","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=30492"},"modified":"2023-11-20T18:22:55","modified_gmt":"2023-11-20T17:22:55","slug":"qendrueshmeria-bujqesore-ne-kohe-lufte-modeli-i-izraelit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2023\/11\/qendrueshmeria-bujqesore-ne-kohe-lufte-modeli-i-izraelit\/","title":{"rendered":"Q\u00ebndrueshm\u00ebria bujq\u00ebsore n\u00eb koh\u00eb lufte: Modeli i Izraelit"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><br>N\u00eb vazhd\u00ebn e konfliktit midis Hamasit dhe Izraelit, sektori i ekonomis\u00eb s\u00eb k\u00ebtij t\u00eb fundit ka p\u00ebsuar goditje t\u00eb konsiderueshme. Sipas nj\u00eb raporti t\u00eb fundit zyrtar nga Banka e Izraelit, lufta po i kushton shtetit rreth 600 milion\u00eb dollar\u00eb n\u00eb jav\u00eb, ose 6% t\u00eb PBB-s\u00eb javore. Arsyeja \u00ebsht\u00eb r\u00ebnia e fuqis\u00eb pun\u00ebtore, pjesa m\u00eb e madhe e s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb e mobilizuar n\u00eb frontin e luft\u00ebs. Nj\u00eb nga shpresat e rim\u00ebk\u00ebmbjes s\u00eb ekonomis\u00eb s\u00eb vendit \u00ebsht\u00eb bujq\u00ebsia dhe teknologjia bujq\u00ebsore. K\u00ebta n\u00ebnsektor\u00eb shquhen p\u00ebr serrat mjaft t\u00eb p\u00ebrparuara dhe start-up-et inovative p\u00ebr metodat e reja dhe efikase t\u00eb t\u00eb korrave.<br><br>Bujq\u00ebsia n\u00eb Izrael mb\u00ebshtetet kryesisht n\u00eb modelin\u00a0<em>\u201ckibbutz\u201d<\/em>, p\u00ebrkufizimi m\u00eb i sakt\u00eb i t\u00eb cilit mund t\u00eb jet\u00eb\u00a0<em>\u201cshoq\u00ebri revolucionare ku jetohet sipas nj\u00eb kontrate t\u00eb caktuar, mb\u00ebshtetur n\u00eb parime komunale t\u00eb nj\u00eb kuadri shoq\u00ebror e ekonomik\u201d,\u00a0<\/em>ose m\u00eb thjesht e konkretisht,\u00a0<em>\u201ckomunitete t\u00eb vendosura n\u00eb zona ku jetesa dhe t\u00eb ardhurat vijn\u00eb nga veprimtaria bujq\u00ebsore\u201d<\/em>. Ky model ekziston vet\u00ebm n\u00eb Shtetin e Izraelit, dhe \u00ebsht\u00eb unik n\u00eb llojin e vet. Kibbutz i par\u00eb n\u00eb Izrael daton n\u00eb vitin 1910, dekada para shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb. Deri m\u00eb sot, Izraeli num\u00ebron 270 kibbutz, me popullsi nga 100 deri n\u00eb 1,000 banor\u00eb.<br><br>Me nisjen e luft\u00ebs, mungesa e krahut t\u00eb pun\u00ebs \u00e7oi n\u00eb tharjen e perimeve dhe frutave, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebnin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb konsiderueshme t\u00eb sasis\u00eb p\u00ebr konsum e eksport. Pjesa m\u00eb e ndikuar \u00ebsht\u00eb toka q\u00eb rrethon Rripin e Gaz\u00ebs, q\u00eb cil\u00ebsohet si\u00a0<em>\u201cngastra e madhe e Izraelit\u201d<\/em>, ku prodhohen 75% e perimeve, 20% e frutave dhe 6.5% e qum\u00ebshtit. Gjendja katastrofike n\u00eb zon\u00eb ka \u00e7uar n\u00eb largimin e forc\u00ebs pun\u00ebtore. Rreth 120 mij\u00eb vet\u00eb nga zona rreth kufirit t\u00eb Gaz\u00ebs jan\u00eb evakuuar pas sulmit t\u00eb 7 tetorit. Shum\u00eb pjes\u00ebtar\u00eb t\u00eb kibbutz-eve mbet\u00ebn t\u00eb plagosur ose t\u00eb vrar\u00eb. Qeveria e Izraelit mori masa t\u00eb menj\u00ebhershme p\u00ebr dh\u00ebnien e lejes s\u00eb pun\u00ebsimit 5,000 punonj\u00ebsve t\u00eb huaj, p\u00ebr t\u00eb ekuilibruar pun\u00ebn.<br><br>Pavar\u00ebsisht se bujq\u00ebsia dhe bujq\u00ebsia teknologjike jan\u00eb ndikuar nga lufta, duket se\u00a0<em>\u201cmodeli i Izraelit\u201d<\/em>\u00a0i ka themelet n\u00eb kapacitetin njer\u00ebzor. P\u00ebr Reuters, Juval Lipkin, Drejtor i P\u00ebrgjithsh\u00ebm n\u00eb Ministrin\u00eb e Bujq\u00ebsis\u00eb s\u00eb Izraelit, \u00ebsht\u00eb shprehur entuziast prej vullnetar\u00ebve t\u00eb shumt\u00eb q\u00eb jan\u00eb vet\u00ebofruar p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb mbledhjen e t\u00eb korrave dhe asistim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm. Vullnetar\u00ebt variojn\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebt e shkollave, qytetar\u00eb t\u00eb Izraelit e deri te diplomat\u00ebt e huaj, si Shtefen Zaibert, Ambasador i Gjermanis\u00eb n\u00eb Izrael. T\u00eb shumt\u00eb jan\u00eb edhe ata nga sektori publik i Izraelit, konkretisht specialist\u00eb t\u00eb MASHAV &#8211; Agjencia Izraelite p\u00ebr Bashk\u00ebpunim e Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar. Nga ky i fundit, disa prej specialist\u00ebve dhe ekspert\u00ebve t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb jan\u00eb rr\u00ebmbyer dhe vrar\u00eb, ndaj niveli i ekspertiz\u00ebs po ekuilibrohet n\u00ebp\u00ebrmjet forc\u00ebs s\u00eb krahut.<br><br>Kujtojm\u00eb se MASHAV ka ofruar sh\u00ebrbimet e veta n\u00eb Shqip\u00ebri prej vitit 1993 e deri m\u00eb sot, duke trajnuar specialist\u00eb t\u00eb sektorit publik shqiptar. Nga nj\u00eb takim i fundit mes Znj. Anila Denaj, Ministre e Bujq\u00ebsis\u00eb dhe Zhvillimit Rural dhe Sh. S. Galit Peleg, Ambasadore e Shtetit t\u00eb Izraelit n\u00eb Shqip\u00ebri, iu kushtua v\u00ebmendje p\u00ebrfshirjes s\u00eb specialist\u00ebve t\u00eb MBZHR n\u00eb trajnimet e MASHAV.<br><br>P\u00ebr modelin e Izraelit kjo nuk \u00ebsht\u00eb thjesht pun\u00eb, por ndjesia e t\u00eb vepruarit dhe bashk\u00ebsis\u00eb, pik\u00ebrisht synimi i nj\u00eb\u00a0<em>\u201ckibbutz\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/191d34dc-e471-4f7d-9acf-fac2e7fc80a6.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"461\" height=\"1024\" data-id=\"30495\" src=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/191d34dc-e471-4f7d-9acf-fac2e7fc80a6-461x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30495\" srcset=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/191d34dc-e471-4f7d-9acf-fac2e7fc80a6-461x1024.jpeg 461w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/191d34dc-e471-4f7d-9acf-fac2e7fc80a6-135x300.jpeg 135w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/191d34dc-e471-4f7d-9acf-fac2e7fc80a6-691x1536.jpeg 691w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/191d34dc-e471-4f7d-9acf-fac2e7fc80a6.jpeg 720w\" sizes=\"auto, (max-width: 461px) 100vw, 461px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/3bedafbf-8098-420c-9b66-51a4c5af9a3a.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"576\" height=\"1024\" data-id=\"30494\" src=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/3bedafbf-8098-420c-9b66-51a4c5af9a3a.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30494\" srcset=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/3bedafbf-8098-420c-9b66-51a4c5af9a3a.jpeg 576w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/3bedafbf-8098-420c-9b66-51a4c5af9a3a-169x300.jpeg 169w\" sizes=\"auto, (max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6429-scaled.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"577\" data-id=\"30497\" src=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6429-1024x577.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30497\" srcset=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6429-1024x577.jpeg 1024w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6429-300x169.jpeg 300w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6429-768x432.jpeg 768w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6429-1536x865.jpeg 1536w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6429-2048x1153.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6427-scaled.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"577\" data-id=\"30496\" src=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6427-1024x577.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30496\" srcset=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6427-1024x577.jpeg 1024w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6427-300x169.jpeg 300w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6427-768x432.jpeg 768w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6427-1536x865.jpeg 1536w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/IMG_6427-2048x1153.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00a0<em>N\u00eb foto, specialist\u00eb t\u00eb MASHAV t\u00eb angazhuar n\u00eb Kibbutz.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb vazhd\u00ebn e konfliktit midis Hamasit dhe Izraelit, sektori i ekonomis\u00eb s\u00eb k\u00ebtij t\u00eb fundit ka p\u00ebsuar goditje t\u00eb konsiderueshme. Sipas nj\u00eb raporti t\u00eb fundit zyrtar nga Banka e Izraelit, lufta po i kushton shtetit rreth 600 milion\u00eb dollar\u00eb n\u00eb jav\u00eb, ose 6% t\u00eb PBB-s\u00eb javore. Arsyeja \u00ebsht\u00eb r\u00ebnia e fuqis\u00eb pun\u00ebtore, pjesa m\u00eb e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":30493,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[3790,3791],"class_list":["post-30492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","tag-economy","tag-qendrueshmeri-bujqesore"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30492"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30492\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}