{"id":12154,"date":"2016-02-22T17:30:43","date_gmt":"2016-02-22T16:30:43","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=12154"},"modified":"2016-02-22T12:16:43","modified_gmt":"2016-02-22T11:16:43","slug":"test-cfare-dini-per-perhapjen-e-mikrobeve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/02\/test-cfare-dini-per-perhapjen-e-mikrobeve\/","title":{"rendered":"Test:  \u00c7far\u00eb dini p\u00ebr p\u00ebrhapjen e mikrobeve?"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Cili \u00ebsht\u00eb vendi me m\u00eb shum\u00eb mikrobe n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb tuaj?<\/strong><\/li>\n<li>Ndenj\u00ebsja e tualetit<\/li>\n<li>Sfungjeri i en\u00ebve<\/li>\n<li>Tasi ku ha qeni<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> E vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u s\u00ebmurur nga gripi \u00ebsht\u00eb t\u00eb biesh n\u00eb kontakt me viruset q\u00eb pluskojn\u00eb n\u00eb aj\u00ebr:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Me \u00e7far\u00eb shpejt\u00ebsie l\u00ebvizin mikrobet kur ne teshtijm\u00eb:<\/strong><\/li>\n<li>16 km\/or\u00eb<\/li>\n<li>80 km\/or\u00eb<\/li>\n<li>160 km\/or\u00eb<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Telefoni celular ka m\u00eb shum\u00eb mikrobe sesa ndenj\u00ebsja e tualetit:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Kur puthni dik\u00eb n\u00eb buz\u00eb, sa mikrobe shk\u00ebmbeni?<\/strong><\/li>\n<li>8 milion\u00eb<\/li>\n<li>80 milion\u00eb<\/li>\n<li>800 milion\u00eb<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><strong> Breshka q\u00eb mbani n\u00eb sht\u00ebpi mund t&#8217;ju ngjis\u00eb ndonj\u00eb s\u00ebmundje:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li><strong> Klori sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb zhdukur mikrobet q\u00eb ndodhen n\u00eb pishin\u00eb:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li><strong> N\u00ebse nuk keni shami, vendi m\u00eb i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb teshtir\u00eb apo p\u00ebr t\u2019u kollitur \u00ebsht\u00eb:<\/strong><\/li>\n<li>Dora<\/li>\n<li>Ky\u00e7i i dor\u00ebs<\/li>\n<li>Parakrahu<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li><strong> Mikrobet jan\u00eb qenie t\u00eb gjalla:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li><strong> Nuk ka problem t\u00eb hash nj\u00eb ushqim q\u00eb ka r\u00ebn\u00eb p\u00ebrtok\u00eb, mjafton ta marr\u00ebsh shpejt:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"11\">\n<li><strong> Lajeni mir\u00eb lavapjat\u00ebn t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb her\u00eb n\u00eb jav\u00eb:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li><strong> Sapun\u00ebt antibakterial\u00eb jan\u00eb arm\u00ebt m\u00eb t\u00eb mira kund\u00ebr mikrobeve:<\/strong><\/li>\n<li>E v\u00ebrtet\u00eb<\/li>\n<li>G\u00ebnjesht\u00ebr<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"13\">\n<li><strong> Sa koh\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb duart t\u00eb lahen si\u00e7 duhet?<\/strong><\/li>\n<li>10 sekonda<\/li>\n<li>20 sekonda<\/li>\n<li>30 sekonda<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgjigjet<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Larja e en\u00ebve dhe fshirja e banak\u00ebve t\u00eb kuzhin\u00ebs supozohet q\u00eb t\u2019i pastroj\u00eb ato, apo jo? Kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, me kusht q\u00eb t\u00eb mos e p\u00ebrdorni sfungjerin e kuzhin\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, derisa t\u00eb vjet\u00ebrohet dhe t\u00eb b\u00ebhet i pist\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, ju m\u00eb shum\u00eb do t\u00eb b\u00ebni pis, sesa do t\u00eb pastroni. N\u00ebse nuk lahen si duhet, sfungjer\u00ebt grumbullojn\u00eb mikrobe. V\u00ebreni sfungjerin e lagur 2 minuta n\u00eb mikroval\u00eb \u00e7do dit\u00eb dhe z\u00ebvend\u00ebsojeni \u00e7do 2 jav\u00eb. N\u00ebse mundeni, p\u00ebrdorni p\u00ebr pastrimin e kuzhin\u00ebs peshqir\u00eb dhe lecka q\u00eb mund t\u2019i lani m\u00eb pas n\u00eb lavatri\u00e7e, ose me zbardhues.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Kur dikush teshtin, ky \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fillimi i problemeve. P\u00ebrve\u00e7 baktereve q\u00eb ndodhen n\u00eb aj\u00ebr, ju mund t\u00eb s\u00ebmureni edhe duke prekur nj\u00eb objekt n\u00eb t\u00eb cilin bien bakteriet, si dorez\u00eb dere, apo buton ashensori dhe m\u00eb pas t\u00eb prekni syt\u00eb, hund\u00ebn apo goj\u00ebn.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb c-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00ebse ne do t\u00eb udh\u00ebtonim aq shpejt me makin\u00eb, do t\u00eb na vinin gjob\u00eb! Meq\u00eb teshtima \u00ebsht\u00eb e ligjshme, m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb e mbrojtjes \u00ebsht\u00eb t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 2 metra larg nj\u00eb t\u00eb s\u00ebmuri. K\u00ebshtu do t\u00eb pak\u00ebsojm\u00eb shanset p\u00ebr t&#8217;u infektuar nga mikrobet e tij.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Surpriz\u00eb! Ajo gj\u00ebja q\u00eb e merrni kudo me vete dhe e \u00e7oni shpesh af\u00ebr goj\u00ebs, ka 10 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb mikrobe sesa ndenj\u00ebsja e tualetit. Arsyeja? Ne nuk e pastrojm\u00eb celularin aq shpesh sa pastrojm\u00eb tualetin! Megjithat\u00eb, mos u shqet\u00ebsoni, mikrobet q\u00eb ndodhen n\u00eb celular jan\u00eb tuajat, k\u00ebshtu q\u00eb nuk do t\u00eb s\u00ebmureni prej tyre n\u00ebse nuk ia jepni dikujt tjet\u00ebr ta p\u00ebrdor\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Mjaftojn\u00eb 10 sekonda puthje me goj\u00ebn mbyllur q\u00eb t\u00eb shk\u00ebmbeni 80 milion\u00eb mikrobe me partnerin. Por kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se do t\u00eb s\u00ebmureni. N\u00ebse putheni me dik\u00eb disa her\u00eb n\u00eb dit\u00eb, do t\u00eb do t\u00eb keni t\u00eb nj\u00ebjtat mikrobe me t\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Breshkat, bretkosat, gjarp\u00ebrinjt\u00eb ose iguanat mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb prekura nga salmonela, nj\u00eb mikrob q\u00eb shkakton infeksion stomaku. N\u00ebse keni nj\u00eb kafsh\u00eb t\u00eb till\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi, lajini duart pasi ta prekni. \u00cbsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb zgjidhni nj\u00eb kafsh\u00eb tjet\u00ebr n\u00ebse keni f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl. F\u00ebmij\u00ebt i fusin gishtat e tyre n\u00eb goj\u00eb pa i lar\u00eb dhe kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb s\u00ebmuren.<\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Shumica e baktereve ngordhin brenda nj\u00eb ore, n\u00ebse n\u00eb pishin\u00eb jan\u00eb p\u00ebrdorur kimikatet e duhura. Megjithat\u00eb, ka disa q\u00eb mund t\u00eb jetojn\u00eb p\u00ebr dit\u00eb t\u00eb t\u00ebra dhe, n\u00ebse ju g\u00eblltisni pak nga uji i pishin\u00ebs, mund t\u00eb s\u00ebmureni. B\u00ebni edhe ju pjes\u00ebn tuaj t\u00eb pun\u00ebs p\u00ebr ta mbajtur pishin\u00ebn t\u00eb past\u00ebr: Mos urinoni n\u00eb t\u00eb, mos u djersini dhe lahuni para se t\u00eb futeni. Gjithashtu, evitoni pishin\u00ebn n\u00ebse vuani nga diarreja.<\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb c-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ju mund t\u00eb p\u00ebrdorni edhe krahun n\u00ebse parakrahun e keni t\u00eb zbuluar. Megjithat\u00eb, m\u00ebnyra m\u00eb e mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorni nj\u00eb shami n\u00eb hund\u00eb dhe goj\u00eb. M\u00eb pas hidheni n\u00eb plehra dhe lajini duart mir\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ato jan\u00eb mikroskopike dhe nuk shihen me sy, por jan\u00eb qenie t\u00eb gjalla. Ato mund t\u00eb futen n\u00eb bim\u00eb, kafsh\u00eb dhe njer\u00ebz dhe t&#8217;ju s\u00ebmurin. Ka kat\u00ebr lloje kryesore mikroorganizmash: Baktere, viruse, myk dhe nj\u00eb lloj q\u00eb quhet protozoar\u00eb dhe q\u00eb u p\u00eblqen uji.<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Mbase e keni d\u00ebgjuar rregullin e 5 sekondave, q\u00eb thot\u00eb se mund ta hash nj\u00eb ushqim t\u00eb r\u00ebn\u00eb p\u00ebrtok\u00eb n\u00ebse e merr brenda 5 sekondave. Megjithat\u00eb, koh\u00ebt e fundit ky rregull \u00ebsht\u00eb hedhur posht\u00eb, pasi \u00ebsht\u00eb zbuluar se mikrobet mund t\u00eb ngjiten n\u00eb ushqim sapo ky prek tok\u00ebn. Nuk dihet n\u00ebse ato do t&#8217;ju s\u00ebmurin apo jo, por pse t\u00eb rrezikoni? N\u00ebse dyshoni, m\u00eb mir\u00eb hidheni n\u00eb plehra.<\/p>\n<ol start=\"11\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb a-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00eb lavapjat\u00eb grumbullohen shum\u00eb papast\u00ebrti q\u00eb grumbullojn\u00eb mikrobe. Lajeni at\u00eb nj\u00eb ose dy her\u00eb n\u00eb jav\u00eb me nj\u00eb solucion q\u00eb ngrodh mikrobet. Sigurohuni t\u00eb lani mir\u00eb an\u00ebt dhe fundin e tij. Gjithashtu mund t\u00eb hidhni pak solucion zbardhues (nj\u00eb lug\u00eb gjelle) t\u00eb tretur n\u00eb uj\u00eb, n\u00eb tubin e shkarkimit t\u00eb lavapjat\u00ebs, nj\u00eb her\u00eb n\u00eb muaj, p\u00ebr ta pastruar. Mos harroni kullesat e en\u00ebve.<\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00cbsht\u00eb v\u00ebrtetuar se k\u00ebta lloj sapun\u00ebsh nuk pastrojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb sa sapun\u00ebt e zakonsh\u00ebm. Megjithat\u00eb, zgjidhni m\u00eb mir\u00eb ata t\u00eb l\u00ebngsh\u00ebm, pasi ka mikrobe q\u00eb rriten edhe n\u00eb nj\u00eb cop\u00eb sapuni.<\/p>\n<ol start=\"13\">\n<li><em> P\u00ebrgjigjja e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb b-ja.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nj\u00eb shp\u00eblarje e shpejt\u00eb nuk i ngordh gjith\u00eb mikrobet. P\u00ebrdorni uj\u00eb t\u00eb ngroht\u00eb e sapun dhe f\u00ebrkojini duart mir\u00eb me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn. N\u00ebse doni nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbajtur mend sa koh\u00eb nevojitet, mjafton t\u00eb k\u00ebndoni dy her\u00eb rresht &#8220;Happy birthday&#8221;, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb jeni duke i lar\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; Cili \u00ebsht\u00eb vendi me m\u00eb shum\u00eb mikrobe n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb tuaj? Ndenj\u00ebsja e tualetit Sfungjeri i en\u00ebve Tasi ku ha qeni &nbsp; E vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019u s\u00ebmurur nga gripi \u00ebsht\u00eb t\u00eb biesh n\u00eb kontakt me viruset q\u00eb pluskojn\u00eb n\u00eb aj\u00ebr: E v\u00ebrtet\u00eb G\u00ebnjesht\u00ebr &nbsp; Me \u00e7far\u00eb shpejt\u00ebsie l\u00ebvizin mikrobet kur ne teshtijm\u00eb: 16 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":12155,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[219,51],"tags":[],"class_list":["post-12154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pyetje-pergjigje","category-test"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12154"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12154\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}