{"id":12393,"date":"2016-03-14T17:30:04","date_gmt":"2016-03-14T16:30:04","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=12393"},"modified":"2016-03-14T13:17:36","modified_gmt":"2016-03-14T12:17:36","slug":"toka-eshte-krijuar-nga-perplasja-me-nje-planet-tjeter","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/03\/toka-eshte-krijuar-nga-perplasja-me-nje-planet-tjeter\/","title":{"rendered":"Toka \u00ebsht\u00eb krijuar nga p\u00ebrplasja me nj\u00eb planet tjet\u00ebr"},"content":{"rendered":"<p>Mendohet se Toka, ashtu si\u00e7 e njohim ne sot, \u00ebsht\u00eb krijuar pas nj\u00eb \u201cp\u00ebrplasjeje t\u00eb dhunshme\u201d me Thian, 4.5 miliard\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb. Nj\u00eb embrion planetar, i quajtur Thia, af\u00ebrsisht me madh\u00ebsin\u00eb e Marsit apo t\u00eb Tok\u00ebs, supozohet t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrplasur me Tok\u00ebn 4.5 miliard\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, kur planeti yn\u00eb kishte vet\u00ebm 100 milion\u00eb vjet q\u00eb ishte krijuar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim kan\u00eb arritur shkenc\u00ebtar\u00ebt e universitetit t\u00eb Kalifornis\u00eb, UCLA. Edhe m\u00eb par\u00eb mendohej se Thia dhe Toka ishin p\u00ebrplasur, por t\u00eb dh\u00ebnat e reja tregojn\u00eb se kjo nuk ishte nj\u00eb cekje an\u00ebsore, por nj\u00eb p\u00ebrplasje ballore. Nga forca e impaktit ka rezultuar q\u00eb Toka dhe Thia, pas p\u00ebrplasjes, kan\u00eb formuar nj\u00eb planet t\u00eb vet\u00ebm, ku nj\u00eb cop\u00eb \u00ebsht\u00eb shk\u00ebputur dhe ka krijuar H\u00ebn\u00ebn. Studiuesit studiuan shk\u00ebmbinjt\u00eb e H\u00ebn\u00ebs nga t\u00eb tre misionet Apollo dhe i krahasuan ato me shk\u00ebmbinjt\u00eb vullkanik\u00eb t\u00eb gjetur n\u00eb Havai dhe n\u00eb Arizona. P\u00ebr \u00e7udin\u00eb e tyre, nuk u gjet\u00ebn ndryshime n\u00eb izotopet e oksigjenit dhe u v\u00ebrtetua se shk\u00ebmbinjt\u00eb kishin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn p\u00ebrb\u00ebrje kimike.<\/p>\n<p>Eduard Jungu, kryesuesi i studimit t\u00eb ri dhe profesor n\u00eb gjeokimi e kozmokimi n\u00eb UCLA, tha: \u201cNe nuk shohim asnj\u00eb ndryshim mes izotopeve t\u00eb oksigjenit n\u00eb shk\u00ebmbinjt\u00eb e Tok\u00ebs dhe H\u00ebn\u00ebs. Ato nuk dallohen nga nj\u00ebri-tjetri. Thia \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e Tok\u00ebs dhe H\u00ebn\u00ebs dhe \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb mes tyre. Kjo shpjegon pse nuk shohim ndryshim t\u00eb Thias n\u00eb H\u00ebn\u00eb dhe n\u00eb Tok\u00eb\u201d. Sipas profesor Jungut, Thia ishte duke u rritur dhe ka gjasa t\u00eb b\u00ebhej planet, n\u00ebse nuk do t\u00eb ishte shkat\u00ebrruar gjat\u00eb p\u00ebrplasjes. Studimi, i financuar nga Nasa e nga disa organizma t\u00eb tjer\u00eb dhe i publikuar n\u00eb gazet\u00ebn \u201cShkenca\u201d, gjithashtu, ka ngritur pyetje p\u00ebr origjin\u00ebn e Tok\u00ebs. Shkenc\u00ebtar\u00ebt thon\u00eb se ka gjasa q\u00eb nga p\u00ebrplasja, uji t\u00eb jet\u00eb zhdukur krejt\u00ebsisht nga Toka, por nj\u00eb asteroid i pasur me uj\u00eb e ka goditur planetin ton\u00eb disa dhjet\u00ebra milion\u00eb vjet m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mendohet se Toka, ashtu si\u00e7 e njohim ne sot, \u00ebsht\u00eb krijuar pas nj\u00eb \u201cp\u00ebrplasjeje t\u00eb dhunshme\u201d me Thian, 4.5 miliard\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb. Nj\u00eb embrion planetar, i quajtur Thia, af\u00ebrsisht me madh\u00ebsin\u00eb e Marsit apo t\u00eb Tok\u00ebs, supozohet t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrplasur me Tok\u00ebn 4.5 miliard\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, kur planeti yn\u00eb kishte vet\u00ebm 100 milion\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":12394,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-12393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12393"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12393\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}