{"id":20615,"date":"2019-01-19T15:30:31","date_gmt":"2019-01-19T14:30:31","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=20615"},"modified":"2019-01-19T12:50:30","modified_gmt":"2019-01-19T11:50:30","slug":"%ef%bb%bfsi-ti-veshim-femijet-kur-eshte-ftohte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2019\/01\/%ef%bb%bfsi-ti-veshim-femijet-kur-eshte-ftohte\/","title":{"rendered":"\ufeffSi t\u2019i veshim f\u00ebmij\u00ebt kur \u00ebsht\u00eb ftoht\u00eb?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Duket shum\u00eb e\nthjesht\u00eb t\u2019i jap\u00ebsh p\u00ebrgjigje pyetjes s\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme. E cila n\u00ebn\u00eb nuk e di se si\nta vesh\u00eb f\u00ebmij\u00ebn e saj? N\u00eb fakt, nuk \u00ebsht\u00eb aq e leht\u00eb sa duket, pasi p\u00ebr t\u00eb\nditur se si duhet ta b\u00ebjm\u00eb k\u00ebt\u00eb, duhet t\u00eb dim\u00eb para s\u00eb gjithash se si\n\u201cmenaxhohet\u201d ngroht\u00ebsia nga organizmi i f\u00ebmij\u00ebve&#8230; N\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, duhet\npatur parasysh se n\u00ebse te nj\u00eb i rritur, kurba e p\u00ebrshtatjes me ngroht\u00ebsin\u00eb ka\noshilacione t\u00eb vogla, f\u00ebmij\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb mekaniz\u00ebm krejt tjet\u00ebr termorregullimi.\nShum\u00eb pak t\u00eb rritur e din\u00eb se p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt deri n\u00eb mosh\u00ebn shtat\u00eb-vje\u00e7are, ende\nnuk mund t\u00eb flitet p\u00ebr nj\u00eb perceptim t\u00eb ekuilibruar t\u00eb temperaturave, ndaj\nndodh q\u00eb n\u00ebna duhet ta prek\u00eb f\u00ebmij\u00ebn me dor\u00eb, p\u00ebr t\u00eb kuptuar n\u00ebse ai \u00ebsht\u00eb\ndjersitur, apo jo&#8230; Megjithat\u00eb, ne, n\u00eb bashk\u00ebpunim me pediat\u00ebr t\u00eb kualifikuar,\nkemi p\u00ebrgatitur p\u00ebr ju k\u00ebt\u00eb shkrim q\u00eb shpresojm\u00eb t\u2019ju vij\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb&#8230;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&#8211; Si ta kuptosh se f\u00ebmija \u00ebsht\u00eb veshur n\u00eb p\u00ebrshtatje me\ntemperatur\u00ebn e ambientit ku ndodhet?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; P\u00ebr ta kuptuar k\u00ebt\u00eb,\nmund t\u00eb prekni drejtp\u00ebrdrejt trupin e f\u00ebmij\u00ebs. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb i vak\u00ebt, at\u00ebhere jemi\nn\u00eb rregull, por&#8230; kini parasysh se treguesi i v\u00ebrtet\u00eb nuk jan\u00eb duart dhe\nk\u00ebmb\u00ebt, t\u00eb cilat kan\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb t\u00eb ftohta, sepse ngroht\u00ebsia, n\u00eb t\u00eb\nv\u00ebrtet\u00eb, p\u00ebrqendrohet n\u00eb organet e brendshme. P\u00ebr ta kuptuar, duhet prekur\nballi dhe qafa e f\u00ebmij\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb vija t\u00eb p\u00ebrgjithshme,\nduhet th\u00ebn\u00eb se, n\u00ebse nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb \u00ebsht\u00eb i gjall\u00eb dhe ha gjithmon\u00eb me oreks, ai\nnuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb veshje shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Pastaj, kujdesuni t\u00eb mos e teproni\nme veshje, gj\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb po aq e r\u00ebnd\u00ebsishme sa edhe e kund\u00ebrta. Teprimi me\nveshje do t\u00eb \u00e7rregulloj\u00eb ekuilibrin e vet\u00ebrregullimit t\u00eb temperatur\u00ebs nga\norganizmi i f\u00ebmij\u00ebs suaj. N\u00ebse, n\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, f\u00ebmija ekspozohet shum\u00eb n\u00eb\ntemperatura t\u00eb ftohta, mund t\u2019i shkaktoni atij s\u00ebmundje t\u00eb ndryshme, q\u00eb kan\u00eb\nlidhje, kryesisht, me mykun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&#8211; Me kaq sa that\u00eb, dukjet sikur veshja e f\u00ebmij\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn\ne duhur, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mision i pamundur&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Jo, nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb\nmision i pamundur, duhet thjesht t\u00eb gjeni m\u00ebnyr\u00ebn e duhur p\u00ebr ta kryer k\u00ebt\u00eb\n\u201cmision\u201d. K\u00ebshilla m\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb f\u00ebmija t\u00eb vishet me metod\u00ebn e qep\u00ebs, pra,\nt\u2019i vishni sa m\u00eb shum\u00eb rroba me hapje p\u00ebrpara q\u00eb t\u00eb mund t\u2019i hiqen apo t\u2019i\nvishen leht\u00ebsisht, sipas nevojave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; N\u00ebse e mbuloni\nshum\u00eb f\u00ebmij\u00ebn, nuk e lejoni l\u00ebkur\u00ebn e tij t\u00eb ajroset n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e duhur, kufizoni\nlirin\u00eb e tij p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur dhe, k\u00ebta f\u00ebmij\u00eb, duke u m\u00ebsuar me temperaturat e\nnxehta, rrezikojn\u00eb t\u00eb b\u00ebhet m\u00ebrdhacak\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Kur hyni n\u00eb\nlokale, edhe n\u00ebse \u00eb b\u00ebni k\u00ebt\u00eb p\u00ebr pak minuta, \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u2019i hiqni f\u00ebmij\u00ebs\nveshjet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda, q\u00eb t\u00eb mos djersij\u00eb. E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe n\u00ebse keni dal\u00eb\nme makin\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&#8211; Cili \u00ebsht\u00eb fenomeni atmosferik m\u00eb i rreziksh\u00ebm p\u00ebr sh\u00ebndetin\ne f\u00ebmij\u00ebs?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Era, pasi ajo\nfavorizon ftohjen e sip\u00ebrfaqes s\u00eb trupit. K\u00ebshtu, \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb t\u00eb irritohen l\u00ebkur\u00eb\ne sy dhe t\u00eb dob\u00ebsohen rrug\u00ebt e frym\u00ebmarrjes, duke favorizuar hyrjen e viruseve\ndhe t\u00eb bakterieve. \u00c7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb? Mos harroni kurr\u00eb t\u2019i mbroni duart e f\u00ebmij\u00ebs\nsuaj me doreza, kok\u00ebn me kapu\u00e7 dhe k\u00ebmb\u00ebt me k\u00ebpuc\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u2019i\nmbrojtur nga i ftohti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&#8211; N\u00ebse f\u00ebmija ka qen\u00eb i s\u00ebmur\u00eb, nuk duhet ta ekspozojm\u00eb\nfare n\u00eb ambiente te ftohta?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; \u00c7do f\u00ebmij\u00eb s\u00ebmuret,\nndaj, mos u alarmoni. Duhet patur parasysh se gripi, n\u00ebse vjen nj\u00eb her\u00eb, nuk\nrikthehet m\u00eb. Ai p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb kujdeseni \u00ebsht\u00eb inflamacioni i rrug\u00ebve t\u00eb\nfrym\u00ebmarrjes. N\u00ebse f\u00ebmija juaj \u00ebsht\u00eb me grip, dijeni se laringiti dhe sinusiti\njan\u00eb pas dere. Duhet t\u00eb prisni disa dit\u00eb para se t\u00eb dilni me f\u00ebmij\u00ebt sh\u00ebtitje, sidoqoft\u00eb,\nduke qen\u00eb t\u00eb bindur se, n\u00ebse merrni masat e duhura, i ftohti nuk do t\u00eb mund t\u2019i\nd\u00ebmtoj\u00eb dot kurr\u00eb ata. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pastaj, mos harroni\nse n\u00eb Shqip\u00ebri nuk b\u00ebn kaq shum\u00eb ftoht\u00eb. N\u00ebse ne trembemi kaq shum\u00eb, si ia b\u00ebjn\u00eb\nn\u00eb vendet nordike q\u00eb kan\u00eb temperatura shum\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se tonat?\nSigurisht q\u00eb njer\u00ebzit nuk mbyllen brenda, p\u00ebr shkak t\u00eb t\u00eb ftohtit. N\u00eb Norvegji,\nku fryn shum\u00eb er\u00eb, f\u00ebmij\u00ebt, jo vet\u00ebm q\u00eb dalin jasht\u00eb, por edhe flen\u00eb atje, pasi\najri i fresk\u00ebt i ndihmon t\u00eb marrin frym\u00eb m\u00eb mir\u00eb. Pra,&nbsp; arrijm\u00eb n\u00eb p\u00ebrfundimin se e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb\nt\u2019i veshim f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e duhur dhe jo t\u00eb evitojm\u00eb ambientet e ftohta. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&#8211; \u00c7far\u00eb duhen veshur, konkretisht, n\u00eb stin\u00ebn e ftoht\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; T\u00eb domosdoshme\njan\u00eb t\u00eb brendshmet e ngrohta (mund\u00ebsisht, trupore, t\u00eb mb\u00ebrthyera posht\u00eb), tutat\ne pambukta apo t\u00eb leshta, nj\u00eb ose dy pal\u00eb \u00e7orape po t\u00eb leshta, nj\u00eb kapu\u00e7 q\u00eb ia\nmb\u00ebshtjell mir\u00eb kok\u00ebn, por, mos harroni: Me sy, hund\u00eb dhe goj\u00eb t\u00eb pambuluar. N\u00ebse\ni fusni edhe n\u00eb nj\u00eb batanije n\u00eb form\u00eb thesi, me push, t\u00eb mbushur me pupla apo, mund\u00ebsisht,\nme lesh deleje, f\u00ebmij\u00ebt tuaj jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm edhe t\u00eb flen\u00eb jasht\u00eb!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&#8211; \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb rregulla e tre shtresave?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra\nq\u00eb e rekomandojn\u00eb pediatr\u00ebt p\u00ebr veshjen e f\u00ebmij\u00ebs gjat\u00eb periudh\u00ebs m\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb\nt\u00eb vitit. Veshja ndahet n\u00eb tre shtresa, q\u00eb jan\u00eb: <em>Shtresa n\u00eb kontakt me l\u00ebkur\u00ebn-<\/em>Ideale do t\u00eb ishte q\u00eb n\u00eb kontakt me\nl\u00ebkur\u00ebn t\u00eb p\u00ebrdorni rroba t\u00eb leshta, pasi t\u00eb leshtat, n\u00eb kontakt t\u00eb\ndrejtp\u00ebrdrejt\u00eb me l\u00ebkur\u00ebn, e ruajn\u00eb ngroht\u00ebsin\u00eb. <em>Shtresa e mesme-<\/em>T\u00eb leshtat dhe rrobat me push jan\u00eb alternativat m\u00eb\nt\u00eb mira. <em>Shtresa e jashtme-<\/em>Rrobat e\njashtme duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr koh\u00eb me shi (t\u00eb mos e lejojn\u00eb ujin t\u00eb\nfutet brenda) dhe p\u00ebr koh\u00eb me er\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sugjerime t\u00eb domosdoshme p\u00ebr veshjen dim\u00ebrore<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Si t\u2019i veshim f\u00ebmij\u00ebt me rroba t\u00eb ngrohta p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar\ndimra t\u00eb ashp\u00ebr, por q\u00eb t\u00eb jen\u00eb, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, t\u00eb rehatshme dhe t\u00eb p\u00ebrshtatshme\np\u00ebr t\u00eb luajtur?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Veshja duhet t\u00eb\njet\u00eb e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr shiun dhe t\u00eb ftohtin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Mbajini gjithmon\u00eb\nrroba rezerv\u00eb n\u00ebse ai b\u00ebhet pis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Blijini f\u00ebmij\u00ebs nj\u00eb\nkomplet tutash t\u00eb pambukta, pjesa e poshtme e t\u00eb cilave ka llastiqe q\u00eb vendosen\nn\u00ebn k\u00ebmb\u00eb. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; K\u00ebpuc\u00ebt apo \u00e7izmet,\nkujdesuni q\u00eb t\u2019i blini me tak\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb q\u00eb llastiku i tutave t\u00eb mos\nkonsumohet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Sigurohuni q\u00eb f\u00ebmija\ni ka k\u00ebpuc\u00ebt n\u00eb numrin e k\u00ebmb\u00ebs s\u00eb tij (k\u00ebpuc\u00ebt e vogla, jan\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr shkaktar\u00ebt\nkryesor\u00eb t\u00eb problemeve me k\u00ebmb\u00ebt).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Veshja p\u00ebr jasht\u00eb\nduhet t\u00eb jet\u00eb kund\u00ebr er\u00ebs, pavar\u00ebsisht stin\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Kapelja duhet t\u2019i\nmbuloj\u00eb vesh\u00ebt (70% e ngroht\u00ebsis\u00eb trupore, humbet n\u00ebp\u00ebrmjet kok\u00ebs).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; K\u00ebshillohet nj\u00eb\nveshje me sa m\u00eb pak kopsa, pasi, n\u00ebse hiqen, f\u00ebmija mund t\u2019i g\u00eblltis\u00eb (kjo \u00ebsht\u00eb\narsyeja se pse, veshjet e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl, mbyllen kryesisht me zinxhir\u00eb).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; N\u00ebse veshjet kan\u00eb\nkopsa, kujdesuni q\u00eb t\u00eb mos jen\u00eb me p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs nikeli, p\u00ebr t\u00eb evituar problemet\nalergjike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Sigurohuni q\u00eb\nveshja nuk ka n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb saj substanca kimike helmuese.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Duket shum\u00eb e thjesht\u00eb t\u2019i jap\u00ebsh p\u00ebrgjigje pyetjes s\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme. E cila n\u00ebn\u00eb nuk e di se si ta vesh\u00eb f\u00ebmij\u00ebn e saj? N\u00eb fakt, nuk \u00ebsht\u00eb aq e leht\u00eb sa duket, pasi p\u00ebr t\u00eb ditur se si duhet ta b\u00ebjm\u00eb k\u00ebt\u00eb, duhet t\u00eb dim\u00eb para s\u00eb gjithash se si \u201cmenaxhohet\u201d ngroht\u00ebsia nga organizmi i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":20616,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1356],"tags":[2176],"class_list":["post-20615","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-living","tag-femijet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20615"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20615\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}