{"id":1365,"date":"2014-07-14T10:58:45","date_gmt":"2014-07-14T10:58:45","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=1365"},"modified":"2014-07-14T10:58:45","modified_gmt":"2014-07-14T10:58:45","slug":"cfare-ofron-rio-de-zhaneiro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/07\/cfare-ofron-rio-de-zhaneiro\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb ofron Rio de Zhaneiro?"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>S\u00eb shpejti, fillon n\u00eb Brazil Kupa e Bot\u00ebs 2014 n\u00eb futboll, e cila do t\u00eb zhvillohet n\u00eb disa prej qyteteve kryesore t\u00eb k\u00ebtij vendi. Me k\u00ebt\u00eb rast, ju prezantojm\u00eb qytetin mitik t\u00eb futbollit dhe t\u00eb Marakanas\u00eb, Rio de Zhaneiron. Ky shkrim u sh\u00ebrben atyre q\u00eb do t\u00eb ken\u00eb fatin t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb Brazil p\u00ebr t\u00eb par\u00eb ndeshjet, por edhe neve, q\u00eb do t\u2019i shohim ato n\u00ebp\u00ebrmjet ekranit&#8230;<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>1. Disa shifra<\/strong><\/p>\n<p>Qyteti i Rio de Zhaneiros u themelua n\u00eb vitin 1656, ndodhet n\u00eb juglindje t\u00eb vendit dhe ka nj\u00eb popullsi prej 6,3 milion\u00eb banor\u00ebsh (sipas regjistrimit t\u00eb vitit 2010). Sip\u00ebrfaqja e tij \u00ebsht\u00eb 1260 km2.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>2. Pak histori<\/strong><\/p>\n<p>Qyteti u zbulua n\u00eb janar t\u00eb vitit 1502, kur eksploratori portugez, Gaspar de Lemos mb\u00ebrriti n\u00eb gjirin Guanabara, n\u00eb qytetin mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs juglindor t\u00eb Rio de Zhaneiros, i cili u themelua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb zyrtare n\u00eb 1 mars 1565 nga ushtaraku portugez Estacio de Sa. Iu vu emri Rio de Zhaneiro (Lumi i Janarit) sepse Lemosi, n\u00eb fillim mendoi se gjiri ishte nj\u00eb lum\u00eb. Rio u b\u00eb shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Brazilin p\u00ebr nxjerrjen e arit, t\u00eb gur\u00ebve t\u00eb \u00e7muar dhe pasurive t\u00eb tjera n\u00eb shekullin e XVII, pas zbulimeve minerale n\u00eb qytetin e af\u00ebrt, Minas Gerais. Si n\u00eb shum\u00eb qytete t\u00eb tjer\u00eb bregdetare, edhe n\u00eb Rio, n\u00eb shekullin e XIX, u b\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje racash dhe kulturash q\u00eb ndikuan n\u00eb jet\u00ebn e tij, p\u00ebrfshi k\u00ebtu edhe kultur\u00ebn e skllev\u00ebrve afrikan\u00eb q\u00eb kalonin nga ky port. Rio ka qen\u00eb kryeqytet i vendit nga viti 1764-1960, kur u z\u00ebvend\u00ebsua nga qyteti i rinovuar i Brazilias, por edhe m\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi pati roli i tij si kryeqytet i Brazilit t\u00eb shpallur i pavarur, m\u00eb 1825.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>3. Rio, sot<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb dit\u00ebt e sotme, Cidade Maravilhosa (Qyteti i Mrekulluesh\u00ebm) p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb atraksion p\u00ebr turist\u00ebt e gjith\u00eb bot\u00ebs dhe \u00ebsht\u00eb sinonim i zbavitjeve dhe k\u00ebnaq\u00ebsive, p\u00ebr shkak t\u00eb karnavaleve t\u00eb tij t\u00eb famshme. \u00c7do shkurt, q\u00eb prej vitit 1723, festimet e karnavaleve jan\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhat\u00eb n\u00eb bot\u00eb dhe mbi 5 milion\u00eb vizitor\u00eb grumbullohen n\u00eb qytet p\u00ebr t\u2019i shijuar nga af\u00ebr. Shumica prej tyre, vijn\u00eb nga cepi tjet\u00ebr i bot\u00ebs dhe shkrihen me 2 milion\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb sfilojn\u00eb n\u00eb rrug\u00eb, gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb karnavaleve.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>4. Mali Pao de Acucar<\/strong><\/p>\n<p>Rio \u00ebsht\u00eb i njohur edhe p\u00ebr bukurit\u00eb e tij natyrore dhe shk\u00ebmbi Pao de Acucar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga pikat e tij m\u00eb t\u00eb njohura. Shk\u00ebmbi ka nj\u00eb lart\u00ebsi prej 396 metrash dhe u quajt k\u00ebshtu ngaq\u00eb emri i tij n\u00eb gjuh\u00ebn portugeze do t\u00eb thot\u00eb buk\u00eb sheqeri, sepse ka t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn form\u00eb me t\u00eb. Vizitor\u00ebt mund t\u00eb shkojn\u00eb atje me teleferik dhe t\u00eb shijojn\u00eb pamjen panoramike gjat\u00eb ngjitjes, ose t\u00eb ngjiten me k\u00ebmb\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>5. Copacabana<\/strong><\/p>\n<p>Plazhi m\u00eb i njohur dhe i famsh\u00ebm i Rios \u00ebsht\u00eb Copacabana, n\u00eb Jug t\u00eb qytetit. Kat\u00ebr kilometra me r\u00ebr\u00eb t\u00eb mbushur plot me plazhist\u00eb, atlet\u00ebt q\u00eb b\u00ebjn\u00eb sport, por edhe jeta e nat\u00ebs, e b\u00ebjn\u00eb Copacaban\u00ebn t\u00eb d\u00ebgjuar n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Momenti i saj m\u00eb i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb nata e 31 dhjetorit, kur m\u00eb shum\u00eb se 2 milion\u00eb njer\u00ebz grumbullohen me shampanj\u00eb n\u00eb dor\u00eb, p\u00ebr t\u00eb pritur vitin e ri.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>6. Statuja e Krishtit Sh\u00eblbyes<\/strong><\/p>\n<p>Ikona m\u00eb emblematike jo vet\u00ebm e Rios, por e gjith\u00eb Brazilit, \u00ebsht\u00eb statuja e Krishtit Sh\u00eblbyes. Statuja u p\u00ebrfundua n\u00eb vitin 1931 dhe ka nj\u00eb lart\u00ebsi prej 30 metrash. Jezusi e sheh qytetin nga lart\u00ebsia e 700 metrave t\u00eb malit Corcovado, af\u00ebr qendr\u00ebs. Statuja u nd\u00ebrtua me porosi t\u00eb katolik\u00ebve brazilian\u00eb dhe krah\u00ebt e tij t\u00eb hapur, simbolizojn\u00eb paqen. Sot, afro 300 mij\u00eb turist\u00eb, e vizitojn\u00eb at\u00eb \u00e7do vit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>7. Vendndodhja <\/strong><\/p>\n<p>Gjeografikisht, Rio gjendet n\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse t\u00eb bot\u00ebs. Nga nj\u00ebra an\u00eb Atlantiku, nga tjetra, pylli Tijuca, pylli urban tropikal m\u00eb i madh n\u00eb bot\u00eb dhe sht\u00ebpi e qindra bim\u00ebve dhe llojeve t\u00eb rralla t\u00eb kafsh\u00ebve. Kufiri i qytetit p\u00ebrb\u00ebhet nga vargmalet Serra do Mar, q\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb n\u00eb pasurit\u00eb natyrore t\u00eb UNESCO-s. Qyteti ndahet n\u00eb 4 zona gjeografike, \u00e7donj\u00ebra prej t\u00eb cilave ka karakteristikat e veta. Jugu \u00ebsht\u00eb i pasur dhe i sigurt\u00eb p\u00ebr turist\u00ebt. Qendra \u00ebsht\u00eb e njohur p\u00ebr nd\u00ebrtesat e veta historike, megjithat\u00eb, Rio \u00ebsht\u00eb i njohur edhe p\u00ebr favelat apo lagjet e varfra, ku lul\u00ebzon krimi dhe q\u00eb ndodhen n\u00eb kufi t\u00eb qytetit.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>8. Klima<\/strong><\/p>\n<p>Rio ka klim\u00eb tropikale, t\u00eb nxeht\u00eb dhe t\u00eb that\u00eb n\u00eb ver\u00eb, me shira t\u00eb shumta n\u00eb dim\u00ebr, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb temperatura mesatare vjetore \u00ebsht\u00eb 23 \u00b0C.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>9. Futbolli n\u00eb Rio<\/strong><\/p>\n<p>Rio \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr e madhe e futbollit brazilian, qytet ku ndodhen 4 nga skuadrat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb vend: Vasko de Gama, Botafogo, Fluminense dhe Flamengo. Q\u00eb t\u00eb katra luajn\u00eb n\u00eb kategorin\u00eb e par\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb m\u00eb e njohura dhe m\u00eb e suksesshmja \u00ebsht\u00eb Flamengo (e njohur edhe si Mengao), q\u00eb e ka fituar kompionatin 5 her\u00eb dhe ka m\u00eb shum\u00eb se 30 milion\u00eb fansa. Nga ky qytet kan\u00eb dal\u00eb shum\u00eb lojtar\u00eb mitik\u00eb brazilian\u00eb si Ziko, Zharzinjo, Ronaldo dhe Romario. N\u00eb Rio gjendet gjithashtu edhe nj\u00eb nga stadiumet m\u00eb t\u00eb famshme n\u00eb bot\u00eb, Marakanaja mitike. Stadiumi u nd\u00ebrtua p\u00ebr Kup\u00ebn e Bot\u00ebs t\u00eb vitit 1950 n\u00eb Brazil (n\u00eb foto) dhe n\u00eb t\u00eb u zhvillua ndeshja finale, ku Brazili u mund nga Uruguaji, me rezultatin 2-1. Ajo u rinovua p\u00ebr kup\u00ebn e Bot\u00ebs 2014 dhe brazilian\u00ebt shpresojn\u00eb q\u00eb k\u00ebsaj radhe, t\u2019i sjell\u00eb m\u00eb shum\u00eb fat skuadr\u00ebs s\u00eb tyre komb\u00ebtare.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>10. E dinit q\u00eb&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8230;p\u00ebrve\u00e7 kup\u00ebs s\u00eb Bot\u00ebs, n\u00eb Brazil do t\u00eb zhvillohen edhe Loj\u00ebrat Olimpike t\u00eb vitit 2016?<\/p>\n<p>&#8211; N\u00eb vitin 2009, Rio u zgjodh qyteti ku do t\u00eb zhvillohen Loj\u00ebrat Olimpike, duke mundur Madridin, Tokion dhe \u00c7ikagon.<\/p>\n<p>&#8211; Gjat\u00eb Loj\u00ebrave Olimpike, shumica e garave do t\u00eb b\u00ebhen n\u00eb stadiumet e zon\u00ebs Barra da Tijuca, n\u00eb jugper\u00ebndim t\u00eb qytetit.<\/p>\n<p>&#8211; N\u00eb Marakana do t\u00eb b\u00ebhet ceremonia e hapjes dhe ndeshja finale e futbollit, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb garat e tjera do t\u00eb b\u00ebhen n\u00eb stadiumin olimpik Zhoao Havelanzh, me kapacitet 46 931 spektator\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00eb shpejti, fillon n\u00eb Brazil Kupa e Bot\u00ebs 2014 n\u00eb futboll, e cila do t\u00eb zhvillohet n\u00eb disa prej qyteteve kryesore t\u00eb k\u00ebtij vendi. Me k\u00ebt\u00eb rast, ju prezantojm\u00eb qytetin mitik t\u00eb futbollit dhe t\u00eb Marakanas\u00eb, Rio de Zhaneiron. Ky shkrim u sh\u00ebrben atyre q\u00eb do t\u00eb ken\u00eb fatin t\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb Brazil p\u00ebr t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[184],"class_list":["post-1365","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turizem","tag-cfare-ofron-rio-de-zhaneiro"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1365\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}