![\"goni\"](\"http:\/\/intervista.al\/web\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/goni-e1428013248924-150x150.jpg\")
\nT\u00eb gjith\u00eb e din\u00eb gjeografin\u00eb e Qipros ,si nj\u00eb ishull n\u00eb verilindje te detit Mesdhe ,si nj\u00eb nyje lidh\u00ebse mes Azis\u00eb se vog\u00ebl dhe Europ\u00ebs ,nj\u00eb pik\u00eb ky\u00e7e, ku prej saj mund t\u00eb zot\u00ebrosh gjith\u00eb Mesdheun… Ajo ka nj\u00eb popull\u00ebsi me prejardhje greke dhe turke ,t\u00eb cilat para viteve 1974, bashk\u00ebjetonin n\u00eb harmoni n\u00eb nj\u00eb teritor t\u00eb pandar\u00eb ,t\u00eb drejtuar nga nj\u00eb qeveri e zgjedhur me vot\u00ebn e t\u00eb dy komuniteteve .Duket sikur lufta e vitit 1975 ,q\u00eb shpuri n\u00eb ndarjen e territorit t\u00eb vendit ,t\u00eb popullsive e t\u00eb kulturave n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend ,lindi si xhelozi e ekstremizmit t\u00eb djatht\u00eb n\u00eb t\u00eb dy vendet ,t\u00eb cil\u00ebt nuk mund ta duronin integrimin dhe bashkjetes\u00ebn mes dy komuniteteve .Ndaj ,k\u00ebto forca politike duke q\u00ebn\u00eb n\u00eb pushtet si n\u00eb Qipro ,n\u00eb Turqi dhe n\u00eb Greqi ,nuk e pat\u00ebn problem t\u00eb provokonin luft\u00ebn .Operacioni I ushtris turke I koduar \u201cAjsheja po shkon p\u00ebr pushime \u201c, shk\u00ebputi gati nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e teritorit t\u00eb Qipros .P\u00ebrdorimi I forc\u00ebs nga t\u00eb gjitha pal\u00ebt nd\u00ebrluftuse ,shpuri n\u00eb terrorizimin e popullsis\u00eb , n\u00eb vrasje masive e n\u00eb grabitjen e pasuris\u00eb s\u00eb tyre . Problemet gjeostrategjike dhe ishullore t\u00eb Qipros ,nuk mund t\u00eb kuptohen dhe vler\u00ebsohen ,jasht\u00eb konteksit historik ,gjeografik ,mardh\u00ebnieve nd\u00ebrkomb\u00ebtare ,t\u00eb shkuar\u00ebs t\u00eb k\u00ebtij vendi .N\u00eb mitologjin e Olimpit ,gjen t\u00eb flitet edhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ishull .Qipriot\u00ebt mburren kur t\u00eb shpjegojn\u00eb se Qipro do t\u00eb thot\u00eb bak\u00ebr ,duke p\u00ebrgjith\u00ebsuar emrin e k\u00ebsaj periudhe historike .Po k\u00ebshtu n\u00eb malin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb ishullit ,n\u00eb Trodhos ,Faruku I Egjiptit ,kishte kampin e p\u00ebrvitsh\u00ebm t\u00eb pushimeve verore .N\u00eb vende t\u00eb ndryshme muzeale dhe arkeologjike ,mundohen t\u00eb t\u00eb tregojn\u00eb cop\u00ebza gjurm\u00ebsh t\u00eb l\u00ebna n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend nga perandoria e Aleksandrit te Madh ,nga pers\u00ebt ,ata romak\u00eb , osmane etj .Por ,m\u00eb tep\u00ebr se t\u00eb flitet n\u00eb k\u00ebt\u00eb shkrim p\u00ebr historiografine e Qipros ,r\u00ebn\u00ebsi ka t\u00eb p\u00ebrpiqemi t\u00eb themi dicka rreth titullit t\u00eb k\u00ebtij shkrimi ,se ku \u00ebsht\u00eb shkret\u00ebtira dhe ku ,mrekullia e ngritur ,mbi t\u00eb . Duket se zoti me rastin e Qipros ,donte t\u00eb provonte se sa \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje njeriu t\u00eb sfidoj\u00eb natyr\u00ebn ,t\u00eb ngrihet mbi t\u00eb ,t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb mrekullira .Pothuaj gjith territori I k\u00ebtij vendi si t\u00eb thuash ishte vazhdim I shkret\u00ebtirave,aziatike dhe atyre afrikane ,toka shtufore dhe ranore ,mjedisi pothuaj n\u00eb cdo koh\u00eb ishte I mbytur me nj\u00eb lloj\u00eb pluhuri afrikan ,temperaturat ishin mjaft t\u00eb larta ,mbi 40grad\u00eb ,megjithat\u00eb prodhimet bujq\u00ebsore dhe blegtorale ishin t\u00eb larta duke plot\u00ebsuar nevojat e vendit ,madje shum\u00eb produkte eksportoheshin .Pra ,njeriu ,teknologjia e lart\u00eb ,politikat stimuluse shtet\u00ebrore ,konkurenca e ndershme dhe nj\u00eb lloj prirje q\u00eb me sa dukej ishte kthyer si nj\u00eb tradit\u00eb p\u00ebr mbivler\u00ebsimin dhe konsumimin e mallit vendas ,ishin sfida e par\u00eb e qipriot\u00ebve , ndaj natyr\u00ebs .Edhe pse i rrethuar nga deti ,burimet natyrore ujore, brenda vendit ,pothuaj e mungonin . Fal\u00eb p\u00ebrkujdesjes njer\u00ebzore dhe nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb sistemi t\u00eb rezervuarve artificial ku grumbullohej dhe menaxhohej \u00e7do pik\u00eb uj\u00eb duke sfiduar edhe that\u00ebsir\u00ebn tep\u00ebr agressive . Arkitektura e nd\u00ebrtimeve t\u00eb qyteteve,dhe gjith\u00eb infrastruktur\u00ebs s\u00eb vendit ,tregonte se pushteti atje e kan\u00eb mbajtur n\u00eb kontroll t\u00eb plot\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e vendit . Vendasit , dukej se ishin p\u00ebrshtatur me nj\u00eb lloj\u00eb militarizimi t\u00eb vendit ,me nj\u00eb shumllojshm\u00ebri ushtrish ,me situatat politike dhe ushtarake , ku n\u00eb ndonj\u00eb rast edhe t\u00eb tensionuara e k\u00ebrc\u00ebnuse .Sa futeshe n\u00eb Lefkosi ,kryeqyteti i vendit ,n\u00eb pjes\u00ebn turke,nj\u00eb flamur I madh I nd\u00ebrtuar me gur\u00eb ,ku m\u00eb tep\u00ebr se tregonte vij\u00ebn ndar\u00ebse t\u00eb kufirit ,ishte nj\u00eb mesazh force ,ku donte t\u00eb tregonte se pas atij flamuri q\u00ebndronin n\u00eb gatishm\u00ebri p\u00ebr luft\u00eb ,80 mij\u00eb forca turke t\u00eb justifikuara se mbronin t\u00eb drejtat e k\u00ebrc\u00ebnuara t\u00eb qip\u00ebrjot\u00ebve turq .P\u00ebrball\u00eb tyre , forcat e siguris\u00eb qipriote dhe ato greke . N\u00eb zon\u00ebn gri , ishin forcat e K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit .Prezenca e tyre qoft\u00eb edhe duke shetitur n\u00eb Lefkosi ,apo qytete t\u00eb tjera ,krijonte te qytetaret qipriot nje lloj sigurie p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb qet\u00eb dhe normale . Shpesh her\u00eb gjumin e qytetareve t\u00eb Lemesos ,qyteti I dyt\u00eb m\u00eb I madh I vendit ,e prishnin skuadriljet e avjon\u00ebve t\u00eb ngritur nga bazat angleze ,n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet .Thon\u00eb se n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb zonave qipriote ku k\u00ebrkohet naft\u00eb shpesh jan\u00eb prezent edhe luftanije t\u00eb superfuqive . Me sa duket qipriot\u00ebt ,ky, lloj\u00eb militarizimi nuk I pengon t\u00eb zhvillohen ,t\u00eb rrisin mirq\u00ebnien ,t\u00eb pranojn\u00eb sovranitetin qoft\u00eb dhe disi t\u00eb kufizuar ,t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb politika integruse dhe bashkpunuse n\u00eb vecanti me vendet fqinj\u00eb dhe ato t\u00eb Bashkimit Europjan,si mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb zgjidhur problemet e mbetura pezull nga historia . Mjetet e masmedjave qipriote e trjtonin si sfid\u00eb lajmin se vendi \u00ebsht\u00eb n\u00eb prag t\u00eb daljes nga kriza duke perjashtuar nevoj\u00ebn financjare t\u00eb BEdhe BB. P\u00ebr ne shqiptar\u00ebt m\u00eb tep\u00ebr se modelet ekonomike ,p\u00ebrvojat e nd\u00ebrsjellta ,bashkpunimet konstruktive ,Qiprua , njihet thjesht si nocion gjeografik ,nj\u00eb vend disi me mir\u00ebq\u00ebnie ,ku shtresa e mesme e shoq\u00ebris\u00eb luan nj\u00eb rol alternative dhe konkurues ne sistemin politik ,t\u00eb vendit .Por Qiprua ,koh\u00ebt e fundit \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i njohur edhe pse disa politikan\u00eb shqiptar\u00eb ,kan\u00eb fshehur parat\u00eb n\u00eb bankat , qipriote ,p\u00ebr q\u00ebndrimin disi fanatik dhe t\u00eb pa justifikuar ,t\u00eb k\u00ebtij vendi p\u00ebr njohjen e Kosoves si shtet ipavarur,edhe pse t\u00eb dy vendet kan\u00eb patur histori t\u00eb nj\u00ebjta ,kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat k\u00ebrkesa ndaj faktorit nd\u00ebrkomb\u00ebtar .Politika e dy standarteve p\u00ebr zgjidhjen e problemeve t\u00eb njejta ,jo vet\u00ebm se nuk \u00ebsht\u00eb parimore dhe e ndershme ,por nj\u00eb shkak m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebr t\u00eb humbur sovranitetin dhe integritetin e vendit t\u00ebnd .
\n.Agron BERDAJ <\/p>\n