{"id":28467,"date":"2022-02-16T19:59:56","date_gmt":"2022-02-16T18:59:56","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=28467"},"modified":"2022-02-16T20:00:00","modified_gmt":"2022-02-16T19:00:00","slug":"parathenie-nga-libri-pertej-shtremberimeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2022\/02\/parathenie-nga-libri-pertej-shtremberimeve\/","title":{"rendered":"Parath\u00ebnie nga libri \u201cP\u00ebrtej shtremb\u00ebrimeve\u201d!"},"content":{"rendered":"\n<p>ZENO JAHAJ AGRON BERDAJ<br>P\u00ebrtej shtremb\u00ebrimeve\u2026<br>LUFTA ANTIFASHISTE NACIONAL \u00c7LIRIMTARE E POPULLIT SHQIPTAR<br>Tiran\u00eb, 2021<\/p>\n\n\n\n<p>Mir\u00ebnjohje Frederik Mehmet Agollit, me karrier\u00eb drejtuese n\u00eb shkollat ushtarake, me trash\u00ebgimi vlerash njer\u00ebzore dhe atdhedash\u00ebse, i cili sponzorizoi botimin e k\u00ebtij libri.<br>Redaktor: IDAJET JAHAJ<br>Arti grafik: AGRON SEJAMINI<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00ebshmor\u00ebve t\u00eb Atdheut dhe veteran\u00ebve t\u00eb Luft\u00ebs<\/p>\n\n\n\n<p>Parath\u00ebnie<br>Autor\u00ebt e librit, Zeno Jahaj dhe Agron Berdaj, ushtarak\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb pension, paraqiten me librin \u201cP\u00ebrtej shtremb\u00ebrimeve: Lufta Antifashiste Nacional \u00c7lirimtare e Popullit Shqiptar\u201d.<br>Libri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb punim kompleks, ku gjallon teoria (filozofia) e luft\u00ebs, gjeopolitika, sociologjia ushtarake, e t\u00eb tjera, t\u00eb gjitha k\u00ebto n\u00eb nj\u00eb kuader e sfond historik t\u00eb p\u00ebrcaktuar qart\u00eb.<br>Lufta Antifashiste Nacional \u00c7lirimtare, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga momentet dhe perspektivat komb\u00ebtare m\u00eb kulmore t\u00eb historis\u00eb s\u00eb tij. Si e till\u00eb, ajo ka t\u00ebrhequr angazhime t\u00eb m\u00ebdha studimesh shkencore, historike e arkivore, nga institucione akademike, universitare; nga ish partizan\u00eb e studiues ushtarak\u00eb t\u00eb cil\u00ebt, menj\u00ebher\u00eb pas Luft\u00ebs dhe p\u00ebrfundimit t\u00eb<br>-7-<br>Nga Sali ONUZI<\/p>\n\n\n\n<p>akademive ushtarake jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, iu p\u00ebrkushtuan shkrimit t\u00eb historis\u00eb ushtarake t\u00eb saj; nga autor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb prestigjioz\u00eb vendas e t\u00eb huaj, etj. Prandaj edhe p\u00ebrvoj\u00ebn e k\u00ebsaj lufte, e b\u00ebn\u00eb nj\u00eb kolon\u00eb t\u00eb Artit ushtarak t\u00eb Forcave t\u00eb Armatosura. Kjo nuk ka qen\u00eb e nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje k\u00ebrsh\u00ebrie, po nj\u00eb nevoj\u00eb profesionale p\u00ebr ushtarak\u00ebt. Autor\u00ebt e kan\u00eb ndjer\u00eb detyrim profesional t\u00eb materializojn\u00eb at\u00eb \u00e7ka vler\u00ebson edhe historiani ushtarak amerikan, Trevor N. Dupuy se, p\u00ebr ushtarakun, labortatori i v\u00ebrtet\u00eb ka qen\u00eb gjithmon\u00eb historia ushtarake dhe se versionet ushtarake t\u00eb st\u00ebrvitjeve, manovravedhetekstevekurr\u00eb nukmundt\u00ebprodhojn\u00ebpjes\u00ebn p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse thelb\u00ebsore t\u00eb Luft\u00ebs, q\u00eb \u00ebsht\u00eb frika nga mjedisi vdekjeprur\u00ebs.<br>\u00c7\u2019t\u00eb reja sjell ky lib\u00ebr?<br>P\u00ebr t\u2019u ndalur vet\u00ebm n\u00eb disa prej tyre, do theksoja se, duke p\u00ebrshkruar kuadrin gjeopolitik, parimet e konceptet politiko-ushtarake t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb shkall\u00eb globale, autor\u00ebt identifikojn\u00eb natyrsh\u00ebm, mbi baza treguesish krahasues dhe pa etiketime, q\u00ebndrimet e mbajtuara nga forcat politike n\u00eb Shqip\u00ebri ndaj pushtuesve fashist\u00eb italian\u00eb dhe nazist\u00ebve gjermane, si dhe angazhimin, mosangazhimin apo kolaboracionizmin n\u00eb at\u00eb luft\u00eb.<br>K\u00ebt\u00eb proces ata e kan\u00eb par\u00eb, si\u00e7 dhe ka qen\u00eb, si nj\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb, t\u00eb lidhur gjeopolitikisht n\u00eb shkall\u00eb globale me zhvillimet e pasojat e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Kjo analiz\u00eb e s\u00eb t\u00ebr\u00ebs<br>-8-<\/p>\n\n\n\n<p>qart\u00ebson dhe sakt\u00ebson praktikat e veprimet ushtarake t\u00eb forcave politiko-ushtarake shqiptare, i diferencon ato, si\u00e7 kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Tragjediani i madh, Eskili, shkruante te \u201cPers\u00ebt\u201d se \u201cpas pjes\u00ebs vjen e t\u00ebra.\u201d Po kjo \u201ce t\u00ebra\u201d, nga disa t\u00eb vet\u00ebquajtur historian\u00eb, ose \u00ebsht\u00eb \u201charruar\u201d, ose \u00ebsht\u00eb anashkaluar q\u00ebllimisht p\u00ebr t\u00eb mos dal\u00eb n\u00eb drit\u00eb e v\u00ebrteta, \u201cpjesa\u201d, n\u00eb rastin konkret veprimet politiko-ushtarake t\u00eb disa grupimeve politike e ushtarake shqiptare. Paraqitja gjeopolitike globale e s\u00eb t\u00ebr\u00ebs ndri\u00e7on k\u00ebndet e vdekura t\u00eb krijuara enkas nga shtremb\u00ebruesit e djesh\u00ebm e t\u00eb sot\u00ebm.<br>Populli yn\u00eb e shpreh shum\u00eb bukur, kur thot\u00eb se \u201cnuk duhet t\u00eb pengojn\u00eb gjethet p\u00ebr t\u00eb par\u00eb t\u00ebr\u00eb pyllin.\u201d Disa autor\u00eb, t\u00eb mbyllurq\u00ebllimisht n\u00ebveprimetevock\u00eblaelokalet\u00ebforcave e t\u00eb pal\u00ebve t\u00eb ndryshme, kan\u00eb nxjerr\u00eb prej tyre p\u00ebrfundime fragmentare politiko-ushtarake, t\u00eb cilat nuk u rezistojn\u00eb dot t\u00eb v\u00ebrtetave t\u00eb m\u00ebdha dhe nuk justifikohen nga zhvillimi i ngjarjeve n\u00eb shkall\u00eb komb\u00ebtare e bot\u00ebrore. K\u00ebshtu, p\u00ebr sh\u00ebmbull, mospranimin e aleanc\u00ebs me Frontin Antifashist Nacional \u00c7lirimtar, Balli Komb\u00ebtar e \u201cjustifikonte\u201d me rrezikun komunist t\u00eb Partis\u00eb Komuniste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, \u00e7ka p\u00ebrkonte edhe me propogand\u00ebn naziste. K\u00ebsisoj, nuk \u201cshihnin\u201dose, m\u00eb sakt\u00eb, nuk donin t\u00eb shihnin se, n\u00eb Aleanc\u00ebn e Tre t\u00eb M\u00ebdhenjve b\u00ebnte pjes\u00eb edhe Bashkimi Sovjetik i udh\u00ebhequr nga komunist\u00ebt, i cili mbajti pesh\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<br>Madje edhe sot, disa autor\u00eb t\u00eb ideologjizuar me k\u00ebt\u00eb<br>-9-<\/p>\n\n\n\n<p>propogand\u00eb, vazhdojne t\u00eb justifikojn\u00eb Ballin Komb\u00ebtar, i cili p\u00ebrve\u00e7 disa aksioneve dhe luftimeve kund\u00ebr pushtuesit, u p\u00ebrfshi deri n\u00eb bashk\u00ebpunim me fashist\u00ebt italian\u00eb, madje edhe m\u00eb hapur me nazist\u00ebt gjerman\u00eb, pik\u00ebrisht kur Aleat\u00ebt e M\u00ebdhenj Per\u00ebndimor\u00eb b\u00ebnin thirrje p\u00ebr aksione e pjes\u00ebmarrje n\u00eb luft\u00eb. Prandaj Aleat\u00ebt, si\u00e7 e k\u00ebrkonte koha, mb\u00ebshtet\u00ebn Frontin N\u00c7, jo se nuk e dinin se kush e udh\u00ebhiqte, as sepse pajtoheshin ideologjikisht e politikisht q\u00eb Partia komuniste t\u00eb vinte n\u00eb pushtet, por sepse vet\u00ebm Fronti N\u00c7 dhe UN\u00c7 zhvilluan luft\u00eb reale me pushtuesit.<br>P\u00ebr k\u00ebto e t\u00eb tjera arsye, duke analizuar shtremb\u00ebrimet q\u00eb i jan\u00eb b\u00ebr\u00eb asaj lufte, libri sjell interpretime t\u00eb reja. Q\u00ebllimi i librit nuk \u00ebsht\u00eb evidentimi i autor\u00ebve t\u00eb tezave t\u00eb d\u00ebshtuara, por analiza shkencore e atyre tezave, \u00e7ka nxjerr vetiu edhe shtremb\u00ebrimet, deri edhe fallsifikimet q\u00eb i jan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebsaj Lufte p\u00ebr q\u00ebllime dhe interesa politike t\u00eb dit\u00ebs.<br>N\u00eb studimin e tyre mjaft interesant, autor\u00ebt u jan\u00eb adresuar rreth 200 referencave nga institute shkencore, autor\u00eb serioz\u00eb dhe materiale autentike arkivore, kryesisht per\u00ebndimore, t\u00eb lidhura me at\u00eb koh\u00eb. Referencat e sjella, dokumentet dhe faktet e paraqitura si nj\u00eb arbit\u00ebr i paansh\u00ebm, ripohojn\u00eb p\u00ebrfundimin e arritur edhe nga nga k\u00ebto referenca, se Lufta Antifashiste Nacional \u00c7lirimtare n\u00eb Shqip\u00ebri ishte nj\u00eb fakt historik, q\u00eb \u00e7liroi vendin dhe e radhiti at\u00eb p\u00ebrkrah Aleanc\u00ebs s\u00eb Madhe Antifashiste Bot\u00ebrore dhe q\u00eb dha nj\u00eb kontribut t\u00eb vyer n\u00eb raport me popullsin\u00eb e vet t\u00eb vog\u00ebl.<br>-10-<\/p>\n\n\n\n<p>Libri \u00ebsht\u00eb relativizuar si n\u00eb dimensionin strategjik ushtarak t\u00eb nivelit t\u00eb teatrit europian, ashtu edhe n\u00eb dimensionin e teatrit ballkanik dhe t\u00eb hap\u00ebsirave komb\u00ebtare shqiptare. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, autor\u00ebt kan\u00eb analizuar dhe interpretuar kapacitetet ushtarake t\u00eb forcave e grupimeve politiko-ushtarake pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb at\u00eb luft\u00eb, duke identifikuar aft\u00ebsit\u00eb apo paaft\u00ebsit\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb formuar ushtri; p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb apo p\u00ebr t\u00eb mos dal\u00eb nga mentaliteti klasor e mesjetar; p\u00ebr t\u2019u shtrir\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha hap\u00ebsirat e vendit (si\u00e7 ndodhi me forcat e Ushtris\u00eb Nacional \u00c7lirimtare), apo p\u00ebr t\u00eb mbetur<br>brenda \u00e7ifligjeve t\u00eb komandant\u00ebve t\u00eb tyre e p\u00ebr t\u00eb mos pranuar forca t\u00eb tjera luftarake antifashiste e antinaziste shqiptare n\u00eb krahinat e tyre (si\u00e7 ndodhi me forcat e Ballit Komb\u00ebtar, Organizat\u00ebn Komb\u00ebtare L\u00ebvizja e Legalitetit apo grupimet e bajraktar\u00ebve n\u00eb disa zona t\u00eb vendit), \u00e7ka solli p\u00ebrplasje me forca t\u00eb caktuara t\u00eb UN\u00c7.<br>LAN\u00c7 e popullit shqiptar i mund\u00ebsoi Shqip\u00ebris\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb morale dhe zyrtare nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nj\u00eb Shqip\u00ebri antifashiste, e radhitur ne krahun e fitimtar\u00ebve t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, fal\u00eb gjakut t\u00eb derdhur dhe luft\u00ebs s\u00eb b\u00ebr\u00eb, ishte nj\u00eb sfid\u00eb e madhe historike q\u00eb e b\u00ebri at\u00eb t\u00eb njohur e t\u00eb referueshme n\u00eb organizmat aleate nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb koh\u00ebs. Ajo luft\u00eb filloi pik\u00ebrisht m\u00eb 7 Prill 1939 dhe n\u00eb at\u00eb vit t\u00eb shp\u00ebrthimit t\u00eb Luft\u00ebss\u00ebDyt\u00ebBot\u00ebrore, shqiptar\u00ebt ishint\u00ebpar\u00ebtn\u00ebEurop\u00eb q\u00eb hap\u00ebn zjarr kund\u00ebr fashizmit. Nd\u00ebrkoh\u00eb, fuqit\u00eb zyrtare europiane e bot\u00ebrore t\u00eb koh\u00ebs, b\u00ebn\u00eb veshin shurdh\u00ebr p\u00ebr ta d\u00ebnuar Italin\u00eb fashiste me termat dhe forc\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkonte<br>-11-<\/p>\n\n\n\n<p>akti barbar i agresioni t\u00eb saj ndaj nj\u00eb populli t\u00eb vog\u00ebl dhe nj\u00eb vendi q\u00eb kishte qen\u00eb an\u00ebtar i Lidhjes s\u00eb Kombeve. Ishte vet\u00eb q\u00ebndresa dhe lufta e popullit shqiptar q\u00eb i detyroi tre aleat\u00ebt e m\u00ebdhenj antifashist\u00eb t\u00eb deklaronin n\u00eb Dhjetor 1942 se njihnin luft\u00ebn e popullit shqiptar dhe se ripohonin pavar\u00ebsin\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<br>M\u00eb 28 n\u00ebntor 1944, kur po festohej 32 vjetori i Pavar\u00ebsis\u00eb dhe \u00c7lirimi i Tiran\u00ebs, n\u00eb tribun\u00ebn e ceremonis\u00eb s\u00eb parakalimit t\u00eb nj\u00ebsive t\u00eb UN\u00c7, n\u00eb krah t\u00eb udh\u00ebheqjes dhe t\u00eb flamurit shqiptar, q\u00ebndronin edhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e SHBA, Britanis\u00eb s\u00eb Madhe e t\u00eb Bashkimit Sovjetik. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb qiellin e Tiran\u00ebs fluturonin gjasht\u00eb avion\u00eb ushtarak\u00eb britanik\u00eb dhe flamuri amerikan valvitej lirisht\u2026<br>Libri \u00ebsht\u00eb shkruar duke u bazuar n\u00eb t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb sakta, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb natyra e ushtarak\u00ebve. Autor\u00ebt e tij na kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr dinjitoze, t\u00eb shkruar me stil t\u00eb rrjedhsh\u00ebm dhe qart\u00ebsi t\u00eb admirueshme.<br>Urime autor\u00ebve dhe rrug\u00eb t\u00eb mbar\u00eb librit t\u00eb tyre!<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ZENO JAHAJ AGRON BERDAJP\u00ebrtej shtremb\u00ebrimeve\u2026LUFTA ANTIFASHISTE NACIONAL \u00c7LIRIMTARE E POPULLIT SHQIPTARTiran\u00eb, 2021 Mir\u00ebnjohje Frederik Mehmet Agollit, me karrier\u00eb drejtuese n\u00eb shkollat ushtarake, me trash\u00ebgimi vlerash njer\u00ebzore dhe atdhedash\u00ebse, i cili sponzorizoi botimin e k\u00ebtij libri.Redaktor: IDAJET JAHAJArti grafik: AGRON SEJAMINI D\u00ebshmor\u00ebve t\u00eb Atdheut dhe veteran\u00ebve t\u00eb Luft\u00ebs Parath\u00ebnieAutor\u00ebt e librit, Zeno Jahaj dhe Agron Berdaj, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":28468,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[744,765,3200],"class_list":["post-28467","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","tag-gazeta-intervista","tag-intervista-online","tag-liber"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28467","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28467"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28467\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}