{"id":30193,"date":"2023-07-12T17:46:10","date_gmt":"2023-07-12T15:46:10","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=30193"},"modified":"2023-07-12T17:46:13","modified_gmt":"2023-07-12T15:46:13","slug":"ermand-mertenika-inxhinieria-biomjekesore-shkenca-qe-po-sjell-risine-ne-mjekesine-moderne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2023\/07\/ermand-mertenika-inxhinieria-biomjekesore-shkenca-qe-po-sjell-risine-ne-mjekesine-moderne\/","title":{"rendered":"Ermand Mertenika: Inxhinieria Biomjek\u00ebsore, Shkenca qe po sjell risin\u00eb n\u00eb mjek\u00ebsin\u00eb moderne"},"content":{"rendered":"\n<p>Inxhinieri Biomjek\u00ebsor  Ermand Mertenika, gjat\u00eb nj\u00eb interviste na tregoi n\u00eb detaj se cfar\u00eb do te thote te jesh Inxhinier Biomjek\u00ebsor.<\/p>\n\n\n\n<p>Inxhinieria biomjek\u00ebsore (BME) ose inxhinieria mjek\u00ebsore \u00ebsht\u00eb aplikimi i parimeve inxhinierike dhe koncepteve inxhinierike t\u00eb projektimit n\u00eb mjek\u00ebsi dhe biologji p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor (diagnostikues ose terapeutik).<\/p>\n\n\n\n<p>Inxhinieria Biomjekesor &#8220;BME&#8221; \u00ebsht\u00eb gjithashtu shkenca tradicionalisht logjike p\u00ebr t\u00eb avancuar trajtimin e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, duke p\u00ebrfshir\u00eb diagnostikimin, monitorimin dhe terapin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Gjithashtu i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e nj\u00eb inxhinieri biomjek\u00ebsor \u00ebsht\u00eb menaxhimi i pajisjeve mjek\u00ebsore aktuale n\u00eb spitale dhe klinika mjek\u00ebsore duke iu p\u00ebrmbajtur standardeve p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb industris\u00eb. Kjo p\u00ebrfshin prokurimin, testimin rutin\u00eb, mir\u00ebmbajtjen parandaluese dhe dh\u00ebnien e rekomandimeve t\u00eb pajisjeve, nj\u00eb rol i njohur gjithashtu si Specialist i Pajisjeve Biomjek\u00ebsore (BMET) ose si inxhinieri klinike.<\/p>\n\n\n\n<p>Inxhinieria biomjek\u00ebsore koh\u00ebt e fundit \u00ebsht\u00eb shfaqur si nj\u00eb nga shkencat m\u00eb t\u00eb avancuara, n\u00eb krahasim me shum\u00eb fusha t\u00eb tjera inxhinierike.<\/p>\n\n\n\n<p>Pjesa m\u00eb e madhe e pun\u00ebs n\u00eb inxhinierin\u00eb biomjek\u00ebsore p\u00ebrb\u00ebhet nga k\u00ebrkimi dhe zhvillimi, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Aplikacionet e spikatura t\u00eb inxhinieris\u00eb biomjek\u00ebsore p\u00ebrfshijn\u00eb zhvillimin e protezave biokompatibile, pajisje t\u00eb ndryshme mjek\u00ebsore diagnostikuese dhe terapeutike, duke filluar nga pajisjet klinike te mikro-implantet, pajisjet e zakonshme t\u00eb imazhit si MRI dhe EKG\/EKG, rritja e indeve rigjeneruese, barnat farmaceutike dhe biologjike terapeutike.<\/p>\n\n\n\n<p>Inxhinieria Biomjekesore ka disa nendarje te cilet jane:<\/p>\n\n\n\n<p>Bioinformatika \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb nd\u00ebrdisiplinore q\u00eb zhvillon metoda dhe mjete softuerike p\u00ebr t\u00eb kuptuar t\u00eb dh\u00ebnat biologjike. Si nj\u00eb fush\u00eb nd\u00ebrdisiplinore e shkenc\u00ebs, bioinformatika kombinon shkenc\u00ebn kompjuterike, statistikat, matematik\u00ebn dhe inxhinierin\u00eb p\u00ebr t\u00eb analizuar dhe interpretuar t\u00eb dh\u00ebnat biologjike.<\/p>\n\n\n\n<p>Bioinformatika konsiderohet si nj\u00eb term i aplikuar p\u00ebr t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e studimeve biologjike q\u00eb p\u00ebrdorin programimin kompjuterik si pjes\u00eb t\u00eb metodologjis\u00eb s\u00eb tyre. P\u00ebrdorimet e zakonshme t\u00eb bioinformatik\u00ebs p\u00ebrfshijn\u00eb identifikimin e gjeneve dhe nukleotideve etj. Shpesh, nj\u00eb identifikim i till\u00eb b\u00ebhet me synimin p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb baz\u00ebn gjenetike t\u00eb s\u00ebmundjes, p\u00ebrshtatjet unike, vetit\u00eb e d\u00ebshirueshme (sidomos n\u00eb speciet bujq\u00ebsore) ose dallimet midis popullatave. N\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb pak formale, bioinformatika gjithashtu p\u00ebrpiqet t\u00eb kuptoj\u00eb parimet e sekuencave t\u00eb acidit nukleik ADN, ARN dhe proteinave.<\/p>\n\n\n\n<p>Biomekanika \u00ebsht\u00eb studimi i struktur\u00ebs dhe funksionit t\u00eb aspekteve mekanike t\u00eb sistemeve biologjike, n\u00eb \u00e7do nivel nga organizmat e t\u00ebr\u00eb deri te organet, qelizat dhe organelet qelizore duke p\u00ebrdorur metodat e mekanik\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Biomaterialet.<\/p>\n\n\n\n<p>Nj\u00eb biomaterial \u00ebsht\u00eb \u00e7do l\u00ebnd\u00eb, sip\u00ebrfaqe ose konstrukt q\u00eb nd\u00ebrvepron me sistemet e gjalla. Studimi i biomaterialeve quhet shkenca e biomaterialeve ose inxhinieri e biomaterialeve.<\/p>\n\n\n\n<p>Ajo ka p\u00ebrjetuar rritje t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe t\u00eb fort\u00eb gjat\u00eb historis\u00eb s\u00eb saj, me shum\u00eb kompani q\u00eb investojn\u00eb shuma t\u00eb m\u00ebdha parash n\u00eb zhvillimin e produkteve t\u00eb reja. Shkenca e biomaterialeve p\u00ebrfshin element\u00eb t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb, biologjis\u00eb, kimis\u00eb, inxhinieris\u00eb s\u00eb indeve dhe shkenc\u00ebs s\u00eb materialeve.<\/p>\n\n\n\n<p>Optika biomjek\u00ebsore kombinon parimet e fizik\u00ebs, inxhinieris\u00eb dhe biologjis\u00eb p\u00ebr t\u00eb studiuar nd\u00ebrveprimin e indit biologjik dhe drit\u00ebs, dhe se si kjo mund t\u00eb shfryt\u00ebzohet p\u00ebr ndjeshm\u00ebri, imazhe dhe trajtim. Optika Biomjekesore ka nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb aplikimesh, duke p\u00ebrfshir\u00eb imazhe optike, mikroskopi, oftalmoskopi, spektroskopi dhe terapi.<\/p>\n\n\n\n<p>Shembuj t\u00eb teknikave dhe teknologjive t\u00eb optik\u00ebs biomjek\u00ebsore p\u00ebrfshijn\u00eb tomografin\u00eb e koherenc\u00ebs optike (OCT), mikroskopin\u00eb fluoreshente, mikroskopin\u00eb konfokale dhe terapin\u00eb fotodinamike (PDT). OCT, p\u00ebr shembull, p\u00ebrdor drit\u00ebn p\u00ebr t\u00eb krijuar imazhe me rezolucion t\u00eb lart\u00eb, tre-dimensionale t\u00eb strukturave t\u00eb brendshme, t\u00eb tilla si retina n\u00eb sy ose arteriet koronare n\u00eb zem\u00ebr. Mikroskopi fluoreshent p\u00ebrfshin etiketimin e molekulave specifike me ngjyra fluoreshente dhe vizualizimin e tyre duke p\u00ebrdorur drit\u00ebn, duke ofruar njohuri mbi proceset biologjike dhe mekanizmat e s\u00ebmundjes. Koh\u00ebt e fundit, optika adaptive po ndihmon imazhin duke korrigjuar devijimet n\u00eb indet biologjike, duke mund\u00ebsuar imazhe me rezolucion m\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe sakt\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar n\u00eb procedura t\u00eb tilla si kirurgjia me lazer dhe imazhet e retin\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p>Inxhinieria gjenetike, teknologjia rekombinante e ADN-s\u00eb, modifikimi\/manipulimi gjenetik (GM) dhe bashkimi i gjeneve jan\u00eb terma q\u00eb zbatohen p\u00ebr manipulimin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb gjeneve t\u00eb nj\u00eb organizmi. Ndryshe nga mbar\u00ebshtimi tradicional, nj\u00eb metod\u00eb indirekte e manipulimit gjenetik, inxhinieria gjenetike p\u00ebrdor mjete moderne si klonimi dhe transformimi molekular p\u00ebr t\u00eb ndryshuar drejtp\u00ebrdrejt struktur\u00ebn dhe karakteristikat e gjeneve t\u00eb synuara. Teknikat e inxhinieris\u00eb gjenetike kan\u00eb gjetur sukses n\u00eb aplikime t\u00eb shumta. Disa shembuj p\u00ebrfshijn\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e teknologjis\u00eb s\u00eb t\u00eb korrave (jo nj\u00eb aplikim mjek\u00ebsor, por shih inxhinierin\u00eb e sistemeve biologjike), prodhimin e insulin\u00ebs sintetike njer\u00ebzore n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrdorimit t\u00eb baktereve t\u00eb modifikuara, prodhimin e eritropoietin\u00ebs n\u00eb qelizat e vezores s\u00eb lloj brejt\u00ebsive dhe prodhimin e llojeve t\u00eb reja t\u00eb minj eksperimental t\u00eb till\u00eb si oncomouse (miu i kancerit) p\u00ebr k\u00ebrkime.<\/p>\n\n\n\n<p>Inxhinieria farmaceutike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shkenc\u00eb nd\u00ebrdisiplinore q\u00eb p\u00ebrfshin inxhinierin\u00eb e barnave, shp\u00ebrndarjen dhe sh\u00ebnjestrimin e ila\u00e7eve t\u00eb reja, teknologjin\u00eb farmaceutike, operacionet e nj\u00ebsive t\u00eb Inxhinieris\u00eb Kimike dhe Analiz\u00ebn Farmaceutike. Ajo mund t\u00eb konsiderohet si nj\u00eb pjes\u00eb e farmacis\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb fokusit t\u00eb saj n\u00eb p\u00ebrdorimin e teknologjis\u00eb mbi agjent\u00ebt kimik\u00eb n\u00eb ofrimin e nj\u00eb trajtimi m\u00eb t\u00eb mir\u00eb mjek\u00ebsor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bionika. Z\u00ebvend\u00ebsimi i pjes\u00ebve artificiale t\u00eb trupit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga aplikimet e shumta t\u00eb bionik\u00ebs. Duke u marr\u00eb me studimin e nd\u00ebrlikuar dhe t\u00eb plot\u00eb t\u00eb vetive dhe funksionit t\u00eb sistemeve t\u00eb trupit t\u00eb njeriut, bionika mund t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb zgjidhur disa probleme inxhinierike. Studimi i kujdessh\u00ebm i funksioneve dhe proceseve t\u00eb ndryshme t\u00eb syve, vesh\u00ebve dhe organeve t\u00eb tjera hapi rrug\u00ebn p\u00ebr zevendesimin dhe permiresimin e tyre.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inxhinieri Biomjek\u00ebsor Ermand Mertenika, gjat\u00eb nj\u00eb interviste na tregoi n\u00eb detaj se cfar\u00eb do te thote te jesh Inxhinier Biomjek\u00ebsor. Inxhinieria biomjek\u00ebsore (BME) ose inxhinieria mjek\u00ebsore \u00ebsht\u00eb aplikimi i parimeve inxhinierike dhe koncepteve inxhinierike t\u00eb projektimit n\u00eb mjek\u00ebsi dhe biologji p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor (diagnostikues ose terapeutik). Inxhinieria Biomjekesor &#8220;BME&#8221; \u00ebsht\u00eb gjithashtu shkenca tradicionalisht [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":30194,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[3241],"class_list":["post-30193","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","tag-ermand-mertenika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30193","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30193"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30193\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30194"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}