{"id":29915,"date":"2023-03-29T20:26:47","date_gmt":"2023-03-29T18:26:47","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=29915"},"modified":"2023-03-29T20:26:49","modified_gmt":"2023-03-29T18:26:49","slug":"vitamina-a-dhe-rendesia-per-organizmin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2023\/03\/vitamina-a-dhe-rendesia-per-organizmin\/","title":{"rendered":"Vitamina A dhe r\u00ebnd\u00ebsia p\u00ebr organizmin"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vitamina A \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vitamina e tretshme n\u00eb yndyr\u00eb e pranishme n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb natyrale tek disa ushqime. Gjendet n\u00eb form\u00ebn e retinolit tek produktet me origjin\u00eb shtazore dhe provitamina A n\u00eb burimet bimore. Si t\u00eb gjitha vitaminat, \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb merren sasi t\u00eb vogla \u00e7do dit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>FUNKSIONET DHE P\u00cbRFITIMET NGA VITAMINA A<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vitamina A \u00ebsht\u00eb e nevojshme p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb funksionesh fiziologjike, e p\u00ebr rrjedhoj\u00eb vepron n\u00eb sisteme t\u00eb ndryshme t\u00eb trupit ton\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sistemi imunitar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ajo njihet si vitamina q\u00eb lufton infeksionet, pasi ka nj\u00eb rol ky\u00e7 n\u00eb korrigjimin e funksionimit t\u00eb sistemit imunitar. Parandalon infeksionet, sidomos ato respiratore: mbron nga dhimbja e fytit, faringiti, sinuziti, bronkiti etj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Riprodhimi dhe rritja<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vitamina A ka gjithashtu rol ky\u00e7 n\u00eb zhvillimin e embrionit. Nj\u00eb munges\u00eb e vitamin\u00ebs A gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb mund t\u00eb sjell\u00eb tek fetusi nj\u00eb anomali n\u00eb zhvillimin e traktit urinar, diafragm\u00ebs dhe veshkave. Studimet shkencore kan\u00eb treguar se \u00ebsht\u00eb e nevojshme n\u00eb jet\u00ebn riprodhuese si t\u00eb mashkullit dhe t\u00eb femr\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Syt\u00eb dhe shikimi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ajo \u00ebsht\u00eb vitamina e shikimit t\u00eb sakt\u00eb. Nivelet e duhura t\u00eb vitamin\u00ebs A na jep mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb transformojm\u00eb drit\u00ebn n\u00eb sinjale elektrike t\u00eb interpretueshme nga truri. P\u00ebrmir\u00ebson shikimin dhe parandalon verb\u00ebrin\u00eb e nat\u00ebs (v\u00ebshtir\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb par\u00eb mir\u00eb n\u00eb kushtet e nj\u00eb drite t\u00eb dob\u00ebt)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fal\u00eb veprimit antioksidativ, ndihmon n\u00eb parandalimin e \u00e7rregullimeve t\u00eb shikimit si\u00e7 \u00ebsht\u00eb presbyopia, kataraktet, glaukoma, miopia etj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Funksioni antioksidues<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke q\u00ebn\u00eb nj\u00eb antioksidues i fuqish\u00ebm \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb parandaloj\u00eb shfaqjen e s\u00ebmundjeve si Alzheimer, patologji koronare dhe polmonare kronike. Gjithashtu ofron nj\u00eb mbrojtje t\u00eb mir\u00eb ndaj kancerit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>L\u00ebkura dhe mukoza<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vitamina A mbron l\u00ebkur\u00ebn dhe mukoz\u00ebs, sidomos t\u00eb aparatit tret\u00ebs dhe respirator. Ndihmon n\u00eb rigjenerimin e indeve; favorizon sh\u00ebrimin e lezioneve t\u00eb aparatit tret\u00ebssi ul\u00e7erat dhe divertikulozat. Efektet e saj pozitive jan\u00eb dhe p\u00ebr aknet, rrudhat dhe plakjen e l\u00ebkur\u00ebs e p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shum\u00eb produkte kozmetike p\u00ebrfshijn\u00eb vitamin\u00ebn A.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>KU E GJEJM\u00cb VITAMIN\u00cbN A<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E pam\u00eb m\u00eb lart se sa nevoj\u00eb ka organizmi yn\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vitamin\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb sh\u00ebndet t\u00eb mir\u00eb. Trupi nuk ka aft\u00ebsin\u00eb ta sintetizoj\u00eb vet\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb merret me ushqimet. E gjejm\u00eb n\u00eb dy forma t\u00eb ndryshme: vitamin\u00eb A e paraformuar dhe provitamina A.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Vitamina A e paraformuar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ajo \u00ebsht\u00eb e pranishme tek ushqimet me origjin\u00eb shtazo\u00eb. \u00cbsht\u00eb e p\u00ebrthithshme dhe magazinohet leht\u00ebsisht, trupi e hidrolizon dhe e kthen n\u00eb retinol. Gjendet tek:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00ebl\u00e7ia e gjedhit<br>Vaji i m\u00ebl\u00e7is\u00eb s\u00eb merlucit<br>Vez\u00eb (e verdha)<br>Gjalp\u00eb dhe qum\u00ebsht i plot\u00eb<br>Disa peshq si sardelja, toni, salmoni, skumbria etj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Provitamina A apo pararend\u00ebsi i vitamin\u00ebs A<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Disa karotenoid\u00eb t\u00eb pranishme n\u00eb bim\u00eb veprojn\u00eb si pararend\u00ebse t\u00eb vitamin\u00ebs A. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr betakaroten\u00ebt q\u00eb transformohen n\u00eb retinol n\u00eb vijim t\u00eb nj\u00eb veprimi enzimatik q\u00eb ndodh n\u00eb zorr\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karotenid\u00ebt i gjejm\u00eb sidomos tek perimet e verdha dhe portokalli. Jan\u00eb t\u00eb pranishme edhe n\u00eb disa perime me ngjyr\u00eb jeshile t\u00eb err\u00ebt (ku pigmentet portokalli apo t\u00eb verdha t\u00eb karotenoid\u00ebve mbeten t\u00eb fshehura nga jeshilja e err\u00ebt e kolorofilit). Burimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb karrotenit jan\u00eb:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Speci i kuq, patatja e \u00ebmb\u00ebl, kungulli dhe karota<br>Pjep\u00ebr dhe mango, dhe n\u00eb sasi m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl te peshku<br>Spinaqi, brokoli, lakra dhe radhiqet<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebr t\u00eb favorizuar p\u00ebrthithjen duhet tu shtojm\u00eb perimeve dhe vajin e ullirit.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>MUNGESA E VITAMIN\u00cbS A DHE EFEKTET N\u00cb SH\u00cbNDET<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mungesa e vitamin\u00ebs A zakonisht kosntatohet pas nj\u00eb periudhe t\u00eb gjat\u00eb dhe nj\u00eb regjimi t\u00eb varf\u00ebr ushqimor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Edhe \u00e7rregullimet q\u00eb pengojn\u00eb p\u00ebrthithjen e yndyrnave n\u00eb zorr\u00eb mund t\u00eb shkaktojn\u00eb munges\u00eb t\u00eb vitamin\u00ebs. Mes tyre mund t\u00eb p\u00ebrmendim diarren\u00eb kronike, celiakin\u00eb, disa ndryshime t\u00eb funksioneve pankreatike apo bllokim t\u00eb rrug\u00ebve biliare.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shenja t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb vitamin\u00ebs A jan\u00eb:<br>L\u00ebkura e that\u00eb, me skuqje, rrudha t\u00eb shpeshta.<br>Thonj t\u00eb dob\u00ebt<br>Shikim i dob\u00ebt, verb\u00ebria e nat\u00ebs, sy shum\u00eb t\u00eb that\u00eb dhe munges\u00eb lot\u00ebsh<br>Mungesa e oreksit dhe ndjesis\u00eb s\u00eb er\u00ebs<br>Infeksione t\u00eb shpeshta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diagnoza bazohet n\u00eb vler\u00ebsimin e simptomave dhe analiz\u00ebn e gjakut. N\u00eb vija t\u00eb p\u00ebrgjithshme, do t\u00eb jet\u00eb e nevojshme t\u00eb merren suplemente p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb caktuar. Por sigurisht gjithmon\u00eb duhet t\u00eb shkoni tek mjeku apo specilalisti q\u00eb do t\u00eb jap\u00eb rekomandimet dhe trajtimin e nevojshm\u00eb p\u00ebr \u00e7do rast specifik.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>KUJDES! MOS E TEPRONI!<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb sasi e tep\u00ebrt e vitamin\u00ebs A mund t\u00eb jet\u00eb toksike. Kjo gjendje merr emrin e hipervitaminoz\u00ebs A, dhe vler\u00ebsohet e rrezikshme konsumi 10-fish m\u00eb i lart\u00eb se doza e p\u00ebrditshme e rekomanduar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrmes ushqimit \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb arrish nj\u00eb sasi ka t\u00eb lart\u00eb. Rreziku i intoksimitndodh kur merren suplemente t\u00eb vitamin\u00ebs A,dhe kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja q\u00eb duhet t\u00eb ndiqni udh\u00ebzimet e mjekut. \/<strong>MeMjekun.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vitamina A \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vitamina e tretshme n\u00eb yndyr\u00eb e pranishme n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb natyrale tek disa ushqime. Gjendet n\u00eb form\u00ebn e retinolit tek produktet me origjin\u00eb shtazore dhe provitamina A n\u00eb burimet bimore. Si t\u00eb gjitha vitaminat, \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb merren sasi t\u00eb vogla \u00e7do dit\u00eb. FUNKSIONET DHE P\u00cbRFITIMET NGA VITAMINA A Vitamina A [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":29916,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89,49],"tags":[3646,3645],"class_list":["post-29915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mjeku","category-shendet","tag-me-mjekun","tag-vitamina-a"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29915\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}