{"id":13293,"date":"2016-06-16T13:30:56","date_gmt":"2016-06-16T11:30:56","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=13293"},"modified":"2016-06-16T11:53:04","modified_gmt":"2016-06-16T09:53:04","slug":"cfare-jane-infeksionet-e-rrugeve-urinare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/06\/cfare-jane-infeksionet-e-rrugeve-urinare\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb jan\u00eb infeksionet e rrug\u00ebve urinare?"},"content":{"rendered":"<p>Afro gjysma e grave kalojn\u00eb nj\u00eb infeksion t\u00eb rrug\u00ebve urinare (IRU) n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre. Kjo ndodh kur bakteret prekin sistemin q\u00eb trajton urin\u00ebn n\u00eb trup, veshkat, fshik\u00ebz\u00ebn dhe tubat dhe i lidhin ato. Infeksionet e fshik\u00ebz\u00ebs jan\u00eb t\u00eb zakonshme kur trajtohen shpejt, por n\u00ebse infeksioni prek veshkat, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb s\u00ebmundje m\u00eb serioze&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; Cilat jan\u00eb simptomat e infeksionit t\u00eb fshik\u00ebz\u00ebs dhe veshkave?<br \/>\n&#8211; Shumica e IRU-ve jan\u00eb infeksione t\u00eb fshik\u00ebz\u00ebs. Simptomat p\u00ebrfshijn\u00eb: Dhimbje apo djegie gjat\u00eb urinimit, nevoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb urinuar shpesh, dhimbje n\u00eb fund t\u00eb barkut, urin\u00eb e turbullt, ose q\u00eb mban er\u00eb t\u00eb keqe. Disa njer\u00ebz nuk kan\u00eb simptoma, por n\u00ebse ky infeksion nuk trajtohet, ai mund t\u00eb prek\u00eb veshkat. Shenjat e k\u00ebsaj p\u00ebrfshijn\u00eb: Dhimbje n\u00eb shpin\u00eb, n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn ose t\u00eb dyja an\u00ebt, temperatur\u00eb dhe ethe, t\u00eb vjella dhe marrje mendsh.<br \/>\n&#8211; Kur duhet shkuar te doktori?<br \/>\n&#8211; Sapo t\u00eb shihni simptomat e para. Nj\u00eb infeksion i fshik\u00ebz\u00ebs nuk p\u00ebrb\u00ebn urgjenc\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, por disa njer\u00ebz rrezikojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrlikime. K\u00ebtu futen grat\u00eb shtatz\u00ebna, t\u00eb moshuarit, burrat, si edhe njer\u00ebzit q\u00eb vuajn\u00eb nga diabeti, s\u00ebmundjet e veshkave, ose q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb sistem urinar t\u00eb dob\u00ebsuar.<br \/>\n&#8211; A mund t\u00eb ngat\u00ebrrohet IRU-ja me ndonj\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr?<br \/>\n&#8211; Megjith\u00ebse djegia gjat\u00eb urinimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb dalluese e nj\u00eb IRU-je, ajo mund t\u00eb jet\u00eb edhe simptom\u00eb e nj\u00eb infeksioni mykotik t\u00eb vagin\u00ebs, ose e nj\u00eb SST-je. K\u00ebto t\u00eb fundit p\u00ebrfshijn\u00eb klamidian, gonorrean dhe trikomoniaz\u00ebn. Analizat e thjeshta laboratorike b\u00ebjn\u00eb dallimin e nj\u00eb IRU-je nga nj\u00eb SST.<br \/>\n&#8211; \u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb cistiti i muajit t\u00eb mjaltit?<br \/>\n&#8211; Jan\u00eb t\u00eb pakta gj\u00ebrat q\u00eb mund t\u00eb prishin nj\u00eb muaj mjalti si nj\u00eb IRU. Megjithat\u00eb, kjo gj\u00eb ndodh kaq shpesh, sa e kan\u00eb quajtur edhe \u201ccistiti i muajit t\u00eb mjaltit\u201d. Arsyeja \u00ebsht\u00eb se aktiviteti seksual mund t\u2019i shtyj\u00eb bakteret n\u00eb uret\u00ebr. Sigurisht, problemi nuk u p\u00ebrket vet\u00ebm \u00e7ifteve q\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb muaj mjalti, disa gra preken nga infeksioni i fshik\u00ebz\u00ebs pothuajse sa her\u00eb q\u00eb b\u00ebjn\u00eb seks. T\u00eb prekshme jan\u00eb sidomos grat\u00eb q\u00eb p\u00ebrdorin diafragm\u00ebn si metod\u00eb kontraceptive.<br \/>\n&#8211; \u00c7far\u00eb ndodh kur nj\u00eb IRU nuk ka simptoma?<br \/>\n&#8211; Ka raste kur IRU-ja ndodh pa simptomat klasike, pra pa simptoma fare, por analiza e urin\u00ebs tregon pranin\u00eb e bakteries. N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr trajtim, por grat\u00eb shtatz\u00ebna, disa f\u00ebmij\u00eb dhe ata q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb transplant veshkash, duhen trajtuar q\u00eb t\u00eb evitojn\u00eb infeksionin e veshkave.<br \/>\n&#8211; \u00c7far\u00eb ndodh kur kemi nj\u00eb nd\u00ebrlikim t\u00eb s\u00ebmundjes?<br \/>\n&#8211; Rreziku m\u00eb i madh i nj\u00eb IRU-je \u00ebsht\u00eb se kur nuk trajtohet, mund t\u00eb p\u00ebrhapet nga fshik\u00ebza n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn ose n\u00eb t\u00eb dyja veshkat. Kur bakteret sulmojn\u00eb veshkat, mund t\u00eb shkaktojn\u00eb d\u00ebme q\u00eb reduktojn\u00eb funksionet e tyre p\u00ebrgjithmon\u00eb. Te njer\u00ebzit me probleme n\u00eb veshka, kjo shton rrezikun e mosfunksionimit t\u00eb tyre. Ekziston edhe nj\u00eb mund\u00ebsi e vog\u00ebl q\u00eb infeksioni t\u00eb futet n\u00eb gjak dhe t\u00eb shp\u00ebrndahet n\u00eb organe t\u00eb tjera.<br \/>\n&#8211; Si fillon nj\u00eb IRU?<br \/>\n&#8211; Shum\u00eb tipe bakteresh jetojn\u00eb n\u00eb zorr\u00eb dhe n\u00eb zon\u00ebn gjenitale, por jo n\u00eb sistemin urinar sepse urina \u00ebsht\u00eb sterile. K\u00ebshtu, kur bakteret si E.coli futen aksidentalisht n\u00eb sistemin urinar, mund t\u00eb filloj\u00eb nj\u00eb IRU. Zakonisht, bakteret udh\u00ebtojn\u00eb nga uretra n\u00eb fshik\u00ebz, ku mund t\u00eb filloj\u00eb infeksioni. Prej k\u00ebsaj preken m\u00eb shpesh grat\u00eb sesa burrat, mbase ngaq\u00eb kan\u00eb uret\u00ebr m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr.<br \/>\n&#8211; Cil\u00ebt faktor\u00eb e shtojn\u00eb rrezikun?<br \/>\n&#8211; IRU-t\u00eb hasen m\u00eb shpesh te grat\u00eb seksualisht aktive. T\u00eb tjer\u00eb faktor\u00eb q\u00eb shtojn\u00eb rrezikun jan\u00eb mospirja e sasis\u00eb s\u00eb mjaftueshme t\u00eb l\u00ebngjeve, larja e shpesht\u00eb n\u00eb vask\u00eb, mbajtja gjat\u00eb e urin\u00ebs dhe gur\u00ebt n\u00eb veshka.<br \/>\n&#8211; Po burrat, s\u00ebmuren nga IRU-ja?<br \/>\n&#8211; Burrat kan\u00eb m\u00eb pak gjasa q\u00eb t\u00eb s\u00ebmuren nga nj\u00eb IRU. Kur kjo ndodh, shpesh ka lidhje me nj\u00eb problem tjet\u00ebr mjek\u00ebsor, si gur\u00ebt n\u00eb veshka, ose nj\u00eb prostat\u00eb e zmadhuar.<br \/>\n&#8211; Si b\u00ebhet diagnostikimi?<br \/>\n&#8211; Hapi i par\u00eb i diagnostikimit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb e thjesht\u00eb e urin\u00ebs. Gjat\u00eb k\u00ebsaj k\u00ebrkohen bakteret si edhe gj\u00ebra jonormale n\u00eb t\u00eb, si rruaza t\u00eb kuqe dhe t\u00eb bardha. Gjithashtu, mund t\u00eb b\u00ebhet edhe mbjellja e urin\u00ebs p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se p\u00ebr \u00e7far\u00eb tipi bakteresh b\u00ebhet fjal\u00eb.<br \/>\n&#8211; Si b\u00ebhet trajtimi i nj\u00eb IRU-je?<br \/>\n&#8211; N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve, antibiotik\u00ebt e zgjidhin problemin. Doktori gjithashtu mund t\u2019ju k\u00ebshilloj\u00eb t\u00eb pini shum\u00eb l\u00ebngje dhe ta zbrazni shpesh fshik\u00ebz\u00ebn. Edhe infeksionet e veshkave shpesh mund t\u00eb trajtohen me antibiotik\u00eb. Kur k\u00ebto infeksione jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnda, mund t\u00eb k\u00ebrkohet shtrimi n\u00eb spital dhe dh\u00ebnia e antibiotik\u00ebve nga gjaku.<br \/>\n&#8211; Po kur IRU-t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriten shpesh?<br \/>\n&#8211; N\u00ebse ju s\u00ebmureni tre ose m\u00eb shum\u00eb her\u00eb gjat\u00eb vitit, flisni me doktorin p\u00ebr t\u00eb parandaluar ose p\u00ebr t\u00eb pak\u00ebsuar infeksionet. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, ka disa zgjidhje: T\u00eb merrni nj\u00eb doz\u00eb t\u00eb vog\u00ebl antibiotik\u00ebsh p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, t\u00eb merrni vet\u00ebm nj\u00eb doz\u00eb antibiotik\u00ebsh pas seksit, ose t\u00eb merrni antibiotik\u00eb vet\u00eb, pa recet\u00ebn e mjekut, sapo t\u00eb shfaqen simptomat.<br \/>\n&#8211; \u00c7\u2019lidhje ka IRU-ja me diabetin?<br \/>\n&#8211; Njer\u00ebzit me diabet jan\u00eb m\u00eb t\u00eb preksh\u00ebm ndaj IRU-s\u00eb, p\u00ebr arsye t\u00eb ndryshme. S\u00eb pari, sistemi i tyre imunitar ka tendenc\u00eb t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i dob\u00ebt. S\u00eb dyti, sheqeri i lart\u00eb n\u00eb gjak mund t\u00eb kaloj\u00eb edhe n\u00eb urin\u00eb dhe t\u00eb krijoj\u00eb mjedis t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr bakteriet. Gjithashtu, d\u00ebmtimi i nervave q\u00eb shkakton diabeti, mund t\u00eb pengoj\u00eb zbrazjen e plot\u00eb t\u00eb fshik\u00ebz\u00ebs. Njer\u00ebzit me diabet duhet t\u00eb flasin me doktorin e tyre q\u00eb n\u00eb shenjat e para t\u00eb s\u00ebmundjes.<br \/>\n&#8211; \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb grat\u00eb shtatz\u00ebna jan\u00eb m\u00eb t\u00eb rrezikuara nga kjo s\u00ebmundje?<br \/>\n&#8211; Po, e v\u00ebrtet\u00eb, jan\u00eb disa faktor\u00eb q\u00eb shtojn\u00eb rreziqet p\u00ebr IRU, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb infeksioneve t\u00eb veshkave. Hormonet shkaktojn\u00eb ndryshime n\u00eb rrug\u00ebt urinare dhe mitra e zmadhuar mund t\u00eb shtoj\u00eb presionin n\u00eb uret\u00ebr, apo fshik\u00ebz, ose n\u00eb t\u00eb dyja, duke v\u00ebshtir\u00ebsuar kalimin e urin\u00ebs nga veshkat n\u00eb fshik\u00ebz dhe jasht\u00eb. IRU-ja q\u00eb nuk trajtohet mund t\u00eb shkaktoj\u00eb lindje t\u00eb parakohshme, prandaj duhet t\u00eb lajm\u00ebroni doktorin n\u00ebse dyshoni p\u00ebr infeksion.<br \/>\n&#8211; Sa e p\u00ebrhapur \u00ebsht\u00eb IRU-ja n\u00eb menopauz\u00eb?<br \/>\n&#8211; Estrogjenet kan\u00eb nj\u00eb efekt mbrojt\u00ebs n\u00eb rrug\u00ebt urinare, por nivelet e k\u00ebtij hormoni bien n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb drastike gjat\u00eb menopauz\u00ebs. Nivelet e ul\u00ebta t\u00eb estrogjeneve leht\u00ebsojn\u00eb futjen e bakterieve n\u00eb vagin\u00eb apo n\u00eb kanalin e urin\u00ebs (uret\u00ebr). P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, grat\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekshme ndaj IRU-s\u00eb n\u00eb menopauz\u00eb.<br \/>\n&#8211; Thuhet se edhe shtrimi n\u00eb spital e shton k\u00ebt\u00eb rrezik.<br \/>\n&#8211; Po, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse nevojitet t\u00eb p\u00ebrdorni nj\u00eb kateter (nj\u00eb tub i holl\u00eb q\u00eb futet n\u00eb uret\u00ebr p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb urin\u00ebn jasht\u00eb). Bakteret mund t\u00eb futen n\u00ebp\u00ebrmjet kateterit dhe t\u00eb arrijn\u00eb n\u00eb fshik\u00ebz. Ky \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb problem p\u00ebr t\u00eb moshuarit q\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb gjat\u00eb n\u00eb spital.<br \/>\n&#8211; Cilat grupmosha jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekshme ndaj IRU-s\u00eb?<br \/>\n&#8211; S\u00eb pari, t\u00eb moshuarit, por simptomat e tyre mund t\u00eb mos ndjekin skem\u00ebn klasike. Te t\u00eb moshuarit, burra, apo gra, mund t\u00eb vihet re nj\u00eb lloj shqet\u00ebsimi, deliri dhe ndryshime n\u00eb sjellje. Kjo grupmosh\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb nd\u00ebrlikime si pasoj\u00eb e nj\u00eb IRU-je. Gjithashtu, t\u00eb prekshme jan\u00eb bebet, por ato nuk mund ta thon\u00eb se \u00e7far\u00eb ndiejn\u00eb. Ju duhet t\u00eb shqet\u00ebsoheni kur vini re simptomat e m\u00ebposhtme: Temperatur\u00eb e lart\u00eb e pashpjegueshme, urin\u00eb me er\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme, munges\u00eb oreksi ose t\u00eb vjella, ose n\u00ebse f\u00ebmija grindet. IRU-ja prek edhe f\u00ebmij\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj. Afro 1% e djemve dhe 3% e vajzave preken prej tyre deri n\u00eb mosh\u00ebn 11 vje\u00e7are. Kjo p\u00ebrfshin disa f\u00ebmij\u00eb q\u00eb vazhdimisht evitojn\u00eb shkuarjen n\u00eb banjo (muskujt e tyre mund t\u00eb mos relaksohen aq sa duhet m\u00eb von\u00eb p\u00ebr t\u00eb boshatisur fshik\u00ebz\u00ebn dhe larguar bakteret). Vajtja m\u00eb e shpesht\u00eb n\u00eb banjo dhe pirja e shum\u00eb l\u00ebngjeve mund t\u00eb ndihmoj\u00eb. Nj\u00eb num\u00ebr i vog\u00ebl f\u00ebmij\u00ebsh kan\u00eb probleme strukturore, p\u00ebr pasoj\u00eb, urina nuk rrjedh si\u00e7 duhet, ose kthehet mbrapsht nga fshik\u00ebza n\u00eb veshka, duke shkaktuar infeksione kronike t\u00eb veshkave. Kjo mund t\u00eb shkaktoj\u00eb nj\u00eb d\u00ebmtim t\u00eb veshkave.<br \/>\n&#8211; Si mund t\u00eb parandalohen IRU-t\u00eb?<br \/>\n&#8211; Ka disa strategji p\u00ebr t\u00eb reduktuar rrezikun e IRU-ve: T\u00eb pish shum\u00eb uj\u00eb, t\u00eb shkosh n\u00eb banjo para dhe pasi ke b\u00ebr\u00eb seks, t\u00eb fshihesh nga para-mbrapa, t\u00eb evitosh sp\u00ebrkat\u00ebsit higjienik\u00eb te femrat dhe t\u00eb lahesh n\u00eb dush n\u00eb vend t\u00eb vask\u00ebs.<br \/>\n&#8211; Thuhet se l\u00ebngu i boronicave t\u00eb kuqe (cranberry) e lufton IRU-n\u00eb&#8230;<br \/>\n&#8211; Disa studime kan\u00eb treguar se ai mund ta parandaloj\u00eb, por jo t\u00eb trajtoj\u00eb infeksionin dhe kjo \u00ebsht\u00eb m\u00eb efikase te grat\u00eb e reja dhe tek ato t\u00eb mosh\u00ebs s\u00eb mesme. Boronicat p\u00ebrmbajn\u00eb nj\u00eb substanc\u00eb q\u00eb pengon bakteret E.coli t\u00eb ngjiten n\u00eb muret e fshik\u00ebz\u00ebs. N\u00ebse nuk ju p\u00eblqen l\u00ebngu i boronicave, mund t\u00eb merrni tableta, ose kapsula me t\u00eb, megjithat\u00eb, njer\u00ebzit me gur\u00eb n\u00eb veshka, duhet t\u00eb k\u00ebshillohen m\u00eb par\u00eb me mjekun.   <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Afro gjysma e grave kalojn\u00eb nj\u00eb infeksion t\u00eb rrug\u00ebve urinare (IRU) n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre. Kjo ndodh kur bakteret prekin sistemin q\u00eb trajton urin\u00ebn n\u00eb trup, veshkat, fshik\u00ebz\u00ebn dhe tubat dhe i lidhin ato. Infeksionet e fshik\u00ebz\u00ebs jan\u00eb t\u00eb zakonshme kur trajtohen shpejt, por n\u00ebse infeksioni prek veshkat, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb s\u00ebmundje [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":13294,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-13293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13293"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13293\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}