{"id":13730,"date":"2016-08-10T14:54:12","date_gmt":"2016-08-10T12:54:12","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=13730"},"modified":"2016-08-10T14:54:12","modified_gmt":"2016-08-10T12:54:12","slug":"insektet-qe-pickojne-njeriun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/08\/insektet-qe-pickojne-njeriun\/","title":{"rendered":"Insektet q\u00eb pickojn\u00eb njeriun"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Ato jan\u00eb t\u00eb shumta dhe t\u00eb rrezikshme, jo vet\u00ebm sepse shkaktojn\u00eb dhimbje, por nganj\u00ebher\u00eb transmetojn\u00eb edhe s\u00ebmundje. Ja cilat jan\u00eb insektet q\u00eb pickojn\u00eb njer\u00ebzit dhe veprimi i tyre. <\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>K\u00ebpushat<\/strong><\/p>\n<p>Jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb insektet q\u00eb na pickojn\u00eb, por vet\u00ebm disa prej tyre futen n\u00ebn l\u00ebkur\u00eb, ashtu si k\u00ebpushat. N\u00ebse ju p\u00eblqen t\u00eb dilni sh\u00ebtitje n\u00eb natyr\u00eb, kini kujdes ndaj k\u00ebpushave, t\u00eb cilat pickojn\u00eb kur kaloni af\u00ebr bim\u00ebve dhe barit. K\u00ebpushat nuk transmetojn\u00eb gjithmon\u00eb s\u00ebmundje, por ka raste q\u00eb po, si s\u00ebmundjen e Lyme dhe disa lloj ethesh.<\/p>\n<p><strong><em>Pickimi i k\u00ebpushave<\/em><\/strong><em>. <\/em>K\u00ebpusha futet n\u00ebn l\u00ebkur\u00eb dhe shpesh l\u00ebviz n\u00eb zona t\u00eb ngrohta, me lag\u00ebshti, si n\u00eb sqetulla ose n\u00eb rr\u00ebz\u00eb t\u00eb kofsh\u00ebve, duke u ushqyer me gjak dhe duke transmetuar s\u00ebmundjet q\u00eb kan\u00eb. N\u00ebse ju keni nj\u00eb k\u00ebpush\u00eb, \u00ebsht\u00eb mir\u00eb ta hiqni ashtu si duhet. P\u00ebr t\u00eb parandaluar pickimet e tyre, mbajini krah\u00ebt, k\u00ebmb\u00ebt dhe kok\u00ebn t\u00eb mbuluar kur t\u00eb shkoni p\u00ebr sh\u00ebtitje n\u00eb natyr\u00eb. P\u00ebrdorni nj\u00eb produkt q\u00eb largon k\u00ebpushat mbi l\u00ebkur\u00eb apo rroba dhe kontrolloni veten mos ju kan\u00eb pickuar pasi keni dal\u00eb n\u00eb vende me bar, apo pyll. P\u00ebrsa i p\u00ebrket s\u00ebmundjes s\u00eb Lyme, ajo shkaktohet 3 dit\u00eb pas pickimit nga k\u00ebpusha. Shenja e par\u00eb e infeksionit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb skuqje e rrumbullak\u00ebt mbi l\u00ebkur\u00eb, e ndjekur nga ethet, dhimbjet e kok\u00ebs dhe lodhja. Kjo s\u00ebmundje e patrajtuar mund t\u00eb shp\u00ebrndahet n\u00eb zona t\u00eb tjera t\u00eb trupit, p\u00ebrfshi muskujt, ky\u00e7et, zem\u00ebr dhe sistemin nervor. P\u00ebr fat t\u00eb mir\u00eb, shumica e rasteve mund t\u00eb trajtohen me sukses, me antibiotik\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Merimanga Vejusha e Zez\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Kjo lloj merimange fshihet n\u00eb trungjet e pem\u00ebve. Ajo ka k\u00ebmb\u00eb t\u00eb gjata dhe kurriz me shk\u00eblqim, si edhe nj\u00eb njoll\u00eb n\u00eb form\u00eb klepsidre, portokalli, t\u00eb kuqe, ose t\u00eb verdh\u00eb n\u00eb bark. K\u00ebto merimanga jan\u00eb afro 8 mm te gjera dhe 3.8 cm t\u00eb gjata, duke llogaritur edhe k\u00ebmb\u00ebt e tyre t\u00eb gjata.<\/p>\n<p><strong><em>Pickimi i Vejush\u00ebs s\u00eb Zez\u00eb<\/em><\/strong>. Kjo merimang\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb dhimbje ther\u00ebse n\u00eb vendin e pickuar, por mund t\u00eb mos shkaktoj\u00eb fare dhimbje dhe pickimi i tyre \u00ebsht\u00eb helmues. Kontrolloni p\u00ebr dy vende t\u00eb kuqe n\u00eb l\u00ebkur\u00eb, skuqje, zbutje dhe nj\u00eb gung\u00eb n\u00eb vendin e pickimit. M\u00eb pas mund t\u00eb keni ng\u00ebr\u00e7e t\u00eb forta muskujsh, marrje mendsh, t\u00eb vjella, dridhje dhe rritje t\u00eb presioni t\u00eb gjakut. Ju duhet t\u00eb k\u00ebrkoni menj\u00ebher\u00eb ndihm\u00eb mjek\u00ebsore dhe t\u2019ju b\u00ebjn\u00eb injeksionin kund\u00ebr helmimit. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb e mundur, merrni edhe merimang\u00ebn me vete, q\u00eb t\u2019ju b\u00ebjn\u00eb identifikimin e sakt\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Merimanga kafe e vetmuar<\/strong><\/p>\n<p>Kjo lloj merimange fshihet n\u00ebp\u00ebr depo dhe papafingo. Ngjyra e tyre varion nga me nuanca t\u00eb verdha n\u00eb kafe t\u00eb err\u00ebt, me k\u00ebmb\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb err\u00ebta. Pickimi i tyre \u00ebsht\u00eb helmues dhe nganj\u00ebher\u00eb mund t\u00eb shkaktoj\u00eb plag\u00eb serioze dhe infeksion. Megjithat\u00eb, ju mund t\u00eb mos e ndjeni pickimin deri von\u00eb.<\/p>\n<p><strong><em>Pickimi i Mermang\u00ebs Kafe.<\/em><\/strong> Pickimi i k\u00ebsaj merimange shpesh \u00ebsht\u00eb pa dhimbje. L\u00ebkura mund t\u00eb skuqet, t\u00eb zbehet, t\u00eb krijoj\u00eb flluck\u00eb dhe zona e pickuar t\u00eb dhemb\u00eb. Nganj\u00ebher\u00eb formohet nj\u00eb plag\u00eb. Pickimi mund t\u00eb jet\u00eb vdekjeprur\u00ebs n\u00eb raste shum\u00eb t\u00eb rralla. Duhet t\u00eb shkoni menj\u00ebher\u00eb tek doktori n\u00ebse ju ka pickuar merimanga.<\/p>\n<p><strong>Morrat<\/strong><\/p>\n<p>Morrat vendosen n\u00eb flok\u00eb. Atyre u p\u00eblqen t\u00eb fshihen n\u00eb zon\u00ebn e qaf\u00ebs dhe pas vesh\u00ebve. N\u00ebse ju keni morra, mund ta keni marr\u00eb duke iu afruar kok\u00ebs, duke p\u00ebrdorur kapelen ose kreh\u00ebrin e nj\u00eb personi q\u00eb i ka ato. Morrat shkaktoj\u00eb kruarje t\u00eb kok\u00ebs, por kjo mund t\u00eb shkaktoj\u00eb edhe infeksion. N\u00eb raste shum\u00eb serioze, mund t\u00eb bien edhe flok\u00ebt.<\/p>\n<p><strong><em>Si t\u00eb hiqni qafe morrat<\/em><\/strong>. P\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb morrat dhe vez\u00ebt e tyre (t\u00eb quajtura th\u00ebrrija), p\u00ebrdorni locione, krem\u00ebra, ose shampo q\u00eb blihen n\u00eb farmaci, ose q\u00eb jua ka dh\u00ebn\u00eb doktori p\u00ebr morrat. Lani rrobat, \u00e7ar\u00e7af\u00ebt dhe kreh\u00ebrat me uj\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb dhe thajini n\u00eb lavatri\u00e7e p\u00ebr t\u00eb parandaluar shp\u00ebrndarjen e morrave. Kontrolloni t\u00eb gjith\u00eb pjes\u00ebtar\u00ebt e familjes dhe trajtoni t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb morra apo th\u00ebrrija.<\/p>\n<p><strong>Pleshtat<\/strong><\/p>\n<p>Pleshtat nuk jan\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake. Ata jan\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl, pa krah\u00eb, t\u00eb shkath\u00ebt dhe jetojn\u00eb me gjakun e atyre q\u00eb pickojn\u00eb.<\/p>\n<p><strong><em>Pickimi i pleshtave.<\/em><\/strong> Disa njer\u00ebz jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm ndaj pickimit t\u00eb pleshtave, por kruarja mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb plag\u00eb, apo infeksion. Zgjidhja m\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb largoni pleshtat nga kafsh\u00ebt sht\u00ebpiake. Mbajini ato larg krevatit tuaj dhe sigurohuni t\u00eb fshini qilimat me fshes\u00eb me korent, \u00e7do dit\u00eb. Hidhni sprei me insekticide n\u00eb zonat e prekura dhe p\u00ebrdorni nj\u00eb insekticid t\u00eb aprovuar nga veterineri tek kafsh\u00ebt.<\/p>\n<p><strong>Bleta, grenza.<\/strong><\/p>\n<p>Disa lloje blet\u00ebsh e humbasin thumbin e tyre kur pickojn\u00eb dhe ngordhin, por grenzat mund t\u00eb t\u00eb pickojn\u00eb disa her\u00eb, sepse nuk e humbasin thumbin. Ky pickim mund t\u00eb shkaktoj\u00eb reaksion serioz tek njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb alergjik\u00eb ndaj tyre.<\/p>\n<p><strong><em>Pickimi i tyre<\/em><\/strong>. N\u00ebse ju nuk keni reaksion alergjik, thjesht hiqni thumbin, pastroni zon\u00ebn e pickuar, aplikoni akull n\u00eb t\u00eb dhe merrni antihistaminik nga goja p\u00ebr kruarjen, si edhe ibuprofen p\u00ebr dhimbjen. N\u00ebse keni reaksion alergjik t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, p\u00ebrdorni nj\u00eb gjilp\u00ebr\u00eb epinefrine n\u00ebse keni nj\u00eb t\u00eb till\u00eb, ose shkoni n\u00eb urgjenc\u00eb. Hiqni me kujdes thumbin, pa shtrydhur qesen e helmit.<\/p>\n<p><strong>Merimangat e kuqe (ose t\u00eb zjarrit)<\/strong><\/p>\n<p>K\u00ebto merimanga ngjajm\u00eb me ato t\u00eb zakonshmet. Ato krijojn\u00eb fole gjigande n\u00eb zona t\u00eb hapura dhe jan\u00eb agresive kur bezdisen. Gjat\u00eb nj\u00eb sulmi, merimanga e kuqe kapet pas l\u00ebkur\u00ebs me nofulla dhe pastaj pickon nga barku. Ajo mund ta injektoj\u00eb helmin shum\u00eb her\u00eb.<\/p>\n<p><strong><em>Pickimi i merimang\u00ebs s\u00eb kuqe<\/em><\/strong>. Zakonisht ato shkaktojn\u00eb plag\u00eb t\u00eb kuqe, q\u00eb t\u00eb djegin dhe kruhen. Nga pickimi mund t\u00eb shkaktohen edhe plag\u00eb t\u00eb mbushura me qelb. P\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar dhimbjen mund t\u00eb p\u00ebrdorni akull, leht\u00ebsues p\u00ebr dhimbjen dhe antihistaminik\u00eb. N\u00ebse pickoheni shum\u00eb here mund t\u00eb keni nj\u00eb reaksion alergjik ose helmues t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, bile edhe k\u00ebrc\u00ebnues p\u00ebr jet\u00ebn, prandaj duhet t\u00eb shkoni menj\u00ebher\u00eb tek doktori n\u00ebse nevojitet.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>(K\u00ebt\u00eb shkrim mund ta lexoni t\u00eb plot\u00eb n\u00eb gazet\u00ebn \u201cIntervista\u201d t\u00eb k\u00ebsaj jave. At\u00eb mund ta blini n\u00eb t\u00eb gjitha pikat e shitjes n\u00eb Shqip\u00ebri si edhe n\u00eb kioskat ku shitet shtypi i huaj n\u00eb Greqi. Mund ta blini edhe online, vet\u00ebm p\u00ebr\u00a089\u00a0cent, n\u00eb:\u00a0<a href=\"http:\/\/www.pressreader.com\/albania\/intervista\">http:\/\/www.pressreader.com\/albania\/intervista<\/a>)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ato jan\u00eb t\u00eb shumta dhe t\u00eb rrezikshme, jo vet\u00ebm sepse shkaktojn\u00eb dhimbje, por nganj\u00ebher\u00eb transmetojn\u00eb edhe s\u00ebmundje. Ja cilat jan\u00eb insektet q\u00eb pickojn\u00eb njer\u00ebzit dhe veprimi i tyre. &nbsp; K\u00ebpushat Jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb insektet q\u00eb na pickojn\u00eb, por vet\u00ebm disa prej tyre futen n\u00ebn l\u00ebkur\u00eb, ashtu si k\u00ebpushat. N\u00ebse ju p\u00eblqen t\u00eb dilni sh\u00ebtitje n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":13732,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-13730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13730\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}