{"id":1231,"date":"2014-07-13T10:47:55","date_gmt":"2014-07-13T10:47:55","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=1231"},"modified":"2014-07-13T10:47:55","modified_gmt":"2014-07-13T10:47:55","slug":"stiven-hoking-vrima-te-zeza-nuk-ka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/07\/stiven-hoking-vrima-te-zeza-nuk-ka\/","title":{"rendered":"Stiven Hoking: \u201cVrima t\u00eb zeza nuk ka!\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Stiven Hokingu, nj\u00eb nga fizikan\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb bot\u00ebs, q\u00eb merret edhe me studimin e Gjith\u00ebsis\u00eb, mendon se &#8220;vrimat e zeza\u201d, n\u00eb kuptimin klasik q\u00eb u jepet atyre, n\u00eb fakt, nuk ekzistojn\u00eb fare, prandaj \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb rishikohet, sipas tij, vet\u00eb koncepti, nj\u00eb nga parimet baz\u00eb t\u00eb teoris\u00eb s\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb tyre, q\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb ashtuquajturat &#8220;ngjarje horizontale&#8221;\u2026 \u201cS\u00eb pari, kur s&#8217;kemi &#8220;vrim\u00eb t\u00eb zez\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb e kot\u00eb t\u00eb flasim p\u00ebr nj\u00eb fenomen q\u00eb s&#8217;ndodh dhe nuk mund t\u00eb ndodh\u00eb, \u00ebsht\u00eb shprehur shkenc\u00ebtari, por, nga ana tjet\u00ebr kalimi n\u00ebp\u00ebr at\u00eb zon\u00eb, n\u00eb &#8220;horizontin&#8221; e saj, \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e pamundur si p\u00ebr materien, ashtu edhe p\u00ebr energjin\u00eb. Kjo ndodh p\u00ebr arsye se atje, n\u00eb ato &#8220;horizonte&#8221;, gravitacioni b\u00ebhet aq i fort\u00eb sa mund t\u00eb shp\u00ebtosh (shk\u00ebputesh) prej tij vet\u00ebm po t\u00eb rrit\u00ebsh shpejt\u00ebsin\u00eb e drit\u00ebs, q\u00eb \u00ebsht\u00eb shpejt\u00ebsia maksimale dhe e pakap\u00ebrcyeshme n\u00eb Gjith\u00ebsin\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n<p>Por, a ka vall\u00eb ndonj\u00eb rrug\u00ebdalje p\u00ebr t\u2019u &#8220;shk\u00ebputur&#8221; nga kjo forc\u00eb gravitacioni, a ka ndonj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb &#8220;p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb, si t\u00eb thuash, nga ky &#8220;burg i siguris\u00eb s\u00eb lart\u00eb&#8221;?\u201d, pyet Hokingu.<\/p>\n<p>Po, ka nj\u00eb rrug\u00eb hipotetike. Sipas teoris\u00eb s\u00eb kuantit, pohon po vet\u00eb Hokingu, ka mund\u00ebsi t\u00eb arrihet q\u00eb ato &#8220;horizonte&#8221; t\u00eb &#8220;p\u00ebrshkohen&#8221;&#8230; Ve\u00e7se dalin disa probleme: S\u00eb pari, kufi i p\u00ebrcaktuar me sakt\u00ebsi i &#8220;horizontit&#8221; nuk ekziston, nd\u00ebrsa efektet, po t\u00eb nisesh nga Teoria e Kuantit, n\u00eb periferi t\u00eb &#8220;Vrim\u00ebs s\u00eb zez\u00eb&#8221; deformojn\u00eb shum\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn (periferike) dhe koh\u00ebn, madje deri n\u00eb at\u00eb mas\u00eb sa n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb caktuar, &#8220;pengesat&#8221; mund t\u00eb zhduken fare dhe objektet fitojn\u00eb &#8220;aft\u00ebsi penetruese&#8221;, pra, b\u00ebhen ne gjendje q\u00eb t\u00eb kthehen n\u00eb &#8220;bot\u00eb reale&#8221;. K\u00ebshtu, si p\u00ebrfundim mund t\u00eb themi se &#8220;vrim\u00eb t\u00eb zez\u00eb&#8221; nuk ka dhe nuk \u00ebsht\u00eb kufiri q\u00eb quhet &#8220;horizonti i vrim\u00ebs s\u00eb zez\u00eb&#8221; q\u00eb nuk l\u00eb t\u00eb kaloj\u00eb asnj\u00eb energji apo objekt materal p\u00ebrmes tij (se gllab\u00ebrohet), por sepse veprojn\u00eb forca manjetike shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb i pengojn\u00eb ato &#8220;n\u00eb l\u00ebvizjen&#8221; e tyre. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, sipas teoris\u00eb s\u00eb kuantit, duhet shtuar shpejt\u00ebsia e drit\u00ebs, q\u00eb \u00ebsht\u00eb shpejt\u00ebsia maksimale e pakap\u00ebrcyeshme n\u00eb Gjith\u00ebsin\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stiven Hokingu, nj\u00eb nga fizikan\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb bot\u00ebs, q\u00eb merret edhe me studimin e Gjith\u00ebsis\u00eb, mendon se &#8220;vrimat e zeza\u201d, n\u00eb kuptimin klasik q\u00eb u jepet atyre, n\u00eb fakt, nuk ekzistojn\u00eb fare, prandaj \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb rishikohet, sipas tij, vet\u00eb koncepti, nj\u00eb nga parimet baz\u00eb t\u00eb teoris\u00eb s\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb tyre, q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[147],"class_list":["post-1231","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi","tag-stiven-hoking"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1231"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1231\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}