{"id":13240,"date":"2016-06-10T18:30:58","date_gmt":"2016-06-10T16:30:58","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=13240"},"modified":"2016-06-10T13:19:55","modified_gmt":"2016-06-10T11:19:55","slug":"vendet-me-nivel-me-te-larte-obeziteti-ne-bote","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/06\/vendet-me-nivel-me-te-larte-obeziteti-ne-bote\/","title":{"rendered":"Vendet me nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb obeziteti n\u00eb bot\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Pas vdekjes s\u00eb trishtueshme t\u00eb burrit m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb bot\u00eb, Andres Moreno, i cili kishte arritur pesh\u00ebn 444 kilogram\u00eb, le t\u2019i hedhim nj\u00eb sy nj\u00ebrit prej problemeve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb bot\u00ebs moderne, shtimit t\u00eb nivelit t\u00eb obezitetit. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb fundit t\u00eb OBSH-s\u00eb, le t\u00eb shohim popujt m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb sotme, duke filluar nga ata me m\u00eb pak probleme. Vendet jan\u00eb rreshtuar duke u bazuar te p\u00ebrqindja e t\u00eb rriturve me IMT mbi 30. Shifrat normale t\u00eb IMT-s\u00eb jan\u00eb 18.5-25.<\/p>\n<p>28. Egjipti: Jeta sedentare dhe shtimi i restoranteve t\u00eb tipit fast food, si edhe \u00ebmb\u00eblsirat e lira kan\u00eb \u00e7uar 28.9% t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb vendit n\u00eb obezitet.<br \/>\n27. Zelanda e Re: 29.2% e popullsis\u00eb s\u00eb vendit ka nj\u00eb IMT q\u00eb i kalon t\u00eb 30-tat. Shifrat jan\u00eb shtuar q\u00eb prej vitit 2010, ku shifrat arrinin n\u00eb 26.5%. N\u00eb rastin e Zeland\u00ebs s\u00eb Re, shkaku duket t\u00eb jet\u00eb varf\u00ebria, si edhe cil\u00ebsia e keqe e ushqimit t\u00eb gatsh\u00ebm, q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lir\u00eb sesa frutat dhe perimet. Organizmat e ndryshme q\u00eb merren me \u00e7\u00ebshtjet e sh\u00ebndetit n\u00eb vend, kan\u00eb k\u00ebrkuar rritjen e taksave t\u00eb pijeve freskuese dhe kufizimin e reklamave p\u00ebr fast food-et.<br \/>\n26. Turqia: Megjith\u00ebse Turqia nuk ka ndryshuar pozicion n\u00eb radhitje q\u00eb prej vitit 2010, nivelet e obezitetit jan\u00eb shtuar nga 27% n\u00eb 29,5%. Megjith\u00ebse kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrdorin ushqimet e diet\u00ebs s\u00eb famshme mesdhetare, nj\u00eb n\u00eb tre turq \u00ebsht\u00eb obez dhe vendin e par\u00eb e mbajn\u00eb grat\u00eb.<br \/>\n26. Andora: Andora, vendi i vog\u00ebl mes Spanj\u00ebs dhe Franc\u00ebs, mban t\u00eb nj\u00ebjtin pozicion si Turqia. Megjith\u00ebse popullsia e saj mezi arrin n\u00eb 79 mij\u00eb njer\u00ebz, niveli i obezitetit \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb nivel t\u00eb rreziksh\u00ebm, me 29.5%, shif\u00ebr q\u00eb \u00ebsht\u00eb rritur nga viti 2010.<br \/>\n25. Jordania: Edhe banor\u00ebt e k\u00ebtij vendi arab jan\u00eb \u201cr\u00ebnduar\u201d dhe 30.5% e banor\u00ebve jan\u00eb obez\u00eb me nj\u00eb IMT q\u00eb kalon 30. Sipas studimeve, shumica e grave obeze jetojn\u00eb n\u00eb zonat urbane dhe blejn\u00eb n\u00eb qendrat e qyteteve. M\u00eb shum\u00eb gjas\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb obez\u00eb kan\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb pin\u00eb duhan dhe q\u00eb kan\u00eb t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta.<br \/>\n24. Oman: Megjith\u00ebse Omani gjendet n\u00eb nj\u00eb pozicion m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, sasia totale e obez\u00ebve \u00ebsht\u00eb shtuar nga 28.4% n\u00eb vitin 2010, n\u00eb 30.9%, n\u00eb vitin 2014. Ashtu si n\u00eb Jordani, m\u00eb shum\u00eb gjas\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb obez\u00eb kan\u00eb njer\u00ebzit q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb qytet. Sipas nj\u00eb studimi, mungesa e sportit dhe zakonet e k\u00ebqija n\u00eb t\u00eb ushqyer jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gjendje.<br \/>\n23. Antigua dhe Barbuda: Nj\u00eb nga vendet karaibe m\u00eb t\u00eb pasura ka nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb obezitetit me 30.9% t\u00eb popullsis\u00eb. Organizata e Ushqimit dhe Bujq\u00ebsis\u00eb s\u00eb OKB-s\u00eb tha se stili urban i jetes\u00ebs dhe shtimi i t\u00eb ardhurave, s\u00eb bashku me diet\u00ebn e gabuar, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shkakun e k\u00ebtij fenomeni.<br \/>\n22. Trinidad dhe Tobago: Obeziteti n\u00eb vend ka arritur shifr\u00ebn 31.1%, duke u ngjitur 4 pozicione m\u00eb lart q\u00eb prej vitit 2010. Arsyeja, edhe k\u00ebtu, jan\u00eb fast food-et.<br \/>\n21. Barbados: Edhe ky ishull piktoresk n\u00eb Karaibe lufton kund\u00ebr obezitetit. Shifrat jan\u00eb arritur n\u00eb 31.3%, n\u00eb krahasim me 28.2% n\u00eb 2010. Hetimet e OBSH-s\u00eb zbuluan se Barbadosi ka edhe nj\u00eb shtim t\u00eb rasteve t\u00eb kancerit p\u00ebr shkak t\u00eb obezitetit.<br \/>\n20. Libani: Autoritetet e Libanit vazhdojn\u00eb t\u00eb luftojn\u00eb obezitetin, i cili ka arritur n\u00eb shifrat 31.9%, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb vitin 2010, ishte 28.4%. Studimet kan\u00eb treguar se shkaktar\u00eb jan\u00eb niveli i ul\u00ebt i edukimit, bashk\u00eb me zakonet e k\u00ebqija t\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit.<br \/>\n19: Libia: Nga 6 milion\u00eb banor\u00eb q\u00eb ka Libia, 33.1% jan\u00eb obez\u00eb. Sipas studimeve, shkaku kryesor \u00ebsht\u00eb ushqimi, i cili bazohet kryesisht tek orizi dhe gruri, si buka e makaronat dhe nuk p\u00ebrfshin shum\u00eb fruta dhe perime, por edhe jeta sedentare.<br \/>\n18. SHBA: Megjith\u00ebse shum\u00eb prisnin q\u00eb SHBA-ja t\u00eb zinte vendin e par\u00eb, n\u00eb SHBA, vet\u00ebm 33.7% e njer\u00ebzve jan\u00eb obez\u00eb, megjith\u00ebse k\u00ebtu nuk p\u00ebrfshihen ata q\u00eb jan\u00eb mbipesh\u00eb (IMT 25-30). Obeziteti ka pasur rritje nga 2010-a dhe arsyeja kryesore \u00ebsht\u00eb industria e ushqimeve t\u00eb gatshme, ku n\u00eb 20 vitet e fundit racionet jan\u00eb shum\u00ebfishuar dhe q\u00eb mbetet zgjidhje m\u00eb ekonomike sesa ushqimet e sh\u00ebndetshme.<br \/>\n17: Arabia Saudite: Ekonomia p\u00ebrparon e po k\u00ebshtu, edhe niveli i obezitetit. Ndikimi i m\u00ebnyr\u00ebs per\u00ebndimore t\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit \u00ebsht\u00eb arsyeja pse 34.7% e popullsis\u00eb jan\u00eb obez\u00eb, n\u00eb krahasim me 32% t\u00eb vitit 2010. Gjithashtu, edhe pak\u00ebsimi i aktivitetit fizik.<br \/>\n16. Bahrein: Problemi ka marr\u00eb p\u00ebrmasa t\u00eb tilla, sa Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb n\u00eb vend \u00ebsht\u00eb detyruar t\u00eb hap\u00eb klinika dob\u00ebsimi n\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb ulur obezitetin. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave, 35.1% e popullsis\u00eb jan\u00eb obez\u00eb.<br \/>\n15. Vanuatu: Sipas OBSH-s\u00eb, arsyeja e nivelit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb obezitetit n\u00eb k\u00ebt\u00eb ishull t\u00eb jugut t\u00eb Paq\u00ebsorit jan\u00eb ndryshimi n\u00eb t\u00eb ushqyer, p\u00ebr shkak t\u00eb importit t\u00eb ushqimeve t\u00eb gatshme. Ky nivel prek shifrat 35.3%.<br \/>\n14. Bahamas: Obeziteti n\u00eb Bahamas \u00ebsht\u00eb rritur me 3 pik\u00eb q\u00eb nga viti 2010 dhe ka arritur tani n\u00eb shifrat 36.2%. Sipas studimeve, m\u00eb shum\u00eb rrezikojn\u00eb grat\u00eb me pak t\u00eb ardhura.<br \/>\n13. Fixhi: Megjith\u00ebse niveli i obezitetit sipas OBSH-s\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb shifrat 36.4%, numri mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i lart\u00eb. Megjith\u00ebse Fixhi ka rreth e rrotull 10 vendet me nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb obeziteti, ai gjendet aty nga mesi p\u00ebr shkak t\u00eb komb\u00ebsive t\u00eb ndryshme dhe m\u00ebnyrave t\u00eb ndryshme t\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit.<br \/>\n12. Mikronezia: Mikronezia p\u00ebrb\u00ebhet nga afro 600 ishuj dhe numri i obez\u00ebve \u00ebsht\u00eb shtuar q\u00eb prej vitit 2010, duke arritur n\u00eb 37.2%. Si p\u00ebr shum\u00eb vende n\u00eb list\u00eb, shkaktar\u00eb jan\u00eb urbanizimi dhe ndikimi i m\u00ebnyr\u00ebs per\u00ebndimore s\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit.<br \/>\n12: Emiratet e Bashkuara Arabe: Ekonomia n\u00eb zhvillim, p\u00ebrparimi i teknologjis\u00eb dhe klima q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e favorshme p\u00ebr sport n\u00eb vendet e hapura p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb arsyet kryesore p\u00ebr shtimin e nivelit t\u00eb obezitetit n\u00eb EBA. Shifrat jan\u00eb 37.2%, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Organizata Bot\u00ebrore e Diabetit thot\u00eb se 19% e njer\u00ebzve (afro 800 000) vuajn\u00eb nga diabeti dhe numri pritet t\u00eb shtohet n\u00eb 1.8 milion\u00eb n\u00eb vitet q\u00eb vijn\u00eb.<br \/>\n11. Kuvajt: Fal\u00eb sasis\u00eb s\u00eb lart\u00eb t\u00eb naft\u00ebs, ky vend i vog\u00ebl \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb pasurit n\u00eb bot\u00eb, por lul\u00ebzimi i ekonomis\u00eb ka \u00e7uar edhe n\u00eb shtimin e obezitetit n\u00eb shifrat 39.7%. Shkaktar\u00eb jan\u00eb klima e ashp\u00ebr e restorantet me ushqime t\u00eb gatshme.<br \/>\n10. Tuvalu: Ky vend i Paq\u00ebsorit p\u00ebrb\u00ebhet nga 9 ishuj dhe ka vet\u00ebm 9800 banor\u00eb. Shifrat e obezitetit arrijn\u00eb n\u00eb 40,3%. Banor\u00ebt e k\u00ebtij vendi t\u00eb vog\u00ebl kan\u00eb nj\u00eb metaboliz\u00ebm t\u00eb ngadalsh\u00ebm, p\u00ebr shkak t\u00eb periudhave t\u00eb gjata t\u00eb uris\u00eb q\u00eb kan\u00eb kaluar dikur.<br \/>\n9. Kiribati: Ushqimi i sh\u00ebndetsh\u00ebm me peshk dhe perime \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar tashm\u00eb me ushqimet e importuara dhe 40.6% e banor\u00ebve jan\u00eb obez\u00eb.<br \/>\n8. Katar: Ky vend i vog\u00ebl, por i pasur i Lindjes s\u00eb Mesme ka nj\u00eb shif\u00ebr n\u00eb rritje t\u00eb obezitetit q\u00eb arrin n\u00eb 42.3%. Nj\u00eb arsye jan\u00eb restorantet me ushqime t\u00eb gatshme.<br \/>\n7. Ishujt Marshall: Obeziteti n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend ishullor ka ardhur n\u00eb rritje dhe tani ai ka kapur shifr\u00ebn 42.8%. Nj\u00eb num\u00ebr i madh i popullsis\u00eb vuan edhe nga diabeti.<br \/>\n6. Niue: K\u00ebta ishuj ndodhin afro 1500 km larg Zeland\u00ebs s\u00eb re dhe kan\u00eb nj\u00eb popullsi prej 1000 vet\u00ebsh. Prej tyre, 42.3% jan\u00eb obez\u00eb dhe kjo shkaktohet nga ushqimi i keq, mungesa e fizkultur\u00ebs dhe mungesa e sh\u00ebrbimeve sh\u00ebndet\u00ebsore.<br \/>\n5. Tonga: Ishuj t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb Paq\u00ebsor. 43.3% jan\u00eb obez\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb 40% jan\u00eb diabetik\u00eb. Megjith\u00ebse ushqimi tradicional i ishullit p\u00ebrb\u00ebhet nga perimet, arrat dhe peshqit, shum\u00eb vet\u00eb ushqehen m\u00eb ushqimin e importuar nga Zelanda e Re. Studimet tregojn\u00eb se shum\u00eb banor\u00eb konsumojn\u00eb deri n\u00eb nj\u00eb kilogram mish n\u00eb vakt, kur n\u00eb 100 gram\u00eb mish ka 40 gram\u00eb dhjam\u00eb.<br \/>\n4. Samoa: Ashtu si n\u00eb Tonga, edhe n\u00eb Samoa importohet mish i cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb keqe dhe p\u00ebr pasoj\u00eb, 43.4% e popullsis\u00eb jan\u00eb obez\u00eb.<br \/>\n3. Nauru: Vendi i tret\u00eb p\u00ebr nga obeziteti \u00ebsht\u00eb ishulli mikroskopik i Naurus\u00eb, me 10 mij\u00eb banor\u00eb, nga t\u00eb cil\u00ebt 45.6% jan\u00eb obez\u00eb. Arsyeja edhe nj\u00eb her\u00eb gjendet tek ushqimet e p\u00ebrpunuara dhe ato t\u00eb preferuara t\u00eb banor\u00ebve jan\u00eb tashm\u00eb pula e skuqur dhe koka-kola.<br \/>\n2. Palau: Edhe Palau gjendet n\u00eb Paq\u00ebsor dhe 47.6% e banor\u00ebve jan\u00eb obez\u00eb. Banor\u00ebt preferojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb ushqimet e skuqura sesa t\u00eb fresk\u00ebta.<br \/>\n1. Ishujt Kuk: Vendin e par\u00eb e z\u00ebn\u00eb k\u00ebt\u00eb ishuj n\u00eb Paq\u00ebsor, ku gjysma e popullsis\u00eb, 50.8% jan\u00eb obez\u00eb. Ndikimi nga kolonizator\u00ebt per\u00ebndimor\u00eb, nga t\u00eb cil\u00ebt banor\u00ebt m\u00ebsuan ta skuqnin peshkun, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb m\u00eb par\u00eb e hanin t\u00eb gjall\u00eb, s\u00eb bashku me ushqimet e importuara t\u00eb p\u00ebrpunuara, kan\u00eb shtuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike obezitetin. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pas vdekjes s\u00eb trishtueshme t\u00eb burrit m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb bot\u00eb, Andres Moreno, i cili kishte arritur pesh\u00ebn 444 kilogram\u00eb, le t\u2019i hedhim nj\u00eb sy nj\u00ebrit prej problemeve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb bot\u00ebs moderne, shtimit t\u00eb nivelit t\u00eb obezitetit. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb fundit t\u00eb OBSH-s\u00eb, le t\u00eb shohim popujt m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb t\u00eb bot\u00ebs [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":13241,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-13240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13240\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}