{"id":1236,"date":"2014-07-13T10:55:46","date_gmt":"2014-07-13T10:55:46","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=1236"},"modified":"2014-07-14T10:37:15","modified_gmt":"2014-07-14T10:37:15","slug":"po-te-mos-fluturojne-do-te-notojne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/07\/po-te-mos-fluturojne-do-te-notojne\/","title":{"rendered":"Po t\u00eb mos fluturojn\u00eb, do t\u00eb notojn\u00eb&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Ajri dhe uj\u00ebt, krah\u00ebt dhe flatrat: Po t\u2019i v\u00ebshtrosh me kujdes, do t\u00eb v\u00ebsh re se kan\u00eb mes tyre shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta sesa duken n\u00eb v\u00ebshtrimin e par\u00eb. \u00c7&#8217;i bashkon fluturat dhe peshkaqen\u00ebt? Pse aparatet fluturues dhe notues q\u00eb jan\u00eb krijuar nga njeriu kan\u00eb krah\u00eb t\u00eb pal\u00ebvizsh\u00ebm? Konstruktori Xhon Kostelo, bashk\u00ebpun\u00ebtor i kolegjit t\u00eb qytetit Providenc\u00eb (SHBA) dhe koleg\u00ebt e tij, gjat\u00eb pun\u00ebs p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb aparat n\u00ebnujor, i cili do t\u00eb l\u00ebvizte si meduz\u00eb, arrit\u00ebn n\u00eb p\u00ebrfundimn se krah\u00ebt e shpend\u00ebve dhe t\u00eb peshqve kan\u00eb shum\u00eb gjra t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta. Jeta ka lindur n\u00eb uj\u00eb. Pastaj, qeniet e gjalla dol\u00ebn n\u00eb tok\u00eb dhe m\u00eb n\u00eb fund, u ngjit\u00ebn n\u00eb aj\u00ebr. Kur erdhi puna p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar ambientet e reja n\u00eb uj\u00eb, at\u00ebhere, me disa axhustime, ato mund t\u00eb p\u00ebrshtaten edhe p\u00ebr t\u00eb fluturuar n\u00eb aj\u00ebr&#8230; Shkenc\u00ebtar\u00ebt arrit\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim vet\u00ebm pasi pan\u00eb me dhjet\u00ebra video ku ishin regjistruar l\u00ebvizjet e qenieve t\u00eb gjalla. Nj\u00eb pjes\u00eb e tyre; meduzat, peshqit, zogjt\u00eb, e kan\u00eb zakon nga natyra t\u00eb b\u00ebjn\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb nj\u00ebllojta. P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e 59 llojeve b\u00ebjn\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb nj\u00ebllojta. Rezultatet e k\u00ebtij studimi u botuan disa koh\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb revist\u00ebn \u00abNature Communications\u00bb. Njer\u00ebzit vet\u00ebm disa koh\u00eb m\u00eb par\u00eb krijuan aparate fluturues me krah\u00eb l\u00ebviz\u00ebs. Vitin e kaluar, n\u00eb Harvard u krijua nj\u00eb robot (miniaparat) q\u00eb fluturonte si miz\u00eb dhe, deri tani, ai \u00ebsht\u00eb aparati m\u00eb perfekt. Por, si ndodhi q\u00eb qenie t\u00eb gjalla t\u00eb ndryshme, duke jetuar n\u00eb kushte t\u00eb ndryshme, kan\u00eb zhviluar parime universale t\u00eb nj\u00ebllojta? Kjo \u00ebsht\u00eb ende enigm\u00eb. Sipas pik\u00ebpamjeve t\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebve, pik\u00ebrisht moskuptimi i konstruktit t\u00eb krah\u00ebve t\u00eb shpend\u00ebve ka sjell\u00eb si p\u00ebrfundim q\u00eb deri tani nuk jan\u00eb krijuar aparate fluturues me krah\u00eb l\u00ebviz\u00ebs, faktor q\u00eb do ta zhvillonte shum\u00eb jo vet\u00ebm konstruktimin praktik, por do t\u00eb zbulonte edhe parime dinamike universale.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ajri dhe uj\u00ebt, krah\u00ebt dhe flatrat: Po t\u2019i v\u00ebshtrosh me kujdes, do t\u00eb v\u00ebsh re se kan\u00eb mes tyre shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr gj\u00ebra t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta sesa duken n\u00eb v\u00ebshtrimin e par\u00eb. \u00c7&#8217;i bashkon fluturat dhe peshkaqen\u00ebt? Pse aparatet fluturues dhe notues q\u00eb jan\u00eb krijuar nga njeriu kan\u00eb krah\u00eb t\u00eb pal\u00ebvizsh\u00ebm? Konstruktori Xhon Kostelo, bashk\u00ebpun\u00ebtor i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[150,149],"class_list":["post-1236","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi","tag-do-te-notojne","tag-po-te-mos-fluturojne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1236"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1236\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}