{"id":11755,"date":"2016-01-19T10:30:14","date_gmt":"2016-01-19T09:30:14","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=11755"},"modified":"2016-01-18T12:32:06","modified_gmt":"2016-01-18T11:32:06","slug":"do-te-zhduken-bananet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/01\/do-te-zhduken-bananet\/","title":{"rendered":"Do t\u00eb zhduken bananet?"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mbase ky \u00ebsht\u00eb lajmi m\u00eb i trishtuar ushqimor i vitit: Bananet mund t\u00eb zhduken! Nj\u00eb s\u00ebmundje vdekjeprur\u00ebse po prek t\u00eb gjitha bananet e llojit Cavendish n\u00eb Azin\u00eb lindore dhe juglindore, por tani ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur edhe n\u00eb kontinente t\u00eb tjera, n\u00eb Afrik\u00eb dhe Australi. S\u00ebmundja e Panamas\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb quajtur, ka koh\u00eb q\u00eb shkat\u00ebrron plantacione bananesh, q\u00eb prej viteve \u201860, por tani po i shkat\u00ebrron t\u00eb gjith\u00eb frutat e shijshme t\u00eb verdh\u00eb. Ekspert\u00ebt parashikojn\u00eb se \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje kohe para se s\u00ebmundja vras\u00ebse e bananeve t\u00eb kaloj\u00eb n\u00eb Amerik\u00ebn Latine, ku rriten m\u00eb shum\u00eb se 60% e bananeve q\u00eb eksportohen n\u00eb bot\u00eb. N\u00eb nj\u00eb studim t\u00eb publikuar n\u00eb gazet\u00ebn \u201cPLOS Pathogens\u201d, shkenc\u00ebtar\u00ebt analizuan p\u00ebrb\u00ebrjen gjenetike t\u00eb s\u00ebmundjes s\u00eb Panamas\u00eb dhe konfirmuan se problem \u00ebsht\u00eb nj\u00eb klon i vet\u00ebm i s\u00ebmundjes, q\u00eb quhet \u201cTropical race 4\u201d.<\/p>\n<p>S\u00ebmundja e Panamas\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebrpudh\u00eb q\u00eb prek rr\u00ebnj\u00ebt e bim\u00ebve t\u00eb bananeve dhe shkakton zverdhjen dhe kalbjen e gjetheve. Aktualisht, nuk ka asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb kontrolluar apo sh\u00ebruar s\u00ebmundjen, p\u00ebrve\u00e7se p\u00ebrdorimi i trajtimeve me kimikate t\u00eb tok\u00ebs, por k\u00ebto kan\u00eb nj\u00eb efekt shkat\u00ebrrues n\u00eb mjedis dhe, p\u00ebr pasoj\u00eb, jan\u00eb t\u00eb ndaluara n\u00eb shumic\u00ebn e vendeve. Gert Kema, ekspert bananesh n\u00eb universitetin e Vaningenit tha: \u201cNe e dim\u00eb se origjin\u00ebn Tropical race 4 a ka n\u00eb Indonezi dhe \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur prej andej, ka gjasa n\u00eb fillim n\u00eb Tajvan, pastaj n\u00eb Kin\u00eb dhe n\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb Azis\u00eb juglindore. \u201cK\u00ebrpudha vdekjeprur\u00ebse tani ka kaluar n\u00eb Pakistan, Liban, Jordan, Oman dhe Mozambik, si edhe n\u00eb verilindje t\u00eb Australis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Sigurisht, zhdukja e bananeve do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb humbje t\u00eb madhe p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, por ajo do t\u00eb ishte edhe m\u00eb shkat\u00ebrrimtare p\u00ebr fshatrat dhe qytetet q\u00eb jetojn\u00eb me eksportin e saj. \u201cMiliona njer\u00ebz e fitojn\u00eb buk\u00ebn e goj\u00ebs fal\u00eb bananeve, duke patur mund\u00ebsi t\u2019i \u00e7ojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb shkoll\u00eb dhe t\u00eb mbajn\u00eb familjen\u201d, thuhet n\u00eb sitin e informacionit p\u00ebr s\u00ebmundjen e Panamas\u00eb. P\u00ebr pasoj\u00eb, kjo s\u00ebmundje, ve\u00e7 t\u00eb tjerash, k\u00ebrc\u00ebnon me varf\u00ebri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Mbase ky \u00ebsht\u00eb lajmi m\u00eb i trishtuar ushqimor i vitit: Bananet mund t\u00eb zhduken! Nj\u00eb s\u00ebmundje vdekjeprur\u00ebse po prek t\u00eb gjitha bananet e llojit Cavendish n\u00eb Azin\u00eb lindore dhe juglindore, por tani ajo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrhapur edhe n\u00eb kontinente t\u00eb tjera, n\u00eb Afrik\u00eb dhe Australi. S\u00ebmundja e Panamas\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb quajtur, ka koh\u00eb q\u00eb shkat\u00ebrron [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11714,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-11755","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11755"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11755\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}