{"id":16863,"date":"2017-09-23T12:09:29","date_gmt":"2017-09-23T10:09:29","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=16863"},"modified":"2017-09-23T15:17:24","modified_gmt":"2017-09-23T13:17:24","slug":"autizmi-pse-jane-shtuar-rastet-e-autizmit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2017\/09\/autizmi-pse-jane-shtuar-rastet-e-autizmit\/","title":{"rendered":"Autizmi! Pse jan\u00eb shtuar rastet e autizmit?"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-thumbnail wp-image-16864\" src=\"http:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/autism-1-150x150.png\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" srcset=\"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/autism-1-150x150.png 150w, https:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/autism-1-100x100.png 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/>Nd\u00ebrkohe q\u00eb vite m\u00eb par\u00eb ky term pothuajse nuk njihej nga njer\u00ebzit, sot, t\u00eb gjith\u00eb, besoj se d\u00ebgjojm\u00eb p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt autik\u00eb. Rastet e tyre jan\u00eb rritur shum\u00eb. Po k\u00ebshtu edhe diskutimet p\u00ebr ta. Pse jan\u00eb shtuar k\u00ebto raste, si duhet t\u00eb sillemi me k\u00ebta f\u00ebmij\u00eb, a mund ta p\u00ebrballojn\u00eb ata jet\u00ebn nj\u00ebsoj si t\u00eb tjer\u00ebt, etj etj?. P\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje k\u00ebtyre pyetjeve dhe shum\u00eb t\u00eb tjerave zhvilluam k\u00ebt\u00eb jav\u00eb nj\u00eb interviste me psikologen Lorela Garuli e cila p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb ka punuar me k\u00ebta f\u00ebmij\u00eb pran\u00eb fondacionit \u201dF\u00ebmij\u00ebt shqiptar\u00eb\u201d<\/p>\n<p><strong>&#8211; N\u00eb opinion \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur ideja se numri i f\u00ebmij\u00ebve me autiz\u00ebm vitet e fundit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur shum\u00eb. E v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb kjo? <\/strong><\/p>\n<p>&#8211; N\u00eb fakt, p\u00ebrgjigja e sakt\u00eb e pyetjes se n\u00ebse realisht jan\u00eb shtuar k\u00ebto raste dhe n\u00eb \u00e7far\u00eb mase, \u00ebsht\u00eb pak e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jepet. Nuk mund t\u00eb thuhet konkretisht kjo pasi nuk kemi nj\u00eb shif\u00ebr t\u00eb sakt\u00eb sesa ka qen\u00eb p\u00ebrqindja e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb prekur nga autizmi n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Ajo q\u00eb dihet, \u00ebsht\u00eb se duke u p\u00ebrsosur metodat dhe teknikat e diagnostikimit q\u00eb lidhen me rastet me autiz\u00ebm, \u00ebsht\u00eb m\u00eb e leht\u00eb t\u00eb identifikohen dhe mund t\u00eb konsiderohet gabimisht se jan\u00eb shtuar rastet, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb shtuar nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi p\u00ebr to.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb\u00a0 autizmi dhe ku shfaqet ai? Sa f\u00ebmij\u00eb t\u00eb till\u00eb ka?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Autizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7rregullim neurologjik i zhvillimit kompleks q\u00eb nis p\u00ebrpara mosh\u00ebs 3-vje\u00e7are dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi zgjat gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs. \u00cbsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb grupi \u00e7rregullimesh q\u00eb njihen si \u00e7rregullimet e spektrit autik. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb organizat\u00ebs amerikane Autism Speaks, aktualisht diagnostikohen me autiz\u00ebm 1 n\u00eb 68 f\u00ebmij\u00eb, shif\u00ebr e cila ka ardhur p\u00ebrher\u00eb duke u rritur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Cilat jan\u00eb disa nga shkaqet q\u00eb mund ta shkaktojn\u00eb? Cil\u00ebt f\u00ebmij\u00eb jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb predispozuar p\u00ebr t\u2019u prekur ?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Nuk ka shkaqe t\u00eb caktuara q\u00eb sjellin s\u00ebmundjen e autizmit. Nuk flasim dot p\u00ebr faktor\u00eb mir\u00ebfilli p\u00ebrcaktues p\u00ebr autizmin, por p\u00ebr predispozita. K\u00ebshtu p\u00ebr shembull, mosha e lart\u00eb e babait (mbi 55-60 vjec), f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb lindin t\u00eb dyt\u00ebt apo t\u00eb tret\u00ebt pas nj\u00eb f\u00ebmije autik tjet\u00ebr n\u00eb familje, trash\u00ebgimia e gjenetika, p\u00ebrdorimi i alkoolit apo drogave nga prind\u00ebrit, mutacionet gjenetike, infeksionet gjat\u00eb shtat\u00ebzanis\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb lindjen e f\u00ebmij\u00ebs autik. Por k\u00ebto nuk jan\u00eb faktor\u00eb definitiv\u00eb, por n\u00eb kushte dhe rrethana t\u00eb ve\u00e7anta nj\u00eb ose disa prej k\u00ebtyre faktor\u00ebve, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb autizmin. Evidencat tregojn\u00eb se autizmi shfaqet n\u00eb \u00e7do grup racor, etnik e social dhe \u00ebsht\u00eb kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb frekuent tek djemt\u00eb sesa tek vajzat.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Thuhet n\u00eb popull se shpesh ndikojne edhe vaksinat q\u00eb u b\u00ebhen f\u00ebmij\u00ebv\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Kete shkrim mund ta lexoni te plote ne gazeten Intervista qe e gjeni n\u00eb t\u00eb gjitha kioskat e Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb Greqis\u00eb. Mund t&#8217;ua dergojme edhe n\u00eb adres\u00ebn tuaj te emailit p\u00ebr vet\u00ebm 99 cent n\u00eb muaj. Kontaktoni me ne n\u00eb inbox!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nd\u00ebrkohe q\u00eb vite m\u00eb par\u00eb ky term pothuajse nuk njihej nga njer\u00ebzit, sot, t\u00eb gjith\u00eb, besoj se d\u00ebgjojm\u00eb p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt autik\u00eb. Rastet e tyre jan\u00eb rritur shum\u00eb. Po k\u00ebshtu edhe diskutimet p\u00ebr ta. Pse jan\u00eb shtuar k\u00ebto raste, si duhet t\u00eb sillemi me k\u00ebta f\u00ebmij\u00eb, a mund ta p\u00ebrballojn\u00eb ata jet\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":15283,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[1566],"class_list":["post-16863","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet","tag-autizmi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16863","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16863"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16863\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}