{"id":11833,"date":"2016-01-23T10:30:51","date_gmt":"2016-01-23T09:30:51","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=11833"},"modified":"2016-01-22T13:39:10","modified_gmt":"2016-01-22T12:39:10","slug":"pse-disa-njerez-nuk-kane-moshe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/01\/pse-disa-njerez-nuk-kane-moshe\/","title":{"rendered":"Pse disa njer\u00ebz \u201cnuk kan\u00eb mosh\u00eb\u201d?"},"content":{"rendered":"<p><em>E njihni at\u00eb fqinj\u00ebn tuaj bukuroshe? Ajo q\u00eb v\u00eb nj\u00eb shk\u00eblqyes buz\u00ebsh, del jasht\u00eb dhe duket si nj\u00eb 20-vje\u00e7are? Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb zbuluar se cili \u00ebsht\u00eb sekreti i saj (dhe nuk jan\u00eb vet\u00ebm operacionet plastike)&#8230;<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Studiues t\u00eb Shkoll\u00ebs Mjek\u00ebsore t\u00eb Harvardit bashk\u00ebpunuan me shoq\u00ebrin\u00eb e analiz\u00ebs s\u00eb ADN-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbuluar pse disa njer\u00ebz duket sikur nuk plaken kurr\u00eb. Ata studiuan t\u00eb dh\u00ebnat gjenetike nga 350 gra t\u00eb mosha dhe grupeve t\u00eb ndryshme etnike. Pastaj ata izoluan njer\u00ebzit me \u201cplakje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs\u201d, ata q\u00eb n\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb dukeshin m\u00eb t\u00eb rinj sesa ishin, por q\u00eb nuk kishin p\u00ebrdorur kirurgji kozmetike. Megjith\u00ebse ata planifikuan t\u00eb studionin shum\u00eb grupe etnike, s\u00eb pari u p\u00ebrqendruan te grat\u00eb kaukaziane (t\u00eb bardha) dhe afro-amerikane.<\/p>\n<p>Ata zbuluan se gjenet luanin nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb faktin q\u00eb dukesh i ri. Jan\u00eb me mij\u00ebra gjene n\u00eb ADN-n\u00eb e gjithsecilit q\u00eb p\u00ebrqendrohen tek energjia e qelizave, formimi i l\u00ebkur\u00ebs dhe prodhimi i antioksidant\u00ebve, por te njer\u00ebzit \u201cpa mosh\u00eb\u201d, ato veprojn\u00eb ndryshe dhe p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Studimi zbuloi edhe di\u00e7ka tjet\u00ebr: te grat\u00eb me origjin\u00eb afrikane l\u00ebkura plakej 10 vjet m\u00eb von\u00eb sesa te grat\u00eb kaukaziane. Studimi \u00ebsht\u00eb sponsorizuar nga firma Olay dhe \u00ebsht\u00eb m\u00eb i gjati q\u00eb nj\u00eb firm\u00eb kozmetike ka b\u00ebr\u00eb deri m\u00eb sot. Kjo firm\u00eb ka p\u00ebr q\u00ebllim ta p\u00ebrdor\u00eb k\u00ebt\u00eb studim p\u00ebr t\u00eb prodhuar produkte t\u00eb reja kund\u00ebr plakjes, q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb \u201caktivizimin\u201d e k\u00ebtyre gjeneve te njer\u00ebzit q\u00eb nuk e kan\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi. Zbulimet do t\u00eb prezantohen n\u00eb Kongresin Bot\u00ebror t\u00eb Dermatologjis\u00eb, n\u00eb Vankuver.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Kur moti ndryshon rrjedh\u00ebn e historis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p><em>N\u00eb historin\u00eb njer\u00ebzore, moti e ka ndryshuar shum\u00eb her\u00eb zhvillimin e ngjarjeve. Nd\u00ebr to p\u00ebrmendim hedhjen e bomb\u00ebs atomike n\u00eb Hiroshim\u00eb, vendimet e Napoleonit, etj. N\u00eb k\u00ebto raste, n\u00ebna natyr\u00eb tregoi se e kishte ajo fjal\u00ebn e fundit&#8230;<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Pushtimi i Rusis\u00eb nga Gjermania naziste, m\u00eb 1941<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Hitleri nuk e kishte imagjinuar kurr\u00eb se dimri rus do t\u00eb p\u00ebrmbyste planet e tij p\u00ebr Rusin\u00eb. N\u00eb shtator 1941, ushtria naziste, plot siguri p\u00ebr fuqit\u00eb e veta t\u00eb pathyeshme, sulmoi Rusin\u00eb, duke menduar se do t\u00eb kishte nj\u00eb fitore t\u00eb shpejt\u00eb dhe t\u00eb sigurt, por ajo nuk i kishte b\u00ebr\u00eb llogarit\u00eb me dimrin e r\u00ebnd\u00eb rus dhe k\u00ebshtu, humbi 734 mij\u00eb ushtar\u00eb brenda pes\u00eb muajve t\u00eb par\u00eb. Humbja e tyre p\u00ebrcaktoi n\u00eb fund edhe fatin e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Bomba atomike n\u00eb Hiroshim\u00eb<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>M\u00eb 6 gusht 1945, qyteti i Hiroshim\u00ebs u shkat\u00ebrrua pothuajse plot\u00ebsisht nga bomba atomike q\u00eb hodhi aeroplani bombardues amerikan, B-29, Enola Gay. Ajo q\u00eb vulosi p\u00ebrgjithmon\u00eb fatin e qytetit ishte koha e mir\u00eb q\u00eb leht\u00ebsoi hedhjen me sakt\u00ebsi t\u00eb bomb\u00ebs. Fotoja e m\u00ebposhtme u mor pak minuta pas shp\u00ebrthimit t\u00eb bomb\u00ebs atomike \u201cLittle Boy\u201d mbi qytet, n\u00eb m\u00ebngjesin e dit\u00ebs fatale.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Boma atomike n\u00eb Nagasaki<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Pas bombardimit t\u00eb Hiroshim\u00ebs, ishte programuar edhe nj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb qytetin Kokoura t\u00eb Japonis\u00eb, m\u00eb 8 gusht 1945, por qielli i mbuluar anuloi planet e amerikan\u00ebve. K\u00ebshtu, u vendos q\u00eb, qyteti i dyt\u00eb q\u00eb do t\u00eb bombardohej t\u00eb ishte Nagasaki, m\u00eb 9 gusht 1945.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Mbytja e Titanikut<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>M\u00eb 14 prill 1912, u mbyt anija Titanik, duke shkaktuar vdekjen e 1500 njer\u00ebzve. Megjith\u00ebse n\u00eb k\u00ebt\u00eb tragjedi luajt\u00ebn rol shum\u00eb faktor\u00eb, si shpejt\u00ebsia e madhe, ndryshimi i kursit dhe fakti q\u00eb u injoruan paralajm\u00ebrimet p\u00ebr akuj, mendohet q\u00eb moti luajti rolin ky\u00e7. N\u00eb gazet\u00ebn \u201cVveather\u201d (Moti), shkenc\u00ebtar\u00ebt shkruan: \u201cMoti, akujt dhe stina e udh\u00ebtimit kontribuan n\u00eb k\u00ebt\u00eb ndodhi fatale\u201d.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Kublai Khan dhe kamikazi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nipi i t\u00eb famshmit Xhenghis Khan, Kublai Khan nd\u00ebrmorri dy sulme kund\u00ebr Japonis\u00eb, n\u00eb vitin 1274 dhe 1281, por q\u00eb t\u00eb dyja d\u00ebshtuan. Megjith\u00ebse tentativa e par\u00eb d\u00ebshtoi p\u00ebr shkak t\u00eb kushteve atmosferike dhe gabimeve n\u00eb zgjedhjen e anijeve luftarake, edhe e dyta d\u00ebshtoi p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb ere, q\u00eb japonez\u00ebt e quajn\u00eb \u201ckamikazi\u201d.<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><strong> Shkat\u00ebrrimi i Hindebergut<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Krenaria gjermane Hindeberg, u p\u00ebrfshi nga flak\u00ebt nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb po p\u00ebrpiqej t\u00eb ulej n\u00eb Lakehurst, Nju Xh\u00ebrsi, SHBA, m\u00eb 6 maj 1937, duke shkaktuar vdekjen e 36 njer\u00ebzve. Megjith\u00ebse p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb \u00ebsht\u00eb menduar se katastrofa ndodhi p\u00ebr shkaqe teknike, m\u00eb von\u00eb u v\u00ebrtetua se zjarri shp\u00ebrtheu p\u00ebr shkak t\u00eb elektricitetit atmosferik af\u00ebr hidrogjenit q\u00eb ishte grumbulluar n\u00eb an\u00ebn e pasme t\u00eb mjetit fluturues.<\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li><strong> Humbja e flot\u00ebs spanjolle m\u00eb 1588-\u00ebn<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Thuhet se kushtet e motit p\u00ebrb\u00ebn\u00eb shkakun kryesor t\u00eb humbjes s\u00eb flot\u00ebs spanjolle m\u00eb 1588-\u00ebn. Kur Filipi II i Spanj\u00ebs nisi flot\u00ebn e tij p\u00ebr t\u00eb pushtuar Anglin\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebzuar nga froni mbret\u00ebresh\u00ebn Elisabet\u00eb I, nj\u00eb stuhi n\u00eb Atlantik shkat\u00ebrroi planet e tij, duke e l\u00ebn\u00eb ushtrin\u00eb spanjolle t\u00eb uritur dhe me shum\u00eb t\u00eb plagosur, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb 26 anije u shkat\u00ebrruan. Flota u detyrua t\u00eb kthehej e mundur n\u00eb Spanj\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li><strong> Beteja e Vaterlos\u00eb, m\u00eb 1815<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Beteja e Vaterlos\u00eb, humbja p\u00ebrfundimtare e Napoleonit, u detyrohet n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe edhe kushteve atmosferike. Nj\u00eb shi i furish\u00ebm nat\u00ebn para betej\u00ebs e b\u00ebri terrenin me balt\u00eb dhe t\u00eb rr\u00ebshqitsh\u00ebm. Taktika e Napoleonit q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorte topat d\u00ebshtoi keqas. N\u00eb vazhdim, duka i Uellingtonit ndihmoi ushtrin\u00eb prusiane dhe perandori francez u mund dhe u syrgjynos.<\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li><strong> Fundi i perandoris\u00eb s\u00eb Napoleonit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ajo q\u00eb p\u00ebrjetoi Hitleri n\u00eb shekullin e 20-t\u00eb n\u00eb tok\u00ebn ruse, e kishte p\u00ebrjetuar m\u00eb 1812 Napoleoni. Ushtria e fort\u00eb franceze ishte p\u00ebrgjysmuar kur temperaturat ran\u00eb n\u00ebn 40 grad\u00eb celsius, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ushtar\u00ebt vuanin nga uria dhe t\u00eb ftohtit. Denis Davidov, ushtar rus dhe poet, shkroi nj\u00eb artikull me titullin \u201cIshin ngricat ato q\u00eb e p\u00ebrgjysmuan ushtrin\u00eb francez\u00eb m\u00eb 1812-\u00ebn?\u201d. Kjo humbje sh\u00ebnoi ngritjen e Rusis\u00eb si fuqi absolute n\u00eb Evrop\u00eb si edhe fillimin e fundit t\u00eb epok\u00ebs napoleoniane.<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li><strong> Shkat\u00ebrrimi i avion\u00ebve n\u00eb Tenerife, 1977<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Mbase ky \u00ebsht\u00eb shkat\u00ebrrimi m\u00eb i madh i k\u00ebtij lloji n\u00eb historin\u00eb e njer\u00ebzimit. Dy avion\u00eb Boeing 747 q\u00eb gjendeshin n\u00eb tok\u00eb, fluturimi 4805 i shoq\u00ebris\u00eb KLM (hollandeze) dhe 1736 i Pan Am (amerikane), u p\u00ebrplas\u00ebn nd\u00ebrmjet tyre p\u00ebr shkak t\u00eb mjegull\u00ebs s\u00eb madhe. Shikueshm\u00ebria e dob\u00ebt dhe sinjalet q\u00eb nuk u interpretuan si\u00e7 duhet shkaktuan k\u00ebt\u00eb tragjedi t\u00eb papar\u00eb. Pas k\u00ebtij incidenti, u forcua m\u00eb shum\u00eb komunikimi mes kontrollor\u00ebve ajror\u00eb dhe pilot\u00ebve dhe trajnimi i plot\u00eb i stafit t\u00eb avionit u b\u00eb nj\u00eb praktik\u00eb e detyrueshme<\/p>\n<ol start=\"11\">\n<li><strong> Revolucioni francez<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Revolucioni francez mendohet se shp\u00ebrtheu, nd\u00ebr t\u00eb tjera, edhe p\u00ebr shkak t\u00eb ndryshimeve klimaterike q\u00eb ndodh\u00ebn n\u00eb at\u00eb epok\u00eb. S\u00eb pari, nj\u00eb Epok\u00eb e Shkurt\u00ebr Akullnajash ndikoi n\u00eb t\u00eb korra, s\u00eb dyti, shp\u00ebrthimi i vullkanit Laki n\u00eb Island\u00eb, n\u00eb periudh\u00ebn qershor 1783-shkurt 1984 shkaktoi ndryshime t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb temperatura dhe n\u00eb fund, fenomeni El Nino n\u00eb vitet 1788-1794 luajt\u00ebn nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb zhvillimin e ngjarjeve.<\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li><strong> Beteja e Long Ajlandit, m\u00eb 1776<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Megjith\u00ebse n\u00eb fund Xhorxh Uashingtoni e humbi betej\u00ebn, arriti ta vazhdonte at\u00eb edhe nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb shum\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb kushteve atmosferike. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb trupat angleze pothuajse kishin hyr\u00eb n\u00eb Nju Jork, m\u00eb 1776, Uashingtoni p\u00ebrdori mjegull\u00ebn e dendur n\u00eb favorin e tij dhe arriti t\u00eb shp\u00ebtonte.<\/p>\n<ol start=\"13\">\n<li><strong> Gjuetia e shtrigave t\u00eb Salemit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nj\u00eb nga momentet tragjike t\u00eb historis\u00eb lidhet drejtp\u00ebrdrejt me motin. Gjat\u00eb nj\u00eb periudhe t\u00eb ftohti t\u00eb madh, t\u00eb quajtur Epok\u00eb e Shkurt\u00ebr Akullnajash, njer\u00ebzit akuzuan disa gra q\u00eb b\u00ebnin magji dhe i konsideruan fajtore p\u00ebr prishjen e t\u00eb korrave dhe fatkeq\u00ebsive t\u00eb tjera q\u00eb kishin pushtuar vendin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>E njihni at\u00eb fqinj\u00ebn tuaj bukuroshe? Ajo q\u00eb v\u00eb nj\u00eb shk\u00eblqyes buz\u00ebsh, del jasht\u00eb dhe duket si nj\u00eb 20-vje\u00e7are? Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb zbuluar se cili \u00ebsht\u00eb sekreti i saj (dhe nuk jan\u00eb vet\u00ebm operacionet plastike)&#8230; &nbsp; Studiues t\u00eb Shkoll\u00ebs Mjek\u00ebsore t\u00eb Harvardit bashk\u00ebpunuan me shoq\u00ebrin\u00eb e analiz\u00ebs s\u00eb ADN-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbuluar pse disa njer\u00ebz duket [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11834,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-11833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11833","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11833"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11833\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}