{"id":1561,"date":"2014-07-17T12:52:08","date_gmt":"2014-07-17T12:52:08","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=1561"},"modified":"2014-07-17T12:52:08","modified_gmt":"2014-07-17T12:52:08","slug":"zbulohet-myshku-shekullor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/07\/zbulohet-myshku-shekullor\/","title":{"rendered":"Zbulohet myshku shekullor"},"content":{"rendered":"<p>Bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e Sh\u00ebrbimit Britanik n\u00eb Antarktid\u00eb \u201cringjall\u00ebn\u201d myshkun e venitur dhe gati p\u00ebr tharje Chorisodontium aciphyllum q\u00eb rritet n\u00eb ishullin Sinji, t\u00eb gjirit t\u00eb Drejkut. Me an\u00ebn e nj\u00eb sonde ata mor\u00ebn mostra myshku n\u00eb shtresat e thella t\u00eb akullnajave t\u00eb trasha. Sipas tyre, ky myshk \u00ebsht\u00eb rritur 1697-1533 vj\u0435t p\u00ebrpara dhe dukej si i fresk\u00ebt, por n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ishte i venitur dhe gati p\u00ebr t\u2019u dekompozuar. Pasi e lan\u00eb p\u00ebr t\u2019u rehabilituar disa koh\u00eb n\u00eb laborator, myshku l\u00ebshoi \u201cfiliza\u201d t\u00eb rinj, duke treguar se e ruante vitalitetin si bim\u00eb. Pas disa jav\u00ebsh, myshku filloi jet\u00ebn e vet normale, pa i krijuar ndonj\u00eb kusht t\u00eb posa\u00e7\u00ebm, me p\u00ebrjashtim t\u00eb sterilitetit, ngroht\u00ebsis\u00eb dhe drit\u00ebs s\u00eb mjaftueshme. K\u00ebsisoj, v\u00ebrsniku i Perandoris\u00eb Romake dhe qytet\u00ebrimit Maja, \u201cu ringjall\u201d plot\u00ebsisht dhe vazhdoi jet\u00ebn e tij normale q\u00eb ishte ruajtur aq gjat\u00eb n\u00eb shtresat e trasha t\u00eb akullit. Rezultatet e k\u00ebtij eksperimenti u botuan n\u00eb revist\u00ebn \u201cCurrent Biology\u201d. Atdheu historik i myshkut, gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ai \u201cvazhdonte gjumin letargjik\u201d mij\u00ebvje\u00e7ar n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb akujve, pothuajse ka mbetur ashtu sikurse ishte, kur ai l\u00ebshoi rr\u00ebnj\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb ato vise: Nj\u00eb ishull i vog\u00ebl, tep\u00ebr i izoluar p\u00ebr t\u00eb cilin interesohen vet\u00ebm zogjt\u00eb e shkenc\u00ebtar\u00ebt dhe myshku q\u00eb rritet ende mbi sip\u00ebrfaqen e tij i nj\u00ebllojt\u00eb me at\u00eb q\u00eb u \u201cringjall\u201d pasi q\u00ebndroi vital p\u00ebr m\u00eb se nj\u00eb mij\u00eb e pes\u00ebqind vjet n\u00eb gjirin e shtresave t\u00eb trasha t\u00eb akullit. Bashk\u00ebpun\u00ebtori i Qendr\u00ebs Britanike n\u00eb Antarktid\u00eb, Piter Konvej, e komentoi k\u00ebshtu eksperimentin e kryer: \u201cOrganizmat shum\u00ebqelizore mund t\u00eb \u201cmbeten gjall\u00eb\u201d n\u00eb kushte ekstreme p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb shum\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb sesa \u00ebsht\u00eb menduar deri tani. Pik\u00ebrisht n\u00eb saj\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj ve\u00e7antie, flora u rehabilitua pasi u nxor nga thell\u00ebsia e akullnajave. Shkenc\u00ebtar\u00ebt nuk do t\u00eb ndalen me kaq, por do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb eksperimentojn\u00eb edhe myshqe m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb mosh\u00eb\u201d. Deri tani, ishin b\u00ebr\u00eb eksperimente me myshk 400-vje\u00e7ar, por pas k\u00ebsaj, u njoftua se nj\u00eb ekspedit\u00eb kishte gjetur brenda shtresave t\u00eb trasha t\u00eb akullit t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm, fara bim\u00ebsh. Ato ishin ruajtur n\u00eb akull p\u00ebr 32 mij\u00eb vjet rresht dhe mbin\u00eb p\u00ebrs\u00ebri, tanim\u00eb, n\u00eb kushte laboratrike\u2026<\/p>\n<p>Myshqet jan\u00eb nj\u00eb komponent i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i sistemit ekologjik polar. Ato, shpesh, mbijn\u00eb n\u00eb kushte ekstreme pothuajse kudo mbi sip\u00ebrfaqen e Tok\u00ebs son\u00eb. Pik\u00ebrisht ky ambientim u siguron myshqeve aft\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u2019u rikthyer n\u00eb jet\u00eb, edhe pasi kan\u00eb q\u00ebndruar n\u00eb pasivitet p\u00ebr mij\u00ebra e mij\u00ebra vjet, sikurse \u00ebsht\u00eb rasti i eksperimentit t\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebve anglez\u00eb. Ndoshta n\u00eb saje t\u00eb ambientimit rrojn\u00eb ende mbi akullnaja disa lloje kafsh\u00ebsh q\u00eb kan\u00eb kullotur dikur n\u00eb livadhet e lira nga akulli, sikurse jan\u00eb ariu i bardh\u00eb, dreri i Veriut, qent\u00eb e d\u00ebbor\u00ebs q\u00eb t\u00ebrheqin sanat, etj. N\u00eb kushtet e reja, ata kan\u00eb rezistuar n\u00eb saje t\u00eb riorganizimit t\u00eb metabolizmit dhe t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb mbuluar me lesh. Shkenc\u00ebtar\u00ebt mendojn\u00eb se n\u00eb rastin e n\u00eb ngrohjeje globale, do t\u00eb ken\u00eb ep\u00ebrsi ato lloje kafshesh q\u00eb jan\u00eb ambientuar deri tani n\u00eb vise t\u00eb thata dhe t\u00eb nxehta.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e Sh\u00ebrbimit Britanik n\u00eb Antarktid\u00eb \u201cringjall\u00ebn\u201d myshkun e venitur dhe gati p\u00ebr tharje Chorisodontium aciphyllum q\u00eb rritet n\u00eb ishullin Sinji, t\u00eb gjirit t\u00eb Drejkut. Me an\u00ebn e nj\u00eb sonde ata mor\u00ebn mostra myshku n\u00eb shtresat e thella t\u00eb akullnajave t\u00eb trasha. Sipas tyre, ky myshk \u00ebsht\u00eb rritur 1697-1533 vj\u0435t p\u00ebrpara dhe dukej si i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[904],"class_list":["post-1561","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi","tag-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1561"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1561\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}