{"id":22432,"date":"2019-05-16T21:00:37","date_gmt":"2019-05-16T19:00:37","guid":{"rendered":"https:\/\/intervista.al\/web\/?p=22432"},"modified":"2019-05-16T19:00:50","modified_gmt":"2019-05-16T17:00:50","slug":"%ef%bb%bfmagjia-e-vitaminave-b-12","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2019\/05\/%ef%bb%bfmagjia-e-vitaminave-b-12\/","title":{"rendered":"\ufeff\u201cMagjia\u201d e vitaminave B-12!"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Ashtu sikurse edhe vitamina B-9,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em> vitamina B-12 merr pjes\u00eb n\u00eb proceset e prodhimit t\u00eb gjakut <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>dhe &#8220;p\u00ebrkujdeset&#8221; p\u00ebr metabolizimin (shk\u00ebmbimin) e karbohidrateve dhe yndyrnave n\u00eb organiz\u00ebm.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em> Shenja e par\u00eb e munges\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb organiz\u00ebm \u00ebsht\u00eb shfaqja e anemis\u00eb, sidomos, e anemis\u00eb s\u00eb keqe me prejardhje kanceroze. Cilat jan\u00eb shenjat e k\u00ebsaj anemie? I s\u00ebmuri ndjen lodhje, dob\u00ebsi trupore, djegie t\u00eb gjuh\u00ebs, dhimbje dhe \u00e7rregullime t\u00eb stomakut, pamjaftueshm\u00ebri t\u00eb l\u00ebngjeve t\u00eb stomakut, v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb ecje dhe dhimbje n\u00eb k\u00ebmb\u00eb. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb besosh se mungesa e nj\u00eb vitamine t\u00eb vetme shkakton gjith\u00eb k\u00ebto t\u00eb k\u00ebqia dhe prania e saj, rregullon si me magji \u00e7do gj\u00eb, por kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Para Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, anemin\u00eb \u201ce keqe\u201d e quanin s\u00ebmundje t\u00eb\npash\u00ebrueshme dhe e trajtonin si nj\u00eb variant t\u00eb kancerit. Megjithat\u00eb, n\u00eb\nishullin Sri-Lanka kishte shekuj q\u00eb e kuronin k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje me nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb\nt\u00eb thjesht\u00eb, duke i dh\u00ebn\u00eb t\u00eb s\u00ebmurit t\u00eb hante m\u00ebl\u00e7i t\u00eb gjall\u00eb (t\u00eb pagatuar). N\u00eb\nvitin 1934, dy mjek\u00ebve t\u00eb Universitetit t\u00eb Havardit, Xhoxh Majkotit dhe Uilliam\nPari Mj\u00ebrfit iu akordua \u00e7mimi Nob\u00ebl pik\u00ebrisht p\u00ebr zbulimin e ila\u00e7it Vitamina\nB-12 q\u00eb kishte n\u00eb p\u00ebrmbajtje Cianokoballamin\u00eb, e cila luan nj\u00eb rol shum\u00eb t\u00eb\nmadh edhe n\u00eb funksionimin e mir\u00eb t\u00eb sistemit nervor, duke ndikuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb\nm\u00ebnyr\u00eb n\u00eb veprimtarin\u00eb e t\u00eb gjitha organeve t\u00eb tjera. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00eb von\u00eb u vu re se kur mungonte vitamina B-12, organizmi vuante edhe nga\nmungesa e vitamin\u00ebs B-1, madje edhe n\u00eb ato raste kur i s\u00ebmuri konsumonte\nushqime q\u00eb e kishin k\u00ebt\u00eb vitamin\u00eb, por trupi nuk e p\u00ebrvet\u00ebsonte. Kjo sillte\n\u00e7rregullime t\u00eb m\u00ebdha jo vet\u00ebm n\u00eb sistemin nervor, por edhe n\u00eb gjendrrat e\nsekrecionit t\u00eb brendsh\u00ebm, n\u00eb tru, sillte s\u00ebmundjen beri-beri (polinefritet) dhe\n\u00e7rregullonte traktin e t\u00eb ushqyerit dhe tretjes s\u00eb ushqimit\u2026 <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Psikiatr\u00ebt \u00e7uditen edhe sot e k\u00ebsaj dite me efikasitetin e vitamin\u00ebs B-12\nte t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt e tyre. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, kjo vitamin\u00eb &#8220;zbut&#8221; dhimbjen e syve\ndhe n\u00eb shum\u00eb raste sh\u00ebron sterilitetin, sidomos te meshkujt. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vitamina B-12 merr pjes\u00eb aktive n\u00eb ndarjen e qelizave, duke qen\u00eb vet\u00eb e\npranishme n\u00eb secil\u00ebn prej tyre. Duke u nisur vet\u00ebm nga kjo, mund t\u00eb arrijm\u00eb n\u00eb\np\u00ebrfundimin se kjo vitamin\u00eb ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr sh\u00ebndetin ton\u00eb.\nN\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb, nga niveli adekuat i k\u00ebsaj vitamine varen ato\ninde, t\u00eb cilat ndahen me intensitet t\u00eb madh, si\u00e7 jan\u00eb p\u00ebr shembull qelizat e\ngjakut, ato t\u00eb imunitetit, t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs dhe qelizat q\u00eb p\u00ebrkujdesen p\u00ebr zorr\u00ebn e\ntrash\u00eb. Megjith\u00ebse veprimi i k\u00ebsaj vitamine nuk \u00ebsht\u00eb studiuar ende deri n\u00eb\nfund, q\u00eb tani \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se B-12 luan nj\u00eb rol vendimtar n\u00eb krijimin e\n&#8220;mbules\u00ebs&#8221; s\u00eb nervave (e asaj q\u00eb quhet guaska mielino), mungesa apo\ndob\u00ebsimi i s\u00eb cil\u00ebs sjell pasoja t\u00eb pariparueshme p\u00ebr vet\u00eb nervat. Vitamina\nB-12 (cianokoballamina) \u00ebsht\u00eb e domosdoshme edhe p\u00ebr mir\u00ebfunksionimin e\nvitamin\u00ebs B9, ka r\u00ebnd\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr prodhimin e acideve nukleare\n(materiale gjenetike) dhe merr pjes\u00eb n\u00eb p\u00ebrpunimin e proteinave, karbohidrateve\ndhe yndyrnave, si dhe n\u00eb formimin e qelizave t\u00eb sh\u00ebndosha, n\u00eb p\u00ebrpunimin e\nacideve folietike dhe t\u00eb holin\u00ebs. N\u00eb bashk\u00ebveprim me vitamin\u00ebn C dhe A, ajo\nndihmon p\u00ebr sintetizimin e indeve t\u00eb trupit. M\u00eb n\u00eb fund, n\u00eb bashk\u00ebpunim me\nl\u00ebnd\u00eb t\u00eb tjera, kjo vitamin\u00eb ndihmon n\u00eb pastrimin e organizmit nga toksidet. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>P\u00ebr sa vitamina B-12 ka nevoj\u00eb trupi yn\u00eb?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Norma minimale ditore \u00ebsht\u00eb 3 mkg dhe k\u00ebto vitamina ne i sigurojm\u00eb edhe\npo t\u00eb ham\u00eb fare pak mish, qum\u00ebsht, vez\u00eb, mir\u00ebpo vitamina B-12 ka armiqt\u00eb e vet\nedhe brenda organizmit ton\u00eb (n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb disa tableta kontraceptive)\u2026 Ve\u00e7\nk\u00ebsaj, kjo vitamin\u00eb \u00ebsht\u00eb efektive n\u00eb rast se gjen disa faktor\u00eb t\u00eb favorsh\u00ebm n\u00eb\norganiz\u00ebm si, fjala vjen, disa l\u00ebngje dhe acide gastrite. Ka disa njer\u00ebz, n\u00eb\norganizmin e t\u00eb cil\u00ebve kjo vitamin\u00eb nuk sintetizohet dhe k\u00ebta jan\u00eb n\u00eb radh\u00eb t\u00eb\npar\u00eb pleqt\u00eb, t\u00eb cil\u00ebve u dob\u00ebsohet stomaku e zorr\u00ebt dhe pak\u00ebsohet prodhimi i\ndisa acideve. At\u00ebhere nuk p\u00ebrvet\u00ebsohet nga organizmi as hekuri dhe mund t\u00eb shfaqet\nanemia. N\u00eb k\u00ebto raste, rezultatet me t\u00eb mira i japin vitaminat B-12 t\u00eb marra\nn\u00ebp\u00ebrmjet injeksionit dhe jo tabletave, t\u00eb cilat kombinohen keq edhe me\nhekurin. Nd\u00ebrkaq, acidet e frutave dhe perimeve, sidomos uthulla e moll\u00ebs, mund\nt\u00eb vendos\u00eb n\u00eb organiz\u00ebm nj\u00eb bilanc t\u00eb favorsh\u00ebm. Prandaj, duhet q\u00eb t\u00eb moshuarit\nt\u00eb mbajn\u00eb nj\u00eb nivel t\u00eb caktuar t\u00eb acideve n\u00eb organizmin e tyre dhe t\u00eb marrin\nvazhdimisht sasi t\u00eb mjaftueshme t\u00eb vitaminave B1, B6, B2 dhe B12, s\u00eb bashku me\nushqimet natyrore\u2026 <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb fundit shkencore, defi\u00e7iti i vitamin\u00ebs B-12 n\u00eb\norganiz\u00ebm sjell munges\u00ebn e karnitin\u00ebs, e cila &#8220;gjuan&#8221; n\u00eb organiz\u00ebm\nmolekulat e yndyrnave dhe i transporton ato n\u00eb mitokondri, dometh\u00ebn\u00eb, n\u00eb\n&#8220;centralet elektrike&#8221; t\u00eb qelizave, ku ato oksidohen dhe i japin\nenergji gjith\u00eb organizmit\u2026 Mungesa e karnitin\u00ebs sjell degradimin e produkteve\nt\u00eb lartp\u00ebrmendura n\u00eb gjak, shtohet dhjami dhe mbetet i pap\u00ebrpunuar\u2026 Duhet patur\nparasysh se p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar vitamin\u00ebn B-12 n\u00eb zorr\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe n\u00eb\nzorr\u00ebn e trash\u00eb n\u00eb ve\u00e7anti \u00ebsht\u00eb e nevojshme prania e kalciumit t\u00eb koncentruar.\n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dhe, m\u00eb n\u00eb fund, duam t\u00eb theksojm\u00eb se kjo vitamin\u00eb, e tretshme n\u00eb uj\u00eb,\nkaq e domosdoshme p\u00ebr sh\u00ebndetin ton\u00eb, ndodhet me shumic\u00eb n\u00eb m\u00ebl\u00e7in\u00eb e vi\u00e7it, t\u00eb\ncil\u00ebn duhet ta konsumojm\u00eb me domosdo t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb her\u00eb n\u00eb jav\u00eb. Me vitamina\nB-12 jan\u00eb t\u00eb pasura edhe produktet blegtorale, sidomos kosi, e verdha e vez\u00ebs,\nmajat\u00eb e ndryshme, perimet, si: rrepat, karotat dhe zhardhok\u00ebt e tjer\u00eb, si dhe\nfrutat e detit, kallamaret, karkalecat, etj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ashtu sikurse edhe vitamina B-9, vitamina B-12 merr pjes\u00eb n\u00eb proceset e prodhimit t\u00eb gjakut dhe &#8220;p\u00ebrkujdeset&#8221; p\u00ebr metabolizimin (shk\u00ebmbimin) e karbohidrateve dhe yndyrnave n\u00eb organiz\u00ebm. Shenja e par\u00eb e munges\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb organiz\u00ebm \u00ebsht\u00eb shfaqja e anemis\u00eb, sidomos, e anemis\u00eb s\u00eb keqe me prejardhje kanceroze. Cilat jan\u00eb shenjat e k\u00ebsaj anemie? I s\u00ebmuri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":22433,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-22432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}