{"id":25641,"date":"2020-06-08T15:43:20","date_gmt":"2020-06-08T13:43:20","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=25641"},"modified":"2020-06-08T15:43:25","modified_gmt":"2020-06-08T13:43:25","slug":"qofsh-i-paharruar-gjithe-jeten-cesk-zadejanga-prof-minella-kureta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2020\/06\/qofsh-i-paharruar-gjithe-jeten-cesk-zadejanga-prof-minella-kureta\/","title":{"rendered":"QOFSH I PAHARRUAR GJITH\u00cb JET\u00cbN \u00c7ESK ZADEJA!NGA PROF. MINELLA KURETA"},"content":{"rendered":"\n

N\u00eb 93 vjetorin e dit\u00eblindjes s\u00eb tij! Nga Minella Kureta! <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Artisti i Popullit \u00c7esk Zadeja ka lindur m\u00eb 8 Qershor 1927 dhe sot mbush 93 vjet nga dit\u00eblindja e tij.<\/p>\n\n\n\n

Ai lindi n\u00eb Shkod\u00ebr dhe m\u00ebsimet e para i mori n\u00eb vendlindje, n\u00eb shkoll\u00ebn fran\u00e7eskane, ku krahas m\u00ebsimeve t\u00eb tjera mori dhe njohurit\u00eb e para t\u00eb muzik\u00ebs. Q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re b\u00ebnte pjes\u00eb n\u00eb korin e Kish\u00ebs Fran\u00e7eskane, u aktivizua me grupe t\u00eb ndryshme amatore dhe mbasi dallohej p\u00ebr talentin e tij n\u00eb mosh\u00ebn 14 vje\u00e7are do t\u00eb shkonte p\u00ebr studime n\u00eb Accademin\u00eb di Santa \u00c7acilia n\u00eb Rom\u00eb.<\/p>\n\n\n\n


N\u00eb vitin 1946-47 do t\u00eb punonte n\u00eb Radio Shkodra si p\u00ebrgjegj\u00ebs i departamentit muzikor. Gjat\u00eb viteve 1949-51 kryen sh\u00ebrbimin ushtarak n\u00eb Ansamblin e Ushtris\u00eb duke sh\u00ebrbyer si dirigjend i tij. N\u00eb vitet 1957-62 em\u00ebrohet Udh\u00ebheq\u00ebs Artistik i Ansamblit Artistik Shtet\u00ebror t\u00eb K\u00ebng\u00ebve dhe Valleve n\u00eb Tiran\u00e9. Ai \u00ebsht\u00eb themeluesi mund t\u00eb themi i shum\u00eb istitucioneve muzikore. M\u00eb pastaj ka vazhduar deri m\u00eb 1966 si Udh\u00ebheq\u00ebs Artistik i Teatrit t\u00eb Oper\u00ebs e Baletit, nga 1966-1972 ka drejtuar Katedr\u00ebn e Muzik\u00ebs n\u00eb Institutin e Arteve( sot Akademia e Arteve) . Dhe p\u00ebrs\u00ebri nga 1973 deri 1992 rikthehet p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb Teatrin e Oper\u00ebs duke vazhduar nd\u00ebrkoh\u00eb dhe pedagogu kryesor i Akademis\u00eb Arteve.<\/p>\n\n\n\n


Ai \u00ebsht\u00eb kompozitori q\u00eb b\u00ebri epok\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Muzik\u00e9s Shqiptare.\u00c7esk Zadeja ka q\u00ebn\u00eb nd\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00ebt q\u00eb l\u00ebvroi krijimtarin\u00eb e t\u00eb gjitha formave muzikore , duke u bazuar n\u00eb etnicitetin e pasuris\u00eb shpirt\u00ebrore muzikore Shqiptare, mbi baz\u00ebn e tradit\u00e9s m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe autor\u00ebve t\u00eb shquar para dhe mbrapa tij.
Mos harojm\u00eb t\u00eb theksojm\u00eb se \u00c7esk Zadeja pas dy viteve shkolle n\u00eb Akademin\u00eb Santa Cecilia t\u00eb Rom\u00ebs , do t\u00eb shkonte gjat\u00eb viteve 1951 deri 1956 p\u00ebr studimet e larta n\u00eb Akademin\u00eb e Arteve Ruse n\u00eb Mosk\u00eb ku do t\u00eb formohej si nj\u00eb muzikand mendimtar, me nocion e psikologji komb\u00ebtare. Ai ishte i gjithpushtetsh\u00ebm n\u00eb bot\u00ebn muzikore Shqiptare dhe kjo e gjitha me forc\u00ebn e mendjes s\u00eb tij q\u00eb arinte t\u00eb kontrollonte dhe manovronte koh\u00ebn , q\u00ebndronte gjithmon\u00eb syhapur e nuk egzaltohej kurr\u00eb por as nuk binte n\u00eb d\u00e9shp\u00ebrim dhe k\u00ebto tipare i reflektonte dhe n\u00eb krijimtarin\u00eb muzikore t\u00eb tij. N\u00ebse t\u00eb gjith\u00eb kishin nj\u00eb shpat\u00eb p\u00ebr t\u00eb luftuar e mbrojtur ai kisht\u00eb dy arm\u00ebt nga m\u00eb t\u00eb fortat, s\u00eb pari talenti muzikor dhe guximi me forc\u00ebn e mendjes.. Sa mendimtar e i st\u00ebrholluar n\u00eb krijimtarin\u00eb e tij m\u00eb t\u00eb mir\u00eb vokale- simfonike, aq dhe i thjesht\u00ebzuar ishte me grupet amatore.
Fillimet e krijimtaris\u00eb s\u00e9 tij do t\u00eb ishin befasuese q\u00eb n\u00eb vitet 1955 me kantat\u00ebn muzikore ” Atdheu im”, dh me Simfonin\u00eb Nr . 1 m\u00e9 1956 q\u00eb hyn dhe nga veprat e tij m\u00eb t\u00eb bukura. Pastaj vijn\u00eb: Suita p\u00ebr Kor e Orkest\u00ebr m\u00eb 1978, Suita vokale Simfonike p\u00ebr kor, solist e orkest\u00ebr m\u00eb 1979 etje.
Nd\u00ebr muzikimet orkestrale dhe instrumentale mund t\u00eb p\u00ebrmendim t\u00eb par\u00ebn Simfonin\u00eb Nr. 1 t\u00eb 56. Suit\u00ebn nga Baleti ” Delina” 1964. Koncertin p\u00ebr piano e orkest\u00ebr m\u00eb 1968 , sonata p\u00ebr violin\u00eb e piano m\u00eb 1974 , suita simfonike e 1975 , suita n\u00eb tre koh\u00eb p\u00ebr Orkest\u00ebr Harqesh m\u00eb 1982 e shum\u00eb t\u00eb tjera. Muzika tjet\u00ebr si Baleti ” Delina” , ” Para Stuhis\u00eb” e shum\u00eb t\u00eb tjera balete, valle orkestrale p\u00ebr violin\u00eb e orkest\u00ebr,k\u00ebng\u00eb, arie, p\u00ebrpunime folklorike t\u00eb orkestruara e ngritura n\u00eb art me madh\u00ebshti e deri tek muzika e valleve popullore e grupeve t\u00eb ndryshme popullore nga m\u00eb brilantet n\u00eb t\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb.
Kam patur fatin dhe rastin q\u00eb e kam patur Udh\u00ebheq\u00ebs Artistik kat\u00ebr – pes\u00eb vjet resht n\u00eb Koncertet e Majit p\u00ebr tu njohur m\u00eb nga af\u00e9r me T\u00eb dhe e kam ndjer\u00eb nga af\u00ebr pesh\u00ebn e madhe q\u00eb mbante dhe q\u00eb p\u00ebrballonte me aft\u00ebsin\u00eb profesionale, guximin dhe men\u00e7urin\u00eb e tij , p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb nga \u00e7do situat\u00eb. Nuk e haroj kurr\u00eb nj\u00ebher\u00eb n\u00eb Komitetn e Koncerteve t\u00eb Majit ku kontrollohej e vendosej \u00e7do gj\u00eb dhe kur ish kryetari i k\u00ebtij komiteti Z. Riza Hajro, q\u00eb ishte dhe Shefi i Ar\u00ebsim- Kultur\u00ebs n\u00eb Komitetin Egzekutiv t\u00eb Tiran\u00ebs dhe me mua kishte nj\u00eb konflikt t\u00eb vjet\u00ebr pse e kisha kritikuar r\u00ebnd\u00eb n\u00eb shty e desh t\u00eb hakmerej n\u00ebp\u00ebrmjet sulmit mbi Ansamblin q\u00eb drejtoja un\u00eb t\u00eb Rajonit 3 t\u00eb Tiran\u00ebs, i madh \u00c7esk Zadeja u ngrit dhe jo vet\u00ebm q\u00eb m\u00eb mbrojti me shum\u00eb profesionaliz\u00ebm t\u00eb lart\u00eb t\u00eb gjitha num\u00ebrat , po deklaroi para Z. Xhelil Gjoni q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb dridheshin t\u00eb gjith\u00eb, ” se po t\u00eb kishin nj\u00eb gjysm\u00eb t\u00eb Minella Kuret\u00ebs t\u00eb gjih\u00eb ansamblet amatore dhe profesioniste do t\u00eb ishte nj\u00eb mbrekulli, se nj\u00eb Minella t\u00eb plot\u00eb nuk ndodh” . Kur vin\u00eb karpantjer\u00ebt dhe hekur- kthyesit e kombinateve t\u00eb material- nd\u00ebrtimeve tronditet Teatri i Oper\u00ebs sa \u00e7uditen t\u00ebr\u00eb artist\u00ebt profesionist\u00eb se ku e gjejn\u00eb k\u00ebt\u00eb forc\u00eb” . Pastaj e p\u00ebrkrahu fort Z. Avni Mula , I madhi Panajot Kana\u00e7i , Z. Anastas Kondo ish ZV . Ministri Ar\u00ebsimit dhe Kultur\u00ebs at\u00ebhere e nuk guxoj kush t\u00eb m\u00eb sulmonte m\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb. Tani mund t\u00eb duken si p\u00ebrralla, por at\u00ebhere ishin problemi dhe shet\u00ebsimi m\u00eb kryesor. K\u00ebto ishin ato q\u00eb ja ritnin edhe m\u00eb tep\u00ebr madh\u00ebshtin\u00eb \u00c7esk Zades\u00eb , sepse argumentat e tij nuk i thyente kollaj askush, qoft\u00eb nga aft\u00ebsia e argumentimit profesional, qoft\u00eb nga guximi q\u00eb kish e q\u00eb i mbronte vlerat deri n\u00eb fund , sepse shquante p\u00e9r qart\u00ebsin\u00eb e mendimit, e form\u00ebs, e teknikave specifike kompozicionale dhe dinte t\u00eb shfryt\u00ebzonte me art e fines\u00eb vlerat e folklorit muzikor qytetar e sidomos atij fshatar. Pra me pontecialin intelektual e profesional t\u00e9 tij, ariti t\u00eb q\u00ebndronte n\u00eb epiq\u00ebnd\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs muzikore Shqiptare. Madje duke shpalosur vlerat e tij si mendimtar e kritik n\u00eb t\u00ebr\u00eb diskutimet, redaktimet e p\u00ebrpunimet n\u00eb t\u00ebr\u00eb veprat e programet e shkollave muzikore, akademis\u00eb e orkestrave t\u00eb m\u00ebdha , Ai ariti ta quanin t\u00eb gjith\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit po dhe koleg\u00ebt e tij si Babai i Muzik\u00ebs Shqiptare. Z. \u00c7esk Zadeja ju imponua edhe diktatur\u00ebs me forc\u00ebn e talentit t\u00eb tij, me krijimtarin\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishme , m\u00eb superiorja, dhe p\u00ebr nevoj\u00ebn q\u00eb ndjenin institucionet p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e tij. Ai nuk ishte krijues dhe pedagog xheloz, p\u00ebrkundrazi ishte mb\u00ebshtet\u00ebsi m\u00e9 i mdh n\u00eb t\u00ebr\u00eb rug\u00ebn e krijues\u00ebve t\u00eb rinj, prandaj dhe e donin dhe respektonin kaq shum\u00eb. Nga klasat e tij kan\u00eb dal\u00eb dhjetra krijuesish t\u00eb shquar q\u00eb nga Tinin Harapi, Kozma Lara, Thoma Gaqi, Shp\u00ebtim Kushta, Kujtim Laro, Limoz Dizdari, Sokol Shupo, Aleksand\u00ebr Pe\u00e7i, Vasil Tole, Aleksand\u00ebr Lalo etj. etje.
P\u00ebr kontibutet e shquara t\u00eb tij m\u00eb 1961 u nderua me Titullin ” Artist i Merituar”
M\u00eb 1975 me Titullin: ” Artist i Popullit” , dhe m\u00eb 1979 \u00ebsht\u00eb nderuar me ” \u00c7mmin e Republik\u00ebs” t\u00eb shkall\u00ebs s\u00eb I- r\u00eb. P\u00ebr t\u00eb madhin maestro \u00c7esk Zadeja kan\u00eb shkruar shum\u00eb q\u00eb nga Z . Eno Ko\u00e7o, Sokol Shupo, Vasil Tole, e dhjetra t\u00eb tjer\u00eb, po p\u00ebr mendimin tim Z. \u00c7esk Zadeja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb galeri e thell\u00eb me ar dhe ergjend dhe nuk marjn\u00eb konsideratat dhe kryevlerat tij kurr\u00eb.
N\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrvjetor t\u00eb dit\u00eblindjes s\u00eb tij, na del nga shpirti t\u00eb themi.
Lavdi vepr\u00ebs s\u00eb ndritur t\u00eb Artistit t\u00eb Popullit \u00c7esk Zadeja.
Ai meriton t\u00eb dekorohej me Titullin e lart\u00eb ” Gjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu”<\/p>\n\n\n\n

Ja nj\u00eb nga poezit\u00eb e mia kushtuar t\u00eb madhit \u00c7esk Zadeja ato dit\u00eb:<\/p>\n\n\n\n

GJENERAL I PENTAGRAMIT<\/p>\n\n\n\n

Kur ike Ti, si shi i but\u00eb
Nj\u00eb heshtje zie ra.
Veriu t\u00eb qante me lahut\u00eb,
Dhe Jugu me xhura.
Se Ti lahut\u00ebs dhe xhuras\u00eb,
U dhe kumbim t\u00eb ri.
I ngjite majave t\u00eb lart\u00eb ,
N\u00eb valle e simfoni.
Pastaj shp\u00ebrthyen klarinetat,
Me klithje e gurgullim\u00eb.
Me def, daulle e trompetat,
N\u00eb t\u00ebr\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb.
N\u00eb kaq beteja muzikore,
Atdheut i dhat\u00eb z\u00eb.
Dhe prej trofeve q\u00eb shpesh korre,
P\u00ebr vete s’bajte asgj\u00eb.
Nga i pari gjer m\u00eb t\u00eb mbramit,
U fale mjesht\u00ebri.
Ti gjeneral i pentagramit,
Askujt s’i je borxhli.
E kush s’t\u00eb njeh p\u00ebr kryemjesht\u00ebr,
Bujar e shakaxhi?
\u00c7’maestro e \u00e7’artist i thjesht\u00eb,
S’u drodh kur ike Ti !
Nd\u00ebr pentagramet e \u00e7do k\u00ebnge,
\u00c7’madem i kristaluar!
Nga tingujt me kaq mall e dhimbje,
Pikon ar i kulluar.
Ti ike…. Qindra udh\u00eb kthimi,
T\u00eb sjellin prap\u00eb tek ne.
Kush s’thot\u00eb-” Oh ” – nga mall\u00ebngjimi,
Pas filmit ” Sk\u00ebnderbe” ?!.
N\u00eb \u00e7do kantat\u00eb , film, a skic\u00eb,
Ti vjen si osh\u00ebtim\u00eb,
N\u00eb \u00e7do poem\u00eb, arie, suit\u00eb,
T\u00eb shtang me madh\u00ebshtin\u00eb.
Dhe p\u00ebrs\u00ebri vjen nd\u00ebr programet,
Shp\u00ebrthen si nj\u00eb stuhi.
Bu\u00e7et, ushton nd\u00ebr pentagramet,
Gj\u00ebmon n\u00eb simfoni.<\/p>\n\n\n\n

Falenderoj Z. Nuri \u00c7umani p\u00ebr fotot q\u00eb m\u00eb d\u00ebrgoi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

N\u00eb 93 vjetorin e dit\u00eblindjes s\u00eb tij! Nga Minella Kureta! Artisti i Popullit \u00c7esk Zadeja ka lindur m\u00eb 8 Qershor 1927 dhe sot mbush 93 vjet nga dit\u00eblindja e tij. Ai lindi n\u00eb Shkod\u00ebr dhe m\u00ebsimet e para i mori n\u00eb vendlindje, n\u00eb shkoll\u00ebn fran\u00e7eskane, ku krahas m\u00ebsimeve t\u00eb tjera mori dhe njohurit\u00eb e para […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":25642,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1354],"tags":[3057],"class_list":["post-25641","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-culture","tag-cesk-zadeja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25641","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25641"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25641\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25642"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}