{"id":23833,"date":"2019-12-01T17:37:32","date_gmt":"2019-12-01T16:37:32","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=23833"},"modified":"2019-12-01T17:37:35","modified_gmt":"2019-12-01T16:37:35","slug":"cfare-ndodh-ne-mendjen-tone-kur-perballemi-me-termetin-dhe-si-mund-te-rehabilitohemi-psikoemocionalisht-prej-pasojave-te-shkaktuara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2019\/12\/cfare-ndodh-ne-mendjen-tone-kur-perballemi-me-termetin-dhe-si-mund-te-rehabilitohemi-psikoemocionalisht-prej-pasojave-te-shkaktuara\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb ndodh n\u00eb mendjen ton\u00eb kur p\u00ebrballemi me t\u00ebrmetin dhe si mund t\u00eb rehabilitohemi psikoemocionalisht prej pasojave t\u00eb shkaktuara?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga Besmir Guri, psikolog<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00ebrmeti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngjarje traumatike,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"> p\u00ebrballja\u00a0me\u00a0t<strong>\u00eb\u00a0<\/strong>shkakton tek njer\u00ebzit nj\u00eb tronditje shum\u00eb t\u00eb madhe emocionale, <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">duke u shoq\u00ebruar me stres, ankth, frik\u00eb dhe sulme paniku.\u00a0P\u00ebrjetimet sa m\u00eb lart, n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb\u00a0t\u00ebrmeti, mund t\u00eb ken\u00eb pasoja\u00a0t\u00eb \u00a0dyanshmepozitive\u00a0edhe\u00a0negative: nga nj\u00ebra an\u00eb\u00a0mund ta mobilizojn\u00eb personin duke e shtyr\u00eb\u00a0at\u00eb t\u00eb jap\u00eb\u00a0maksimumin e tij\u00a0p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga rreziku q\u00eb i kanoset, nga ana tjet\u00ebr\u00a0k\u00ebto reagime nervore, fiziologjike, sjellore\u00a0dhe\u00a0kognitive, n\u00ebse zgjasin n\u00eb intensitet dhe koh\u00eb, mund t\u00eb\u00a0rrisin ndjeshm\u00ebrin\u00eb ndaj manifestimeve t\u00eb\u00a0\u00e7rregullimeve psikologjike si: depresioni apo stresi post traumatik (PTSD).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Situata pas t\u00eb<\/strong><strong>rmet<\/strong><strong>it<\/strong><strong>\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A po ju ndodh t\u00eb&nbsp;p\u00ebrjetoni ndjesin\u00eb&nbsp;e l\u00ebkundjes pas \u00e7do levizjeje t\u00eb&nbsp;vog\u00ebl q\u00eb&nbsp;b\u00ebni n\u00eb&nbsp;vendin ku jeni?&nbsp;A po ju ndodh t\u00eb&nbsp;keni frik\u00ebpas \u00e7do zhurme q\u00eb&nbsp;d\u00ebgjoni n\u00eb&nbsp;mjedisin ku gjendeni?&nbsp;A po ju ndodh&nbsp;t<strong>\u00eb<\/strong>&nbsp;dyshoni&nbsp;vazhdimisht se ngjarja po ndodh apo do t<strong>\u00eb&nbsp;<\/strong>p\u00ebrs\u00ebritet<strong>&nbsp;<\/strong>prap nga momenti n<strong>\u00eb&nbsp;<\/strong>moment?&nbsp;A po ju ndodh t\u00eb&nbsp;keni mendime t\u00eb&nbsp;p\u00ebrs\u00ebritura dhe ne m\u00ebnyr\u00eb&nbsp;t\u00eb&nbsp;vazhdueshme rreth t\u00ebrmetit?&nbsp;A po ju ndodh t\u00eb&nbsp;keni v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb&nbsp;fletur ose zgjime t\u00eb&nbsp;shpeshta nga gjumi?&nbsp;A po ju ndodh t\u00eb&nbsp;p\u00ebrjetoni vazhdimisht stres, ankth, dhimbje, munges\u00eb&nbsp;fuqie?&nbsp;A po ju ndodh t\u00eb&nbsp;ndjeni dhimbje koke, v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb&nbsp;frym\u00ebmarrje, p\u00ebrshtjellim n\u00ebstomak, munges\u00eb&nbsp;oreksi apo shtim te tij, dhimbje gjymtyr\u00ebsh, shtim t\u00eb&nbsp;rrahjeve s\u00eb&nbsp;zemr\u00ebs, ndjesi lodhjeje t\u00eb&nbsp;vazhdueshme?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mos u panikoni p\u00ebr shkak t\u00eb&nbsp;k\u00ebtyre&nbsp;sa&nbsp;m\u00eb&nbsp;lart. Duke marr n\u00ebkonsiderat\u00eb&nbsp;gjendjen kaq traumatike q\u00eb&nbsp;ende nuk ka perfunduar,t\u00eb&nbsp;gjitha keto reagime te trupit dhe mendjes son\u00eb, psikologjikisht konsiderohen reagime normale&nbsp;bazuar n\u00eb&nbsp;nj\u00eb&nbsp;situat\u00eb&nbsp;t\u00eb&nbsp;till\u00eb&nbsp;t\u00ebjasht\u00ebzakonshme,&nbsp;t\u00eb&nbsp;pakt\u00ebn&nbsp;edhe&nbsp;p\u00ebr disa dit\u00eb pasi ka ndodhur ngjarja &nbsp;e v\u00ebshtir\u00eb dhe traumatike.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lajmi i mir\u00eb&nbsp;\u00ebsht\u00eb&nbsp;se&nbsp;me kalimin e koh\u00ebs, intensiteti i tyre&nbsp;do filloj\u00eb&nbsp;t\u00eb&nbsp;bjer\u00eb,&nbsp;p\u00ebr t\u00eb&nbsp;shkuar&nbsp;gradualisht&nbsp;drejt normalizimit&nbsp;t\u00ebgjendjes suaj psiko \u2013 emocionale.&nbsp;Kini parasysh se&nbsp;p\u00ebrgjat\u00eb&nbsp;nj\u00eb ngjarje&nbsp;shum\u00eb&nbsp;traumatike, \u00ebsht\u00eb normale q\u00eb personi t\u00eb p\u00ebrjetoj\u00ebsimptoma&nbsp;karakteristike t\u00eb nj\u00eb depresivi&nbsp;( depresion&nbsp;normal n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast&nbsp;),&nbsp;por ajo q\u00eb b\u00ebn ndarjen nga normalja n\u00eb patologji, \u00ebsht\u00eb kryesisht koh\u00ebzgjatja dhe intensiteti i simptomave n\u00eb&nbsp;dit\u00ebt n\u00eb&nbsp;vazhdim.&nbsp;Ajo q\u00eb ju duhet t\u00eb b\u00ebni, \u00ebsht\u00eb t\u00eb gjeni m\u00ebnyra q\u00eb leht\u00ebsojn\u00eb, p\u00ebrshpejtojn\u00eb dhe reabilitojn\u00eb gjendjen tuaj psiko &#8211;&nbsp;emocionale, p\u00ebr t\u00eb mos lejuar q\u00eb nga simptoma t\u00eb justifikuara\/normale, t\u00eb kthehen n\u00eb crregullim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>K<\/strong><strong>\u00ebshilla p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe t<\/strong><strong>\u00eb<\/strong><strong>&nbsp;rriturit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>P<\/strong><strong>\u00eb<\/strong><strong>r f<\/strong><strong>\u00eb<\/strong><strong>mij<\/strong><strong>\u00eb<\/strong><strong>t:&nbsp;<\/strong>\u2022&nbsp;Flisni me f\u00ebmij\u00ebn se si ai po ndihet, cfar\u00eb ka p\u00ebrjetuar apo po p\u00ebrjeton, frikrave t\u00eb tij. Por kujdes, para se t\u00eb flisni me t\u00eb, duhet t\u00eb jeni vet\u00eb t\u00eb qet\u00ebsuar, p\u00ebr t\u00eb mos i p\u00ebrcjell\u00eb atij frik\u00ebn&nbsp;dhe panikun&nbsp;tuaj.\u2022&nbsp;Shikoni me kujdes n\u00ebse f\u00ebmija po p\u00ebrjeton ndjenja fajsimi p\u00ebr veten. Kryesisht f\u00ebmij\u00ebt e mosh\u00ebs parashkollore, mund t\u00eb vet\u00ebfajsohen si shkaku i ndodhjes s\u00eb ngjarjes. N\u00ebse vini re tendenca t\u00eb tilla vet\u00ebfajsimi, b\u00ebjani t\u00eb qart\u00eb se nuk jan\u00eb ata fajtor\u00ebt e situat\u00ebs s\u00eb krijuar,&nbsp;por nj\u00ebkoh\u00ebsisht duhet t\u00ebb\u00ebni nj\u00eb&nbsp;shpjegim&nbsp;se p\u00ebrse ngjarja ka ndodhur.\u2022&nbsp;Tregoni mir\u00ebkuptim, mb\u00ebshtetje dhe dashuri pa nd\u00ebrprerje p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebn, duke&nbsp;i&nbsp;rrezatuar qet\u00ebsi dhe siguri&nbsp;situate pas situate, duke mos humbur durimin p\u00ebr asnj\u00eb&nbsp;moment n\u00eblidhje me dyshimet, pyetjet, pasigurit\u00eb&nbsp;q\u00eb&nbsp;f\u00ebmija mund t\u00ebshfaq\u00eb&nbsp;n\u00eb&nbsp;m\u00ebnyr\u00eb&nbsp;t\u00eb&nbsp;p\u00ebrs\u00ebritur.&nbsp;\u2022&nbsp;Angazhoje f\u00ebmij\u00ebn n\u00eb lojra psikosociale, lojrat psikosociale jan\u00eb&nbsp;nj\u00eb&nbsp;nga m\u00ebnyrat m\u00eb&nbsp;t\u00eb&nbsp;mira p\u00ebr t\u00eb&nbsp;filluar clirimin nga tensioni i traum\u00ebs s\u00eb&nbsp;p\u00ebsuar, dhe vec k\u00ebsaj loja mund t\u00eb&nbsp;ju ndihmoj\u00eb&nbsp;t\u00eb&nbsp;kuptoni m\u00eb&nbsp;tep\u00ebr rreth efekteve q\u00eb&nbsp;trauma ka pasur tek f\u00ebmija. Lojra t\u00eb&nbsp;tilla e shtyn f\u00ebmij\u00ebn t\u00eb&nbsp;mos q\u00ebndroj\u00eb&nbsp;me traum\u00ebn dhe pasojat&nbsp;e saj por t\u00eb&nbsp;p\u00ebrfshihet n\u00ebnd\u00ebrveprim me t\u00eb&nbsp;tjer\u00ebt&nbsp;dhe clirim prej efekteve t\u00eb&nbsp;krijuara nga ngjarja e p\u00ebrjetuar.&nbsp;\u2022&nbsp;Angazhoje f\u00ebmij\u00ebn n\u00eb&nbsp;aktivitete relaksuese q\u00eb&nbsp;sjellin k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb&nbsp;vogla, por t\u00eb&nbsp;mbledhura t\u00eb&nbsp;gjitha s\u00eb&nbsp;bashku&nbsp;nasigurojn\u00eb&nbsp;qet\u00ebsi t\u00eb&nbsp;p\u00ebrditshme si p\u00ebrshembull: t\u00eb&nbsp;lexoj\u00eb&nbsp;nj\u00eblib\u00ebr dhe t\u00eb&nbsp;diskutoni rreth tij, t\u00eb&nbsp;d\u00ebgjoj\u00eb&nbsp;muzik\u00eb, t\u00eb&nbsp;k\u00ebrcej\u00eb, t\u00eb&nbsp;sh\u00ebtis\u00eb&nbsp;n\u00eb&nbsp;natyr\u00eb, t\u00eb&nbsp;gatuani s\u00eb&nbsp;bashku ushqimin e tij t\u00ebpreferuar etj.&nbsp;\u2022&nbsp;Kontaktoni me psikologun e shkoll\u00ebs ku ndodhet f\u00ebmija juaj. Psikologu i shkoll\u00ebs&nbsp;\u00ebsht\u00eb&nbsp;gjithmon\u00eb&nbsp;nj\u00eb&nbsp;mund\u00ebsi shum\u00eb&nbsp;e mir\u00eb&nbsp;p\u00ebr t\u00eb&nbsp;referuar problematik\u00ebn q\u00eb&nbsp;mund t\u00ebshoq\u00ebroj\u00eb&nbsp;f\u00ebmij\u00ebn tuaj.&nbsp;Ky&nbsp;sh\u00ebrbim i gjendur n\u00eb&nbsp;cdo shkoll\u00ebt\u00eb&nbsp;Shqip\u00ebris\u00eb,&nbsp;\u00ebsht\u00eb&nbsp;nj\u00eb&nbsp;mund\u00ebsi e paz\u00ebvend\u00ebsueshme p\u00ebr ti ardhur n\u00eb&nbsp;ndihm\u00eb&nbsp;f\u00ebmij\u00ebs suaj edhe ju nj\u00ebkoh\u00ebsisht.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>P\u00ebr t\u00eb rriturit:<\/strong>\u2022&nbsp;Mos hezitoni t\u00eb&nbsp;flisni\u2026 t\u00eb shprehurit&nbsp;\u00e7liron. Flisni p\u00ebr ndjesit\u00eb, p\u00ebrjetimet dhe emocionet q\u00eb pat\u00ebt apo vazhdoni t\u00eb keni&nbsp;p\u00ebrshkak t\u00eb t\u00ebrmetit.&nbsp;N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, b\u00ebni kujdes q\u00eb t\u00eb mos transmetoni panikun tuaj tek f\u00ebmij\u00ebt. Nuk mund ti k\u00ebrkoni f\u00ebmij\u00ebs suaj t\u00eb mos ket\u00eb frik\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ju vet\u00eb po rrezatoni panik.\u2022&nbsp;Shoq\u00ebrohuni me njer\u00ebz t\u00eb dashur p\u00ebr ju, t\u00eb cil\u00ebt ju&nbsp;ofrojn\u00eb&nbsp;siguri,&nbsp;p\u00ebrkujdesje, mb\u00ebshtetje dhe&nbsp;dashuri, duke ju b\u00ebr\u00eb t\u00eb ndiheni mir\u00eb.\u2022&nbsp;Merrni&nbsp;vazhdimisht&nbsp;frym\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb diafragmatike dhe t\u00eb thell\u00eb, q\u00eb t\u2019ia dilni t\u00eb ulni nivelet e adrenalin\u00ebs, t\u00eb cilat truri yn\u00eb i prodhon&nbsp;me nivele&nbsp;t\u00eb larta menj\u00ebher\u00eb&nbsp;n\u00eb&nbsp;rast se percepton nj\u00eb rrezik.\u2022&nbsp;Evitoni ekspozimin e vazhduesh\u00ebm t\u00eb vetes ndaj imazheve q\u00eb shfaqin&nbsp;pamje t\u00eb r\u00ebnda rreth ngjarjes. Mund t\u00eb&nbsp;jet\u00eb&nbsp;&nbsp;e&nbsp;nevojshme p\u00ebr ju&nbsp;q\u00eb t\u00eb njiheni me&nbsp;ngjarjen, por k\u00ebrkimi i pand\u00ebrprer\u00eb&nbsp;p\u00ebr informacion, mund t\u2019iu rris\u00eb ankthin.\u2022&nbsp;Provoni t\u00eb&nbsp;p\u00ebrqendroheni te nj\u00eb ngjarje e bukur e jet\u00ebssuaj, ose t\u00eb sillni nd\u00ebrmend njeriun m\u00eb t\u00eb shtrejt\u00eb q\u00eb ju keni dhe merrni t\u00eb gjith\u00eb&nbsp;energjin\u00eb&nbsp;pozitive prej&nbsp;k\u00ebtij fokusimi.\u2022&nbsp;Filloni gradualisht ti riktheni p\u00ebrditshm\u00ebris\u00eb&nbsp;s\u00ebm\u00ebparshme.&nbsp;Esht\u00eb&nbsp;e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb&nbsp;rifokusoheni n\u00eb&nbsp;pun\u00ebdhe n\u00eb&nbsp;aktivitetet e p\u00ebrditshe q\u00eb&nbsp;keni b\u00ebr\u00eb&nbsp;gjat\u00eb&nbsp;gjith\u00ebkoh\u00ebs para se t\u00eb&nbsp;ndodhte t\u00ebrmeti.&nbsp;\u2022&nbsp;P\u00ebrfshihu n\u00eb&nbsp;aktivitete fizike, mund\u00ebsisht n\u00eb&nbsp;aktivitete sportive n\u00eb&nbsp;grup ku k\u00ebrkojn\u00eb&nbsp;nd\u00ebrveprim social me t\u00ebtjer\u00eb, p\u00ebrshembull organizoni ndeshje futbolli, basketbolli, volebolli&nbsp;apo t\u00eb&nbsp;ngjashme me to.&nbsp;\u2022&nbsp;Relaksohuni duke medituar. Meditimi&nbsp;\u00ebsht\u00eb&nbsp;nj\u00eb&nbsp;teknik\u00ebshum\u00eb&nbsp;e mir\u00eb&nbsp;p\u00ebr t\u00eb&nbsp;relaksuar mendjen dhe trupin nga tensioni emocional edhe fizik q\u00eb&nbsp;mund t\u00eb&nbsp;krijohet n\u00eb&nbsp;rast t\u00eb&nbsp;nj\u00eb&nbsp;t\u00ebrmeti. N\u00ebse nuk dini se si&nbsp;t\u00eb&nbsp;meditoni, nd\u00ebr t\u00ebtjera mund t\u00eb&nbsp;shikoni video n\u00eb&nbsp;youtube q\u00eb&nbsp;udh\u00ebzojn\u00eb&nbsp;se si&nbsp;realizohet&nbsp;meditimi.&nbsp;\u2022&nbsp;Nd\u00ebrmerrni nj\u00eb&nbsp;udh\u00ebtim. Angazhimi p\u00ebr nj\u00eb&nbsp;udh\u00ebtim t\u00eb&nbsp;ri, t\u00eb&nbsp;pa planifikuar m\u00eb&nbsp;par\u00eb, larg zon\u00ebs s\u00eb&nbsp;t\u00ebrmetit do t\u00eb&nbsp;ju krijoj\u00eb&nbsp;relaks mendor dhe do t\u00eb&nbsp;ju garantoj\u00eb&nbsp;ndjesin\u00eb&nbsp;e siguris\u00eb&nbsp;fizike p\u00ebr rrjedhoj\u00eb&nbsp;do t\u00eb&nbsp;ndiheni m\u00eb&nbsp;t\u00eb&nbsp;qet\u00eb.\u2756&nbsp;Nd\u00ebr shum\u00eb k\u00ebshilla t\u00eb tjera, takohuni me nj\u00eb psikolog n\u00ebse vini re se gjendja juaj vazhdon t\u00eb mbetet e nj\u00ebjt\u00eb edhe me kalimin e dit\u00ebve. Takimi me psikologun \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb zgjidhje e duhur n\u00eb raste t\u00eb tilla, madje n\u00eb shume raste \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm dhe i paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm p\u00ebr rikuperimin e pasojave t\u00eb traum\u00ebs nga t\u00ebrmeti.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Punoi: Psikologu i shkoll\u00ebs s\u00eb Rubikut, Besmir Guri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Besmir Guri, psikolog T\u00ebrmeti \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngjarje traumatike, p\u00ebrballja\u00a0me\u00a0t\u00eb\u00a0shkakton tek njer\u00ebzit nj\u00eb tronditje shum\u00eb t\u00eb madhe emocionale, duke u shoq\u00ebruar me stres, ankth, frik\u00eb dhe sulme paniku.\u00a0P\u00ebrjetimet sa m\u00eb lart, n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb\u00a0t\u00ebrmeti, mund t\u00eb ken\u00eb pasoja\u00a0t\u00eb \u00a0dyanshmepozitive\u00a0edhe\u00a0negative: nga nj\u00ebra an\u00eb\u00a0mund ta mobilizojn\u00eb personin duke e shtyr\u00eb\u00a0at\u00eb t\u00eb jap\u00eb\u00a0maksimumin e tij\u00a0p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":21589,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-23833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23833","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23833"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23833\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}