{"id":27658,"date":"2021-07-14T14:28:41","date_gmt":"2021-07-14T12:28:41","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=27658"},"modified":"2021-07-14T14:28:44","modified_gmt":"2021-07-14T12:28:44","slug":"roli-i-intelektualit-pertej-syzeve-te-anesimit-opinion-nga-dhurata-kasa-mesuese-gjuhe-letersie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2021\/07\/roli-i-intelektualit-pertej-syzeve-te-anesimit-opinion-nga-dhurata-kasa-mesuese-gjuhe-letersie\/","title":{"rendered":"Roli i intelektualit p\u00ebrtej syzeve te an\u00ebsimit. Opinion nga Dhurata Kasa, m\u00ebsuese Gjuh\u00eb-Let\u00ebrsie"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Sot n\u00eb\u00a0koh\u00ebn e\u00a0tundimit politik intelektuali m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00ebndodhet n\u00eb qerthullin p\u00ebrfshir\u00ebs pa dashjen e tij n\u00eb t\u00eb ashtquajtur\u00ebn kontribut aktiv i cili n\u00eb cdo moment \u00ebsht\u00eb\u00a0irreziksh\u00ebm p\u00ebr mumizimin e dhjamit t\u00eb tij intelektual p\u00ebr shkak t\u00eb rrudhjes n\u00eb\u00a0kahje.\u00a0Mjedisi n\u00eb t\u00eb cilin jetojm\u00eb nuk e ofron nj\u00eb qart\u00ebsim t\u00eb besuesh\u00ebm ku intelektuali t\u00eb jap\u00eb\u00a0qasjet e tij\u00a0inovative duke dal\u00eb nga kornizat e p\u00ebrcaktuara administrative.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; &nbsp;Po ti referohemi termit m\u00eb t\u00eb&nbsp;vjeter latin\u201d&nbsp;intellectualis\u201d q\u00ebtregon intelektin&nbsp;v\u00ebm\u00eb re se kuptimi i&nbsp;tij sot ia ka kaluar edhe atij m\u00eb t\u00eb&nbsp;kuptueshmit ,Aristotelit,&nbsp;sipas t\u00eb&nbsp;cilit&nbsp;me an\u00eb t\u00ebvirtyteve&nbsp;n\u00eb shkenc\u00eb,&nbsp;art,&nbsp;njohuri,&nbsp;pun\u00eb mendore i lejohej shpirtit t\u00eb arrinte t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.Pik\u00ebrisht tek kjo fjal\u00eb&nbsp;e fundit ndodh edhe moskuptimi i dy pal\u00ebve intelektualit dhe mjedisit shoqeror.Te vjen keq kur v\u00ebren&nbsp;se tek intelektual\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb &nbsp;kognicioni shkencor p\u00ebrplaset fatalisht me&nbsp;kognicionin social duke mos dh\u00ebn\u00eb at\u00eb kontribut t\u00eb nevojsh\u00ebm qoft\u00eb edhe p\u00ebr t\u00eb orientuar shoq\u00ebrin\u00eb.Kjo ndodh per vet\u00eb&nbsp;faktin se&nbsp;\u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht kjo e dyta q\u00eb&nbsp;i&nbsp;v\u00eb&nbsp;zyze intelektualit .<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; &nbsp;&nbsp;Po cfar\u00eb ndodh konkretisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb dob\u00ebsim t\u00eb&nbsp;fuqis\u00eb autonome t\u00eb&nbsp;intelektualit?&nbsp;Mendoj se problemi nuk q\u00ebndron n\u00eb vet\u00eb intelektualin por n\u00eb at\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrball\u00eb&nbsp;tij ,shoq\u00ebrine e gjere ose t\u00eb ngusht\u00eb.&nbsp;Pik\u00ebrisht shoqeria jon\u00eb po e keqkupton q\u00ebllimsh\u00ebm vizionin p\u00ebr intelektualin duke i v\u00ebn\u00eb atij kahje p\u00ebr t\u00eb&nbsp;cilat ai jo vet\u00ebm qe nuk ka nevoj\u00eb&nbsp;por edhe&nbsp;mbrudhet&nbsp;n\u00eb aftesin\u00eb e t\u00eb menduarit e cila varet shum\u00eb&nbsp;nga&nbsp;t\u00eb kuptuarit e atij q\u00eb ka p\u00ebrball\u00eb.&nbsp;K\u00ebshtu verejm\u00eb me keqardhje se shoq\u00ebria jon\u00eb&nbsp;ka krijuar nj\u00eb&nbsp;monotoni mekanike t\u00eb&nbsp;realizimeve ditore t\u00eb&nbsp;cilat nuk jan\u00eb&nbsp;gj\u00eb&nbsp;tjeter vecse veprimtari kopjuese t\u00eb&nbsp;modeleve t\u00ebofruara.Po t\u00eb&nbsp;shikosh me hollesisht konstaton&nbsp;se tregu funksionon kudo nj\u00ebsoj,me mallrat e&nbsp;nj\u00ebllojta,veprimtarit\u00ebadministrative nj\u00ebsoj,edhe t\u00eb&nbsp;ashtquajturat risi jan\u00eb&nbsp;po kopje t\u00ebthithjes nga jasht\u00eb&nbsp;n\u00eb&nbsp;aftesin\u00eb&nbsp;se kush ta promovoje&nbsp;i&nbsp;pari dhe k\u00ebto po&nbsp;t\u00eb&nbsp;nj\u00ebjta.&nbsp;Mungon duksh\u00ebm origjinaliteti&nbsp;i&nbsp;t\u00eb&nbsp;jetuarit ku pike nevralgjike&nbsp;n\u00eb&nbsp;orientim duhet&nbsp;t\u00eb&nbsp;jet\u00eb&nbsp;intelektuali,&nbsp;i&nbsp;vetmi p\u00ebr t\u00eb&nbsp;b\u00ebr\u00eb&nbsp;balancimin e asaj cka&nbsp;\u00ebsht\u00eb&nbsp;origjinale,autoktone dhe t\u00eb&nbsp;jashtmes dheakoma m\u00eb&nbsp;tej p\u00ebr t\u2019I&nbsp;konvertuar k\u00ebto m\u00eb&nbsp;pas n\u00ebnj\u00eb&nbsp;jet\u00ebsi produktive e cila paraqitet me energjike dhe vet\u00ebzhvilluese.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp; &nbsp;&nbsp;Vet\u00ebzhvillimi&nbsp;i&nbsp;shoq\u00ebrise vjen pik\u00ebrisht nga roli&nbsp;i&nbsp;intelektualit t\u00eb&nbsp;v\u00ebrtet\u00eb.&nbsp;K\u00ebtu na vjen n\u00eb&nbsp;ndihm\u00eb&nbsp;ekzistencialisti Zhan Pol Sart\u00ebr&nbsp;i&nbsp;cili b\u00ebn nj\u00eb&nbsp;dallim t\u00eb&nbsp;qart\u00eb&nbsp;midis intelektualit&nbsp;t\u00ebmir\u00ebfillt\u00eb&nbsp;(teknik plus)&nbsp;dhe t\u00eb&nbsp;ashtquajturve sipas tij&nbsp;\u201c&nbsp;teknik\u00eb&nbsp;t\u00ebdijes praktike\u201d&nbsp;(profesionisteve),k\u00ebto t\u00eb&nbsp;fundit sipas tij jan\u00ebprodukte&nbsp;t\u00eb&nbsp;sistemit dominues.&nbsp;Sartri thot\u00eb\u201dMe nj\u00eb&nbsp;fjal\u00eb&nbsp;cdo teknik&nbsp;i&nbsp;dijes&nbsp;\u00ebsht\u00eb&nbsp;intelektual ngase&nbsp;\u00ebsht\u00eb&nbsp;i&nbsp;p\u00ebrkufizuar me nj\u00ebkund\u00ebrth\u00ebnie e cila shfaqet si&nbsp;luft\u00eb&nbsp;e vazhdueshme brenda tij midis teknik\u00ebs universialiste dhe ideologjise sunduese\u201d.&nbsp;Prandaj fatkeq\u00ebsisht k\u00ebtu tek ne,&nbsp;kjo e dyta e mbyt intelektualizmin e mir\u00ebfillt\u00eb.&nbsp;Zeri&nbsp;i&nbsp;tij vet\u00ebm&nbsp;sa degjohet por nuk pranohet n\u00ebzbatim sepse \u201cmodeli\u201dnuk&nbsp;i&nbsp;l\u00eb&nbsp;hap\u00ebsire.&nbsp;Po t\u00eb&nbsp;vazhdojm\u00eb prap\u00ebme Sartin ai thekson&nbsp;se&nbsp;dy&nbsp;shtyllat e&nbsp;intelektualit, liria, n\u00eb kuptimin e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb&nbsp;plot\u00eb&nbsp;dhe&nbsp;radikalizmin intelektual&nbsp;ku kjo e fundit konsiston n\u00eb at\u00eb q\u00eb&nbsp;ata krijojn\u00eb nj\u00eb distanc\u00ebobjektive ndaj&nbsp;vet\u00eb klas\u00ebs pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebse t\u00eb tyre cenohen kat\u00ebrcip\u00ebrisht kur shoq\u00ebria nuk&nbsp;i&nbsp;mb\u00ebshtet&nbsp;ato por&nbsp;shkon pas modeleve q\u00eb I&nbsp;servir sistemi.&nbsp;Psh ka plot hap\u00ebsira ku intelektual\u00ebt tan\u00eb insistojn\u00eb p\u00ebr autonomi t\u00eb v\u00ebnies n\u00eb&nbsp;zbatim&nbsp;t\u00eb ideve dhe angazhimeve t\u00eb tyre por kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb formatimeve t\u00eb gatshme q\u00eb invitrohen n\u00eb&nbsp;zbatimet konkrete t\u00eb marra nga jasht\u00eb.&nbsp;Fare &nbsp;thjesht mund ta ilustrojme k\u00ebt\u00eb&nbsp;me&nbsp;implementimin e variablave t\u00eb&nbsp;ndryshme n\u00eb&nbsp;tridhjet\u00eb&nbsp;vitet e fundit&nbsp;t\u00eb&nbsp;politikave arsimore duke iu referuar her\u00eb&nbsp;sistemit&nbsp;Francez her\u00eb sistemit Holandez apo atij t\u00eb&nbsp;fundit Anglez.Shtrojme pyetjen sa % e&nbsp;sistemit tradicional \u00ebsht\u00eb&nbsp;marr\u00eb parasysh n\u00eb k\u00ebt\u00eb&nbsp;formatim? Sa % e mendimit intelektual shqiptar ,sidomos akademik \u00ebsht\u00eb marr\u00eb parasysh k\u00ebto 30 vite?Nga ajo q\u00eb konstatojm\u00eb shum\u00eb pak.Pra shoqeria jon\u00eb ka vite q\u00eb perdor nj\u00eb&nbsp;sistem&nbsp;t\u00eb&nbsp;huaj duke mos&nbsp;i&nbsp;dh\u00ebn\u00eb vendin e duhur rolit t\u00eb intelektualit shqiptar qoft\u00eb edhe p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb&nbsp;kontribut&nbsp;t\u00eb konsideruesh\u00ebm n\u00eb p\u00ebrfshirjen ose nd\u00ebrfutjen&nbsp;e tradit\u00ebs inovative tek modeli nqs ai nuk ka nj\u00eb an\u00ebsi t\u00eb&nbsp;dukshme politike.Edhe kur e ka k\u00ebt\u00eb&nbsp;mendimi&nbsp;i&nbsp;tij objektiv autonom nuk merret parasysh sepse tek ne i&nbsp;q\u00ebndrohet besnik modelit.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;N\u00eb k\u00ebt\u00eb&nbsp;sens gjykoj se po formesohet nj\u00eb shoq\u00ebri mekanike e cila&nbsp;rikopjon modele t\u00eb huaja t\u00eb funksionimit pa e v\u00ebrejtur se pikerisht k\u00ebto modele k\u00ebne burime t\u00eb tyre autoktone ,pra kan\u00eb dal\u00eb nga p\u00ebrvoja, natyra dhe funksionime t\u00eb shoq\u00ebrive q\u00eb mund t\u00eb mos ken\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebtat e duhura me ne.&nbsp;N\u00eb k\u00ebt\u00eb&nbsp;kontekst roli i&nbsp;intelektualit shqiptar t\u00eb fush\u00ebs p\u00ebrkat\u00ebse cil\u00ebsuar si&nbsp;nj\u00ebmendimtar i&nbsp;afirmuar shkenc\u00ebrisht ose artistikisht nuk gjen vend n\u00eb&nbsp;p\u00ebrshtatjen e&nbsp;k\u00ebtyre modeleve.N\u00eb k\u00ebt\u00eb&nbsp;rast do t\u2019I referohesha pikpamjes evoluive te intelektualit t\u00eb hersh\u00ebm Branko Merxhani&nbsp;i&nbsp;cili n\u00eb vepr\u00ebn \u201cNga Shqiptarisma ne Neoshqiptarisme\u201dargumenton se \u201cU beme Shtet &nbsp;para se te mrrijme te plot\u00ebsojme formimin t\u2019on\u00eb&nbsp;si Shoqeri\u201d.&nbsp;Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Merxhani vazhdon edhe m\u00eb&nbsp;tej;&nbsp;(Shtet)&nbsp;\u00ebsht\u2019 vepra e njer\u00ebzve t\u00eb&nbsp;veprimit;(Shoq\u00ebria=Kultura)&nbsp;\u00ebsht\u2019 vepra e njer\u00ebzve t\u00eb&nbsp;mendimit\u201d.&nbsp;M\u00eb qart\u00eb se kaq nuk mund t\u00eb konstatojm\u00eb&nbsp;me tutje mbi rolin&nbsp;e fuqish\u00ebm t\u00eb intelektualit n\u00eb form\u00ebsimin e shoq\u00ebrise. Pra intelektuali nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zbatim modeli n\u00eb kontributin e tij n\u00eb shoq\u00ebri por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00ebsues thelb\u00ebsor i saj.&nbsp;Pik\u00ebrisht&nbsp;k\u00ebt\u00eb shoq\u00ebria jon\u00eb&nbsp;nuk e kupton ose&nbsp;nuk ka koh\u00eb ta kuptoj\u00eb&nbsp;sepsebombardimi politik nga k\u00ebto modele t\u00eb&nbsp;huaja prej&nbsp;tridhjet\u00eb vitesh \u00ebsht\u00eb&nbsp;i&nbsp;nj\u00ebpasnj\u00ebsh\u00ebm dhe vjen si d\u00ebshtim ose&nbsp;apriori e ezauruar&nbsp;e modeleve t\u00eb m\u00ebparshme&nbsp;n\u00eb m\u00ebnyre t\u00eb&nbsp;shpesht\u00eb. Praktikisht kjo mund t\u00eb korrigjohet duke rritur hap\u00ebsirat orientuese dhe vendimarr\u00ebse t\u00eb intelektual\u00ebve q\u00eb n\u00eb formulimin e b\u00ebrthamave ligjore e deri n\u00eb asistenc\u00ebn&nbsp;e tyre administrative dhe shoq\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;Jo m\u00eb kot n\u00eb bot\u00ebn moderne \u201cblihen\u201dshtrenjt\u00eb idet\u00eb&nbsp;dhe \u201cpaguhen \u201cshtrenjt\u00eb njer\u00ebzit \u2013mendimtar\u00eb&nbsp;q\u00eb&nbsp;i&nbsp;gjenerojn\u00eb&nbsp;duke&nbsp;iangazhuar ato deri&nbsp;n\u00eb konsumimin shoq\u00ebror t\u00eb tyre pa kurrfar\u00eb an\u00ebsie politike.&nbsp;K\u00ebtu do t\u00eb&nbsp;shtoja mendimin e Shelingut&nbsp;i&nbsp;cili thoshte se&nbsp;n\u00ebse qyteterimi ka pasur nj\u00eb&nbsp;progres&nbsp;ai \u00ebsht\u00eb realizuar duke shfryt\u00ebzuar idet\u00eb q\u00eb kan\u00eb&nbsp;prodhuar intelektual\u00ebt.&nbsp;Ky konstatim vjen&nbsp;i&nbsp;friksh\u00ebm p\u00ebr ne por jo sakt\u00ebsisht&nbsp;i&nbsp;zymt\u00eb.&nbsp;K\u00ebtu do t\u00eb p\u00ebrmendja se koh\u00ebt e fundit ka shembuj t\u00eb iniciativ\u00ebs intelektuale ,akademike t\u00eb cilat po jan\u00eb shtysa t\u00eb rolit t\u00eb fuqish\u00ebm intelektual.&nbsp;Do t\u00eb p\u00ebrmendja k\u00ebtu ngritjen e&nbsp;Qendr\u00ebs s\u00eb&nbsp;Studimeve Abanologjike me iniciativ\u00ebn e nj\u00eb grupi intelektual\u00ebsh \u2013zonja&nbsp;detyruan shtetin t\u00eb miratonte k\u00ebt\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb fuqishme kulturore m\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare,arb\u00ebreshe dhe p\u00ebr diaspor\u00ebn\u201d.Fillimi&nbsp;i&nbsp;mbar\u00eb&nbsp;\u2013thot\u00ebpopulli-gjysma e pun\u00ebs\u201d.Pra me shum\u00eb&nbsp;guxim dhe iniciativ\u00eb&nbsp;dhe duke u pranuar&nbsp;shum\u00eb nga shoq\u00ebria&nbsp;si domosdoshm\u00ebri vlerash,&nbsp;cdo intelektual shqiptar mund t\u00eb rezultoj\u00eb shum\u00eb m\u00eb&nbsp;rezutativ &nbsp;se disa politika shum\u00ebvjecare&nbsp;me patjeter pranimin dhe p\u00ebrqafimin e shoq\u00ebris\u00eb&nbsp;duke thyer barrierat administrative.<\/p>\n\n\n\n<p>Por kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb shum\u00eb e veshtir\u00eb&nbsp;e intelektualit shqiptar&nbsp;icili edhe ai duhet t\u00eb dal\u00eb&nbsp;nga guacka e mediokritetit dhe t\u00eb b\u00ebhet m\u00eb&nbsp;i&nbsp;p\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr rolin e tij p\u00ebr t\u00eb hequr nj\u00eb her\u00eb e mir\u00eb syzet q\u00eb shoq\u00ebria i&nbsp;ka v\u00ebn\u00eb me koh\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Dhurata Kasa&nbsp;&nbsp; &nbsp; M\u00ebsuese Gjuh\u00eb&nbsp;\u2013Let\u00ebrsie&nbsp;(Gjimnaz)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sot n\u00eb\u00a0koh\u00ebn e\u00a0tundimit politik intelektuali m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00ebndodhet n\u00eb qerthullin p\u00ebrfshir\u00ebs pa dashjen e tij n\u00eb t\u00eb ashtquajtur\u00ebn kontribut aktiv i cili n\u00eb cdo moment \u00ebsht\u00eb\u00a0irreziksh\u00ebm p\u00ebr mumizimin e dhjamit t\u00eb tij intelektual p\u00ebr shkak t\u00eb rrudhjes n\u00eb\u00a0kahje.\u00a0Mjedisi n\u00eb t\u00eb cilin jetojm\u00eb nuk e ofron nj\u00eb qart\u00ebsim t\u00eb besuesh\u00ebm ku intelektuali t\u00eb jap\u00eb\u00a0qasjet e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":27660,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[3297],"class_list":["post-27658","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","tag-dhurata-kasa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27658","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27658"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27658\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}