{"id":13366,"date":"2016-06-23T12:30:38","date_gmt":"2016-06-23T10:30:38","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=13366"},"modified":"2016-06-22T12:26:08","modified_gmt":"2016-06-22T10:26:08","slug":"10-vjet-zbulime-ne-mjekesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/06\/10-vjet-zbulime-ne-mjekesi\/","title":{"rendered":"10 vjet zbulime n\u00eb mjek\u00ebsi"},"content":{"rendered":"<p>Shihni p\u00ebrparimet q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb mjek\u00ebsia n\u00eb k\u00ebta 10 vjet\u00ebt e fundit, q\u00eb nga transplanti i par\u00eb i fytyr\u00ebs e deri te pankreasi bionik.<br \/>\nStudiuesit kan\u00eb gjetur trajtime revolucionare p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb tilla si kanceri, s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe diabeti. Ata kan\u00eb zbuluar gjene ky\u00e7 t\u00eb trupit t\u00eb njeriut, kan\u00eb transplantuar fytyr\u00ebn e njeriut dhe i kan\u00eb ndihmuar njer\u00ebzit e paralizuar q\u00eb t\u00eb ecin p\u00ebrs\u00ebri. Ja, 10 hapa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb k\u00ebta 10 vjet\u00ebt e fundit: <\/p>\n<p>N\u00ebntor 2005: Transplanti i par\u00eb i fytyr\u00ebs<br \/>\nDisa kirurg\u00eb francez\u00eb kan\u00eb realizuar transplantin e par\u00eb t\u00eb pjessh\u00ebm t\u00eb fytyr\u00ebs s\u00eb nj\u00eb gruaje 38 vje\u00e7are, e cila ishte shp\u00ebrfytyruar nga sulmi i nj\u00eb qeni. Ata mor\u00ebn mjekr\u00ebn, buz\u00ebt e hund\u00ebn nga nj\u00eb dhurues i vdekur dhe ia vun\u00eb ato gruas.<br \/>\nQershor 2006: Aprovohet vaksina kund\u00ebr kancerit t\u00eb qaf\u00ebs s\u00eb mitr\u00ebs<br \/>\nFDA (Federata Amerikane e Ila\u00e7eve) aprovon Gardasilin, vaksin\u00ebn e par\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur vajzat e reja nga papilomavirusi njer\u00ebzor (HPV), i cili shkakton pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb rasteve t\u00eb kancerit t\u00eb qaf\u00ebs s\u00eb mitr\u00ebs dhe t\u00eb lezeve gjenitale. Ekspert\u00ebt thon\u00eb se vaksina kund\u00ebr HPV-s\u00eb, tani e k\u00ebshilluar edhe p\u00ebr djemt\u00eb, mund t\u00eb reduktoj\u00eb me 2\/3 vdekjet nga kanceri n\u00eb qaf\u00ebn e mitr\u00ebs n\u00eb bot\u00eb.<br \/>\nPrill 2007: Identifikohen gjenet q\u00eb shkaktojn\u00eb diabetin 2<br \/>\nKy zbulim ka ndihmuar shum\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt q\u00eb t\u00eb kuptojn\u00eb faktor\u00ebt e rrezikut q\u00eb shkaktojn\u00eb diabetin. Q\u00eb prej asaj kohe, studimet kan\u00eb zbuluar m\u00eb shum\u00eb se 70 variante t\u00eb gjenit q\u00eb shtojn\u00eb rrezikun e diabetit me 30%. Shum\u00eb prej tyre ndikojn\u00eb n\u00eb \u00e7lirimin e insulin\u00ebs, hormonit q\u00eb kontrollon nivelin e sheqerit n\u00eb gjak.<br \/>\nTetor 2008: Transplanti i par\u00eb i t\u00eb dyja duarve<br \/>\nDoktor\u00ebt n\u00eb Gjermani kryen transplantin e par\u00eb t\u00eb t\u00eb dyja duarve te nj\u00eb fermer, krah\u00ebt e t\u00eb cilit ishin prer\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb aksidenti. Krah\u00ebt u mor\u00ebn nga nj\u00eb dhurues q\u00eb kishte vdekur para disa or\u00ebsh. Pas operacionit, pacienti tha se ndihej si \u201cnjeri i plot\u00eb\u201d p\u00ebrs\u00ebri.<br \/>\nShtator 2009: Zbulohen gjene t\u00eb reja q\u00eb shkaktojn\u00eb Alzhaimerin<br \/>\nStudiuesit zbuluan tre mutacione t\u00eb gjeneve q\u00eb mund t\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb s\u00ebmundjen e Alzhaimerit. Gjenet mbrojn\u00eb trurin nga d\u00ebmtimet dhe i ndihmojn\u00eb qelizat nervore q\u00eb t\u00eb punojn\u00eb si\u00e7 duhet. Zbulimi p\u00ebrfaq\u00ebsonte nj\u00eb hap t\u00eb madh drejt testimeve dhe trajtimeve t\u00eb reja. Studiuesit po studiojn\u00eb tani gjene t\u00eb reja q\u00eb mund t\u00eb shtojn\u00eb rrezikun e Alzhaimerit.<br \/>\nKorrik 2010: Fillon p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb testimi me qelizat staminale<br \/>\nFDA-ja lejoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb studimin te qelizat staminale t\u00eb embrioneve, p\u00ebr t\u00eb trajtuar d\u00ebmtimet e shtyll\u00ebs kurrizore. Geroni, kompania q\u00eb kreu studimin, e nd\u00ebrpreu at\u00eb papritmas n\u00eb vitin 2011, p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrqendruar te k\u00ebrkimet mbi kancerin. Megjithat\u00eb, nj\u00eb shoq\u00ebri e re, Asterias Biotherapeutics, deklaroi n\u00eb vitin 2014 se do t\u00eb vazhdonte k\u00ebrkimet n\u00eb qelizat staminale p\u00ebr riparimin e shtyll\u00ebs kurrizore&#8230;<br \/>\nMaj 2011: Stimulimi i shtyll\u00ebs kurrizore p\u00ebr t\u00eb paralizuarit<br \/>\nNj\u00eb revist\u00eb shkencore shkroi se nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb ishte paralizuar posht\u00eb gjoksit gjat\u00eb nj\u00eb aksidenti, qe i aft\u00eb t\u00eb q\u00ebndronte n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, t\u00eb l\u00ebvizte k\u00ebmb\u00ebt dhe t\u00eb b\u00ebnte disa hapa n\u00eb tapetin rretullues, kur shtylla e tij kurrizore u stimulua me an\u00eb t\u00eb elektricitetit. Teknika u quajt stimulimi i shtyll\u00ebs kurrizore epidurale. Tre vjet m\u00eb von\u00eb, kjo teknik\u00eb ndihmoi edhe tre t\u00eb paralizuar t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb t\u00eb l\u00ebviznin.<br \/>\nDhjetor 2012: Nj\u00eb grua e paralizuar l\u00ebviz dor\u00ebn e saj protez\u00eb<br \/>\nNj\u00eb grua q\u00eb ishte e paralizuar nga qafa e posht\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundjeje degjenerative t\u00eb palc\u00ebs kurrizore, ishte e aft\u00eb ta b\u00ebnte \u201cqepalla\u201d me nj\u00eb person tjet\u00ebr dhe t\u00eb hante vet\u00eb nj\u00eb \u00e7okollat\u00eb. Doktor\u00ebt implantuan n\u00eb trurin e saj dy mekanizma me elektroda q\u00eb ishin t\u00eb lidhura me dor\u00ebn e saj robotike. Me kalimin e koh\u00ebs dhe me st\u00ebrvitje, ajo arriti t\u00eb kryente shum\u00eb pun\u00eb pa ndihm\u00ebn e kompjuterit.<br \/>\nShkurt 2013: Doktor\u00ebt u b\u00ebn\u00eb vizita n\u00eb distanc\u00eb pacient\u00ebve me an\u00ebn e robot\u00ebve<br \/>\nDoktor\u00ebt tani mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb vizita n\u00eb distanc\u00eb n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb tjet\u00ebr, ose n\u00eb nj\u00eb shtet tjet\u00ebr. Kjo arrihet me ndihm\u00ebn e dy llojeve robot\u00ebsh, RP dhe iRobot, t\u00eb cil\u00ebt jua sjellin doktor\u00ebt n\u00eb dhom\u00ebn ku jeni. Roboti ka n\u00eb maj\u00eb t\u00eb tij nj\u00eb ekran, me an\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit doktori mund t\u00eb nd\u00ebrveproj\u00eb me pacientin dhe ta ekzaminoj\u00eb at\u00eb.<br \/>\nQershor 2014: Shpiket pankreasi i par\u00eb bionik<br \/>\nShkenc\u00ebtar\u00ebt arrit\u00ebn t\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb pankreas bionik, q\u00eb zbulon nivelin e sheqerit n\u00eb gjak dhe automatikisht, l\u00ebshon sasin\u00eb e duhur t\u00eb insulin\u00ebs dhe t\u00eb glukagonit n\u00eb gjak. Duke kopjuar veprimin e pankreasit t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ky mekaniz\u00ebm mund t\u2019i ndihmoj\u00eb njer\u00ebzit me diabet t\u00eb tipit 1 q\u00eb t\u00eb mos ken\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb monitorojn\u00eb vazhdimisht nivelin e sheqerit n\u00eb gjak dhe t\u00eb b\u00ebjn\u00eb injeksione insuline. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shihni p\u00ebrparimet q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb mjek\u00ebsia n\u00eb k\u00ebta 10 vjet\u00ebt e fundit, q\u00eb nga transplanti i par\u00eb i fytyr\u00ebs e deri te pankreasi bionik. Studiuesit kan\u00eb gjetur trajtime revolucionare p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb tilla si kanceri, s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe diabeti. Ata kan\u00eb zbuluar gjene ky\u00e7 t\u00eb trupit t\u00eb njeriut, kan\u00eb transplantuar fytyr\u00ebn e njeriut dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":13367,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-13366","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13366"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13366\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}