{"id":13166,"date":"2016-06-03T15:30:23","date_gmt":"2016-06-03T13:30:23","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=13166"},"modified":"2016-06-03T12:28:26","modified_gmt":"2016-06-03T10:28:26","slug":"gjenet-e-autizimit-gjenden-te-te-gjithe-ne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/06\/gjenet-e-autizimit-gjenden-te-te-gjithe-ne\/","title":{"rendered":"Gjenet e autizimit gjenden te t\u00eb gjith\u00eb ne!"},"content":{"rendered":"<p>T\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit, n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb apo n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr, zot\u00ebrojn\u00eb n\u00eb ADN-n\u00eb e tyre gjene q\u00eb kan\u00eb lidhje me s\u00ebmundjen e autizmit! Nj\u00eb studim i fundit shkencor nd\u00ebrkomb\u00ebtar doli n\u00eb p\u00ebrfundimin se, p\u00ebrderisa t\u00eb gjith\u00eb kemi n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb mase gjene q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb jemi t\u00eb rrezikuar nga autizmi, \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb caktosh nj\u00eb linj\u00eb t\u00eb qart\u00eb ndar\u00ebse se ku fillon spektri i problemeve autike.<br \/>\nStudiuesit, nd\u00ebr ta edhe disa nga universiteti i Harvardit dhe ai MIT, me n\u00eb krye doktorin Mark Dali dhe doktoresh\u00ebn Eliz Robinson, q\u00eb i b\u00ebn\u00eb publike p\u00ebrfundimet e tyre n\u00eb revist\u00ebn \u201cNature genetics\u201d, studiuan gjenet e m\u00eb shum\u00eb se 38 mij\u00eb njer\u00ebzve. Studiuesit than\u00eb se gjenet q\u00eb kan\u00eb lidhje me autizmin dhe t\u00eb cilat jan\u00eb ose jo t\u00eb trash\u00ebguara, nuk ndikojn\u00eb vet\u00ebm n\u00eb sjelljen dhe rritjen e atyre q\u00eb jan\u00eb diagnostikuar me autiz\u00ebm, por pak a shum\u00eb te t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit. Nga \u00e7rregullimet e zhvillimit nervor t\u00eb spektrit t\u00eb autizmit vuajn\u00eb afro 1% e f\u00ebmij\u00ebve, duke shfaqur simptoma, si: v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb nd\u00ebrveprimit shoq\u00ebror dhe komunikimit, probleme n\u00eb t\u00eb folur, sjellje t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura, etj. Por, k\u00ebto simptoma, n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt apo m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, shfaqen edhe te shum\u00eb njer\u00ebz. Studimi i ri tregon se ekziston nj\u00eb baz\u00eb e p\u00ebrgjithshme gjenetike q\u00eb mund ta shpjegoj\u00eb k\u00ebt\u00eb.<br \/>\n\u00cbsht\u00eb e ditur tashm\u00eb se rreziku gjenetik i autizmit nuk u p\u00ebrket vet\u00ebm disa gjeneve me reagim t\u00eb fuqish\u00ebm, por mij\u00ebra variacioneve dhe mutacioneve t\u00eb gjeneve t\u00eb shp\u00ebrndara n\u00ebp\u00ebr gjenom\u00eb, secili me nj\u00eb efekt t\u00eb vog\u00ebl. P\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr autizmin rrall\u00eb jan\u00eb disa gjene t\u00eb ve\u00e7anta dhe kjo, zakonisht, u p\u00ebrket disa mutacioneve t\u00eb reja.<br \/>\n\u201cStudimi na tregon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb se rreziku gjenetik p\u00ebr autiz\u00ebm ekziston te t\u00eb gjith\u00eb ne dhe ndikon n\u00eb sjelljen dhe n\u00eb komunikimin ton\u00eb shoq\u00ebror\u201c, deklaroi Dali. Me nj\u00eb fjal\u00eb, fakti se sa i shoq\u00ebruesh\u00ebm, miq\u00ebsor, i goj\u00ebs apo emocional \u00ebsht\u00eb dikush (p\u00ebrve\u00e7 edukimit dhe eksperiencave t\u00eb tij t\u00eb jet\u00ebs), mund t\u00eb ndikohet edhe nga gjenet q\u00eb jan\u00eb t\u00eb predispozuara p\u00ebr autiz\u00ebm.<br \/>\nSipas doktoresh\u00ebs Robinson, \u201c\u00ebsht\u00eb arbitrare t\u00eb caktohet nj\u00eb vij\u00eb e qart\u00eb mes atyre q\u00eb kan\u00eb \u00e7rregullime autike dhe atyre q\u00eb nuk kan\u00eb. Nuk ekziston nj\u00eb pik\u00eb e qart\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebsh nj\u00eb ndarje kategorike. \u00cbsht\u00eb si t\u00eb p\u00ebrpiqesh t\u00eb caktosh nj\u00eb lart\u00ebsi, mbi t\u00eb cil\u00ebn nj\u00eb njeri konsiderohet i gjat\u00eb, apo jo\u201d. Studiuesit kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb gjenetike t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb p\u00ebr rrezikun e skizofrenis\u00eb te popullsia e gjer\u00eb. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit, n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb apo n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr, zot\u00ebrojn\u00eb n\u00eb ADN-n\u00eb e tyre gjene q\u00eb kan\u00eb lidhje me s\u00ebmundjen e autizmit! Nj\u00eb studim i fundit shkencor nd\u00ebrkomb\u00ebtar doli n\u00eb p\u00ebrfundimin se, p\u00ebrderisa t\u00eb gjith\u00eb kemi n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb mase gjene q\u00eb na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb jemi t\u00eb rrezikuar nga autizmi, \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb caktosh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":13167,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-13166","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13166","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13166"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13166\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13167"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}